Να Εμπλακούν Σωστά οι Προμηθευτές στην Εξοικονόμηση Ενέργειας

Διαβάζουμε στον Τύπο δημοσιογραφικές πληροφορίες για τον σχεδιασμό του κράτους σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας. Φαίνεται ότι έχει αποφασιστεί η εμπλοκή των Παρόχων ηλεκτρισμού και αερίου στην διαδικασία. Με κύριο στόχο την μείωση της ανάγκης για επιδότηση των έργων εξοικονόμησης. Αυτός είναι ένας στόχος με τον οποίο ο γράφων συμφωνεί και στον οποίο μάλιστα πλειοδοτεί ισχυριζόμενος ότι η επιδότηση σε έργα εξοικονόμησης ενέργειας είναι ιδιωτικά συμφέρουσα και συνεπώς το ύψος της επιδότησης πρέπει να είναι ίσο με μηδέν*. Η εμπλοκή των Παρόχων όμως έτσι όπως σχεδιάζεται λύνει ένα πρόβλημα αλλά δημιουργεί δυο άλλα. Υπάρχει εναλλακτική πρόταση αλλά πρώτα μια παρουσίαση των προβλημάτων.

Το πρόβλημα που λύνεται είναι  η διευκόλυνση της χρηματοδότησης με την ενσωμάτωση της αποπληρωμής της μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Τα προβλήματα που δημιουργεί είναι α) η δυνατότητα που δίνει στον Πάροχο να "αιχμαλωτίσει" τον πελάτη με σύμβαση που είναι αναγκαστικά πιο μακροπρόθεσμη από μια απλή σύμβαση προμήθειας και β) η έλλειψη κινήτρου για πραγματική εξοικονόμηση. Ο Πάροχος ωφελείται από μεγαλύτερο όγκο πωλήσεων και όχι μικρότερο. Με αποτέλεσμα, είτε ο ενθουσιασμός του για την Παροχή ενεργειακών υπηρεσιών να είναι ελάχιστος είτε να θέσει στο κράτος αιτήματα για αποσύνδεση (decoupling)  των εσόδων του από τον όγκο πωλήσεων. 

Δεν είναι καθόλου απίθανο τα δυο αυτά προβλήματα να αποτελέσουν συγκοινωνούντα δοχεία χειροτερεύοντας τις ήδη προβληματικές συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά. Αν δεν τους επιτραπεί η αποσύνδεση (decoupling) οι Πάροχοι μπορεί να διατηρήσουν τον ενθουσιασμό τους για ενεργειακές υπηρεσίες χρησιμοποιώντας την "αιχμαλωσία" για να αντισταθμίσουν  την πιθανή απώλεια εσόδων. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός ότι οι ενεργειακές υπηρεσίες θα αποτελέσουν πρώτης τάξεως ευκαιρία για διασπορά ακόμα μεγαλύτερης σύγχυσης στο καταναλωτικό κοινό. Υπάρχει ήδη πρόβλημα στην ελληνική αγορά προσφορών πακεταρισμένων (bundled) "αλλότριων" προϊόντων που περιορίζουν τον ανταγωνισμό αλλά δεν περιμένει κανείς οι αρμόδιοι στην χώρα να ανησυχήσουν - πόσο μάλλον που θα υποθέσουν εύλογα ότι οι ενεργειακές υπηρεσίες δεν είναι "αλλότριο" αγαθό (είναι χειρότερο - ανταγωνιστικό).

Το σημείο κλειδί την διαδικασία (που δίνει ευκαιρία για "αιχμαλωσία¨) είναι η αλλαγή παρόχου για ένα καταναλωτή που έχει συνάψει σύμβαση ενεργειακής απόδοσης με ένα Πάροχο. Η ανάγκη για πιστοληπτικό έλεγχο του υποψήφιου πελάτη κάθε φορά που αλλάζει Πάροχο θα είναι εξαιρετικά υψηλό εμπόδιο στην διαδικασία. Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος της ΕΕ είναι η αλλαγή Παρόχου να γίνεται εντός 24 ωρών. Η παρούσα κατάσταση στην χώρα είναι πολλές ημέρες. Αν προστεθεί  και η ανάγκη μεταβίβασης μιας υποχρέωσης του πελάτη ύψους ισοδύναμου με πολλές χρονιές αξίας κατανάλωσης ρεύματος, ο στόχος θα γίνει πρακτικά ανέφικτος. 

Ποια θα ήταν μια εναλλακτική πρόταση; Να εμπλακούν στη παροχή ενεργειακών υπηρεσιών οντότητες με τρόπο που να αξιοποιείται η υπάρχουσα υποδομή, εμπειρία και τεχνογνωσία του καθενός. Οι Πάροχοι μπορούν να προσφέρουν την  αποπληρωμή της επένδυσης μέσω του λογαριασμού (on bill) - αυτό βοηθάει στην θετική αξιολόγηση της χρηματοδότησης (θα μοιάζει κάπως με το αλήστου μνήμης  ΕΕΤΗΔΕ). Άλλωστε έχουν  ιδιαίτερη εμπειρία στο να εισπράττουν τα λεφτά. Η χρηματοδότηση (και η ανάληψη κινδύνου) όμως θα πρέπει να γίνεται απευθείας από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Προτιμότερο από αυτά που έχουν εμπειρία στην χρηματοδότηση πολλών μικρών έργων όπως οι εταιρείες leasing.  Η προώθηση, ο σχεδιασμός, η υλοποίηση αλλά κυρίως η εξασφάλιση της αποδοτικότητας των έργων είναι αντικείμενο εξειδικευμένων εταιρειών - των αποκαλούμενων ESCo. Αυτές βέβαια δεν υπάρχουν στη Ελλάδα παρά μόνο στα χαρτιά. Οι Πάροχοι (ή οι χρηματοδότες αλλά όχι το κράτος που έχει ήδη αποτύχει) είναι σε θέση όμως να δημιουργήσουν ένα οικοσύστημα τέτοιων επιχειρήσεων μέσω διαδικασιών επιλογής υπεργολάβων. Η καθετοποίηση στην αγορά θα πρέπει να αποφευχθεί. 

Η προσπάθεια των πολιτικών και των κρατικών μηχανισμών για προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας έχει μακρά ιστορία  - ήδη από την  δεκαετία του '70 στις ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα είναι πενιχρά γιατί - κατά την άποψη του γράφοντος - στην ρίζα της η λογική για εμπλοκή του κράτους υπονομεύεται από το παράδοξο του Jevons**. Κανείς όμως δεν μπορεί να υποτιμήσει την δυνατότητα του κράτους (ειδικά του ελληνικού κράτους) να την υπονομεύσει ακόμα περισσότερο!

* και** Η εξοικονόμηση ενέργειας οδηγεί συχνά σε αύξηση της κατανάλωσης (όπως ισχυρίστηκε ήδη από τον 19ο αιώνα ο Jevons) πράγμα που κάνει την ιδιωτική επένδυση αποδοτική αλλά την κρατική επιδότηση εντελώς ανορθολογική κοινωνική πολιτική - ιδιαίτερα αν προωθείται παράλληλα με τον στόχο της μείωσης εκπομπών CO2.

Mήπως ο ΔΕΔΔΗΕ Υπερβάλει για τις Ρευματοκλοπές;

Εμφανίστηκαν στον Τύπο δημοσιεύματα (σε μορφή μάλιστα διαφημιστικής μπροσούρας) του ΔΕΔΔΗΕ στα οποία περιέχεται ο ισχυρισμός ότι οι απώλειες "της αγοράς ενέργειας" από τις ρευματοκλοπές ανέρχεται στο ποσό των 450 εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο, ποσό που αντιστοιχεί σε 60 ευρώ ανά καταναλωτή. Οι δικές μου εκτιμήσεις είναι ότι το ποσό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από αυτό που μπορεί κανείς να υπολογίσει χρησιμοποιώντας δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και κάνοντας λογικές υποθέσεις  Αν ο ισχυρισμός μου αυτός αληθεύει, τότε ανακύπτει ένα ερώτημα, μια απαίτηση και μια πρόταση. 

Το ερώτημα είναι γιατί ο ΔΕΔΔΗΕ φουσκώνει με τον τρόπο αυτό τα νούμερα; Η απαίτηση είναι ο ΔΕΕΔΔΗΕ να δημοσιοποιήσει την μεθοδολογία και τα στοιχεία του υπολογισμού του. Η πρόταση είναι η ΡΑΑΕΥ να αναθέσει σε ανεξάρτητο τρίτο (κατά προτίμηση αλλοδαπό όπως η ΕΠΟ στο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα) τον υπολογισμό της ζημίας. 

Η μεθοδολογία που ακολούθησα είναι στη  διάθεση όποιου καλόπιστου αναγνώστη ενδιαφέρεται. Θα εστιάσω μόνο σε ένα σημείο που είναι πιθανόν να παίζει σημαντικό ρόλο στην διαφορά από τον υπολογισμό του ΔΕΔΔΕΗΕ Το σημείο αφορά τις πάγιες χρεώσεις τόσο αυτές του δικτύου διανομής όσο και της προμήθειας. Οι δύο αυτές χρώσεις αποτελούν πλέον ένα ποσοστό πάνω από 25% των συνολικών εσόδων της "αγοράς ενέργειας" τουλάχιστον στη χαμηλή τάση. Έχουν δε το χαρακτηριστικό ότι δεν επηρεάζονται από την κατανάλωση - συνεπώς ούτε από την ρευματοκλοπή. Στον υπολογισμό των ζημιών λοιπόν πρέπει να αφαιρούνται από την βάση του απολεσθέντος ποσού. Η εκτίμηση του γράφοντος είναι ότι με τον σωστό χειρισμό των παγίων η απώλεια από τις ρευματοκλοπές είναι γύρω στα 250 εκατομμύρια τον χρόνο που αναλογούν περίπου στα 33 ευρώ ανά καταναλωτή - αριθμοί που είναι περίπου το μισό από αυτό του ΔΕΔΔΗΕ. 

Σημειωτέον ότι το ποσό αυτό υποθέτει ένα ποσοστό 5% "μη τεχνικές" απώλειες και περίπου 380.000 "ύποπτες" εγκαταστάσεις (όπως εκτιμά και ο ΔΕΔΔΗΕ). Το πρόβλημα είναι ότι πιθανότατα ο ΔΕΔΔΗΕ δεν είναι σε θέση να τεκμηριώσει αυτό το 5% καλύτερα από τον γράφοντα. Η υπόθεση ότι το ποσοστό αυτό είναι πολύ μικρότερο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Μια ένδειξη για αυτό είναι η ιστορικότητα του φαινομένου. Τι έπιασε ξαφνικά τους Έλληνες και κλέβουν τόσο πολύ το ρεύμα τα τελευταία χρόνια; Ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει δώσει πειστική απάντηση μέχρι τώρα. Από την  άλλη πλευρά οι ρευματοκλοπές είναι μια εύκολη δικαιολογία για την αποτυχία της υπό κρατικό έλεγχο μονοπωλιακής επιχείρησης να κάνει μια στοιχειώδη δουλειά: Να μετράει το ρεύμα.

Πόσο Κοστίζει Τελικά το Ρεύμα; Το allazorevma.gr Εξηγεί

Ο πωλητής στο τηλέφωνο με είχε διαβεβαιώσει ότι η τιμή του ρεύματος στο νέο μου προμηθευτή θα είναι μόνο 9,9 λεπτά την κιλοβατώρα - σταθερή για το επόμενο 12μηνο. Μια χαρά - κάτω από 10 λεπτά-μου φάνηκε καλό νούμερο. Συμφώνησα και υπέγραψα. Από τότε έχω πάρει (και πληρώσει έγκαιρα) 15 λογαριασμούς. Συγκέντρωσα και κατέγραψα τα νούμερα στον παρακάτω Πίνακα. Ψάχνω στον Πίνακα να βρω που είναι αυτά τα 9,9 λεπτά  (ή 0,099 ευρώ) την κιλοβατώρα - και δεν τα βρίσκω πουθενά* (Τί  με έπιασε να κάνω αυτή την δουλειά; Μόλις με πήρε ένας τηλεπωλητής και μου έδωσε προσφορά 8 λεπτά και μια κρουαζιέρα στην  Καραϊβική).

Ένα πρώτο πρόβλημα που παρατηρώ είναι ότι όταν κάνω τις διαιρέσεις η τιμή (που είναι βέβαια πάντα μεγαλύτερη από τα 9,9 λεπτά) αλλάζει από μήνα σε μήνα. Με τεράστια διακύμανση μάλιστα. Για παράδειγμα οι μηνιαίες τιμές για το σύνολο των χρεώσεων για ρεύμα (περιλαμβανομένου του ΦΠΑ) κυμάνθηκαν από 29,77 έως 18,60 λεπτά με μέσο όρο τα 22,20.

Τι σχέση έχουν τα 22,20 λεπτά με αυτό που μου έλεγε ο πωλητής; Α! Τώρα κατάλαβα - ο πωλητής μάλλον μιλούσε μόνο για τις ανταγωνιστικές χρεώσεις. Αυτές που στον λογαριασμό μου εμφανίζονται ως "Προμήθεια". Έχω καταγράψει και αυτή την διαίρεση αλλά ούτε σε αυτή ανακαλύπτω τα 9,9 λεπτά. Ο μέσος όρος των 15 μηνών είναι 12,90 λεπτά με διακύμανση από 16,16 έως 10,96.

Υποπτεύομαι ότι ο τηλεπωλητής είχε ξεχάσει να μου αναφέρει ότι εκτός από την (ογκομετρική) χρέωση για ενέργεια (τα 9,9 λεπτά την κιλοβατώρα)  υπάρχει και μια πάγια χρέωση 10 ευρώ τον μήνα**. Αυτό εξηγεί τη διαφορά στην συνολική χρέωση προμήθειας αλλά και την διακύμανση της τιμής από μήνα σε μήνα - γιατί αλλάζει η κατανάλωση. Τον προσωρινό εκνευρισμό μου με τον ξεχασιάρη τηλεπωλητή αντισταθμίζει η συνειδητοποίηση ότι όσο περισσότερο καταναλώνω τόσο χαμηλότερη τιμή προμήθειας πληρώνω. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Αυτό που θεωρούσαμε παλιότερα αρετή (εξοικονόμηση στο ρεύμα) έγινε βίτσιο - και το αντίθετο. Σκοπεύω από εδώ και μπρος να ξεδώσω στο ρεύμα - με ήσυχη συνείδηση***. 

Τι συμπεράσματα έβγαλα από όλη αυτή ανάλυση; Το πρώτο και βασικό είναι ότι έμαθα τελικά πόσο μου κοστίζει το ρεύμα: 22,20 λεπτά την κιλοβατώρα (και ότι ο ευκολότερος τρόπος να μειώσω την τιμή είναι να αυξήσω την κατανάλωσή μου!). 

Το δεύτερο είναι ότι είμαι αρκετά καλά γιατί το 22,20 διαφέρει ελάχιστα από τον δείκτη του allazorevma.gr, που για τους μήνες του Πίνακα είναι στα 22,27 κατά μέσο όρο (είμαι περήφανος χρήστης της ιστοσελίδας και του newsletter του από το 2015!). Αυτό σημαίνει ότι είμαι στο μέσο όρο (αλλά όχι κατ' ανάγκη στο φθηνότερο) των φθηνών τιμολογίων.

Ένα τρίτο συμπέρασμα είναι ότι, στο τιμολόγιο που είμαι, δεν έχει νόημα να υπολογίζω την τιμή κάθε μήνα****. Η τιμή έχει εποχικότητα, που για να εξομαλυνθεί, ο υπολογισμός πρέπει να γίνεται σε 12μηνη βάση. Αυτό που τελικά με ενδιαφέρει είναι η συνολική ετήσια δαπάνη για ρεύμα που το κάθε τιμολόγιο έχει ως αποτέλεσμα. Τυχαίνει η λύση στο πρόβλημα αυτό να είναι το allazorevma.gr, η μόνη πηγή πληροφόρησης στην χώρα που υπολογίζει ακριβώς αυτό συγκρίνοντας τα τιμολόγια.

* Αν έψαχνα καλύτερα τον λογαριασμό μου κάπου θα το εύρισκα αλλά ως παράμετρο και όχι ως αποτέλεσμα. Ποιος κοιτάζει τις παραμέτρους...

** 9,9 ευρώ για την ακρίβεια και για 30 ημέρες. Αν οι ημέρες του λογαριασμού είναι λιγότερες ή περισσότερες, η πάγια χρέωση διαμορφώνεται αναλογικά προς τα κάτω ή προς τα πάνω.

*** Δεν είναι ο τηλεπωλητής ο μόνος ξεχασιάρης. Είναι και το κράτος (ο ΔΕΔΔΗΕ) που χωρίς να το διατυμπανίζει (είναι το καλύτερα κρυμμένο μυστικό της αγοράς) χρεώνει και αυτός πάγιο (από τον 5/23). Για τις τριφασικές παροχές 150 ευρώ τον χρόνο ήτοι πάνω από 10 ευρώ τον μήνα. Αυτός είναι ο λόγος που η διακύμανση στην τελική τιμή είναι μεγαλύτερη από την διακύμανση στην τιμή προμήθειας.

**** Ισχύει αυτό και για τα τιμολόγια σταθερής δαπάνης που πρόσφατα εμφανίστηκαν στην αγορά; Ναι, γιατί και σ' αυτά η τιμή έχει εποχικότητα αλλά και γιατί όλα προβλέπουν εκκαθάριση μετά από ένα διάστημα (6 ή 12 μήνες) ισόποσων δόσεων. Ο υπολογισμός της τελικής τιμής θα πρέπει να γίνει μετά την εκκαθάριση.

Ορισμένα* Στατιστικά των ΑΠΕ για το 2025

Δημοσιεύονται συχνά στατιστικά στοιχεία σχετικά με την παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που υπάρχει κίνδυνος να είναι παραπλανητικά - για δύο λόγους: Ο ένας είναι ότι αφορούν μικρά χρονικά διαστήματα. Ο δεύτερος ότι τα διαστήματα αυτά είναι συνήθως επιλεγμένα ώστε να παρουσιάσουν μια ευνοϊκή για τις ΑΠΕ πλευρά της πραγματικότητας. Για τον λόγο αυτό (και ίσως ένα είδος επαγγελματικής διαστροφής) αποφασίσαμε να τηρήσουμε τα στοιχεία παραγωγής των ΑΠΕ για όλες τις ημέρες στο διάστημα 12 μηνών - από την 1/112024 έως τη 31/10/2025 με βάση τις αναρτήσεις στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Το αποτέλεσμα, ως ποσοστό της παραγωγής ηλεκτρισμού φαίνεται στους παρακάτω Πίνακες (μηνιαίο και ημερήσιο). Οι παρατηρήσεις μας:

• Οι ΑΠΕ συμμετείχαν με ποσοστό 43,6% στη παραγωγή ρεύματος στην χώρα στην περίοδο των 12 μηνών. Η καμπύλη συχνότητας των παρατηρήσεων ήταν πολύ κοντά στην κανονική κατανομή καθότι η ενδιάμεση παρατήρηση ήταν στο 44%.
• Το μηνιαίο ποσοστό συμμετοχής κυμάνθηκε από περίπου 33% για τρείς Μήνες (12/24, 1/25, 2/25) μέχρι περίπου 51% σε άλλους τρείς (3/25, 5/25, 8/25). Στους υπόλοιπους έξη ήταν λίγο κάτω από το 50%.
• Το εύρος της συμμετοχής ανά ημέρα είναι πολύ μεγαλύτερο. Κυμάνθηκε από 14,7% έως 69,7% της ημερήσιας παραγωγής. Η τυπική απόκλιση των δεδομένων ήταν 11,6%. Αυτό σημαίνει ότι το 95% των παρατηρήσεων κυμάνθηκε από 66,7% έως 20,5%.

Ορισμένα πρόσθετα στοιχεία που δεν φαίνονται στους παρακάτω πίνακες είναι επίσης ενδιαφέροντα:

• Η μέση τιμή στο 12μηνο στη αγορά χονδρικής (η ΤΕΑ) ανήλθε σε 107,79 ευρώ την μεγαβατώρα.
• Ο βαθμός συσχέτισης της (ημερήσιας) χονδρικής τιμής με το (ημερήσιο) ποσοστό συμμετοχής στην παραγωγή των ΑΠΕ είναι -0,722 ήτοι σχεδόν πλήρης αρνητική συσχέτιση.
• Οι καθαρές εξαγωγές (εξαγωγές μείον εισαγωγές) ενέργειας ανήλθαν στο 3,5% της συνολικής παραγωγής. Η (θετική) συσχέτιση τους με την ΤΕΑ ήταν πολύ χαμηλή (0,16).

Αυτά είναι τα στοιχεία από το Χρηματιστήριο Ενέργειας - χωρίς την παραμικρή επεξεργασία εκτός από τους υπολογισμούς. Μπορούν τώρα να χρησιμοποιηθούν για να εξαχθούν συμπεράσματα (εφαρμόζοντας την αρχή "ο καθένας δικαιούται τα δικά του συμπεράσματα αλλά όχι τα δικά του δεδομένα"). Με εντιμότητα όμως. Για παράδειγμα:

• Η αρνητική συσχέτιση μεταξύ ΤΕΑ και συμμετοχής των ΑΠΕ δεν σημαίνει ότι οι καταναλωτές επωφελούνται κατ' ανάγκη από την πτώση της χονδρικής τιμής που επιφέρει η παραγωγή των ΑΠΕ. 
• Αν θέλουμε να φανταστούμε ένα σύστημα με 80% συμμετοχή ΑΠΕ με την βοήθεια μόνο αποθήκευσης , οι τέσσερις μήνες του χειμώνα με βάση τις  τρέχουσες συνθήκες ζήτησης κάνουν το κόστος απαγορευτικό. 

Αυτά όμως είναι θέματα για μια άλλη συζήτηση. Μια επόμενη φορά.

* Τα στοιχεία βασίζοντα στην ιστοσελίδα του ΕΧΕ. Μια πιο πλήρης έρευνα θα περιλάμβανε και στοιχεία - ιδιαίτερα κόστους - από τον ΔΕΠΕΕΠ. Το πρόβλημα είναι ότι οι εκθέσεις του ΔΕΠΕΕΠ δείχνουν να καταρτίζονται με σκοπό να μην είναι σε θέση να τις αποκωδικοποιούν παρά μόνο οι μυημένοι. Που θα πάει όμως... θα λύσουμε τον γρίφο

Μήπως το Μοντέλο - Στόχος Δεν Είναι το Πρόβλημα αλλά η Λύση;

Έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις σχετικά με το αν η εφαρμογή του Μοντέλου Στόχου (Target Model) που υιοθετήθηκε στην χώρα μας με βάση κατευθύνσεις από την ΕΕ ήταν ωφέλιμη για την χονδρική αγορά ρεύματος. Τις επιφυλάξεις αυτές συμμεριζόμουν και οι γράφων. Διενήργησα λοιπόν μια μικρή έρευνα βασισμένη σε δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες για να διερευνήσω το ερώτημα. Το αποτέλεσμα της έρευνας παρουσιάζεται συνοπτικά στους παρακάτω πίνακες. Φαίνεται ότι το αποτέλεσμα της εφαρμογής του μοντέλου είναι θετικό. 

Ο μηχανισμός που χρησιμοποίησα για να διαλευκάνω το θέμα ήταν ο ορισμός ενός τυποποιημένου (τυπικού) οριακού κόστους παραγωγής ρεύματος από σταθμούς φυσικού αερίου - δεδομένου ότι αυτό καθορίζει το κόστος χονδρικής στην ελληνική αγορά σε όλη την διάρκεια της πρόσφατης δεκαετούς περιόδου. Ο υπολογισμός έγινε για κάθε μια από τις δέκα χρονιές - από το 2016 έως το 2025. Το 2021 είναι η πρώτη χρονιά εφαρμογής του Μοντέλου - Στόχου και στο χρονικό αυτό σημείο διαχωρίζονται οι μέσοι όροι των στοιχείων των Πινάκων. Πέντε χρόνια πριν (2016-2020) και πέντε χρόνια μετά (2021- 2025).

Είναι εμφανές στον Πίνακα ότι η αύξηση στον  μέσο όρο της τιμής χονδρικής (ΤΕΑ- με και χωρίς προσαυξήσεις) στην περίοδο 21-25 (δηλαδή μετά τη εφαρμογή του Μοντέλου Στόχου) ήταν μικρότερη από την ανάλoγη αύξηση τόσο της τιμής του φυσικού αερίου (TTF) όσο και (σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό) την αύξηση στην τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 του EUTS. Συνεπώς χαμηλότερη και από την μέση αύξηση του Τυπικού Οριακού Κόστους. Η μέση αύξηση στην χονδρική ήταν περίπου 160% ενώ η αντίστοιχη αύξηση της τιμής του ΦΑ ήταν 275% των δικαιωμάτων 368% και του τυπικού κόστους κατά 270%. Η σημαντική μείωση της απόστασης ανάμεσα στην τιμή χονδρικής και του οριακού κόστους παραγωγής είναι ένδειξη αυξημένου ανταγωνισμού ή σε κάθε περίπτωση καλύτερης λειτουργίας της αγοράς. Σημειωτέον επίσης ότι παρά τις πρόσφατες αυξήσεις των λογαριασμών προσαυξήσεων, το ποσοστό τους στο τελικό κόστος της χονδρικής μειώθηκε ανάμεσα στις δυο περιόδους κατά 22% (από 14% σε 11%). 

Σε κάθε περίπτωση, η πτώση του περιθωρίου ανάμεσα στο τυπικό οριακό κόστος και την χονδρική τιμή μεταξύ των περιόδων είναι τόσο μεγάλη που προκαλεί έκπληξη - ιδιαίτερα το μέγεθος του περιθωρίου στη περίοδο πριν την εφαρμογή του Μοντέλου Στόχου. 

Πόσο αξιόπιστα είναι τα ευρήματα της μικρής αυτής έρευνας; Ο αριθμοί είναι δημόσια διαθέσιμοι και οι υπολογισμοί έχουν ελεγχθεί. Είναι όμως μια "φαινομενολογικού" χαρακτήρα έρευνα. Δείχνει "καλά" νούμερα αλλά δεν εξηγεί το Γιατί τα νούμερα είναι "καλά". Αυτό θα πρέπει να το αναλάβουν έμπειροι αναλυτές. Γιατί όχι ¨πανεπιστημιακοί¨- ή οι σπουδαστές τους. Μήπως το έχουν ήδη κάνει; Αναμένω σχόλια και κριτική.

 

Η Επιδότηση στους Αγρότες για το Ρεύμα Στοιχίζει 200 Εκατ. Ευρώ τον Χρόνο

Πόσο στοιχίζει η επιδότηση που δίνει το κράτος στους Αγρότες για το ρεύμα τους; Είναι ένα εύλογο ερώτημα που προσπαθήσαμε να απαντήσουμε κάνοντας ένα προσεγγιστικό υπολογισμό με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και ορισμένες υποθέσεις που μας φάνηκαν λογικές. Το αποτέλεσμα των υπολογισμών παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα. Εκτιμούμε ότι η επιδότηση στους αγρότες για το ρεύμα τους είναι περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο*.

Πως υπολογίσαμε αυτό το ποσό; Συγκρίναμε την τιμή που πληρώνει ένας κοινός θνητός - επαγγελματικός πελάτης του δεσπόζοντα υπό κρατικό έλεγχο παρόχου (τιμολόγιο Γ21) με ένα από τους 200.000 περίπου αγροτικούς πελάτες που ωφελούνται από την πρόσφατα ανακοινωθείσα τιμή για το τιμολόγιο ΓΑΙΑ. Σε επόμενο βήμα εφαρμόσαμε την διαφορά μεταξύ των τιμών αυτών στην κατανάλωση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων (την οποία εκτιμήσαμε με βάση τα στοιχεία της eurostat ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης της χώρας).

Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, στην οποία η εχεμύθεια του κράτους είναι διαχρονική πρακτική (τόσο που πιθανόν θεωρείται από τους γραφειοκράτες και τους πολιτικούς αρετή), οι εκτιμήσεις σαν κι αυτή που κάνουμε μπορεί να φιλοδοξεί για ακρίβεια μόνο σε όρους τάξης μεγέθους. Ένας από τους λόγους που την τολμούμε είναι η (φρούδα μέχρι στιγμής) ελπίδα ότι θα βρεθεί κάποια (ή κάποιος) με επαρκές φιλότιμο να μας πει που κάνουμε λάθος.  

Το επόμενο ερώτημα είναι φυσικά ποιος πληρώνει αυτή την επιδότηση. Ερώτημα στο οποίο η απάντηση είναι προφανής - οι υπόλοιποι καταναλωτές. Μέσω του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα Παρόχου ο οποίος είναι και ο σχεδόν αποκλειστικός  προμηθευτής των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Για να το κάνει αυτό ο Πάροχος είναι αναγκασμένος (υποθέτουμε) να καταφύγει σε σταυροειδή επιδότηση - δηλαδή να υπερχρεώσει τους άλλους καταναλωτές για να πιστώσει τους αγρότες. Αυτό εκ πρώτης όψεως φαίνεται  να είναι άδικο και συγχρόνως αποτελεί προφανή στρέβλωση της αγοράς. Θεωρούμε πιθανό ότι έχει εφευρεθεί μια νομική φόρμουλα σε επίπεδο ΕΕ που επιτρέπει την πρακτική αυτή αλλά λόγω έλλειψης ειδικών γνώσεων, σχετικής εμπειρίας και χρόνου δεν μπορέσαμε να την ανακαλύψουμε**. Περιμένουμε από το κράτος να μας την εξηγήσει με απλά λόγια. Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.

* Τυχαίνει το ποσό αυτό να είναι περίπου ίσο με την επιδότηση της ΕΡΤ μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Διασκεδαστική σύμπτωση που σημαίνει ότι ο Έλληνας χουβαρντάς καταναλωτής συνεισφέρει περίπου 36 ευρώ τον χρόνο για τη στήριξη των αγροτών όσα περίπου δίνει και για την ΕΡΤ.
** Ρωτήσαμε την ΤΝ και αυτή απάντησε : "In 2026, Greece is uniquely recognized as the only European Union (EU) member state providing a nationwide system of directly guaranteed, fixed-price electricity tariffs for farmers. While other EU countries provide energy-related support through tax breaks or investment grants, direct electricity price interventions are rare due to EU competition and state aid regulations.

Πως Εξελίχθηκαν οι Τιμές στο Ρεύμα το '25 σε σχέση με το '24;

Με την ευκαιρία της νέας χρονιάς, ανατρέχουμε στο πρόσφατο παρελθόν για να θυμηθούμε πως εξελίχθηκαν οι τιμές στο ρεύμα. Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται οι τιμές που σχετίζονται με την λιανική αγορά ρεύματος και ειδικότερα την Χαμηλή Τάση. Τα στοιχεία, που αφορούν το 2025 και το 2024, προέρχονται από την βάση δεδομένων που τηρεί το allazorevma.gr για να καταρτίζει τον μηναίο Δείκτη Τιμών του*. Τι παρατηρούμε λοιπόν; Πως πήγαν οι τιμές το 2025 σε σχέση με το 2024;

Το γενικό συμπέρασμα είναι: Ότι "άγγιξε" το κράτος αυξήθηκε. Ότι "αφέθηκε" στην αγορά, έστω σε αυτή την στρεβλωμένη αγορά, κινήθηκε σε ευνοϊκή κατεύθυνση για ενεργούς καταναλωτές. Εξηγούμε, γιατί δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται - είναι όμως πολύ κοντά στην αλήθεια.

Δείτε τον συνολικό Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr. Έμεινε πρακτικά σταθερός στην διάρκεια των δύο ετών - ουσιαστικά μειωμένος σε πραγματικούς όρους αν αφαιρεθεί ο πληθωρισμός. Η σταθερότητα όμως αυτή είναι αποτέλεσμα της μείωσης των ανταγωνιστικών χρεώσεων - που καθορίζονται από την αγορά και της αύξησης των ρυθμιζόμενων - που τις ορίζει το κράτος.

Πως όμως, θα αναρωτηθεί εύλογα κάποιος, μειώθηκαν οι ανταγωνιστικές χρεώσεις όταν στην ίδια περίοδο το κόστος της χονδρικής αυξήθηκε; Και πως αυτό συμβαδίζει με το ότι το μικτό περιθώριο των παρόχων παρουσίασε ελαφρά άνοδο; Η απάντηση είναι ότι οι Πάροχοι χώρισαν την αγορά (και τους καταναλωτές) σε δυο τμήματα. Στους ενεργούς και τους αδρανείς. Στους αδρανείς, που ήταν (και παραμένουν) στην περίοδο των δυο ετών η μεγάλη πλειοψηφία των καταναλωτών (και οι οποίοι ήταν δεσμευμένοι από το ίδιο το κράτος σε μεταβλητά τιμολόγια), πέρασαν (και με το παραπάνω) όλη την αύξηση του κόστους της χονδρικής. Την ίδια στιγμή αξιοποιώντας μέρος των κερδών τους από τους αδρανείς, "επιδότησαν" με φτηνά τιμολόγια σταθερής τιμής τους καταναλωτές που ενεργοποιήθηκαν.

