Δείκτης Τιμών Δεκεμβρίου: Ουδέν Νεότερο από το Μέτωπο της Αγοράς Ρεύματος

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Δεκέμβριο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Δεκέμβριο έμεινε πρακτικά σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Νοεμβρίου '25. Από 226,96 πήγε στα 226,01 ευρώ την μεγαβατώρα.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Δεκεμβρίου '25 παρέμειναν σταθερές επίσης στα 80,62 ευρώ την μεγαβατώρα.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έμεινε σταθερός στα 132,79 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 133,69 τον Νοέμβριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Νοέμβριο σε μέσο όρο ήταν στα 122,85 ευρώ την μεγαβατώρα, πρακτικά σταθερές σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (125,36 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ είχαν επίσης σταθερές στα 140,62 ευρώ την μεγαβατώρα. σε σχέση με τον Νοέμβριο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Δεκέμβριο η χονδρική τιμή είχε μικρή άνοδο (+3,75%) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι Πάροχοι δεν πέρασαν την άνοδο της χονδρικής στις λιανικές τιμές (-0,67%). Στην διάρκεια των πέντε (5) πρόσφατων μηνών (από τον Αύγουστο και μετά) οι ανταγωνιστικές τιμές στην λιανική έμειναν σταθερές παρά τις μεταβολές στην χονδρική.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο για τον Δεκέμβριο του 2025 έμεινε σταθερό στα 266,26 ευρώ την μεγαβατώρα. Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 40 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 998 ευρώ - δηλαδή περίπου 232 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (767 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Κάνουμε Test Drive στα Τιμολόγια Ρεύματος Σταθερής Δαπάνης

Εδώ και μερικούς μήνες έχουν εμφανιστεί στην αγορά ρεύματος ορισμένα τιμολόγια που υπόσχονται όχι μόνο σταθερή τιμή στο ρεύμα αλλά σταθερή μηναία δαπάνη στους λογαριασμούς των καταναλωτών για ένα 12μηνο. Η ιδέα δεν είναι καινοτομική - είχε εφαρμοστεί στο παρελθόν με μικρή εμπορική επιτυχία. Αυτή τη φορά όμως φαίνεται ότι οι Πάροχοι επιμένουν, προκαλώντας αμηχανία στον ρυθμιστή (την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. - ΡΑΑΕΥ) ο οποίος ψάχνει χρώμα γι' αυτά καθώς δεν πείθεται ότι είναι σταθερά - μπλε όπως διατείνονται και τα προωθούν  οι Πάροχοι. 

Αφήνουμε τον Ρυθμιστή να πνίγεται σε μια κουταλιά νερό και εκθέτουμε  την  δική μας άποψη: Η σταθερότητα στην δαπάνη που προσφέρουν τα τιμολόγια αυτά κατά την διάρκεια των 12 μηνών αντισταθμίζεται από την αυξημένη πολυπλοκότητα και αβεβαιότητα στην εκκαθάρισή τους. Επιπρόσθετα, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων  καταλήγουν να είναι ελαφρά ακριβότερα από τα απλά σταθερά τιμολόγια - πράγμα που είναι εξαιρετικά δύσκολο στον καταναλωτή να επιβεβαιώσει (και είναι ο κύριος λόγος που η ΡΑΑΕΥ διστάζει να τα χαρακτηρίσει ως "μπλε").

Με άλλα λόγια ένας καταναλωτής που θέλει να πληρώνει κάθε μήνα για ρεύμα το ίδιο σταθερό ποσό - ανεξάρτητα από τις αυξομειώσεις στην κατανάλωσή του - έχει την δυνατότητα να επιλέξει ένα τιμολόγιο σταθερής δαπάνης. Θα πρέπει όμως να κατανοήσει ότι θα υπάρξει εκκαθάριση. Μέσω της οποίας θα ευθυγραμμιστεί η πραγματική του κατανάλωση με τις πληρωμές που έχει ήδη κάνει. Είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Η αβεβαιότητα για το ποσό στον λογαριασμό του ρεύματος κάθε μήνα μεταφέρεται συσσωρευμένη στην χρονιά. Έστω και αν ο Πάροχος παρέχει πληροφορία για την μηνιαία κατανάλωση κατά την διάρκεια της 12μηνης σύμβασης.

Τα πράγματα γίνονται πιο πολύπλοκα γιατί τα τιμολόγια σταθερής δαπάνης δεν είναι όλα ακριβώς ίδια στον μηχανισμό τους. Είναι τόσες οι παραλλαγές που, αν η ΡΑΑΕΥ ήθελε να εφαρμόσει πλήρως την λογική του χρωματισμού των τιμολογίων, θα υπήρχε ο κίνδυνος να εξαντλήσει το οπτικό φάσμα (το allazorevma.gr έχει ήδη προτείνει την χρήση δίχρωμων τιμολογίων). Παραδείγματα:

Σε ένα από τα τιμολόγια στα οποία η σταθερή δαπάνη περιλαμβάνει και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, η εκκαθάριση γίνεται με τέτοιο τρόπο που καθιστά εντελώς αδιαφανές το ότι καταναλωτές με διαφορετική συμφωνημένη ισχύ πληρώνουν τελικά διαφορετική τιμή για τις ανταγωνιστικές χρεώσεις. Η ανταγωνιστική τιμή που θα πληρώσει στο τιμολόγιο αυτό ένας οικιακός καταναλωτής μονοφασικός (8 KVA συμφωνημένη ισχύ) είναι υψηλότερη από αυτή που θα πληρώσει ένας καταναλωτής τριφασικός (25 KVA συμφωνημένη ισχύ) για την ίδια κατανάλωση (βλέπε ενδεικτικό Πίνακα παρακάτω).

Σε άλλα τιμολόγια σταθερής δαπάνης ο καταναλωτής θα πρέπει να προσέξει ότι η εκκαθάριση γίνεται πάντα προς τα πάνω και ποτέ προς τα κάτω. Είναι η πρακτική του "take or pay". Αν η συσσωρευμένη κατανάλωση στην εκκαθάριση είναι μεγαλύτερη από την  προσυμφωνημένη (και στην πράξη προαγορασμένη) τότε χρεώνεται η διαφορά. Αν όμως η κατανάλωση είναι χαμηλότερη, ο Πάροχος δεν επιστρέφει την διαφορά - δεν υπάρχει πίστωση. 

Το allazorevma.gr δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι υπάρχει ένα τουλάχιστον τιμολόγιο σταθερής δαπάνης που δεν έχει κανένα από τα παραπάνω προβλήματα. Είναι απολύτως διαφανές και παρέχει στον καταναλωτή που το επιλέγει την σταθερότητα που επιθυμεί - τουλάχιστον για ένα εξάμηνο - έστω σε "τσιμπημένη" τιμή. Το τιμολόγιο αυτό, που προσφέρεται από τον Δεσπόζοντα Πάροχο, δεν είναι τίποτα άλλο από την επανεμφάνιση "από την πίσω πόρτα" του παλιού καλού τιμολογίου με τους μηνιαίους (ισόποσους πλέον) έναντι και τους τρείς εκκαθαριστικούς - οι οποίοι γίνονται τώρα δύο τον χρόνο. Φαίνεται ότι ο δεσπόζων Πάροχος, όντας υπό κρατικό έλεγχο, έχει το θάρρος να διακωμωδεί τις αποφάσεις του ΥΠΕΝ για αναγκαστικούς μηνιαίους εκκαθαριστικούς!

Το γενικό συμπέρασμα του allazorevma.gr είναι ότι τα τιμολόγια σταθερής δαπάνης δημιουργούν στην παρούσα φάση* πολύ θόρυβο για το τίποτα. Η μάλλον πολύ θόρυβο με αποτέλεσμα την διασπορά σύγχυσης στους καταναλωτές. Το προϊόν του δεσπόζοντα παρόχου δείχνει ότι η σταθερότητα στην δαπάνη - στον βαθμό που οι καταναλωτές την επιθυμούν -  είναι εφικτή χωρίς καμία απολύτως ρυθμιστική παρέμβαση. Ελπίζουμε ότι την λύση θα την δώσει η ετυμηγορία της αγοράς - έστω προς την  δυσάρεστη για τον ανταγωνισμό κατεύθυνση.

* Έχουμε πρόσφατα υποστηρίξει  ότι στο μέλλον τα τιμολόγια σταθερής δαπάνης θα διευκολύνουν την διαχείριση της ζήτησης από το δίκτυο μέσω των έξυπνων μετρητών. Αυτό όμως προϋποθέτει την δυνατότητα του Παρόχου να αναλαμβάνει τον έλεγχο μέρους (ή όλων) των φορτίων (https://clarusesco-smartenergy.blogspot.com/2025/06/picasso.html)

Αύξηση αντί για Μείωση στο Ρεύμα από το Καλώδιο της Κρήτης;

Είναι πολλά χρόνια τώρα που το κράτος διαβεβαιώνει τους καταναλωτές ότι με την πλήρη λειτουργία της υποβρύχιας διασύνδεσης της Κρήτης θα μειωθεί η τιμή του ρεύματος. Αυτό θα γινόταν σύμφωνα με το αφήγημα γιατί θα μειωνόταν ο λογαριασμός των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) μέσω του οποίου επιδοτείται το ρεύμα στην Κρήτη. Η διασύνδεση μέσω του ενός καλωδίου της διασύνδεσης λειτουργεί εδώ και χρόνια και το δεύτερο καλώδιο είναι έτοιμο να λειτουργήσει όπως ανακοίνωσε ο ΑΔΜΗΕ. Αξιόπιστο νέο αφού προγραμμάτισε και την τελετή των εγκαινίων! 

Το παράδοξο όμως είναι ότι η χρέωση για τα ΥΚΩ δεν έχει αλλάξει και - ακόμα χειρότερα - οι προοπτικές για μειώσεις στο μέλλον είναι απαισιόδοξες. Οι δημοσιογραφικές πληροφορίες* είναι ότι ο ΕΛΥΚΩ (Ειδικός Λογαριασμός Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας) παρουσιάζει έλλειμμα 500 εκατομμυρίων ευρώ. Ο Τύπος αναφέρει ότι το κράτος σκοπεύει να πιστώσει τον λογαριασμό με 200 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό του 2026. Τα υπόλοιπα 300 εκατομμύρια θα πρέπει όμως να πληρωθούν από τους καταναλωτές. Τα 300 εκατομμύρια ευρώ υπολογίζουμε ότι αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 2 χρόνια εσόδων για τον ΕΛΥΚΩ από τους λογαριασμούς των οικιακών καταναλωτών. 

Η ειρωνεία είναι ότι το έλλειμα δημιουργήθηκε στην διάρκεια της κρίσης 21-23 οπότε ο λογαριασμός είχε πλεόνασμα. Γιατί με το ένα καλώδιο η Κρήτη επιδοτούσε την υπόλοιπη Ελλάδα αφού, στην περίοδο αυτή, το μαζούτ που έκαιγαν οι σταθμοί της ήταν φθηνότερο από το φυσικό αέριο. Το πλεόνασμα εκείνο δόθηκε μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης ως επιδότηση στους πολίτες. Οι οποίοι τώρα θα πρέπει να την επιστρέψουν είτε ως φορολογούμενοι είτε ως καταναλωτές!

Σαν μην  έφθαναν τα άσχημα αυτά νέα, που απομακρύνουν την πιθανότητα ελάφρυνσης των καταναλωτών μέσω των μειώσεων στις ΥΚΩ για πολλά χρόνια, ο Τύπος μας πληροφορεί (και μας υπενθυμίζει) ότι οι χρεώσεις για το δίκτυο μεταφοράς αυξάνονται για δεύτερο συνεχή χρόνο. Η αλήθεια είναι ότι η αύξηση του 2025 δεν έχει ακόμα - για άγνωστο λόγο - δημοσιευθεί σε ΦΕΚ αλλά η απόφαση της ΡΑΑΕΥ έχει ληφθεί ήδη από τον 7/25 (μας διαβεβαιώνει ο Τύπος, γιατί την απόφαση δεν μπορέσαμε να την βρούμε αναρτημένη στην ιστοσελίδα της ΡΑΑΕΥ)**. Ποια είναι η δικαιολογία για την νέα αυτή αύξηση των χρεώσεων δικτύου Μεταφοράς; Είναι - έκπληξη!- η ανάγκη να αποζημιωθεί ο ΑΔΜΗΕ, όχι μόνο για το καλώδιο της Κρήτης, που θα εγκαινιαστεί οσονούπω, αλλά και για το καλώδιο της Κύπρου που δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί καν η κατασκευή του.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά τα δυσάρεστα νέα. Ο προσεκτικός παρατηρητής θα προσέξει ότι ακόμα και αν οι χρεώσεις ΥΚΩ μειώνονταν στο μισό (πράγμα απίθανο στο προβλεπτό μέλλον) οι αυξήσεις στις χρεώσεις του Δικτύου Μεταφοράς (που έχουν ήδη επιβληθεί) αντισταθμίζουν την σχετική ελάφρυνση. Ας μην υπερβάλουμε όμως. Αντί για μείωση, 12 ευρώ περισσότερα τον χρόνο για τον μέσο καταναλωτή. Δεν χάθηκε ο κόσμος χουβαρντάδες μου!

* Που επιβεβαιώνονται από τις επανειλημμένες επιστολές προς το κράτος των Προμηθευτών που χρηματοδοτούν το έλλειμα με δικά τους κεφάλαια
**Η πρακτική να μην δημοσιεύονται αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ σε ΦΕΚ δεν είναι πάντως πρωτοφανής. Έχει υπάρξει απόφαση για αύξηση των χρεώσεων ΥΚΩ σε 17,9 ευρώ τη μεγαβατώρα που δεν δημοσιεύτηκε ποτέ - την "έφαγε η μαρμάγκα" που λέει και ο λαός.

Ρυθμιζόμενα στο Ρεύμα; Που να δείτε τα Γερμανικά!

Καιρός να ρίξουμε μια ματιά στα συμβαίνοντα στην Γερμανία, την ναυαρχίδα της Ευρωπαϊκής οικονομίας και συγκεκριμένα στο πόσο στοιχίζει εκεί το ρεύμα στους οικιακούς καταναλωτές και γιατί. Ο σκοπός είναι να συγκρίνουμε τα στοιχεία με αυτά της χώρας μας ώστε να πάρουμε ιδέες. Τι να αντιγράψουμε και τι να αποφύγουμε. Ή τι μας περιμένει στο μέλλον - καθώς η Γερμανία είναι συνήθως πρωτοπόρα σε ιδέες! Τα στοιχεία παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα. Οι παρατηρήσεις μας:

Το ρεύμα στοιχίζει ακριβότερα (σε ονομαστικές τιμές) στην Γερμανία - αλλά αυτό δεν οφείλεται στις ανταγωνιστικές χρεώσεις δηλαδή σε αυτές που καθορίζονται από τις αγορές (χονδρική και λιανική). Αυτές είναι φθηνότερες στην Γερμανία. Αυτό που κοστίζει πολύ ακριβότερα στην Γερμανία είναι τα Δίκτυα (σχεδόν διπλάσιο κόστος από ότι στην χώρα μας) και οι διάφοροι φόροι και τέλη (εντυπωσιακή διαφορά στον ΦΠΑ: 19% στην Γερμανία - 6% στην Ελλάδα).

Τα λιγότερο ευχάριστα μαντάτα είναι κατά την άποψή μας ότι οι χρεώσεις δικτύου θα τείνουν να συγκλίνουν στο μέλλον. Από την μια μεριά η Γερμανική κυβέρνηση υποσχέθηκε ότι θα αναλάβει μέρος του κόστους των δικτύων μέσω του κρατικού προϋπολογισμού και από την άλλη οι Έλληνες διαχειριστές δικτύων ετοιμάζουν φαραωνικές επενδύσεις. Με συνέπεια να απαιτήσουν να συνεχίσουν να παίρνουν γενναίες αυξήσεις στις χρεώσεις στα επόμενα χρόνια. Αμφιβάλουμε ότι το ελληνικό κράτος θα μπορέσει να υποστηρίξει τα δίκτυα με κρατικά χρήματα.

Τα συναισθήματα όταν διερευνά κανείς τις υπόλοιπες ρυθμιζόμενες χρεώσεις στις δύο χώρες είναι μικτά.  Μας εντυπωσιάζει θετικά ότι είμαστε "φθηνότεροι" στην Ελλάδα. Υπάρχουν  όμως σκιές. Οι λογαριασμοί των ρυθμιζόμενων χρεώσεων στην Ελλάδα (ΥΚΩ και ΕΤΜΕΑΡ) έχουν αθροιστικό έλλειμα που πλησιάζει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Τα ποσά αυτά θα τα πληρώσουν οι Έλληνες πολίτες είτε ως καταναλωτές ρεύματος είτε ως φορολογούμενοι. Η εικόνα του Πίνακα συνεπώς είναι ελαφρώς παραπλανητική (δεν έχουμε πληροφόρηση για ανάλογα προβλήματα στην Γερμανία).

Η απουσία των γερμανικού ΕΤΜΕΑΡ (του τέλους για την επιδότηση των ΑΠΕ που έχει καταργηθεί από το 2022) δίνει έναυσμα για στοχασμό και όνειρα. Να κάτι που θα μπορούσαμε να αντιγράψουμε - πως το κατάφεραν οι Γερμανοί; Αλλά η ανάλυση των υπόλοιπων ρυθμιζόμενων στην Γερμανία προκαλεί συναισθήματα τρόμου και θυμηδίας. Ο τρόμος είναι μην πάρουν ιδέες και οι δικοί μας. Θυμηδία προκαλεί η αφέλεια(;) των Γερμανών που δεν διστάζουν να πουν την αλήθεια για το τι χρεώνουν και γιατί. Ακούστε:

• Οι καταναλωτές επιδοτούν τους διαχειριστές δικτύων για να αγοράσουν δικαιώματα διέλευσης για την  τοποθέτηση των αγωγών και καλωδίων τους (από τις τοπικές αρχές πιθανότατα).
• Επιδοτούν τα δίκτυα για να καλυφθούν τα πρόστιμα που πληρώνουν γιατί καθυστερούν να συνδέσουν offshore ανεμογεννήτριες!
• Οι καταναλωτές επιδοτούν με ξεχωριστό τέλος την συμπαραγωγή
• Και το καλύτερο: Οι οικιακοί καταναλωτές χρεώνονται με την επιδότηση που δίνει το κράτος στις μεγάλες βιομηχανίες για την μείωση των χρεώσεων δικτύων τους! 

Αν μπορεί κανείς να βγάλει ένα γενικό συμπέρασμα είναι ότι στο μέλλον η τιμή του ρεύματος θα επηρεάζεται πολύ περισσότερο από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις παρά από τις αγορές. Και ότι στην Ελλάδα αυτό το πρόβλημα βρίσκεται μπροστά μας και όχι πίσω μας.

ΔΕΔΔΗΕ: Επενδύσεις στον Πίθο των Δαναΐδων;

Σε μια χώρα που διψάει για επενδύσεις, ο υπό κρατικό έλεγχο οργανισμός που διαχειρίζεται τα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού σκοπεύει να προβεί σε φαραωνικές επενδύσεις τα επόμενα πέντε χρόνια που πλησιάζουν σε μέγεθος τα ήδη φουσκωμένα έσοδά του στην ίδια περίοδο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ένα μεγάλο μέρος των επενδύσεων αφορούν την περίφημη "πράσινη μετάβαση" είναι δηλαδή malinvestments - επενδύσεις με αρνητική απόδοση* (τόσο ιδιωτική όσο και κοινωνική). Ένα δεύτερο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι η διαδικασία με την οποία το κράτος ελέγχει (υποθέτοντας ότι έχει την θέληση) την αναγκαιότητα και την αποδοτικότητα των επενδύσεων αυτών είναι προβληματική.  Συνεπώς είναι άμεση ανάγκη να αναθεωρηθεί το μέρος των επενδύσεων που σχετίζεται με την "πράσινη μετάβαση". Σε δεύτερο χρόνο θα πρέπει να ανασχεδιαστεί εκ βάθρων η μέθοδος ελέγχου του διαχειριστή. Συγκεκριμένα:

Οι επενδύσεις του ΔΕΔΔΗΕ για την υποστήριξη της "πράσινης μετάβασης", που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ίδιου του οργανισμού αφορούν σχεδόν το 50% του αναπτυξιακού του πλάνου, θα πρέπει να αναμορφωθούν αφού αναθεωρηθεί το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Οι πρόσφατες έγγραφες δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών υψηλότατου επιπέδου περί "λανθασμένων στόχων" ή "λύσης λάθος προβλήματος" υποδεικνύουν ότι χρειάζεται (και ίσως επίκειται) αναθεώρηση προς τα κάτω των φιλόδοξων στόχων του Σχεδίου. Είναι πιθανό ότι σε ένα αναθεωρημένο ΕΣΕΚ ο στόχος για συμμετοχή των ΑΠΕ στην παραγωγή, για τοποθέτηση έξυπνων μετρητών αλλά και για εξηλεκτρισμό των πάντων θα είναι σημαντικά μειωμένος.

Είναι επίσης σημαντικός ο σαφής διαχωρισμός των επενδύσεων για την ανάπτυξη των δικτύου από αυτές που στην πράξη αποτελούν απλώς συντήρηση κεφαλαίου. Το δίκτυο διανομής της χώρας είναι φτωχής κατασκευής και μεγάλης ηλικίας και η ποιότητά του (π.χ. απώλειες, βλάβες, πρόκληση πυρκαγιών) που δεν ήταν ποτέ υψηλή έχει πιθανόν υποβαθμιστεί περαιτέρω. Η αποκατάστασή του θα πρέπει να βαρύνει τους σημερινούς καταναλωτές και όχι τους μελλοντικούς. Δεν θα έπρεπε συνεπώς να συμμετέχει στο επενδυτικό πλάνο το οποίο αυξάνει την ρυθμιζόμενη βάση παγίων και θα χρηματοδοτηθεί με νέα κεφάλαια (ίδια, δανεικά ή ευρωπαϊκές επιδοτήσεις). Θα πρέπει να "εξοδοποιείται" όπως λένε οι λογιστές.

Οι δύο αυτές παρεμβάσεις στον σχέδιο του ΔΕΔΔΗΕ θα μπορούσαν να μειώσουν το ύψος των επενδύσεων στο 1/3 περίπου του ποσού που προτείνεται. Από τα 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το 2030 στα 1,5 δισεκατομμύρια. Αυτό το ποσό θα αποτελεί ένα ποσοστό των εσόδων του ΔΕΕΔΗΕ τα επόμενα χρόνια της τάξεως του 20-25% (capex to sales) που είναι υψηλό αλλά αναμενόμενο για μια επιχείρηση έντασης κεφαλαίου. Αυτό θα απέχει σχεδόν μια τάξη μεγέθους από το περίπου 100% που προτείνεται με το τρέχον Σχέδιο και το οποίο αποτελεί ίσως παγκόσμια πρωτοτυπία.

Παράλληλα θα πρέπει να αρχίσει ο σχεδιασμός για πλήρη αναθεώρηση της μεθόδου ρυθμιστικού ελέγχου του ΔΕΔΔΗΕ. Η σημερινή διαδικασία δεν εξασφαλίζει τα αναγκαία κίνητρα (αντίθετα δημιουργεί αντικίνητρα) στους συμμετέχοντες για να υποκαταστήσουν έστω και προσεγγιστικά τον επιχειρηματικό ανταγωνισμό - πράγμα που είναι, θεωρητικά τουλάχιστον, η δουλειά τους.

Μια άμεση επέμβαση θα ήταν η χρησιμοποίηση ανεξάρτητου τρίτου ελεγκτή κατά προτίμηση διεθνούς φήμης και εμπειρίας - κατ' αναλογία με την (κατά γενική ομολογία πετυχημένη) χρήση ξένων διαιτητών στο ποδοσφαιρικό μας πρωτάθλημα. Ακόμα καλύτερο θα ήταν αν, με τη βοήθεια ίσως του ανεξάρτητου ελεγκτή, υιοθετηθεί ως υποκατάστατο του ανταγωνισμού η θεσμοθέτηση ενός πλαισίου σύγκρισης της αποτελεσματικότητας (benchmarking) στην ρυθμιστική διαδικασία. Το benchmarking θα μπορούσε να εφαρμόζεται σε σύγκριση (σωρευτικά):

• Με το δίκτυο μιας ευρωπαϊκής χώρας ή ένα μέσο όρο χωρών με δίκτυα που έχουν ομοειδή χαρακτηριστικά.
• Με το δίκτυο μιας επιχείρησης ευρωπαϊκής χώρας που ανήκει στον ελληνικό δεσπόζοντα Πάροχο (Ρουμανία).
• Μεταξύ των δικτύων των περιφερειών του ίδιου του Διανομέα  - το αποκαλούμενο στην Μ. Βρετανία "yardstick competition" (που θα μπορούσε να αποτελέσει και μέρος ενός συστήματος αμοιβών με βάση την επίδοση των μονάδων και των στελεχών).

Όπως έχει παρατηρηθεί από άλλους σχολιαστές, το Σχέδιο Ανάπτυξης του ΔΕΔΔΗΕ δεν περιλαμβάνει επαρκώς δείκτες αποτελεσματικότητας. Η πρόταση του γράφοντος είναι ότι οι δείκτες αυτοί όταν θεσμοθετηθούν καλό θα ήταν να βασίζονται σε μια συγκριτική ανάλυση. 

Ο ΔΕΔΔΗΕ (και ο ΑΔΜΗΕ) είναι αθροιστικά ίσως οι μεγαλύτεροι επενδυτές στην χώρα. Ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας των επενδυτικών τους σχεδίων είναι ένα πρώτης τάξεως πολιτικό πρόβλημα δεδομένου ότι αφορούν βασικές υποδομές της χώρας. Επειδή η υπάρχουσα διαδικασία ελέγχου πάσχει εμφανώς οδηγώντας σε σπατάλη σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων (σαν να προσπαθούμε να γεμίσουμε τον Πίθο των Δαναΐδων), απαιτείται μια διακομματική συμφωνία για την εφαρμογή ριζοσπαστικών λύσεων στο πρόβλημα. Δεν αρκεί το κλότσημα παρακάτω στο τενεκεδάκι. Όσο ζούμε, ελπίζουμε.

* Όπως έχει αναλυθεί από το γράφοντα επανειλημμένα, η "πράσινη μετάβαση" στην χώρα δεν έχει κανένα όφελος ούτε για τους Έλληνες ούτε -πολύ περισσότερο - για την παγκόσμια κοινότητα. Έχει ωφέλεια μόνο σε μα ιδεατή πραγματικότητα ή ένα άλλο κόσμο - περίπου όπως ένα συγχωροχάρτι.

Ακριβό Ρεύμα και τα Δικαιώματα Εκπομπής Αερίων "Ρύπων"

Συζητώντας για την "ακρίβεια" στο ρεύμα παρατηρεί κανείς ότι δεν δίδεται η δέουσα προσοχή σε ένα σημαντικό στοιχείο του κόστους παραγωγής του - στην υποχρέωση αγοράς δικαιωμάτων εκπομπής αερίων "ρύπων" - δηλαδή CO2. Αυτή επιβαρύνει τους παραγωγούς με φυσικό αέριο και λιγνίτη και η τιμή τους είναι περίπου στο ύψος των 80 ευρώ τον τόνο (εκπομπών CO2). Το κόστος αυτό μεταφράζεται σε περίπου 40 ευρώ/MWh για παραγωγή με φυσικό αέριο (80 για λιγνίτη). Αυτό σημαίνει ότι με τις σημερινές τιμές (αερίου και δικαιωμάτων) η οριακή τιμή της χονδρικής αγοράς ρεύματος (μέση τιμή 12μήνου περίπου 100 ευρώ/MWh) επιβαρύνεται από το κόστος αγοράς δικαιωμάτων σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο από την τιμή του φυσικού αερίου! (30/0,5+40=100, όπου 30 = τιμή αερίου, 0,5 βαθμός απόδοσης μετατροπής σε ρεύμα, 40 τιμή δικαιωμάτων)*. 

Το κόστος αγοράς δικαιωμάτων βέβαια επιρρίπτεται στην λιανική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Προσεγγιστικά, το συνολικό ποσό είναι της τάξεως του μισού δισεκατομμυρίου ευρώ που ισοδυναμεί με περίπου 20 ευρώ/MWh ή 80 ευρώ τον χρόνο για το μέσο καταναλωτή, ήτοι περίπου 10% της δαπάνης του για ρεύμα**.

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι μόνο το ύψος της τιμής των δικαιωμάτων που προβληματίζει - είναι και η διακύμανσή της. Εδώ και 10 χρόνια είναι σταθερά ανοδική από τα 5 στα 80 ευρώ/τόνο, σε αντίθεση με το φυσικό αέριο που, σε αποπληθωρισμένες τιμές, με εξαίρεση την περίοδο της κρίσης 2021-2023 είναι πρακτικά σταθερό στο ίδιο διάστημα στο επίπεδο των 20-30 ευρώ/MWh. Οι δε προβλέψεις για το μέλλον είναι ότι η τιμή των δικαιωμάτων - που οδηγείται από πολιτικές αποφάσεις της ΕΕ για την επίτευξη του Net Zero - θα συνεχίσει να αυξάνεται ενώ η τιμή του φυσικού αερίου - που εξαρτάται από τις διεθνείς αγορές -  έχει πτωτική τάση (το φυσικό αέριο που υπάρχει στον φλοιό της γης είναι πρακτικά ανεξάντλητο).

Είναι λοιπόν φυσιολογικό το επόμενο ερώτημα:  Πως αποφασίζουν οι πολιτικοί για το σημαντικό αυτό νούμερο; Η γρήγορη απάντηση είναι: Παίζοντας ένα είδος μικροπολιτικής κολοκυθιάς στην καλύτερη περίπτωση. Μπορεί η εκτίμηση αυτή να φαίνεται υπερβολική αλλά πως εξηγείται για παράδειγμα το γεγονός ότι η ίδια τιμή για τις εκπομπές από τις μεταφορές και τα κτίρια που έχει ήδη επιβληθεί στην Γερμανία έχει καθορισθεί στα επίπεδα των 50-60 ευρώ/ τόνο; Ποια "επιστημονική" θεωρία ανακάλυψε ότι οι εκπομπές αυτές διαφέρουν (ως προς την επίπτωσή τους στην κλιματική αλλαγή) από τις εκπομπές των βιομηχανιών και των παραγωγών ενέργειας;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μόνη ομάδα χωρών που πυροβολούν το πόδι τους με αυτόν τον παράλογο κλιματικό φόρο (μαζί με την Λαϊκή Δημοκρατία της Καλιφόρνια). Παράλογο γιατί επιβαρύνει την παραγωγή και όχι την κατανάλωση CO2. Με αποτέλεσμα η παραγωγή να καταφεύγει σε χώρες που δεν επιβάλουν τον παράλογο φόρο. Παραγωγή που σε επόμενη φάση καταναλώνουν οι πολίτες των χωρών μελών της ΕΕ μέσω των εισαγωγών. Και χαμένοι και δαρμένοι οι Ευρωπαίοι πολίτες θα έλεγε ο λαός. Η αλήθεια είναι ότι η "Ευρώπη" ανέλαβε δράση για να διορθώσει τον παραλογισμό (που το γνώριζαν όλοι με το εύηχο όνομα διαρροή άνθρακα - Carbon Leakage) έστω με καθυστέρηση δεκαετιών. Γι' αυτό από το 2027 θα επιβάλλεται φόρος άνθρακα στις εισαγωγές από μη ευαίσθητες κλιματικά χώρες (Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM). Οπότε ο ευρωπαίος καταναλωτής θα πληρώνει άμεσα το κόστος με την αυξημένη δαπάνη για την αγορά εισαγόμενων αγαθών και όχι όπως μέχρι τώρα έμμεσα με την απώλεια της δουλειάς του. 

Πόσο αποτελεσματική είναι αυτή η φορολογία στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής; Μηδαμινή στην περίπτωση της ΕΕ δεδομένου ότι συνολικά οι εκπομπές των χωρών μελών είναι χαμηλότερες από το 10% των παγκοσμίων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Μ. Βρετανίας όπου υπολογίζεται ότι μέσα στην  τελευταία δεκαετία η Κίνα ήταν υπεύθυνη για εκπομπές ίσες με αυτές της Μ. Βρετανίας σωρευτικά από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης μέχρι σήμερα! Για να μην αναφέρουμε την Ελλάδα για την οποία ο φόρος μοιάζει περισσότερο με συγχωροχάρτι. Πληρώνουμε για κάτι που ελπίζουμε ότι θα μας αποδοθεί σε μια άλλη ζωή. Και το χειρότερο. Σε αντίθεση με τους άλλους ευρωπαίους δεν ξέρουμε ποια είναι τα αμαρτήματα για τα οποία πρέπει να εξιλεωθούμε.

Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Υπάρχει εναλλακτική λύση; Η άποψη του γράφοντος είναι ότι η φορολογική αυτή επιβάρυνση πρέπει να καταργηθεί ολοσχερώς. Αν όμως αυτό δεν είναι πρακτικά δυνατό, τότε:

• Η χρήση του μηχανισμού CBAM είναι μια ορθολογική και πρακτική λύση. Γιατί είναι μια εκ των κάτω (bottom up) διαδικασία που έχει μια πιθανότητα να διευρύνει τον αριθμό των "εθελοντών" δίνοντάς τους ιδιοτελή κίνητρα (ή αντικίνητρα και μάλιστα σε βαθμό bullying αλλά έτσι είναι η ζωή...). Αυτό αναγκαστικά σημαίνει τερματισμό της προσπάθειας επιβολής εκ των άνω λύσεων όπως αυτές που προωθούνται μέσω των Ηνωμένων Εθνών.
• Πρέπει να αντικατασταθούν τα συστήματα Cap and Trade (όπως το Ευρωπαϊκό ΣΕΔΕ) με ένα γενικευμένο φόρο άνθρακα ό οποίος θα καθορίζεται και θα μεταβάλλεται ετησίως με βάση ένα κοινά αποδεκτό σημείο αναφοράς για την θέρμανση του πλανήτη (π.χ. την θερμοκρασία στην τροπόσφαιρα των τροπικών). Η μέθοδος έχει προταθεί από τον οικονομολόγο καθηγητή κ. Ross McKitrick του Πανεπιστημίου του Guelph. Το προτέρημα της μεθόδου είναι η πλήρης αποπολιτικοποίηση της διαδικασίας καθορισμού του ύψους της φορολόγησης.
• Μετά την υιοθέτηση του γενικευμένου Φόρου Άνθρακα πρέπει να καταργηθούν όλες οι επιδοτήσεις και ενισχύσεις τόσο στις ΑΠΕ όσο και την εξοικονόμηση ενέργειας (ή την προώθηση της χρήσης ηλεκτρικής). Η παράλληλη εφαρμογή του φόρου άνθρακα με τις επιδοτήσεις αυτές είναι ανορθολογική από οικονομική σκοπιά. Αρκεί κανείς να συγκρίνει το κόστος αποτροπής εκπομπών όπως αυτό εκφράζεται στο υπάρχον ΣΕΔΕ με αυτό του κόστους των επιδοτήσεων στις ΑΠΕ (ή ακόμα χειρότερα της επιδότησης στην ηλεκτροκίνηση).
• Με την κατάργηση των διαφόρων επιδοτήσεων δημιουργείται μεγαλύτερο περιθώριο για την αναδιανομή των εσόδων που εισπράττονται από τον φόρο άνθρακα στους πολίτες. Αυτό είναι η μόνη αγνή και έντιμη "Δίκαιη Μετάβαση". Έχει προταθεί στις ΗΠΑ (Carbon Dividend - και έχει εφαρμοστεί σε ένα βαθμό και στην Λ. Δ. της Καλιφόρνια) και έχει γίνει προεκλογική υπόσχεση στην Γερμανία (Klimageld).

Ποιες είναι οι πιθανότητες να γίνουν πράξη τα παραπάνω; Ελάχιστες, αλλά έχουν  αυξηθεί πρόσφατα καθώς φαίνεται ότι ορισμένοι πολιτικοί αισθανόμενοι την πίεση της ακρίβειας (αμερικανιστί affordability) διαπιστώνουν δημοσίως ότι έχουν πιθανόν "πάρει λάθος δρόμο" ή "λύνουν το λάθος πρόβλημα". Πόσο χρόνο θα χρειαστούν από την διαπίστωση αυτή μέχρι του σημείου να αρχίσουν να αντιμετωπίζουν με στοιχειώδη σοβαρότητα το θέμα είναι κάτι που ο γράφων αδυνατεί να προβλέψει.

*Γίνονται στρογγυλοποιήσεις που δεν επηρεάζουν σημαντικά το επιχείρημα. Η μέση οριακή τιμή της αγοράς (ΤΕΑ) στο διασυνδεδεμένο σύστημα είναι εντυπωσιακά σταθερή εδώ και 22 μήνες στα 105 ευρώ /MWh

** Αυτή είναι η άμεση επίπτωση. Το κόστος των δικαιωμάτων επιβαρύνει και τις επιχειρήσεις οι οποίες με την σειρά τους την μετακυλίουν στους καταναλωτές. Αν στην επιβάρυνση αυτή προστεθεί η χρέωση για την επιδότηση των ΑΠΕ (ΕΤΜΕΑΡ), οι καταναλωτές δαπανούν περίπου το 30% των λογαριασμών τους ρεύματος για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Δείκτης Τιμών Νοεμβρίου '25: Παρατεταμένη Νηνεμία στην Αγορά

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Νοέμβριο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Νοέμβριο έμεινε πρακτικά  σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Οκτωβρίου '25. Από 227,02 πήγε στα 226,96 ευρώ την μεγαβατώρα. 

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Νοεμβρίου '25 παρέμειναν σταθερές επίσης στα 80,62 ευρώ την μεγαβατώρα.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έμεινε σταθερός στα 133,69 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 133,74 τον Οκτώβριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον  Νοέμβριο σε μέσο όρο ήταν στα 125,36 ευρώ την μεγαβατώρα, πρακτικά σταθερές σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (125,15 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ είχαν επίσης σταθερές στα 140,62 ευρώ την μεγαβατώρα. σε σχέση με τον Οκτώβριο.

Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες. 

Τον Νοέμβριο η χονδρική τιμή είχε πτώση (-9%) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι Πάροχοι δεν πέρασαν την πτώση της χονδρικής στις λιανικές τιμές (-0,04%). Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ανταγωνιστικές τιμές στην λιανική έμειναν σταθερές στην διάρκεια των πρόσφατων τεσσάρων μηνών κατά τους οποίους η χονδρική είχε σημαντικές αυξομειώσεις. Αναμενόμενο για τα σταθερά τιμολόγια. Το ίδιο όμως παρατηρήθηκε και στα μεταβλητά τιμολόγια από τον Σεπτέμβριο και μετά. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Δεκέμβριο του 2024, με τις τιμές στο ίδιο επίπεδο, το κράτος είχε δώσει επιδότηση 15 λεπτών στο ρεύμα. Θα έχουμε λοιπόν την ευκαιρία να διαπιστώσουμε σύντομα αν τα κρατικά αντανακλαστικά διατηρούνται ακόμα ισχυρά.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο για τον Νοέμβριο του 2025 έμεινε σταθερό στα 266,68 ευρώ την μεγαβατώρα. Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 40 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.000 ευρώ - δηλαδή περίπου 234 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (766 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.