Κίνδυνος Blackout στην Μ. Βρετανία - Μήπως μας Αφορά;

Στις 23 Ιουνίου το ηλεκτρικό σύστημα στην Μ Βρετανία παρουσίασε πτώση στην συχνότητα κάτω από τα προβλεπόμενα όρια σε ορισμένα χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα. Σύμπτωμα ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο διαχειριστής του συστήματος αντιμετώπισε το πρόβλημα με διακοπή των διασυνδέσεων πρώτα με την Γαλλία (μονομερώς)  και κατόπιν με την Γερμανία (κατόπιν συνεννόησης). Το γεγονός προκάλεσε τόσο θόρυβο που έδωσε αφορμή σε πολιτική αντιπαράθεση. Υπήρξε ερώτημα την Βουλή από την αντιπολίτευση και ταυτόχρονα ανατέθηκαν έρευνες τόσο σε δικηγόρους (από τον ίδιο τον διαχειριστή, τον NESO, για να ελέγξουν ότι τα στελέχη του έδρασαν σύμφωνα με τις διαδικασίες του) όσο και στον Ρυθμιστή - Ofgem  (για να διαπιστωθεί ότι ο διαχειριστής του συστήματος έκανε καλά την δουλειά του).

Ένας βασικός λόγος που δημιουργήθηκε ο θόρυβος ήταν ότι η αντιπολίτευση, τόσο η σκιώδης υπουργός (με το πανέμορφο βραζιλιάνικο-πορτογαλικό επώνυμο Coutinho)  όσο και ο τύπος χρησιμοποίησαν ως τεκμήρια πληροφορίες που διοχετεύθηκαν σ' αυτούς από whistleblowers - αυτούς που στην Ελλάδα ονομάζουμε πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος. Δηλαδή στελέχη του ίδιου του Διαχειριστή. Οι οποίοι δήλωσαν ανώνυμα ότι στην περίοδο του τέλους Ιουνίου υπήρξαν διαστήματα που το σύστημα "δεν διέθετε ούτε ένα μεγαβάτ εφεδρείας". Το παραμικρό να συνέβαινε υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσει το σύστημα σε γενική διακοπή - blackout.

Οι λεπτομέρειες του ζητήματος είναι συναρπαστικές - τουλάχιστον για αυτούς που έχουν, χωρίς να είναι ειδικοί, την περιέργεια να μάθουν πως λειτουργεί - διατηρείται σε ισορροπία σε πραγματικό χρόνο 24/7 - αυτή η τερατώδης σε μέγεθος μηχανή που κατασκεύασε ο άνθρωπος για να παράγει, μεταφέρει και διανείμει τον ηλεκτρισμό. Θα περιοριστούμε όμως εδώ σε ορισμένα θεσμικά και όχι τεχνικά θέματα που αναδεικνύονται από το επεισόδιο στην Μ Βρετανία και έχουν ίσως ενδιαφέρον και για τα δικά μας.

Το πρώτο από αυτά είναι η ύπαρξη ευάριθμων πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος οι οποίοι τροφοδοτούν με "θεσμικό" τρόπο τον δημόσιο διάλογο. Σε αντίθεση με την χώρα μας στην οποία την τελευταία φορά που ασχοληθήκαμε με "whistleblowers" ήταν όταν προσπαθήσαμε να τους βάλουμε φυλακή ως ψευδομάρτυρες. Ο γράφων είμαι εντελώς άσχετος με την νομική επιστήμη και δεν έχω ούτε καν επαρκή πληροφόρηση ως πολίτης για την συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι όμως γεγονός ότι, παρότι υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία η οποία υποθέτω ότι έχει ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο και προβλέπει την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος, δεν έχει υπάρξει ούτε μια περίπτωση εμφάνισης του είδους. Αυτό σημαίνει είτε ότι όλα δουλεύουν ρολόι στο κράτος μας είτε ότι έχουμε ενσωματώσει την ευρωπαϊκή οδηγία με τέτοιο τρόπο που καθίσταται στην πράξη ανενεργή. Ποιος θα στοιχημάτιζε για το πρώτο;

Το δεύτερο, ακόμα πιο σημαντικό ζήτημα, είναι τα όρια μεταξύ των αποφάσεων πολιτικής και της τεχνικής διαχείρισης του δημόσιου αγαθού που αποτελεί η ασφάλεια τροφοδοσίας της χώρας. Το βρετανικό επεισόδιο ανέδειξε προβλήματα. Η πρώτη ένδειξη ήταν η καταγγελία για συμμετοχή της μονάδας corporate affairs του NESO στην διαμόρφωση των κειμένων που δόθηκαν στην δημοσιότητα σχετικά με το συμβάν. Οι υπεύθυνοι επικοινωνίας - το corporate affairs - έκαναν "μασάζ" στο κείμενο που είχαν ετοιμάσει οι μηχανικοί του NESO. Η δεύτερη ήταν ότι ο ΔΣ του NESO συγκέντρωσε τα στελέχη του και τους είπε μεταξύ άλλων ότι οι whistleblowers αναμεσά τους "απογοήτευσαν" τον οργανισμό. 

Η ρίζα του προβλήματος βέβαια είναι η πολιτική αντιπαράθεση για το Net Zero. Η αντιπολίτευση, η οποία έχει δεσμευθεί να καταργήσει την σχετική νομοθεσία, χρησιμοποιεί το επιχείρημα (μεταξύ άλλων) ότι η αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ στο σύστημα θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά του. Ο NESO βρίσκεται στην πολιτική αυτή αντιπαράθεση ανάμεσα στην Σκύλλα και την Χάρυβδη (ο Όμηρος είναι επίκαιρος!). Η ευθύνη του είναι η ασφάλεια του συστήματος. Η οποία όμως επηρεάζεται από πολιτικές αποφάσεις - ο στόχος διείσδυσης των ΑΠΕ είναι πολιτική απόφαση. Αυτό σημαίνει ότι η διοίκησή του πρέπει να αποφασίσει σε ποιο βαθμό θα αναλάβει την πρωτοβουλία να θέσει σε κίνδυνο την βασική του αποστολή για να προσαρμοστεί σε πολιτικές αποφάσεις. Στην Μ. Βρετανία δόθηκε η εντύπωση ότι η διοίκηση του NESO ενήργησε εμφανώς με πολιτικό κριτήριο. Διέψευσε τους πάντες και τα πάντα (ενώ αναγκαζόταν να δεχθεί δυο έρευνες για το θέμα) και έδωσε στον αρμόδιο υπουργό το δικαίωμα να ισχυρισθεί στην Βουλή ότι τίποτα δεν συνέβη - τους μηχανικούς του NESO τους βάρεσε η ζέστη και παραμιλούν.

Αφορά την χώρα μας το οργανωτικό πρόβλημα που αναδείχθηκε στην Μ. Βρετανία με την ευκαιρία του επεισοδίου; Από μια άποψη όχι. Η ταύτιση των δημόσιων επιχειρήσεων και των ελεγκτικών μηχανισμών με το κράτος είναι τόσο ισχυρή που για την ελληνική πραγματικότητα οι Βρετανοί αντιμετωπίζουν ένα ψευδοπρόβλημα. Το πιθανότερο κατά την γνώμη μου είναι ότι ο ΑΔΜΗΕ και η ΡΑΑΕΥ θα εξυπηρετήσουν τις πολιτικές αποφάσεις. Και αν γίνει η "στραβή"; Θα το λύσουν οι πολιτικοί - ίσως με την βοήθεια της κολυμβήθρας του Σιλωάμ - της δικαιοσύνης. Ελληνική πατέντα.

Από μια άλλη άποψη το πρόβλημα είναι υπαρκτό και στην χώρα μας. Οι πολιτικές για το Net Zero και η ασφάλεια του συστήματος αλληλοσυνδέονται και συνήθως αντικρούονται η μια με την άλλη. Η διαφορά με την Μ Βρετανία - προς το παρόν τουλάχιστον - είναι ότι δεν υπάρχει σοβαρός (ούτε καν λιγότερο "σοβαρός") πολιτικός στην Ελλάδα που να έχει βάλει στην ατζέντα του το πρόβλημα του Net Zero. Το πολιτικό σύστημα έχει αποφασίσει να ακολουθήσει τον εύκολο δρόμο. Χρέωση για αυξημένες εφεδρείες από τον ΑΔΜΗΕ που περνούν εύκολα με αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ στους καταναλωτές. Δώσαμε όμως, δώσαμε... 

Καλύτερα να Αφήσουμε Ήσυχο το "Παραγωγικό Μοντέλο" της Χώρας!

Είναι σπάνιο πλέον να διαβάσουμε την άποψη μέλους της ελληνικής ιντελιγκέντσιας (πολιτικού, Λειτουργού του Τύπου, "Πανεπιστημιακού" κλπ.) για την οικονομία που να μην κλαυθμυρίζει για το λάθος "παραγωγικό μοντέλο" της χώρας και να μην προτρέπει στην ριζική αλλαγή του. Συνήθως δεν δίνονται λεπτομέρειες. Πέραν του ότι δεν ορίζεται σαφώς τι ακριβώς είναι αυτό το παραγωγικό μοντέλο, υπάρχουν ερωτήματα:  Πως ακριβώς το κράτος μπορεί να το αλλάξει και ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες;

Κατανοώ και σέβομαι την ανησυχία των ταγών της κοινωνίας και δηλώνω ότι δεν είμαι σε θέση να απαντήσω στα σχετικά ερωτήματα. Η εμπειρία μου όμως από τον κλάδο του ηλεκτρισμού είναι ότι το κράτος τα τελευταία χρόνια έχει επέμβει στον κλάδο με πιο ριζοσπαστικό - σχεδόν επαναστατικό - τρόπο από ότι θα ήλπιζε και το πιο φιλόδοξο μέλος της εγχώριας ιντελιγκέντσιας. Το αποτέλεσμα - χρησιμοποιώντας την λαϊκή φράση - είναι ένα μεγάλο "μπάχαλο". Γιατί πως αλλιώς μπορούν να χαρακτηρισθούν αυτά που συμβαίνουν;

Μέσα σε λίγα χρόνια χτίσαμε με επιδοτήσεις ένα δεύτερο ηλεκτρικό σύστημα στην χώρα για μια κατανάλωση ρεύματος που εδώ και τουλάχιστον 10 χρόνια είναι στάσιμη. Στην πραγματικότητα αυτό το διπλό σύστημα παράγει τόσο άφθονη ενέργεια, που ήδη ένα σημαντικό μέρος της το πετάμε στα άχρηστα. Αυτό πρέπει να το επαναλάβουμε για να εμπεδωθεί στο μέγεθός του. Ένα δεύτερο σύστημα για στάσιμη κατανάλωση. Τι πιο ριζοσπαστικό;. Πόσο επαναστατικότερη αλλαγή "παραγωγικού μοντέλου"; Πόσο μεγαλύτερη σπατάλη σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων - ειδικά για μια οικονομία που το ίδιο περίπου διάστημα υπέφερε τα δεινά μιας χρεωκοπίας;

Η επίπτωση της επενδυτικής αυτής απόφασης στους πολίτες είναι επίσης επαναστατική - ισχυρίζομαι ιστορικής σημασίας. Γιατί αντιστρέφοντας την πτωτική τάση για περισσότερο από ένα αιώνα εξέλιξης του ηλεκτρισμού, εδώ και μερικά χρόνια η τιμή του ρεύματος σε πραγματική αξία αυξάνεται συνεχώς.  Με ρυθμούς που θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς - πως αλλιώς; - επαναστατικούς. Μόνο τα τελευταία 6 χρόνια το ρεύμα για την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών (που είναι οι οικιακοί) έχει αυξηθεί κατά 48% - ή 28 μονάδες υψηλότερα από τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Πριν 20 χρόνια ο Έλληνας αδιαφορούσε - δεν ήξερε πόσο κοστίζει το ρεύμα. Σήμερα τείνει για πολλούς να καταντήσει αγαθό πολυτελείας. Επαναστατικό - δεν είναι;

Μα όλα αυτά γίνονται για ένα μεγάλο σκοπό - θα απαντούσε ένα θερμόαιμο μέλος της ιντελιγκέντσιας: Την αποτροπή της κλιματική αλλαγής. Μήπως όμως οι θυσίες που απαιτούνται από την φτωχότερη χώρα της ΕΕ - που δεν είναι ούτε υπήρξε ποτέ βιομηχανική δύναμη - ισοδυναμούν με ένα είδος αυτοτραυματισμού; Το βάρος της απόδειξης ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στον ηλεκτρικό κλάδο είναι ορθολογική συλλογική απόφαση για την χώρα πέφτει σε αυτούς που την προωθούν και την εφαρμόζουν.

Αλλά το βασικό και γενικό σημείο του παρόντος σημειώματος είναι ότι τα αιτήματα/προτάσεις για "αλλαγές του παραγωγικού μοντέλου" με κρατικές αποφάσεις είναι εξαιρετικά επικίνδυνα*. Γιατί υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να πάρεις αυτό που ευχόσουν (σε σχέση με το να αφήσεις τις αγορές να αποφασίσουν**). Αυτή είναι η δική μου εμπειρική παρατήρηση στο φλέγον θέμα του "παραγωγικού μοντέλου". 

* Η οικονομική επιστήμη μπορεί να βοηθήσει: "The curious task of economics is to demonstrate to men how little they really know about what they imagine they can design." Friedrich Hayek.

** Αφού τοποθετήσεις έναν γενικό φόρο άνθρακα (κατά προτίμηση σε παγκόσμιο επίπεδο) ο οποίος να υπολογίζεται με βάση επιστημονικές παρατηρήσεις και όχι πολιτικές διαδικασίες. Καταργώντας ταυτόχρονα όλες τις άλλες πολιτικές αποτροπής (επιδοτήσεις σε ΑΠΕ κλπ) και επιστρέφοντας τα έσοδα του φόρου στου πολίτες.   

Το allazorevma.gr Προβλέπει: Οι Χρεώσεις των Δήμων ΔΕΝ Φεύγουν από το Ρεύμα!

Οι Λειτουργοί του Τύπου μας ενημέρωσαν ότι με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ψηφίστηκε πρόσφατα, προβλέπεται η απαλλαγή των λογαριασμών ρεύματος από τις χρεώσεις των Δήμων. Το νέο μας φάνηκε συνταρακτικό και ελπιδοφόρο καθώς ήταν ένα όνειρο του κλάδου  (του ηλεκτρισμού) που επιτέλους φαίνεται ότι γίνεται πραγματικότητα. 

Επειδή όμως μας φάνηκε πολύ καλό για να είναι αληθινό, κάναμε μια μικρή έρευνα - να "θέσουμε τον δάκτυλο επί των τύπων των ήλων". Το αποτέλεσμα της έρευνας μας προσγείωσε στην περίφημη ελληνική πραγματικότητα. Διαμορφώσαμε την άποψη ότι οι χρεώσεις των Δήμων θα μείνουν για πολύ καιρό ακόμα στους λογαριασμούς. Πάντως δεν φεύγουν από την 1η Ιανουαρίου του 2028 όπως υποσχέθηκε (ρητά μιλώντας στην Βουλή!) ο αρμόδιος Υπουργός. Είμαστε τόσο σίγουροι, που είμαστε έτοιμοι να διατυπώσουμε με τους ισχυρότερους όρους την πρόβλεψή μας. Παρακάτω εξηγούμε την γνώμη μας και στο τέλος διατυπώνουμε επίσημα και δεσμευτικά την πρόβλεψη.

Πρώτο: Η ημερομηνία 1η Ιανουαρίου 2028 δεν υπάρχει σε κανένα σημείο του Νέου Κώδικα. Είναι μια προφορική δέσμευση του αρμόδιου Υπουργού χωρίς καμία τεκμηρίωση - από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε. Γιατί χρειάζονται  18 μήνες για να εκδοθεί μια Κοινή Υπουργική Απόφαση - την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης; (στον Τύπο λανθασμένα αναφέρθηκε Προεδρικό Διάταγμα - που θα δικαιολογούσε κάπως μεγαλύτερη καθυστέρηση).

Δεύτερο: Η ανάγνωση και μόνο της σχετικής παραγράφου 2 του άρθρου 446 του Νόμου (ο νόμος έχει 550 σελίδες και 773 άρθρα!) προκαλεί αμηχανία στον απλό πολίτη - γιατί είναι διατυπωμένη με τρόπο που αποτελεί πρόκληση για τις διανοητικές ικανότητες ακόμα και ενός βουλευτή/βουλεύτριας που πρέπει να το ψηφίσει.  Με την προϋπόθεση ότι ήδη κάποιος του/της έχει εμπιστευθεί το μυστικό : ότι είναι η παράγραφος 2 του άρθρου 446 που αφορά την απαλλαγή των λογαριασμών  του ρεύματος από τις χρεώσεις των Δήμων*. Ιδού η παράγραφος: 

..."2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δύναται να καθορίζονται η διαδικασία ενημέρωσης του πρώτου εδαφίου της παρ. 5 του άρθρου 392 και ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα διαλειτουργητικοτήτων με άλλα πληροφοριακά συστήματα ή μητρώα του δημόσιου τομέα, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και κάθε αναγκαία, τεχνική ή άλλη, λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.".....

"Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα" - λέει ο λαός. "Δύνανται να καθορίζονται"; Δηλαδή αν δεν θέλουν οι Υπουργοί δεν καθορίζονται; Ποιο είναι το "πρώτο εδάφιο της παραγράφου του άρθρου 392"; (φαίνεται ότι αφορά το Κτηματολόγιο). Πιο πρακτικά - σε ποιό σημείο λέει για λογαριασμούς ρεύματος; Ο νόμος έτσι όπως είναι διατυπωμένος δεν λέει σε απλά ελληνικά πουθενά ότι οι χρεώσεις των Δήμων θα μεταφερθούν από τους λογαριασμούς του ρεύματος. Και, όπως προαναφέρθηκε, δεν προβλέπει καμία προθεσμία. Κατά την φτωχή μου άποψη αυτό που λέει ο νόμος είναι ότι κάποιοι Υπουργοί εξουσιοδοτούνται να φροντίσουν κάποτε για την "διαλειτουργικότητα" των συστημάτων του Δημοσίου. Γενικά και αόριστα - αν και εμμέσως υποθέτει εύλογα κανείς ότι σε αυτά τα συστήματα περιλαμβάνονται και αυτά των Δήμων.

Με βάση τα παραπάνω, το allazorevma.gr προβλέπει το εξής: 

"Δεν θα υπάρξει Έλληνας οικιακός καταναλωτής που, στον πρώτο (με βάση την περίοδο κατανάλωσης) λογαριασμό ρεύματος του 2028, θα έχει την ευτυχία να διαπιστώσει ότι οι χρεώσεις για Δήμους απουσιάζουν"**. 

Αν η πρόβλεψη αποδειχθεί αληθής, θα περηφανευόμαστε για την προφητεία μας. Αν όχι, ένα όνειρο μέχρι τώρα απατηλό θα έχει εκπληρωθεί. Ειλικρινά - προτιμούμε το δεύτερο. 

* Υπάρχει πιθανότητα να αφορούν την υπόθεσή μας και οι παράγραφοι 3 και 4. Δεν προσθέτουν όμως ούτε αφαιρούν κάτι από τα επιχειρήματα του παρόντος 

** Θα κάναμε την ίδια πρόβλεψη για την ΕΡΤ αλλά θα ήταν σαν να κλέβαμε εκκλησία

Ιεραρχία Παρόχων Απρίλιος του 26: Όπισθεν Ολοταχώς

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ) δημοσίευσε επιτέλους τις αναφορές της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Απρίλιο του 2026. Με μεγάλη και ανεξήγητη καθυστέρηση όπως συνήθως. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο του πρόσφατου τετράμηνου - από 1/1 μέχρι 30/4/26. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 71,03% των μετρητών την 30/4/26, όχι μόνο παραμένει συντριπτική αλλά αυξήθηκε ελαφριά στο τετράμηνο (ήταν 70,96% στις 31/12/25). Η ΔΕΗ είχε 5.443.227 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 30/4/26, ήτοι 10.951 περισσότερους από ότι την 31/12/25. Με αυτό τον ρυθμό "απώλειας" μετρητών από την ΔΕΗ, ο χρονικός ορίζοντας για να πέσει το μερίδιο αγοράς της σε ανεκτό επίπεδο ανταγωνισμού εκτείνεται πλέον στο άπειρο.

Στην διάρκεια του τετράμηνου 1/26 έως 4/26, παρατηρήθηκαν τα εξής αξιοσημείωτα:

α) Η άνοδος του μεριδίου τη ΔΕΗ για πρώτη  φορά από τότε που "απελευθερώθηκε" η αγορά. Παρ' όλο που η αύξηση είναι μικρή (αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερη στους μήνες μετά τον Απρίλιο) δεν μπορεί παρά να χαρακτηρισθεί ως ένα ιστορικό σημείο καμπής της αγοράς ρεύματος στην χώρα. Οι κρατικοί αρμόδιοι, που έχουν εξευτελίσει τις σχετικές μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, δεν έχουν κατά την γνώμη μας πιστωθεί  επαρκώς την "επιτυχία" αυτή.

β) Η εικόνα των εναλλακτικών παρόχων είναι μικτή. Οι δυο μεγαλύτεροι εναλλακτικοί Πάροχοι, η Protergia και η Zeniθ, έχασαν πελάτες μέσα στο τετράμηνο. Ο Ηρων έμεινε στάσιμος ενώ η Enerwave βρέθηκε στους κερδισμένους. Παρόμοια εικόνα στους "μικρομέγαλους" όπου το Φυσικό Αέριο έχασε (πολλούς) πελάτες - και το περηφανεύεται -  ενώ η Volton κέρδισε μερίδιο αγοράς. Καλό σημάδι η συνεχής μείωση του αριθμού των "πελατών" του Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας.

γ) Ο Δείκτης Herfindahl Hirschman δεν σημείωσε αξιοσημείωτη μεταβολή. Το επίπεδο του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού (Χαμηλή Τάση) σε αριθμό μετρητών όπως μετριέται από τον δείκτη HHI, είναι ισοδύναμο με αυτό ενός δυοπώλιου (1,9). Ούτε η έξοδος ενός Παρόχου από την αγορά - της Volterra, ούτε η αναμενόμενη συγχώνευση nrg/Hρωνα θα έχει αξιόλογη επίπτωση στην εικόνα αυτή δεδομένου του γιγαντιαίου μεριδίου του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα Παρόχου.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις της ΡΑΑΕΥ, το 68% των καταναλωτών βρίσκονται ακόμα σε μεταβλητά τιμολόγια τον Απρίλιο του 2026 - χάνοντας την ευκαιρία να μειώσουν την ετήσια δαπάνη τους για ρεύμα (για τον μέσο καταναλωτή) κατά περίπου 150 ευρώ. Η αδράνεια αυτή των καταναλωτών τους στοιχίζει συλλογικά ένα ποσό που κατά την εκτίμησή μας είναι της τάξεως του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ τον χρόνο.

Η εικόνα του πρώτου τετράμηνου του 2026 δείχνει μια αγορά σε οπισθοδρόμηση. Ο μειωμένος ανταγωνισμός και η ισχύς του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα παρόχου έχει οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά μικτά περιθώρια τον κλάδο (της τάξεως του 20%) με αφορμή και δικαιολογία την κρίση στον Κόλπο. 

Ποιος θα "Ταπώσει" τον Πίθο των Δαναΐδων - τον ΔΕΔΔΗΕ;

Με απόφαση της ΡΑΑΕΥ, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ με ημερομηνία 30 Ιουνίου 2026, αυξάνονται οι χρεώσεις του Δικτύου Διανομής στους λογαριασμούς των οικιακών καταναλωτών. Οι νέες χρεώσεις θα εφαρμοστούν από την 1η Αυγούστου. Με την ευκαιρία, ανατρέξαμε πίσω στον χρόνο και καταρτίσαμε τον παρακάτω Πίνακα που παρουσιάζει συνοπτικά την εξέλιξη των χρεώσεων δικτύου διανομής από το 2020 μέχρι σήμερα. Οι αριθμοί τεκμηριώνουν επαρκώς κατά την άποψή μας τον χαρακτηρισμό που έχουμε αποδώσει στον ΔΕΔΔΗΕ ως "Πίθο των Δαναΐδων¨ του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Ένα βαρέλι δίχως πάτο.

Πως αλλιώς θα μπορούσε όμως να χαρακτηρισθεί με ελαφρά ειρωνική (αλλά πάντα ευγενική) διάθεση ένας οργανισμός ο οποίος μας στοιχίζει σήμερα διπλάσια (+96%) από ότι στοίχιζε πριν 7 χρόνια; Την  ίδια περίοδο που η τελική τιμή του ρεύματος αυξήθηκε "μόνο" κατά 48% και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 20%;

Ο ΔΕΔΔΗΕ μας στοίχισε περίπου 1,24 δισεκατομμύριο ευρώ το 2025 ενώ το μακρινό 2020 μας στοίχιζε γύρω στα 730 εκατομμύρια ευρώ. Ακόμα χειρότερα, από το 2023 και μετά, πάνω από το 90% των εσόδων του είναι πάγια. Καμιά σχέση με την κατανάλωσή μας. Σε κάθε περίπτωση, όσο και αν καταναλώσουμε, ο ΔΕΔΔΗΕ θα εισπράξει (δεν περιλαμβάνεται στον Πίνακα) και ένα 16% καπέλο στην χονδρική τιμή (από 8% που εισέπραττε πριν 7 χρόνια). Λόγω τεχνικών και "εμπορικών" απωλειών (κοινώς ρευματοκλοπών). Για τις οποίες απεκδύεται - με την  συμφωνία του κράτους - κάθε ευθύνης. 

Είναι εμφανές ότι το κράτος έχει απωλέσει τον έλεγχο του κόστους του Δικτύου Διανομής. Οι αυξήσεις που δίνονται και η δομή των χρεώσεων έχουν επιπτώσεις: 

Δίνουν λάθος κίνητρα στον ΔΕΔΔΗΕ. Κατανοούμε ότι η ΡΑΑΕΥ έχει σχεδιάσει διαδικασίες αναμόρφωσης του επιτρεπόμενου εσόδου με βάση δείκτες απόδοσης. Αμφιβάλουμε ότι έχουν αισθητό αποτέλεσμα - είμαστε όμως έτοιμοι να πεισθούμε για το αντίθετο.

Οι χρεώσεις από το 2023 έχουν γίνει αντιστρόφως αναδιανεμητικές. Λογικά, όταν σχεδόν όλη η χρέωση είναι πάγια, όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση, τόσο υψηλότερη είναι η χρέωση ανά κιλοβατώρα. Αυτό έχει οικονομική λογική αλλά είναι προφανές ότι επιβαρύνει υπέρμετρα  τους μικρούς καταναλωτές. Το πως αυτή η δραματική αλλαγή (μεγαλύτερη από όσο μπορούμε να γνωρίζουμε από οποιαδήποτε άλλη δημοκρατική χώρα) έγινε "αβρόχις ποσί" στην Ελλάδα είναι ένα μυστήριο*.

Πως θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα του ΔΕΔΔΗΕ; Ένας γρήγορος τρόπος είναι να αποδεσμευθεί η ΡΑΑΕΥ από τον ρόλο του ελεγκτή και να δοθεί η ευθύνη σε έγκριτο διεθνή οίκο ο οποίος θα έχει το μέγεθος και την φήμη ώστε να μην αποδέχεται να είναι υπηρέτης ενός αφέντη με δυο καπέλα (που μπορεί να καταλήξει σε σχιζοφρενικές τάσεις). Αίροντας το βάρος από τους ώμους των στελεχών της ΡΑΑΕΥ που - όντες διορισμένοι από το κράτος - καλούνται να λάβουν αποφάσεις που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα κέρδη της μεγαλύτερης - πολυεθνικής πλέον - υπό κρατικό έλεγχο ελληνικής επιχείρησης, εισηγμένης στο Χρηματιστήριο.

Το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος όμως μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο με αλλαγή τροχιάς στην "πράσινη μετάβαση". Αυτή η ανορθολογική πολιτική αξιοποιείται από τον ΔΕΔΔΗΕ (και όχι μόνο!) για να φουσκώσει τον λογαριασμό (άλλωστε μας διαβεβαιώνει με περηφάνεια ο ίδιος ότι το 50% των επενδύσεών του αφορά την "πράσινη μετάβαση"). Ο πολιτικός που θα ταπώσει τον Πίθο των Δαναΐδων θα πρέπει να ξεκινήσει βάζοντας όριο στο αυτοτραυματισμό της ελληνικής οικονομίας από το Net Zero.

*Έχουμε εδώ και χρόνια εισηγηθεί την επιδότηση με μορφή παγίου για όσους θεωρούνται "ευάλωτοι" -ΚΟΤ- με την ταυτόχρονη κατάργηση κάθε είδους επιδότησης της κιλοβατώρας

Δείκτης Τιμών Ιουνίου: Αύξηση στις Τιμές και στο Μερίδιο της ΔΕΗ

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Ιούνιο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Ιούνιο είχε σημαντική αύξηση σε σχέση με τον δείκτη Μάϊου '26. Από 244,24 πήγε στα 256,21 ευρώ την μεγαβατώρα (+4,9%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Ιουνίου '26 έμειναν σταθερές σε 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα περιλαμβάνοντας πλέον την αύξηση των χρεώσεων δικτύου μεταφοράς που είναι σε ισχύ από 1/2/26.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, αυξήθηκε σημαντικά στα 159,26 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 148,46 τον Μάιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Ιούνιο σε μέσο όρο ήταν στα 171,09 ευρώ την μεγαβατώρα, αυξημένες ελαφριά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (170,30 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ αυξήθηκαν σημαντικά στα 153,20 ευρώ την μεγαβατώρα σε σχέση με τον Μάιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Ιούνιο η χονδρική τιμή αυξήθηκε ελαφρά (+3,23 %) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν όλη την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές. Η ΔΕΗ αύξησε σημαντικά τις τιμές της καταργώντας κυρίως τις προσφορές σε σταθερά προϊόντα. Το αξιοσημείωτο για τον Ιούνιο είναι ότι το μερίδιο της ΔΕΗ στην Χαμηλή Τάση σε κιλοβατώρες (όπως αυτό αναφέρεται στις δημοσιεύσεις των στοιχείων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) αυξήθηκε σημαντικά - κατά περίπου 2%. Το συνολικό ποσοστό των εναλλακτικών Παρόχων μειώθηκε κατά το ίδιο ποσοστό. Η εξέλιξη αυτή στα μερίδια αγοράς αντανακλά κατά την εκτίμησή μας την μαζική ροή καταναλωτών τους προηγούμενους μήνες προς την ΔΕΗ λόγω της επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής της  - η οποία ανεστάλη τον Ιούνιο. 'Όλοι οι εναλλακτικοί έχασαν μερίδιο αγοράς τον Ιούνιο (με εξαίρεση την Volton).

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Ιούνιο του 2026 αυξήθηκε ελαφρά στα 284 ευρώ την μεγαβατώρα (+0,2%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 28 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.065 ευρώ - δηλαδή περίπου 116 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (949 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Πως το Ισχυρότερο "Καρτέλ" στο Ρεύμα θα Εξοικονομήσει 1 Δισεκατομμύριο

Με τον δημόσιο διάλογο να υπερθερμαίνεται λόγω καλοκαιριού και επικείμενων εκλογών, οι κραυγές για το "καρτέλ του ρεύματος" ακούγονται δυνατότερα από ποτέ. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι κρατικοί αρμόδιοι (Επιτροπή Ανταγωνισμού, ΡΑΑΕΥ) κωφεύουν, αγνοώντας πλήρως τις κραυγές αυτές. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι το πιο σημαντικό πρόβλημα στο ρεύμα δεν είναι το υποτιθέμενο καρτέλ των επιχειρήσεων αλλά το de facto μονοπώλιο του κράτους. Ομολογουμένως αυτό θα μπορούσε να εξηγεί την ψυχραιμία των αρμοδίων. Γιατί είναι ίσως σίγουροι ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν δίνει αφορμή για κραυγές γιατί οι κραυγάζοντες ευελπιστούν να γίνουν και αυτοί κάποτε χαλίφηδες στην θέση του χαλίφη - ιδιοκτήτες δηλαδή του μονοπωλίου.

Ο χαλίφης - συγγνώμη, το κράτος - ελέγχει με τις αποφάσεις του περισσότερο από το 70% της τιμής του ρεύματος. Αυτό του δίνει την ισχύ σχεδόν (de facto) μονοπωλητή. Στο 40% περίπου των χρεώσεων των λογαριασμών που αποτελούν οι "ρυθμιζόμενες" χρεώσεις, το ποσοστό αυτό είναι 100%. Το βαρύ χέρι όμως του κράτους διαμορφώνει μεγάλο μέρος και του υπόλοιπου 60% των λογαριασμών - τις ονομαζόμενες ανταγωνιστικές χρεώσεις.

Εστιάζουμε στο σημείωμα αυτό στις ανταγωνιστικές χρεώσεις. Υποστηρίζουμε ότι με την πλήρη εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών αποφάσεων, το κρατικό de facto μονοπώλιο είναι σε θέση, αν το αποφασίσει, να απαλλάξει τους Έλληνες καταναλωτές από περίπου 1 δισεκατομμύριο  ευρώ στους λογαριασμούς τους - ήτοι να επιτύχει μια μείωση της τάξης του 20% που αντιστοιχεί  σε 160 ευρώ λιγότερα τον χρόνο για τον μέσο καταναλωτή. Αυτό που ονομάζουμε Όραμα του δισεκατομμυρίου. Που θα μπορούσε να επιτευχθεί πριν αρχίσουμε να ασχολούμαστε με το υποτιθέμενο καρτέλ.

Εξηγούμε με την βοήθεια του πίνακα παρακάτω που παρουσιάζει την διαμόρφωση του κόστους της χονδρικής στην χώρα τα τελευταία 10 χρόνια. Η τελευταία γραμμή τους Πίνακα παρουσιάζει τους αριθμούς - στόχους που θα είχαν ως αποτέλεσμα την επίτευξη του Οράματος του δισεκατομμυρίου: 

• Η μείωση της (μέσης ετήσιας) τιμής εκκαθάρισης αγοράς κατά 10 ευρώ την μεγαβατώρα θα μπορούσε να επιτευχθεί με την επιστροφή στους καταναλωτές του 50% του κόστους για την αγορά δικαιωμάτων (κατ' αναλογία των σχετικών προβλέψεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες).
• Η μείωση του κόστους των λογαριασμών προσαυξήσεων (εφεδρειών) επίσης κατά 50% απλώς θα επανάφερε το σύστημα στην  κατάσταση πριν 6-7 χρόνια. Το κράτος θα χρειαζόταν να αναρωτηθεί μόνο ποιοι ήταν οι λόγοι του διπλασιασμού τους τα τελευταία χρόνια. Είμαστε σίγουροι ότι τους γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα (Hint: Αν στην ημερήσια αγορά υπάρχει καρτέλ, στην αγορά εφεδρειών υπάρχει πρακτικά μονοπώλιο).
• Το ίδιο και με τον συντελεστή απωλειών του δικτύου διανομής. Δεν απαιτείται τίποτα άλλο από το να επανέλθει το σύστημα στη κατάσταση που ήταν το 2017. Το κράτος είναι σε θέση να γνωρίζει τις αιτίες και να τις θεραπεύσει.

Με μια ταυτόχρονη μικρή επέμβαση στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις - μείωση στο μισό της χρέωσης του ΕΤΜΕΑΡ (από 17 σε 9 ευρώ την μεγαβατώρα) και με την υπόθεση ότι το μικτό περιθώριο των Παρόχων είναι στο 15%*, επιτυγχάνεται μια συνολική μείωση του τυπικού κυμαινόμενου τιμολογίου κατά 21% (από 249 σε 206 ευρώ την μεγαβατώρα - περιλαμβανομένου του ΦΠΑ). Συνολικά μείωση της δαπάνης κατά 20% για ένα μέσο καταναλωτή ή 161 ευρώ τον χρόνο (3,75 μεγαβατώρες τον χρόνο) με συνολική μείωση της δαπάνης για τους καταναλωτές στην Χαμηλή Τάση του φθάνει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ τον χρόνο (25.000.000 MWhΧ(249-206)). Όπερ έδει δείξαι.

Να σημειωθεί ότι πετύχαμε το 1 δισεκατομμύριο χωρίς να "πειράξουμε" τις χρεώσεις δικτύων και Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Εκτιμούμε ότι με λίγη προσοχή θα ήταν δυνατόν να "βγάλουμε" και από αυτές μειώσεις της τάξεως του μισού δισεκατομμυρίου τον χρόνο (δεν μπορεί - κάποτε θα απολαύσουμε και τις μειώσεις στις ΥΚΩ από το καλώδιο της Κρήτης!). 

Οι υπολογισμοί στο παρόν σημείωμα είναι πρόχειροι και προσεγγιστικοί - σε μια χώρα άλλωστε που το κράτος έχει ισχυρή παράδοση εχεμύθειας. Προσδοκούμε και προσβλέπουμε σε παρατηρήσεις που θα βελτιώσουν την αξιοπιστία και την ακρίβειά τους τόσο όσο αφορά τους αριθμούς, όσο και την εφαρμοσιμότητα των προτάσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως, θεωρούμε ότι οφείλει να αναγνωρισθεί - και αυτό είναι το πρόβλημα - ότι υπολογισμοί τέτοιου είδους δεν είναι  πιθανό να εμφανισθούν στο πρόγραμμα κανενός κόμματος στην προεκλογική περίοδο. Dum Spiro Spero. 

* Υπολογίζουμε ότι το 15% Μικτό Περιθώριο καταλήγει σε ένα 4-5% Περιθώριο Κέρδους για τους Προμηθευτές. Γιατί έχουν  να πληρώσουν τα σταθερά τους έξοδα αλλά κυρίως την αντιστάθμιση του χαρτοφυλακίου τους και τους μπαταχτσήδες πελάτες τους. Και να μην μιλήσουμε για το κόστος πρόσκτησης νέων πελατών - ιδιαίτερα για τους εναλλακτικούς (διαφήμιση, προμήθειες σε call centers) το οποίο οι πιο αισιόδοξοι μάλλον κεφαλαιοποιούν.

Μήπως Βιαστήκαμε με τον Λιγνίτη;

Το ερώτημα μας φάνηκε εύλογο και τέθηκε αυθόρμητα διαβάζοντας άρθρο στο BBC για τις σκέψεις που γίνονται στην Γερμανία να δοθεί παράταση στην παραγωγή ρεύματος από τα λιγνιτικά και ανθρακικά της εργοστάσια. Το BBC όπως είναι γνωστό έχει ανεπίληπτη φήμη για την δημοσιογραφική του ακεραιότητα. Το Γερμανικό κράτος από την άλλη μεριά είναι ο ηγέτης στην ευρωπαϊκή προσπάθεια της απανθρακοποίησης και του στόχου για το Net Zero.

Στους πρώτους μήνες του 2026 η παραγωγή από λιγνιτικά και ανθρακικά εργοστάσια στην Γερμανία αποτέλεσε το 23% της συνολικής* - 15% από λιγνιτική και 8% από ανθρακική. Αντίθετα την ίδια περίοδο στην Ελλάδα η λιγνιτική παραγωγή δεν ξεπερνά το 3% της συνολικής. Οι Γερμανοί έχουν δώσει περιθώριο μέχρι το 2030 στα δικά τους λιγνιτικά και το 2038 στα ανθρακικά. Οι Έλληνες έχουμε ανακοινώσει ότι το 2026 η λιγνιτική παραγωγή θα σταματήσει τελείως. Ενώ οι Έλληνες έσβησαν την λιγνιτική παραγωγή οι Γερμανοί - μας ενημερώνει το BBC - συζητούν να δοθεί παράταση στα λιγνιτικά τους εργοστάσια (που τα προτιμούν γιατί διαθέτουν  τεράστια εγχώρια αποθέματα λιγνίτη ενώ τον άνθρακα πρέπει να τον εισάγουν)

Αναρωτιέται κανείς ποιοι είναι οι λόγοι για την μεγάλη αυτή διάσταση στις πολιτικές σχετικά με τον λιγνίτη ανάμεσα στις δύο χώρες. Μια πρώτη διάσταση είναι αυτή της ασφάλειας τροφοδοσίας. Το BBC αναφέρει ότι οι Γερμανοί φοβούνται την εξάρτησή τους από το φυσικό αέριο λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στον Κόλπο. Αυτό είναι σημαντικό γιατί βρίσκονται στην  διαδικασία να αυξήσουν την παραγωγή με φυσικό αέριο για λόγους κυρίως ευελιξίας του συστήματος που κυριαρχείται από τις ΑΠΕ. Σημειωτέον ότι το φυσικό αέριο συμμετέχει επί του παρόντος μόνο κατά 13% στην παραγωγή ρεύματος στην Γερμανία έναντι του 40% περίπου στην Ελλάδα. Φαίνεται λοιπόν ότι ένας λόγος που διαφέρουν οι πολιτικές των δύο χωρών είναι το ότι οι Έλληνες αρμόδιοι, σε αντίθεση με τους Γερμανούς ομολόγους τους, είναι πολύ αισιόδοξοι για την (πτωτική) πορεία της τιμής και την διαθεσιμότητα του φυσικού αερίου (άλλωστε θα δαπανήσουν 300 εκατομμύρια ευρώ για να μετατρέψουν το λιγνιτικό της  Πτολεμαΐδας 5 σε φυσικό αέριο)

Ένας άλλος λόγος θα ήταν το κόστος παραγωγής - που αποτελεί και την συνήθη δικαιολογία από την  πλευρά της ΔΕΗ και του κράτους. Είναι το κόστος παραγωγής υψηλότερο στην Ελλάδα από ότι την Γερμανία; Χωρίς να είναι κανείς ειδικός, μπορεί να βρει ισχυρές ενδείξεις ότι η διαφορά στο κόστος δεν θα πρέπει να είναι η αιτία για την διαφορετική απόφαση πολιτικής. 

Πρώτα από όλα το 70% του κόστους παραγωγής από ένα λιγνιτικό εργοστάσιο αφορά το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO2 - είτε το εργοστάσιο λειτουργεί στην Ελλάδα είτε στην Γερμανία. Θα μπορούσε να υπάρχει το επιχείρημα της χειρότερης ποιότητας ή/και ποσότητας  του λιγνίτη ή της χαμηλής απόδοσης των σταθμών. Πως δικαιολογείται όμως αξιόλογη διαφορά στο υπόλοιπο 30% του κόστους όταν η ναυαρχίδα της ελληνικής παραγωγής λιγνίτη η Πτολεμαΐδα 5 τέθηκε σε λειτουργία το 2023**; Και όταν η χώρα εξάγει λιγνίτη σε όμορες χώρες για να τον "κάψουν" αυτές σε δικά τους λιγνιτικά εργοστάσια; Τέλος, πως είναι σε θέση οι Γερμανοί παραγωγοί με λιγνίτη να πωλούν σε μια χονδρική αγορά που είναι στον μέσο ετήσιο όρο κατά 15% χαμηλότερη από την ελληνική και να επιβιώνουν (103-89 το 2025);

Το δημοσίευμα του BBC έτυχε να συμπέσει χρονικά με τις εικόνες της ανατίναξης του εξοπλισμού των ορυχείων στην Πτολεμαΐδα (με σκοπό να πωληθεί ως σκραπ). Αυτό έδωσε την ευκαιρία στους συνήθεις λαϊκιστές να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Τα κρατικά ή κρατικοδίαιτα παπαγαλάκια και οι κυβερνητικοί "θεσμικοί" λομπίστες έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τους λαϊκιστές με εξίσου έωλα λαϊκίστικα επιχειρήματα. 

Ούτε οι μεν ούτε οι δε κατάφεραν έστω να θέσουν το σωστό ερώτημα. Οπότε εξακολουθούμε να αναμένουμε  με αγωνία την απάντηση θέτοντας ακόμα μια φορά το ερώτημα. Μήπως βιαστήκαμε με τον λιγνίτη;

* Τυχαίνει το ποσοστό αυτό (περίπου 25%) να είναι στο ίδιο επίπεδο με αυτό της γειτονικής μας Βουλγαρίας, η οποία έχει επίσης θέσει ως έτος - στόχο "απολιγνιτοποίησης" το 2038.

** Ένας τίμιος υπολογισμός του κόστους παραγωγής στην Ελλάδα θα λάμβανε υπόψη ότι η Πτολεμαΐδα 5 λειτουργεί μόνο 1.700 ώρες τον χρόνο (2025). Φαύλος κύκλος: Κοστίζει πολύ γιατί την χρησιμοποιούμε λίγο; Η την χρησιμοποιούμε λίγο γιατί κοστίζει πολύ;

"Posokanei" το Ρεύμα;

Το κράτος επένδυσε (σύμφωνα με τον Τύπο) ένα ποσό περίπου 370 χιλιάδες ευρώ (+ΦΠΑ) για να διευκολύνει τους καταναλωτές στις αγορές τους καταναλωτικών αγαθών μέσω μιας ιστοσελίδας "σύγκρισης τιμών" - του Posokanei.gov.gr. Αυτή είναι η δεύτερη προσπάθεια μετά τον αλήστου μνήμης e-katanalotis - για τον οποίο δεν γίνεται πια λόγος ούτε δόθηκε εξήγηση γιατί εγκαταλείφθηκε. 

Δεν θα κάνουμε αρνητική κριτική επισημαίνοντας ότι οι σελίδες αυτές δεν πρόκειται να λύσουν το περίφημο "πρόβλημα της ακρίβειας". Αυτό είναι δεδομένο. Αντίθετα θα δώσουμε τα εύσημα που αναλογούν στην προσπάθεια να παρασχεθεί περισσότερη και εύκολα προσβάσιμη πληροφορία στους καταναλωτές. Περισσότερη πληροφορία ποτέ δεν βλάπτει - έστω και αν η αξιοποίησή της από τον καταναλωτή έχει κόστος που μειώνει την αξία της (το σούπερ μάρκετ με τις φτηνότερες σοκολάτες δεν έχει κατάστημα κοντά στο σπίτι...).

Το Posokanei όμως είναι μια ευκαιρία να "ευλογήσουμε τα γένια μας" εμείς στην ομάδα του allazorevma.gr. Την ιστοσελίδα που με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία υπηρετεί τους καταναλωτές ρεύματος και φυσικού αερίου από το 2015 - εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια!

Η σύγκριση τιμών στο ρεύμα, που στα 1.000 ευρώ περίπου τον χρόνο δεν είναι αμελητέα δαπάνη για το μέσο νοικοκυριό, είναι πολύ πιο αναγκαία και χρήσιμη για τον καταναλωτή σε σχέση με την σύγκριση τιμών των άλλων καταναλωτικών αγαθών. Είναι αναγκαία γιατί η τιμολόγηση του ρεύματος είναι πολύπλοκη και αδιαφανής. Είναι επίσης χρήσιμη γιατί ο καταναλωτής μπορεί να ενεργήσει ώστε να επωφεληθεί άμεσα από την πληροφορία που του παρέχει η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών.  

Την χρησιμότητα και αναγκαιότητα των ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών στο ρεύμα την αναγνωρίζει και η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η οποία από το 2020 είναι και ελληνική νομοθεσία. Προβλέποντας ότι σε κάθε χώρα μέλος θα πρέπει να λειτουργεί τουλάχιστον μια τέτοια ιστοσελίδα κατάλληλα πιστοποιημένη από τις Αρχές.

Πως αντιμετώπισε το ελληνικό κράτος την υποχρέωσή του αυτή; Με τρία χρόνια καθυστέρηση και ενώ το allazorevma.gr εξυπηρετούσε ήδη - πριν υπάρξει οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση - πλήρως τις ανάγκες των καταναλωτών σε επίπεδο των καλύτερων διεθνών πρακτικών, αποφάσισε να δημιουργήσει τις δικές του ιστοσελίδες. Όπως και με το posokanei  δυο σελίδες. Την πρώτη την ονόμασε energycost.gr. Την δεύτερη την ονόμασε invoices.gr. Στην τρίτη προσπάθεια μετονόμασε το invoices.gr σε energycost.gr. 

Οι δύο αυτές ιστοσελίδες, που στοίχησαν (μέχρι στιγμής...) περίπου 10 φορές περισσότερο από το ανάλογο ποσό που επενδύθηκε στο allazorevma.gr και των οποίων η ανάπτυξη πήρε περισσότερα από 2 χρόνια έναντι 3 μηνών για το allazorevma.gr, είναι μέχρι αυτή την στιγμή χρήσιμες στην καλύτερη περίπτωση μόνο στους ενεργειακούς τουρίστες. Καταναλωτές που είναι διατεθειμένοι να αλλάζουν Πάροχο κάθε μήνα. Για τους "κανονικούς" καταναλωτές είναι κάτι χειρότερο από άχρηστες - είναι παραπλανητικές.

Το κράτος, στην περίπτωση του ρεύματος, επιβεβαίωσε με πειστικό τρόπο την αδυναμία του να υλοποιήσει τις αγαθές προθέσεις  του νομοθέτη. Όχι μόνο απέτυχε παταγωδώς να αναπτύξει ένα χρήσιμο εργαλείο για τους καταναλωτές, αλλά με την άρνησή του να πιστοποιήσει ιδιωτικές σελίδες έχει επιτρέψει σε call centers,  που δουλειά τους δεν είναι να παρέχουν πληροφορίες στον καταναλωτή αλλά να προωθούν συγκεκριμένα προϊόντα, να ισχυρίζονται ότι "συγκρίνουν τιμές". Το κράτος, στην ευγενική προσπάθειά του να μειώσει την ασυμμετρία στην πληροφόρηση μεταξύ καταναλωτών και πωλητών έχει κάνει τα πράγματα χειρότερα.

Η εμπειρία μας από το allazorevma.gr υποδεικνύει ότι οι οιωνοί δεν είναι ευνοϊκοί για το posokanei. Προβλέπουμε ότι, αν υπάρξει πρόοδος, αυτή θα έλθει μόνο εάν ιδιώτες αποφασίσουν να αξιοποιήσουν την επιχειρηματική ευκαιρία. Γιατί η πληροφορία έχει κόστος και συνεπώς αξία. 

Μέχρι τότε, ευτυχώς για τον  Έλληνα καταναλωτή, θα υπάρχει πάντα το allazorevma.gr!

allazorevma.gr: Ο Αξιόπιστος Συνεργάτης των Επιχειρήσεων για το Ρεύμα

Το ρεύμα είναι πλέον μια σημαντική δαπάνη για τις επιχειρήσεις σε συνθήκες μάλιστα που μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα. Ο διαχειριστές τους αντιμετωπίζουν απλά, συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε τον λογαριασμό μας σωστά; Μας χρεώνει ο Πάροχός μας σύμφωνα με την σύμβαση (και τον Νόμο);
• Πως πάει η κατανάλωσή μας - μήπως "καίμε" παραπάνω από ότι χρειάζεται (ή έχουμε προϋπολογίσει); Τι μας περιμένει του χρόνου;
• Πόσο πληρώνουμε την κιλοβατώρα - υπάρχει κάτι καλύτερο στην αγορά;
• Μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα - χωρίς μεγάλο κόστος - για να μειώσουμε την δαπάνη για ρεύμα;

Η ομάδα του allazorevma.gr, της ιστοσελίδας που υπηρετεί τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015 με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και πάνω από όλα αξιοπιστία, είναι κοντά στις επιχειρήσεις - σε όποιον Πάροχο και αν είναι κάθε φορά- και απαντά στα ερωτήματά τους:

• με βάση την μοναδική - μεγαλύτερη από 10 χρόνια - εμπειρία των στελεχών του στην ελληνική αγορά ρεύματος.
• έναντι αμοιβής που είναι αμελητέα σε σύγκριση με τις απώλειες που θα υπήρχαν αν δεν αντιμετωπίζονταν σωστά και στην ώρα τους τα ερωτήματα αυτά.

Αν σας απασχολούν ερωτήματα σχετικά με το ρεύμα, σας προτείνουμε να κάνετε μια κουβέντα μαζί μας. Έχουμε να σας πούμε ιστορίες! Στο................................

allazorevma.gr: Τα Σταθερά Τιμολόγια Εξακολουθούν να είναι Φθηνότερα

Η πιο πρόσφατη (3 Ιουνίου) τιμοληψία που διενήργησε το allazorevma.gr στο ρεύμα έδειξε ότι στα 10 πιο φθηνά τιμολόγια στην αγορά τα οκτώ (8) και τα πρώτα (5) πέντε στην κατάταξη από το φθηνότερο στο ακριβότερο είναι σταθερά (μπλε). Στην ίδια κατάταξη, το φθηνότερο πράσινο είναι 6ο και το φθηνότερο κίτρινο 8ο. 

Η ετήσια συνολική δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή (3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο) που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο (το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο όπως το ορίζει το allazorevma.gr) εκτιμάται ότι θα είναι 1.063 ευρώ - δηλαδή περίπου 134 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (929 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο - που εξακολουθεί να είναι σταθερό.

Είναι αλήθεια ότι η διαφορά των 134 ευρώ ετησίως υπέρ των σταθερών τιμολογίων έχει μειωθεί σημαντικά από την αρχή του χρόνου που ήταν στο υψηλότερο σημείο των 261 ευρώ. Αυτό ήταν αποτέλεσμα της - κατά την άποψή μας - συντηρητικής πολιτικής των περισσότερων παρόχων οι οποίοι αύξησαν τις τιμές των σταθερών προϊόντων τους για νέους πελάτες.

Με βάση τα παραπάνω, η σύσταση του allazorevma,gr είναι:

• Εξακολουθεί να ισχύει η προτροπή μας στους καταναλωτές με πράσινο τιμολόγιο να επιλέξουν ένα σταθερό - εκτός αν θέλουν να εξακολουθούν να χαρίζουν 134 ευρώ τον χρόνο στον τρέχοντα Πάροχό τους.
• Για τους καταναλωτές που είναι ήδη σε σταθερό τιμολόγιο του οποίου η σύμβαση λήγει στο προσεχές διάστημα προτείνουμε είτε να διαπραγματευθούν με τον Πάροχό τους την μεταφορά τους σε ένα νέο σταθερό τιμολόγιο είτε να αλλάξουν στον Πάροχο που προσφέρει σήμερα το φθηνότερο σταθερό.

Το πρώτο βήμα είναι μια επίσκεψη την ιστοσελίδα allazorevma.gr που υπηρετεί με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015. 

Εκεί θα τους περιμένει μια ευχάριστη έκπληξη: Αν προωθήσουν την αίτηση αλλαγής Παρόχου μέσω της ιστοσελίδας θα έχουν ανταμοιβή από το allazorevma.gr που θα αυξήσει σημαντικά το όφελός τους από την αλλαγή αυτή.

Προσοχή: Οι Μετρητές είναι "Εξυπνοι" Αλλά Όχι Αθώοι!

Ο ΔΕΔΔΗΕ, ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής του ρεύματος (δηλαδή το κράτος) αποφάσισε να εγκαταστήσει στα σπίτια μας μετρητές νέας τεχνολογίας - "έξυπνους". Χωρίς να μας ενημερώσει σε τι ακριβώς συνίσταται η εξυπνάδα τους και χωρίς να ζητήσει την έγκρισή μας για την εγκατάσταση. Δεν θα ήταν λογικό να έχουμε αντίρρηση για τον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού συστήματος στη χώρα. Αφού όμως πρώτα μας εξηγήσει με ειλικρίνεια και σαφήνεια ότι με τον έξυπνο μετρητή α) τίθενται πιθανόν σε κίνδυνο δεδομένα που θεωρούμε προσωπικά και β) ότι η χρέωση του ρεύματος αλλάζει με κίνδυνο να έχουμε δυσάρεστες εκπλήξεις στον λογαριασμό μας.

Πρώτο: τα προσωπικά δεδομένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ δηλαδή το κράτος και ο Προμηθευτής Ρεύματος, με τον έξυπνο μετρητή αποκτούν εικόνα της κατανάλωσής μας σε πρακτικά πραγματικό χρόνο. Ο Μεγάλος Αδελφός (ή Πατέρας) ξέρει με ακρίβεια λεπτών την κατανάλωσή μας και μέσω αυτής έχει στην διάθεσή του μια εικόνα των δραστηριοτήτων μας. Η πληροφορία αυτή έχει αξία για τρίτους με κακόβουλες (π.χ. αυτούς που θα ήθελαν να ξέρουν ότι λείπουμε) ή ιδιοτελείς (διαφημιζόμενους, πωλητές συσκευών ή υπηρεσιών) προθέσεις. Πόσο σίγουροι είμαστε ότι ο Μεγάλος Αδελφός μας προστατεύει από τέτοιου είδους κινδύνους; 

Ο Προμηθευτής μας είναι σίγουρα ενθουσιασμένος με την προοπτική να διαθέτει ένα εύκολο και γρήγορο τρόπο να διακόψει εκ του μακρόθεν την παροχή ρεύματος λόγω καθυστερημένης οφειλής (ή για κάποιο άλλα λόγο!). Δεν είναι όμως προφανές ότι οι καταναλωτές συμμερίζονται - ή θα έπρεπε να συμμερίζονται - τον ενθουσιασμό αυτόν. Ο Έξυπνος μετρητής αλλάζει συντριπτικά την σχέση ισχύος μεταξύ καταναλωτή και πωλητή. Το Κράτος τι κάνει; Από ότι είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε απολύτως τίποτα - μέχρι στιγμής.

Μα πάλι θα μας σώσει το Κράτος (ή κατ' ευφημισμό η "Πολιτεία"); Ναι είναι η απάντηση αν κρίνουμε από το ότι σε άλλα προηγμένα κράτη (Μεγάλη Βρετανία) η εγκατάσταση έξυπνου  μετρητή προϋποθέτει την συναίνεση του καταναλωτή, Ο Προμηθευτής πρέπει εκεί να πείσει για τα οφέλη και την προστασία των δεδομένων του καταναλωτή πριν προχωρήσει στην εγκατάσταση (και το Κράτος δαπανά σημαντικά ποσά για να ενημερώσει του πολίτες σχετικά).

Δεύτερο: η αλλαγή στην χρέωση δικτύου. Με την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ο ΔΕΔΔΗΕ, με την έγκριση της ΡΑΑΕΥ δηλαδή του Κράτους, αποφάσισε ότι αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της χρέωσης των δικτύων διανομής (και μεταφοράς). Αυτά δεν είναι αμελητέα ποσά. Αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 25% του μέσου λογαριασμού μας. Είναι πραγματικά απελπιστικό το ότι αυτή η σημαντική αλλαγή κρατιέται ως επτασφράγιστο μυστικό από τους τάλανες πολίτες αυτής της χώρας.

Η χρέωση δικτύου με την νέα μέθοδο υπολογισμού α) εξαρτάται πλέον από καταναλωτικές μας συνήθειες στο ρεύμα και β) αν δεν δείξουμε επαρκή ευελιξία υπάρχει κίνδυνος να πολλαπλασιαστεί επί τέσσερα η χρέωση δικτύου. Χρέωση η οποία πρόσφατα έτσι κι αλλιώς έχει αυξηθεί δραματικά για να γεμίσει ο Πίθος των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος - κατά κόσμο ΔΕΔΔΗΕ.

Παράδειγμα: Ένας μέσος καταναλωτής με συμβατικό μετρητή πληρώνει 150 ευρώ τον χρόνο για το δίκτυο διανομής. Με τον έξυπνο μετρητή, αν σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας δεν καταφέρει να μειώσει την κατανάλωσή του κάτω από - για παράδειγμα - τα 2 KW (από τα 25 που έχει συμφωνήσει με τον ΔΕΔΔΗΕ) η ετήσια χρέωσή του θα είναι 430 ευρώ - τρείς φορές πάνω από την χρέωση με συμβατικό μετρητή*. 

Ποιες είναι οι συγκεκριμένες ώρες; Εργάσιμες ημέρες από 1100 -1400 και 1800-2100. Πόσο εύκολο είναι να φτάσει κανείς τα 2 KW τις ώρες αυτές; Πολύ τρόποι. Κλιματιστικό, αντλία θερμότητας, μαγείρεμα, θερμοσίφωνας - ακόμα και τοστιέρα ή καφετιέρα. Η ανάγκη για όλες αυτές τις καταναλώσεις (εκτός ίσως του Ηλεκτρικού Αυτοκινήτου) είναι συνήθως συγκεντρωμένη ακριβώς στις ώρες αιχμής. Στις οποίες η χρέωση του δικτύου διανομής με έξυπνο μετρητή εκτοξεύεται. Υπολογίζουμε ότι το νεκρό σημείο στο οποίο οι δυο μέθοδοι χρέωσης είναι ισοδύναμες είναι τα 750 Watt.  Οτιδήποτε παραπάνω καίει τον λογαριασμό μας. Η συμβουλή είναι απλή. Μας βάλανε έξυπνο μετρητή; Για να είμαστε σίγουροι, εργάσιμες μέρες από 1100 μέχρι 1400 και 1800 έως 2100 κλείνουμε το σπίτι (κατεβάζοντας τον γενικό διακόπτη) και ανακαλύπτουμε - όσοι μπορούμε - νέες δραστηριότητες έξω από το σπίτι (μπάνιο, βόλτα, σινεμά, κανένα μουσείο...)

Φοβόμαστε ότι ο προσεκτικός καταναλωτής (που έχει μνήμη ελέφαντα) θα αναφωνήσει ταραγμένος και ευλόγως συγχυσμένος: Καλά δεν μας λένε να καταναλώνουμε περισσότερο ρεύμα τις μεσημεριανές ώρες; Τις ώρες που τα φωτοβολταικά παράγουν το ρεύμα τζάμπα; Που σε εμάς με διζωνικό τιμολόγιο αυτό σημαίνει και χαμηλότερη τιμή; Δηλαδή το κράτος μας παίρνει από την μια τσέπη και τα βάζει στην άλλη; Μεταφέρουμε φορτία στις μεσημεριανές ώρες και πέφτει χαράτσι στις  ρυθμιζόμενες χρεώσεις;

Φίλτατοι συν-καταναλωτές είναι χειρότερο από αυτό. Μας τα παίρνει σιωπηρά - πάντα νομότυπα - και από τις δυο τσέπες. Αλλά δυστυχώς αυτό δεν είναι το χειρότερο. Το χειρότερο είναι ότι αυτό το κράτος - του οποίου δεν γνωρίζει η αριστερά τι ποιεί η δεξιά του - είναι εντελώς ανίκανο να διαχειριστεί τα κοινά. Είναι Χοντρό, Ηλίθιο και συχνά Τρελό**. Χρειάζεται μια Ανώτερη Δύναμη να μας  σώσει.

*Η μέθοδος είναι ότι ο (έξυπνος) μετρητής καταγράφει 80 μετρήσεις ισχύος κατανάλωσης στις ώρες αιχμής κάθε μήνα. Η χρέωση ισχύος στον λογαριασμό υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των 80 αυτών μετρήσεων. Πιάσε τ' αυγό και κούρεφ'το!

**"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

Για την Τιμή του Φυσικού Αερίου - Ακόμα μια Φορά*

Υπάρχει ένα ερώτημα που πλανάται πάνω απο τις διεθνείς αγορές ενέργειας (και τα μυαλά των τοπικών ειδικών σχολιαστών). Η διαφορά της τιμής του φυσικού αερίου μεταξύ των αγορών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μεταξύ δηλαδή των αντιπροσωπευτικών δεικτών του Henry Hub στις ΗΠΑ και του TTF στην Ευρώπη. Οι δυο δείκτες μετρούνται σε διαφορετικές μονάδες. Η τρέχουσα τιμή στο Henry Hub (3,2 δολλάρια το mmbtu) μεταφράζεται με την τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ (0,862 δολλάρια το ευρώ) και την μετατροπή mmbtu σε μεγαβατώρες (0,293 mmbtu την μεγαβατώρα) σε 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα.

