Διαβάζουμε στον Τύπο δημοσιογραφικές πληροφορίες για τον σχεδιασμό του κράτους σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας. Φαίνεται ότι έχει αποφασιστεί η εμπλοκή των Παρόχων ηλεκτρισμού και αερίου στην διαδικασία. Με κύριο στόχο την μείωση της ανάγκης για επιδότηση των έργων εξοικονόμησης. Αυτός είναι ένας στόχος με τον οποίο ο γράφων συμφωνεί και στον οποίο μάλιστα πλειοδοτεί ισχυριζόμενος ότι η επιδότηση σε έργα εξοικονόμησης ενέργειας είναι ιδιωτικά συμφέρουσα και συνεπώς το ύψος της επιδότησης πρέπει να είναι ίσο με μηδέν*. Η εμπλοκή των Παρόχων όμως έτσι όπως σχεδιάζεται λύνει ένα πρόβλημα αλλά δημιουργεί δυο άλλα. Υπάρχει εναλλακτική πρόταση αλλά πρώτα μια παρουσίαση των προβλημάτων.
Το πρόβλημα που λύνεται είναι η διευκόλυνση της χρηματοδότησης με την ενσωμάτωση της αποπληρωμής της μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Τα προβλήματα που δημιουργεί είναι α) η δυνατότητα που δίνει στον Πάροχο να "αιχμαλωτίσει" τον πελάτη με σύμβαση που είναι αναγκαστικά πιο μακροπρόθεσμη από μια απλή σύμβαση προμήθειας και β) η έλλειψη κινήτρου για πραγματική εξοικονόμηση. Ο Πάροχος ωφελείται από μεγαλύτερο όγκο πωλήσεων και όχι μικρότερο. Με αποτέλεσμα, είτε ο ενθουσιασμός του για την Παροχή ενεργειακών υπηρεσιών να είναι ελάχιστος είτε να θέσει στο κράτος αιτήματα για αποσύνδεση (decoupling) των εσόδων του από τον όγκο πωλήσεων.
Δεν είναι καθόλου απίθανο τα δυο αυτά προβλήματα να αποτελέσουν συγκοινωνούντα δοχεία χειροτερεύοντας τις ήδη προβληματικές συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά. Αν δεν τους επιτραπεί η αποσύνδεση (decoupling) οι Πάροχοι μπορεί να διατηρήσουν τον ενθουσιασμό τους για ενεργειακές υπηρεσίες χρησιμοποιώντας την "αιχμαλωσία" για να αντισταθμίσουν την πιθανή απώλεια εσόδων. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός ότι οι ενεργειακές υπηρεσίες θα αποτελέσουν πρώτης τάξεως ευκαιρία για διασπορά ακόμα μεγαλύτερης σύγχυσης στο καταναλωτικό κοινό. Υπάρχει ήδη πρόβλημα στην ελληνική αγορά προσφορών πακεταρισμένων (bundled) "αλλότριων" προϊόντων που περιορίζουν τον ανταγωνισμό αλλά δεν περιμένει κανείς οι αρμόδιοι στην χώρα να ανησυχήσουν - πόσο μάλλον που θα υποθέσουν εύλογα ότι οι ενεργειακές υπηρεσίες δεν είναι "αλλότριο" αγαθό (είναι χειρότερο - ανταγωνιστικό).
Το σημείο κλειδί την διαδικασία (που δίνει ευκαιρία για "αιχμαλωσία¨) είναι η αλλαγή παρόχου για ένα καταναλωτή που έχει συνάψει σύμβαση ενεργειακής απόδοσης με ένα Πάροχο. Η ανάγκη για πιστοληπτικό έλεγχο του υποψήφιου πελάτη κάθε φορά που αλλάζει Πάροχο θα είναι εξαιρετικά υψηλό εμπόδιο στην διαδικασία. Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος της ΕΕ είναι η αλλαγή Παρόχου να γίνεται εντός 24 ωρών. Η παρούσα κατάσταση στην χώρα είναι πολλές ημέρες. Αν προστεθεί και η ανάγκη μεταβίβασης μιας υποχρέωσης του πελάτη ύψους ισοδύναμου με πολλές χρονιές αξίας κατανάλωσης ρεύματος, ο στόχος θα γίνει πρακτικά ανέφικτος.
Ποια θα ήταν μια εναλλακτική πρόταση; Να εμπλακούν στη παροχή ενεργειακών υπηρεσιών οντότητες με τρόπο που να αξιοποιείται η υπάρχουσα υποδομή, εμπειρία και τεχνογνωσία του καθενός. Οι Πάροχοι μπορούν να προσφέρουν την αποπληρωμή της επένδυσης μέσω του λογαριασμού (on bill) - αυτό βοηθάει στην θετική αξιολόγηση της χρηματοδότησης (θα μοιάζει κάπως με το αλήστου μνήμης ΕΕΤΗΔΕ). Άλλωστε έχουν ιδιαίτερη εμπειρία στο να εισπράττουν τα λεφτά. Η χρηματοδότηση (και η ανάληψη κινδύνου) όμως θα πρέπει να γίνεται απευθείας από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Προτιμότερο από αυτά που έχουν εμπειρία στην χρηματοδότηση πολλών μικρών έργων όπως οι εταιρείες leasing. Η προώθηση, ο σχεδιασμός, η υλοποίηση αλλά κυρίως η εξασφάλιση της αποδοτικότητας των έργων είναι αντικείμενο εξειδικευμένων εταιρειών - των αποκαλούμενων ESCo. Αυτές βέβαια δεν υπάρχουν στη Ελλάδα παρά μόνο στα χαρτιά. Οι Πάροχοι (ή οι χρηματοδότες αλλά όχι το κράτος που έχει ήδη αποτύχει) είναι σε θέση όμως να δημιουργήσουν ένα οικοσύστημα τέτοιων επιχειρήσεων μέσω διαδικασιών επιλογής υπεργολάβων. Η καθετοποίηση στην αγορά θα πρέπει να αποφευχθεί.
Η προσπάθεια των πολιτικών και των κρατικών μηχανισμών για προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας έχει μακρά ιστορία - ήδη από την δεκαετία του '70 στις ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα είναι πενιχρά γιατί - κατά την άποψη του γράφοντος - στην ρίζα της η λογική για εμπλοκή του κράτους υπονομεύεται από το παράδοξο του Jevons**. Κανείς όμως δεν μπορεί να υποτιμήσει την δυνατότητα του κράτους (ειδικά του ελληνικού κράτους) να την υπονομεύσει ακόμα περισσότερο!
* και** Η εξοικονόμηση ενέργειας οδηγεί συχνά σε αύξηση της κατανάλωσης (όπως ισχυρίστηκε ήδη από τον 19ο αιώνα ο Jevons) πράγμα που κάνει την ιδιωτική επένδυση αποδοτική αλλά την κρατική επιδότηση εντελώς ανορθολογική κοινωνική πολιτική - ιδιαίτερα αν προωθείται παράλληλα με τον στόχο της μείωσης εκπομπών CO2.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου