My Blog List

06/03/2021

Τι συνέβη στο Τέξας; Έφαγαν Αυτογκόλ;

Αυτό που συνέβη στο Τέξας στα μέσα Φεβρουαρίου ήταν ένα μια εξαιρετικά μεγάλη αστοχία του ηλεκτρικού Σύστηματος της Πολιτείας. Περίπου 4 εκατομμύρια σπίτια (το ένα τέταρτο των νοικοκυριών) έμειναν για μέρες χωρίς ρεύμα γιατί ο διαχειριστής του Σύστηματος προέβη σε αναγκαστικές κυλιόμενες απορρίψεις φορτίου για να εξασφαλίσει την ευστάθεια του. Ποια ήταν η  αφορμή για την κρίση και ποια τα αίτιά της;

Πριν προχωρήσουμε να θέσουμε το γενικό πλαίσιο. Θα βοηθήσει την ανάλυση η σύγκριση με κάτι πιο οικείο σε μας  - την Ευρώπη και την Γερμανία ειδικότερα. Το Τέξας είναι μια Πολιτεία με πληθυσμό 28 εκατομμύρια (συγκρίσιμο με το σύνολο Ολλανδίας συν Βέλγιο) και έκταση μεγαλύτερη από το άθροισμα της Γαλλίας και της Γερμανίας. Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι 20% υψηλότερο από αυτό της Γερμανίας. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πληθυσμός του Τέξας αυξήθηκε κατά 15% μεταξύ 2010 και 2019 (κατά 4 εκατομμύρια). Στην περίοδο αυτή κτίσθηκαν στην πολιτεία του Τέξας 1,5 εκατομμύριο κατοικίες  - οι περισσότερες στις ΗΠΑ.

Στον ηλεκτρισμό οι ομοιότητες του Τέξας με την Γερμανία είναι πολλές. Οι δύο "χώρες" έχουν σημαντικές επενδύσεις στην αιολική ενέργεια. Οι Γερμανοί έχουν περίπου 65 GW αιολικής και οι Τεξανοί γύρω στα 28 GW. Άρα, η κατά κεφαλή εγκατεστημένη ισχύς αιολικών στο Τέξας είναι λίγο μεγαλύτερη από την Γερμανία. Το Τέξας είναι μια προνομιούχος περιοχή για αιολικά γιατί το δυτικό του μέρος, που είναι σχεδόν απέραντη στέπα, προσφέρει αιολικές συνθήκες θαλάσσιας (offshore) σε κόστος επίγειας εγκατάστασης (onshore). Κατά τα λοιπά οι Γερμανοί βασίζονται περισσότερο στα λιγνιτικά, ανθρακικά και πυρηνικά από ότι οι Τεξανοί - που βασίζονται κυρίως στο φυσικό αέριο (δεδομένου ότι είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο).

Η αιχμή των συστημάτων είναι περίπου στο ίδιο επίπεδο παρά το ότι οι Τεξανοί είναι λιγότεροι - γύρω στα 65-70 GW. Στο Τέξας είναι παραδοσιακά θερινή - κάνει ζέστη το καλοκαίρι. Γενικά οι Τεξανοί καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια κατά κεφαλή - διπλάσια σχεδόν από τους Γερμανούς.

Η δομή των συστημάτων και ο σχεδιασμός των αγορών δεν διαφέρει πολύ. Οι αγορές είναι απελευθερωμένες με σχεδόν ίδιο τρόπο - δεν υπάρχουν κρατικές εταιρείες στην Γερμανία ούτε στο Τέξας. Εξαιρέσεις είναι μικρές δημοτικές επιχειρήσεις - πολλές σε αριθμό στην Γερμανία, λιγότερες στο Τέξας. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι και οι δύο "χώρες" έχουν επιλέξει να λειτουργούν το σύστημά τους με αγορές ενέργειας μόνο και έχουν αποφύγει την θεσμοθέτηση αγορών δυναμικότητας. Έχουν δηλαδή αποφασίσει να επαφίονται στις αγορές ενέργειας για να δημιουργούν κίνητρα για την παροχή εφεδρείας στο ηλεκτρικό σύστημα (πράγμα που αρέσει στο ισχυρό αιολικό λόμπι και στις δύο "χώρες")

Υπάρχουν και διαφορές. Ίσως η σημαντικότερη είναι ότι το ηλεκτρικό σύστημα του Τέξας έχει πολύ μικρότερες διασυνδέσεις με τις υπόλοιπες πολιτείες - σε αντίθεση με την Γερμανία (οι διασυνδέσεις των Τεξανών είναι μικρότερες από 1 GW). Μια άλλη διαφορά, που είναι αξιοπρόσεκτη, καθώς μια αμερικανική Πολιτεία έχει ήδη πετύχει ένα στόχο που η ΕΕ αποτυγχάνει μέχρι στιγμής ακόμα και να πλησιάσει, είναι ότι σχεδόν το σύνολο των καταναλωτών στο Τέξας έχει πλέον έξυπνο μετρητή εγκατεστημένο (και τον πρώτο πάροχο που προσέφερε δυναμικά τιμολόγια μέχρι να πτωχεύσει με την πρόσφατη κρίση!)

Τέλος, η ακόμα πιο σημαντική διαφορά είναι ότι η μέση τιμή της κιλοβατώρας στην Γερμανία για τους οικιακούς καταναλωτές είναι τρείς (!) φορές υψηλότερη από αυτή στο Τέξας (30 λεπτά του ευρώ στην Γερμανία  - 12 λεπτά του δολαρίου στο Τέξας).  Που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υψηλότερες επιδοτήσεις των ΑΠΕ στην Γερμανία.

Η αφορμή για την  κρίση ήταν η ασυνήθιστη για το Τέξας κακοκαιρία. Ήταν ένα γεγονός που συμβαίνει μια φορά τα δεκαπέντε χρόνια ίσως και σπανιότερα. Πιο ενδιαφέρον είναι να αναλύσει κανείς γιατί το αναπάντεχο αυτό γεγονός προκάλεσε τόσο σοβαρή αστοχία. Με βάση τα γεγονότα που συνέβησαν και την συγκριτική ανάλυση που προηγήθηκε μπορούν να βγουν ορισμένα συμπεράσματα και να καταλογισθούν τυχόν ευθύνες.

Ξεκινάμε με τους αθώους. Ήταν αιτία η ιδιωτικοποιημένη δομή του κλάδου; Ίσως αλλά αυτό δεν θα προστάτευε ούτε τους Γερμανούς γιατί έχουν παρόμοια δομή ιδιοκτησίας. Έφταιγε το ότι οι Τεξανοί βασίζονται στις αγορές ενέργειας μόνο; Αν έφταιγε έχουν και οι Γερμανοί πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση η απώλεια ταυτόχρονα 30 GW ισχύος φυσικού αερίου σε μια αιχμή 70 GW δεν θα μπορούσε να καλυφθεί από το περιθώριο ασφαλείας κανενός συστήματος - με αγορά δυναμικότητος ή όχι.  Έφταιγε ότι οι Τεξανοί είχαν πολλά αιολικά; - μα οι Γερμανοί έχουν άλλα τόσα (κατ' αναλογία). Τα αιολικά δεν ήταν η ρίζα του προβλήματος στο Τέξας - η συνεισφορά τους έτσι κι αλλιώς ήταν αμελητέα. Από τα 28 GW εγκατεστημένα, 6,8 ήταν προγραμματισμένα την  κρίσιμη μέρα και από αυτά τα μισά πάγωσαν. Δεν έχασε  η Βενετιά βελόνι.

Φαίνεται λοιπόν ότι ο σχεδιασμός της αγοράς στο Τέξας είναι συμβατικός - τουλάχιστον συγκρινόμενος με τη Γερμανική αγορά. Καθιστούσε την Πολιτεία τόσο ανοχύρωτη στο ακραίο συμβάν όσο και την Γερμανία. Ceteris paribus. Αν όλα τα άλλα ήταν τα ίδια. Ορισμένα δεν ήταν τα ίδια.

Πιθανότερος ένοχος είναι η έλλειψη διασυνδέσεων. Η διαφορά μεταξύ των δύο περιπτώσεων είναι τόσο χαώδης (το Τέξας στην πράξη δεν έχει διασυνδέσεις) που εύκολα βγαίνει το συμπέρασμα ότι το γερμανικό σύστημα θα άντεχε περισσότερο με την βοήθεια των γειτόνων του (προς το παρόν δημιουργεί αυτό προβλήματα στους γείτονες βέβαια). Είναι και το σημείο όπου ίσως πρέπει να καταλογισθεί αβλεψία στον σχεδιασμό της αγοράς του Τέξας (ας σημειωθεί πάντως ότι στο Τέξας έχουν  επενδυθεί πολλά δισεκατομμύρια δολάρια για να γίνουν διασυνδέσεις των αιολικών που είναι εγκατεστημένα στην αχανή δυτική πλευρά της Πολιτείας). Όπως και να έχουν τα πράγματα, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Διαχειριστή (ERCOT) του Τέξας (κάτι σαν τον δικό μας ΑΔΜΗΕ) ήδη αποπέμφθηκε από την θέση του.

Ένας άλλος πιθανός ένοχος είναι η δομή της ζήτησης ηλεκτρισμού μεταξύ των δύο περιπτώσεων. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι Τεξανοί καταναλώνουν διπλάσια ποσότητα ρεύματος κατά κεφαλή και - ακόμα χειρότερα - για θέρμανση (ούτε καν αντλίες θερμότητας). Στην Γερμανία οι καταναλωτές χρησιμοποιούν φυσικό αέριο. Η δομή της κατανάλωσης όμως έχει με την σειρά της δύο άλλοθι. Το γεγονός ότι το ρεύμα στοιχίζει τρείς φορές λιγότερο στο Τέξας από ότι στην Γερμανία και στο ότι οι κλιματικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές - οι Τεξανοί έχουν πρώτη προτεραιότητα να προστατευθούν από την ζέστη ενώ οι Γερμανοί από το κρύο. Ο κίνδυνος για blackout στην Γερμανία θα ήταν μεγαλύτερος το καλοκαίρι.

Ποια είναι τα συμπεράσματα από την παραπάνω ανάλυση; Πρώτα, ότι από την συγκεκριμένη κρίση δεν μπορούν να βγουν συμπεράσματα σχετικά με την δομή του κλάδου και τη ρύθμισή του (ιδιωτικοποίηση κλπ.) ούτε με την επιλογή της αγοράς ενέργειας μόνο (την απουσία δηλαδή αγοράς δυναμικότητας). Από την άλλη μεριά, ένα συμπέρασμα που φαίνεται να βγαίνει χωρίς μεγάλη δυσκολία, είναι η επιβεβαίωση της σημαντικότητας της ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών (φυσικών) διασυνδέσεων (η Ελλάδα είναι πολύ πίσω στον θέμα αυτό). 

Τέλος, να παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν δύο ειδών καταστροφές: αυτές που έχουν αιτία τα φυσικά φαινόμενα και αυτές που έχουν ως αιτία ανθρώπινες (ατομικές ή συλλογικές) αποφάσεις. Η κρίση στο Τέξας οφείλεται σε αναπάντεχο φυσικό φαινόμενο. Η παρόμοια σε έκταση και καταστροφικές συνέπειες κρίση της Καλιφόρνιας το μακρινό 2000 ήταν αποτέλεσμα λανθασμένων πολιτικών αποφάσεων. Ο κυβερνήτης της Πολιτείας στην βάρδια του οποίου έσκασε η κρίση ανακλήθηκε με δημοψήφισμα. Με άλλα λόγια καλύτερα να προσπαθούμε να ελέγξουμε αυτό που είναι στο χέρι μας. Η απάντηση συνεπώς στο ερώτημα του τίτλου είναι: Το Τέξας δέχθηκε γκολ από ξαφνική αντεπίθεση του αντιπάλου. Οι καλιφορνέζοι ήταν που έφαγαν το αυτογκόλ. 

Τώρα ξεχάστε ότι διαβάσατε στις ελληνικές εφημερίδες και τα κοινωνικά δίκτυα.

ΥΓ. Η ανάλυση ισχύει κατ΄ αναλογία στο πρόσφατο πρόβλημα της αγοράς εξισορρόπησης στην Ελλάδα. Δεν ήταν ατύχημα - ήταν καθαρό αυτογκόλ. Όσο και αν οι ειδήμονες, οι αρμόδιοι και ορισμένοι ενδιαφερόμενοι προσπάθησαν (ομνύοντας στις ελεύθερες αγορές) να μας πείσουν για το αντίθετο.









04/03/2021

Πόσο Κοστίζει Τελικά το Ηλεκτρικό Ρεύμα;

Στον καταναλωτή που παρακολουθεί τις διαφημίσεις των Παρόχων σήμερα στην Ελλάδα δημιουργείται η εντύπωση ότι το ρεύμα πωλείται σε τιμές από 3 έως 4 λεπτά την κιλοβατώρα. Η πραγματικότητα είναι ότι το ρεύμα (στο ανταγωνιστικό του μέρος) πωλείται από τους εναλλακτικούς παρόχους, σε τιμές που σήμερα κυμαίνονται από 7,7 έως 9,6 λεπτά  με μέσο όρο τα 8,5 λεπτά και από την ΔΕΗ γύρω στα 10,2 λεπτά την κιλοβατώρα. 

Οι πάροχοι στις διαφημίσεις τους  αποφεύγουν συνήθως να αναφέρουν τις πάγιες χρεώσεις (ή "συνδρομές") και την χρέωση "ρήτρας οριακής τιμής συστήματος". Αυτές οι χρεώσεις κάνουν την  διαφορά.

Στο περιβάλλον αυτό της σύγχυσης και του αποπροσανατολισμού ο καταναλωτής έχει σύμμαχο τις ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών. Σ΄ αυτές θα βρει την καλύτερη επιλογή για το δικό του προφίλ κατανάλωσης με υπολογισμένες όλες τις χρεώσεις.

Αν μάλιστα αλλάξει πάροχο μέσω του allazorevma.gr, της πρώτης ιστοσελίδας σύγκρισης τιμών στην Ελλάδα, που δραστηριοποιείται στην αγορά εδώ και πέντε χρόνια, θα αμειφθεί από την ίδια την ιστοσελίδα.

Με ένα ποσό αρκετά σημαντικό ώστε να εξασφαλίσει με σιγουριά την (πραγματικά) χαμηλότερη τιμή της αγοράς!





03/03/2021

Η Αγορά Παραμένει σε Ασταθή Ισορροπία

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Ιανουαρίου 2021 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είχε μικρή μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Δεκεμβρίου. Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Ιανουάριο μειώθηκε από 98,13 σε 97,13 ευρώ την μεγαβατώρα (-1%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ μειώθηκε από 163,01 σε 161,95 ευρώ την μεγαβατώρα (-0,65%). Η μικρή αυτή μείωση είναι αποτέλεσμα πιο ανταγωνιστικών τιμών από την ΔΕΗ (που επηρεάζει τον δείκτη σημαντικά λόγω του ότι συμμετέχει με σχεδόν 70% στην διαμόρφωση του) και της αύξησης των τιμών των εναλλακτικών παρόχων που κυμάνθηκαν από 77 έως 101 με μέσο όρο τα 87,55 ευρώ την μεγαβατώρα ήτοι αυξημένο κατά περίπου 5,67%  σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Οι αυξήσεις στις  τιμές των εναλλακτικών παρόχων, που εφαρμόζονται στα τιμολόγια τους μέσω των ρητρών οριακής τιμής, οφείλονται στην συνεχιζόμενη για τρίτο μήνα αύξηση του συνολικού κόστους προμήθειας (μεσοσταθμικό κόστος χονδρικής αγοράς) λόγω της αύξησης στην αγορά εξισορρόπηση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το μέσο κόστος στην χονδρική τον Δεκέμβριο να φθάσει τα 85,72 ευρώ την μεγαβατώρα με αποτέλεσμα τα μικτά περιθώρια των εναλλακτικών παρόχων να παραμένουν σχεδόν μηδενικά. Το μεσοσταθμικό κόστος αγοράς μειώθηκε τον Ιανουάριο σε 64,776 ευρώ/MWh. Αναμένεται με ενδιαφέρον η επίπτωση της μείωσης αυτής στις τιμές λιανικής γιατί τα μηδενικά περιθώρια των εναλλακτικών αποτελούν ασταθή ισορροπία.

Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων. 






02/03/2021

Η Μελέτη των Ξένων για τον ΕΛΑΠΕ

Ακόμα μια φορά δεν είχαμε το θάρρος να τα βρούμε μεταξύ μας. Προσλάβαμε τους Ξένους να μας τα πούνε. Πρέπει όμως κάποτε οι ταγοί της ελληνικής κοινωνίας να πάρουν θέση. Αλλιώς είμαστε καταδικασμένοι να προσπαθούμε συνεχώς να "αποκτήσουμε την ιδιοκτησία" των συμβουλών τους. Δηλαδή να καταλάβουμε τι μας λένε και να βρούμε και το θάρρος να το εφαρμόσουμε. Να μάθουμε με λίγα λόγια να εκτελούμε σωστά τις εντολές. Ας είναι. Τι μας είπαν λοιπόν οι Ξένοι σε απλά ελληνικά και σύμφωνα με την δική μας ερμηνεία;