Το χάσμα μεταξύ της τιμής στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη είναι εντυπωσιακό. Η τιμή των 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα είναι σχεδόν πέντε φορές χαμηλότερη απο την τρέχουσα τιμή του δείκτη TTF που κυμαίνεται γύρω στα 48 ευρώ την μεγαβατώρα. Για να πωληθεί όμως το αμερικανικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη πρέπει να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί σε υγρή μορφή με ειδικά δεξαμενόπλοια και να επανέλθεί στην αέρια μορφή του στον τόπο κατανάλωσης. 

Η διαδικασία υγροποίησης και επαναεροποίησης συν την μεταφορά επιβαρύνουν την τιμή του αμερικανικού αερίου που θα πωληθεί στην Ευρώπη κατά περίπου 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Η τελική τιμή υπολογίζεται σε 21,1 ευρώ την μεγαβατώρα. Συνεπώς η σωστή σύγκριση είναι μεταξύ των 21 και των 48 ευρώ την μεγαβατώρα του TTF. Αυτό μειώνει στην πράξη την διαφορά μεταξύ των  αμερικανικών και των ευρωπαικών τιμών - απο το πενταπλάσιο στο διπλάσιο. 

Η Ευρώπη συνεπώς πληρώνει το φυσικό αέριο σε τιμή (λίγο παραπάνω απο) διπλάσια απο την ισοδύναμη τιμή του αμερικανικού αερίου. Ποιος είναι ο λόγος για την ανισορροπία αυτή στην αγορά; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα που αναμένει εξήγηση.

Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι μέρος της διαφοράς οφείλεται στην τρέχουσα πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, η οποία μειώνει την προσφορά υγροποιημένου αερίου - μείωση προσφοράς = αύξηση τιμής. Δεδομένου ότι η μέση τιμή του TFF τα τελευταία τρία χρόνια (από τα μεσα του 2023) ήταν στο επίπεδο των 38 ευρώ την μεγαβατώρα, η αύξηση της τιμής λόγω σύρραξης μπορεί να αποτιμηθεί περίπου στα 10 ευρώ την μεγαβατώρα.

Μένουν ακόμα περίπου 17 ευρώ την μεγαβατώρα διαφοράς ανάμεσα στην τιμή στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη που αναμένουν αληθοφανή εξήγηση. Η προφανής είναι αυτή που εξηγεί την διαφορά απο την απόφαση της ΕΕ να αποδεσμευθεί απο το ρωσικό φυσικό αέριο. Παρ' όλο που ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί πλήρως, η αυτοδέσμευση της ΕΕ έχει ήδη ως αποτέλεσμα την δραματική μείωση των ροών αερίου απο την Ρωσία. Ακόμα μία μείωση της προσφοράς. Να προστεθεί εδώ το γεγονός ότι η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επαναεροποίησης οι οποίες ωριμάζουν παίρνοντας τον χρόνο τους.

Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί αλλά βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αν είναι έστω και μόνο προς την σωστή κατεύθυνση, υποδεικνύουν τον βασικό  ένοχο για το υψηλό επίπεδο και τις έντονες μεταβολές της τιμής του φυσικού αερίου. Την πολιτική εξουσία κάθε είδους.

Θα μπορούσε να υπάρξει η αντίρρηση ότι μέρος της διαφοράς μεταξύ της τιμής του οριακού παραγωγού (που είναι το αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο) και της διεθνούς τιμής οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού στην αγορά.  Τα σχετικά μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν τέτοια εικόνα. Αυτοί που φαίνεται ότι στρεβλώνουν την αγορά είναι οι πολιτικοί και όχι οι παραγωγοί με μεγάλη ισχύ - τέτοιοι απλώς δεν υπάρχουν. Προφανώς μέρος της διαφοράς εξηγείται απο την καθυστερημένη - λόγω ανάγκης επενδύσεων -  υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG. Αυτή όμως είναι μια παροδική αιτία  η οποία - όπως οι Έλληνες ελπίζουμε - δεν θα διαρκέσει πολύ.

Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι, ειδικά για την χρήση του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία επιβαρύνειται με περίπου 40 ευρώ την μεγαβατώρα στην ΕΕ (μέσος όρος των τελευταίων 3 ετών της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2) υπεύθυνοι είναι πάλι οι πολιτικοί. Οι οποίοι καθορίζουν την τιμή των δικαιωμάτων με την μέθοδο της κολοκυθιάς. Χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν - ειδικά στην Ελλάδα- τον λόγο και το ύψος του χαρατσιού αυτού που μοιάζει εκ του μακρόθεν ως συγχωροχάρτι.

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι η οριακή (χονδρική) τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα με βασικό καύσιμο το φυσικό αέριο θα ήταν περίπου στα 25Χ2=50 ευρώ η μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου το 1/3 αυτής που είναι σήμερα (γύρω στα 2Χ48+35=130) αν άλλαζαν οι αποφάσεις και οι πράξεις των πολιτικών - ιδιαίτερα των Ευρωπαίων και των εγχώριων φερέφωνών τους.  Οι οποίοι για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα έχουν επιστρέψει στην παλαιολιθική ρητορική της αυτάρκειας. Που είναι σχιζοφρενική γιατί οι ίδιοι ταυτόχρονα διαλαλούν την μαγεία της ενιαίας αγοράς ή αλλιώς της θεωρίας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ενός απο τα βασικά θεμέλια της ιδέας της Ευρωπαικής Ένωσης. 

"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Η σχιζοφρένια των Ευρωπαίων πολιτικών είναι ένδειξη ότι το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

* Παρατηρήσεις, αντιρρήσεις και καθε είδους καλόπιστη κριτική στο σημείωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες και οι επώνυμες θα γίνει προσπάθεια να απαντηθούν αν απαιτηθεί.  

"Χωράνε" τα Ηλεκτρικά Αυτοκίνητα στο Δίκτυο Διανομής*;

Ακολουθεί σε μετάφραση (με την βοήθεια της ΤΝ αλλά ευθύνη του γράφοντος) άρθρο που δημοσιεύθηκε στο blog του Energy Institute του Πανεπιστημίου του Berkeley στη Καλιφόρνια. Αφορά ζήτημα που θα έπρεπε και την γνώμη μου να ενδιαφέρει και ντόπιους αρμοδίους.

H προσοχή σχετικά με την πολιτική για τα ηλεκτρικά οχήματα (EV) έχει επικεντρωθεί στις επιδοτήσεις, στους φορτιστές, στις γκάμες των μοντέλων. Τι συμβαίνει όμως όταν μια κρίσιμη μάζα ηλεκτρικών οχημάτων εμφανίζεται σε μια γειτονιά; Τα ηλεκτρικά οχήματα με οικιακή φόρτιση Επιπέδου 2 (240 Volt, 40 Amp) μπορούν προσωρινά να υπερτριπλασιάσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ενός νοικοκυριού. Όταν μια ομάδα ιδιοκτητών EV στην ίδια αναχώρηση με οικιακά φορτία αρχίζει να φορτίζει τα μεσάνυχτα, ο τοπικός μετασχηματιστής το "αισθάνεται". Οι τεχνικοοικονομικές εκτιμήσεις για τις αναβαθμίσεις του δικτύου διανομής που θα χρειάζονταν οι ΗΠΑ για να ανταπεξέλθουν σε υψηλά επίπεδα ηλεκτροκίνησης των οχημάτων ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Υπάρχουν ουσιαστικά τρεις τρόποι για να αντιμετωπιστεί αυτό. (1) Nα ενισχυθεί το δίκτυο ώστε να εξυπηρετεί τις νέες αιχμές ζήτησης. (2) Να χρησιμοποιηθεί η τιμολόγηση για να αποτραπεί η φόρτιση κατά τις "δυσκολότερες" ώρες. (3) Να διαχειρίζεται απευθείας η εταιρεία ηλεκτρισμού το πότε φορτίζουν τα EV, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση στο δίκτυο. Ο πρώτος τρόπος είναι πoλύ ακριβός και όλο το νόημα των επιλογών (2) και (3) είναι να αποφευχθούν περιττές επενδύσεις σε υποδομές σε μια εποχή που οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος αυξάνονται.

Η λύση μέσω κατάλληλης τιμολόγησης θα ήταν η πρώτη επιλογή από τη σκοπιά ενός οικονομολόγου, αλλά υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στην χρήση τιμολογιακής πολιτικής για την αντιμετώπιση των τοπικών περιορισμών στο δίκτυο διανομής. Η τιμολόγηση βάσει χρόνου χρήσης (ζωνικές, Time-of-Use, TOU) μπορεί να είναι αποτελεσματική στη μετατόπιση του φορτίου, αλλά οι απλές ζωνικές χρεώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε συσσώρευση της φόρτισης γύρω από τις ώρες που οι τιμές πέφτουν. Για τα κυκλώματα (αναχωρήσεις) διανομής, η έντονη συσσώρευση φόρτισης είναι ακριβώς αυτό που θέλει κανείς να αποφύγει. Ακόμη και όταν η τιμή στο δίκτυο χονδρικής είναι χαμηλή, η εφαρμοζόμενη τιμή σε ένα τοπικό κύκλωμα της γειτονιάς θα έπρεπε να είναι πολύ υψηλή εάν το δίκτυο πλησιάζει το όριό του. Απέχουμε πολύ από την τιμολόγηση σε επίπεδο δικτύου διανομής, και υπάρχει μεγάλη συζήτηση για το αν θα έπρεπε καν να δοκιμαστεί. Ελλείψει μιας λύσης τιμολόγησης, η διαχείριση φορτίου από την εταιρεία διανομής φαίνεται ως ο προτιμότερος τρόπος.

Αυτός ο τρόπος, που συνήθως ονομάζεται «διαχειριζόμενη φόρτιση EV» (Managed EV Charging) ή MEC — έχει προκαλέσει ενδιαφέρον στον κλάδο και στην ερευνητική βιβλιογραφία. Η ιδέα είναι ελκυστική: η εταιρεία παρακολουθεί το συνολικό φορτίο σε ένα κύκλωμα και, εάν οι πελάτες της δώσουν κάποια διακριτική ευχέρεια να προγραμματίζει τη φόρτισή τους, μπορεί να διαχειριστεί την ζήτηση σε επίπεδο κυκλώματος. Έτσι, αποφεύγει να πληρώσει για μεγάλους νέους μετασχηματιστές. Η τεχνολογία για να γίνει αυτό υπάρχει και λειτουργεί αρκετά καλά. Τα EV είναι βασικά υπολογιστές με ρόδες, άλλωστε. Πιλοτικά προγράμματα έχουν δείξει ότι οι πελάτες που συμμετέχουν στη διαχειριζόμενη φόρτιση μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά την διαχείριση των περιορισμών του δικτύου διανομής.

Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί προσεκτικά: πόσοι πελάτες θα είναι πραγματικά πρόθυμοι να επιτρέψουν στην εταιρεία ηλεκτρισμού να ελέγχει τη φόρτιση του EV τους; Υπάρχουν λόγοι ανησυχίας ότι τα εμπόδια για την προσέλκυση χρηστών θα μπορούσαν να είναι υψηλά. Σε τεχνικό επίπεδο, η κύρια επαφή μιας εταιρείας ηλεκτρισμού με τους πελάτες είναι μέσω ενός μοναδικού μετρητή που δεν διακρίνει τις διαφορετικές χρήσεις του ρεύματος. Επομένως, μια εταιρεία ηλεκτρισμού μπορεί μόνο να εικάσει εάν ένα EV φορτίζει σε μια δεδομένη εγκατάσταση. Κατά συνέπεια, η διαχειριζόμενη φόρτιση θα απαιτήσει σχεδόν σίγουρα από τους πελάτες να παρέχουν εθελοντικά δεδομένα του οχήματος, καθώς και να παραχωρήσουν κάποιο βαθμό ελέγχου της φόρτισης στην εταιρεία. Αυτοί οι πελάτες θα πρέπει να πειστούν ότι τα οφέλη της συμμετοχής υπερτερούν των όποιων ανησυχιών σχετικά με την παροχή των δεδομένων τους σε μια ακόμη εταιρική οντότητα: την αγαπημένη τους τοπική εταιρεία ηλεκτρισμού.

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα μιας πρόσφατης εργασίας (working paper) που δημοσίευσαν πρόσφατα η Fiona Burlig (Σικάγο), ο David Rapson (UC Davis) και o James Bushnell (Energy Institute Universitiy of California Berkeley). Πραγματοποίησαν μια έρευνα σε συνεργασία με την Peninsula Clean Energy (PCE), μια ενεργειακή κοινότητα (community choice aggregator) στην κομητεία Σαν Ματέο. Η PCE έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά υιοθέτησης EV στη χώρα — περισσότεροι από 12.000 από τους πάνω από 270,000 οικιακούς πελάτες της είχαν στην κατοχή τους ένα EV το 2022 — γεγονός που την καθιστούσε σχεδόν ιδανικό μέρος για τη μελέτη της διαχειριζόμενης φόρτισης.

Οι μελετητές διενήργησαν τυχαία δειγματοληψία στην βάση όλου του επιλέξιμου πληθυσμού ιδιοκτητών EV στην PCE — και τα 12.174 νοικοκυριά — ταξινομώντας τα σε δέκα πειραματικά σκέλη. Σε ορισμένα νοικοκυριά έγινε προσφορά να εγγραφούν στο MEC με μηνιαία επίπεδα κινήτρων $0, $5, $20 ή $40 (η κορυφαία βαθμίδα των 40$ είναι περίπου το 15% του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος του μέσου πελάτη).

Το αποτέλεσμα ήταν αποθαρρυντικό, αν όχι κάπως καταθλιπτικό. Με κίνητρο $0, μόνο το 1,0% των ιδιοκτητών EV εγγράφηκε στη διαχειριζόμενη φόρτιση. Με $40 το μήνα, μόνο το 4,6% το έκανε. Ένα δευτερεύον πρόβλημα ήταν ότι η εγγραφή στο πρόγραμμα δεν σήμαινε απαραίτητα και ενεργοποίηση της διαχειριζόμενης φόρτισης. Ο σχεδιασμός του προγράμματος επέτρεπε στους πελάτες να αποφεύγουν εύκολα τις "συνεδρίες" διαχειριζόμενης φόρτισης και πολλοί πελάτες το έκαναν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαχειριζόμενη φόρτιση δεν λειτούργησε. Η ανάλυση εντός του ίδιου του νοικοκυριού για τους εγγεγραμμένους που όντως ενεργοποίησαν τον αλγόριθμο δείχνει ότι μετατοπίζει τη φόρτιση προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Το πρόβλημα είναι ότι σχεδόν κανείς δεν τον ενεργοποιεί.

Ίσως αναρωτηθεί κανείς αν το 5% των νοικοκυριών με φόρτιση EV θα μπορούσε παρ' όλα αυτά να είναι «αρκετό». Για να απαντήσουν οι ερευνητές σε αυτό, έκαναν μια απλή προσομοίωση χρησιμοποιώντας τα πραγματικά δεδομένα χωρητικότητας μετασχηματιστών της Pacific Gas & Electric (PG&E) για την κομητεία Σαν Ματέο (Οι πελάτες της PCE είναι επίσης πελάτες της PG&E). Σε ένα σενάριο χαμηλής ανάπτυξης των EV, η εγγραφή που παρατηρήθηκε επαρκεί για να κρατήσει τους περισσότερους μετασχηματιστές (56%) μακριά από προβλήματα. Σε ένα σενάριο υψηλής ανάπτυξης, πιο κοντά σε αυτό που συνεπάγονται οι στόχοι ηλεκτροκίνησης της Καλιφόρνια, καλύπτει μόνο το 9%. Για να ανακουφιστούν ουσιαστικά οι περιορισμοί του δικτύου διανομής όταν η μετάβαση στα EV κλιμακωθεί πραγματικά, χρειάζεται πλειοψηφική εγγραφή μεταξύ των νοικοκυριών με φορτιστή επιπέδου 2. Το δίκτυο δεν είναι καθόλου κοντά σε αυτό το επίπεδο, και το κόστος αποζημίωσης των πελατών για να φτάσει εκεί θα μπορούσε να είναι απαγορευτικό.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι οι πελάτες της PCE θα έπρεπε να είναι η ευκολότερη περίπτωση. Είναι από τους πρώτους που υιοθέτησαν EV στη Silicon Valley, εξυπηρετούνται από έναν σχετικά ευυπόληπτο Πάροχο - ενεργειακή κοινότητα, και τους προσφέρθηκε ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο να μην έχει ουσιαστικά καμία ταλαιπωρία: μπορούσαν να εισπράξουν το κίνητρο χωρίς να ενεργοποιήσουν ποτέ τη λειτουργία. Οι περισσότεροι είπαν και πάλι όχι.

Για πολλούς ήταν μια συνειδητή απόφαση. Στους πελάτες στάλθηκαν πολλαπλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με τις προσφορές και σχεδόν το 40% διάβασε τα email. Πέρα από το ότι ήταν απλώς πολύ απασχολημένοι για να ενδιαφερθούν, η άλλη φυσική εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι δίνουν πραγματική αξία στο να έχουν τον έλεγχο του οχήματός τους — και στο να μην παραχωρούν δεδομένα σχετικά με αυτό σε τρίτους — και ότι η συνεπαγόμενη δυσαρέσκεια είναι αρκετά μεγάλη ώστε κανένα ρεαλιστικό οικονομικό κίνητρο δεν την ξεπερνά.

Ποιο είναι συνεπώς το συμπέρασμα; Πρώτον, η εθελοντική διαχειριζόμενη φόρτιση δεν φαίνεται ότι θα σώσει από μόνη της το δίκτυο διανομής. Αυτό σημαίνει ότι εάν η διαχειριζόμενη φόρτιση πρόκειται να κάνει ουσιαστική δουλειά, πιθανότατα πρέπει να είναι η προεπιλογή (default) και όχι μια επιλογή στην οποία εγγράφεται κανείς εθελοντικά (opt-in). Αυτό θα μπορούσε προφανώς να σημαίνει την υποχρεωτική καταγραφή των οικιακών φορτιστών υψηλής δυναμικότητας με εγγραφή σε ένα πρόγραμμα MEC (και δυνατότητα εξαίρεσης/opt-out). Η θεσμοθέτηση μέτρων ως προεπιλογές είναι "ισχυρό χαρτί" αλλά η μετάβαση σε ένα καθεστώς προεπιλογής απαιτεί ρυθμιστική υποδομή που δεν υπάρχει. Σε αντίθεση με μια εγκατάσταση φωτοβολταικών, οι εταιρείες ηλεκτρισμού συνήθως δεν ενημερώνονται καν όταν εγκαθίσταται ένας φορτιστής EV, εάν ο φορτιστής δεν απαιτεί αναβάθμιση της παροχής.

Ένα άλλο πιθανό τελικό σενάριο μπορεί να είναι η διαχείριση του συνολικού φορτίου του κυκλώματος του νοικοκυριού, αντί μόνο του φορτίου του EV. Πολλές εταιρείες ηλεκτρισμού παρακολουθούν τα φορτία των κυκλωμάτων διανομής και η τεχνική ικανότητα να τα διαχειρίζονται εξελίσσεται ραγδαία. Από την πλευρά του πελάτη, τα νοικοκυριά θα πρέπει να διαθέτουν την τεχνολογία για να περιορίζουν το συνολικό τους φορτίο με τρόπο που δεν προκαλεί ζημιά στις συσκευές τους.

Η διαχειριζόμενη φόρτιση θα μπορούσε να συνδεθεί με τιμολόγηση συνδρομής χωρητικότητας και χρεώσεις ζήτησης (demand charges), οι οποίες μετακυλίουν το κόστος της αιχμής της ισχύος απευθείας στον πελάτη. Ακόμη και χωρίς τη φυσική διαχείριση της αιχμής, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι χρεώσεις ζήτησης μπορούν να ωθήσουν τους πελάτες να «αυτοπεριορίζονται». Αυτός θα ήταν ένας απότομος, αναποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης ενός κυκλώματος, αλλά θα μπορούσε παρ' όλα αυτά να είναι καλύτερος από τις εναλλακτικές λύσεις.

Με όλα αυτά, θα ήταν χρήσιμο να κατανοηθεί καλύτερα γιατί οι πελάτες είναι τόσο απρόθυμοι να εκχωρήσουν τον έλεγχο. Η οικονομική επιστήμη - και ειδικά η μικροοικονομική - λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό βάσει της αρχής της δηλωμένης προτίμησης (revealed preference) - ένας εξεζητημένος τρόπος για να πούμε ότι "ο πελάτης έχει πάντα δίκιο". Εάν οι πελάτες πραγματικά δεν θέλουν να εκχωρήσουν τον έλεγχο, ίσως θα ήταν πολύ δαπανηρό να τους αναγκάσουμε να το κάνουν.

*Bushnell, James. “Managed EV Charging: Good Work, If Anyone Would Take It, ” Energy Institute Blog, June 1, 2026,