Το φαινόμενο αυτό το τεκμηριώνουν οι δύο δείκτες που παρακολουθεί το allazorevma.gr. Ο δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που καταρτίζεται με βάση τα φθηνότερα τιμολόγια στην αγορά - που στην περίοδο 24-25 ήταν τα τιμολόγια σταθερής τιμής - και  ο δείκτης του Τυπικού Κυμαινόμενου Τιμολογίου που καταρτίζεται με βάση τα μεταβλητά ("ειδικά") τιμολόγια των Παρόχων. Τα δεύτερα ήταν ακριβότερα από τα πρώτα - κατά 14% το '24 και 22% το '25.

Το κράτος ευθύνεται τόσο για την αύξηση των ρυθμιζόμενων, όσο και του κόστους της χονδρικής. Στα ρυθμιζόμενα αυξήθηκαν οι χρεώσεις δικτύων. Σημειωτέον ότι οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις χρηματοδοτούνται από λογαριασμούς που έχουν σημαντικά ελλείματα, τα οποία δεν θα αποφύγουν να πληρώσουν οι πολίτες είτε ως καταναλωτές είτε ως φορολογούμενοι στο προσεχές μέλλον. Η αύξηση στο κόστος της χονδρικής οφείλεται - στο σύνολό της- στην αυξημένη  ανάγκη εφεδρειών που απαιτούνται για να αντιμετωπισθεί η μεταβλητότητα των ΑΠΕ και την αδυναμία του ΔΕΔΔΗΕ να καταμετρήσει το ρεύμα που  περνά από το δίκτυό του.

Μπορούμε να διακινδυνεύσουμε προβλέψεις για την χρονιά που μόλις άρχισε με βάση την εμπειρία των δύο προηγούμενων ετών; Η άποψή μας είναι ότι η πιο σίγουρη πρόβλεψη είναι ότι το κράτος θα διστάσει να πάρει τα γενναία μέτρα που χρειάζονται για να χαμηλώσει η τιμή του ρεύματος για τους καταναλωτές. Μέτρα που αφορούν κυρίως την απαλλαγή τους από το βάρος για την αγορά συχωροχαρτιών για το αμάρτημα της κλιματικής αλλαγής. Λιγότερο σίγουρη αλλά με βάση τις προθεσμιακές αγορές είναι πιθανή η ευνοϊκή εξέλιξη στην χονδρική που θα είναι αποτέλεσμα της πτώσης της διεθνούς τιμής του φυσικού αερίου. Ίδωμεν.

* Οι δείκτες στον Πίνακα είναι ετήσιοι μέσοι όροι μηνιαίων τιμών. Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις περιλαμβάνουν τις κρατικές επιδοτήσεις στην διάρκεια των δύο ετών (τρείς μήνες κάθε χρονιά)

Δείκτης Τιμών Δεκεμβρίου: Ουδέν Νεότερο από το Μέτωπο της Αγοράς Ρεύματος

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Δεκέμβριο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Δεκέμβριο έμεινε πρακτικά σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Νοεμβρίου '25. Από 226,96 πήγε στα 226,01 ευρώ την μεγαβατώρα.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Δεκεμβρίου '25 παρέμειναν σταθερές επίσης στα 80,62 ευρώ την μεγαβατώρα.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έμεινε σταθερός στα 132,79 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 133,69 τον Νοέμβριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Δεκέμβριο σε μέσο όρο ήταν στα 122,85 ευρώ την μεγαβατώρα, πρακτικά σταθερές σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (125,36 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ είχαν επίσης σταθερές στα 140,62 ευρώ την μεγαβατώρα. σε σχέση με τον Νοέμβριο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Δεκέμβριο η χονδρική τιμή είχε μικρή άνοδο (+3,75%) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι Πάροχοι δεν πέρασαν την άνοδο της χονδρικής στις λιανικές τιμές (-0,67%). Στην διάρκεια των πέντε (5) πρόσφατων μηνών (από τον Αύγουστο και μετά) οι ανταγωνιστικές τιμές στην λιανική έμειναν σταθερές παρά τις μεταβολές στην χονδρική.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο για τον Δεκέμβριο του 2025 έμεινε σταθερό στα 266,26 ευρώ την μεγαβατώρα. Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 40 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 998 ευρώ - δηλαδή περίπου 232 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (767 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.