Το βασικό εύρημα είναι ότι για τουλάχιστον 10 χρόνια ακόμα, οι Έλληνες θα πληρώνουν για να επιδοτούνται οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το δεύτερο εύρημα των Ξένων είναι ότι όχι μόνο θα πληρώνουμε μέχρι το 2030, αλλά θα πρέπει να δώσουμε κάτι παραπάνω, γιατί με τον ρυθμό που πληρώνουμε τώρα, θα βρεθούμε να χρωστάμε στους παραγωγούς ΑΠΕ από 1,7 έως 4,2 δισ. ευρώ στο τέλος της περιόδου. 

Εκεί που νομίζαμε ότι "το κόστος τους είναι πλέον χαμηλότερο από αυτό των συμβατικών σταθμών ", αυτά τα νέα μας έφεραν μια μικρή ζαλάδα. Παρ΄ όλη την διανοητική σύγχυση που μας προκάλεσαν όμως, διατηρούμε την αγάπη στο πεπρωμένο μας  - Amor Fati.

Ποια είναι λοιπόν η άποψη των Ξένων για το πως μέχρι τώρα αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα και τι προτείνουν για το μέλλον;

Μια παρατήρηση τους είναι ότι καταφέραμε να χαρίσουμε στις ΑΠΕ πολύ υψηλές εγγυημένες ταρίφες. Με την λογική ότι στην περίοδο της κρίσης έπρεπε ο ελληνικός λαός να πριμοδοτήσει με τεράστιες επιδοτήσεις (υψηλότερες από την Γερμανία) τις αντιπαραγωγικές επενδύσεις στις ΑΠΕ γιατί αλλιώς (λόγω της κρίσης) οι επενδυτές θα δίσταζαν να τις κάνουν μόνοι τους.

Μια άλλη παρατήρηση είναι ότι προσπαθήσαμε να συσκοτίσουμε το θέμα αναγκάζοντας τους προμηθευτές να περάσουν την χρέωση στους καταναλωτές. Δίνοντας συγχρόνως εντολή στην ΔΕΗ να μην το κάνει. Είτε κοροϊδεύουμε, είτε καταστρέφουμε τον ανταγωνισμό. Πολιτικός καιροσκοπισμός του χειρίστου είδους. Οι Ξένοι δεν διστάζουν να ειρωνευτούν (ευγενικά) το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε για να υπολογίσει την  χρέωση αυτή φέρνοντας στην επιφάνεια ένα βασικό του πρόβλημα. Συνέκρινε το σύστημα με τις ΑΠΕ με ένα (counterfactual) σύστημα στο οποίο δεν θα κάναμε τις αποτελεσματικότερες δυνατές επενδύσεις για να υποκαταστήσουμε την ενέργεια των ΑΠΕ. Η υπόθεση ήταν ότι θα καθόμαστε με σταυρωμένα τα χέρια. 

Αυτά όμως είναι περασμένα. Τι προτείνουν για το μέλλον οι Ξένοι; Το χαρακτηριστικό των προτάσεών τους είναι ότι υποβαθμίζουν λύσεις που δεν είναι "προσήκουσες" στην περίφημη ελληνική πραγματικότητα. Προφανώς, όπως όλοι οι Ξένοι που μας επισκέπτονται συχνά,  προειδοποιήθηκαν σχετικά.

Παράδειγμα: περιλαμβάνει στις λύσεις την χρηματοδότηση του ελλείματος από τον Ταμείο Ανασυγκρότησης. Που έχει γίνει το φάρμακο για ότι πρόβλημα της στιγμής αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί μας. Υπογείωση του δικτύου; Έξυπνοι μετρητές; Έλλειμμα ΕΛΑΠΕ; Ποιος θα πρωτοπάρει για να κλείσουν οι τρύπες; Αλλά κυρίως με ποια κριτήρια αποφασίζεται αν τα λεφτά αυτά δεν θα πιάσουν περισσότερο τόπο σε κάποιο άλλο τομέα; Μπορεί να "είναι τζάμπα" αλλά δεν παύουν γι' αυτό να έχουν κόστος ευκαιρίας για το κοινωνικό σύνολο. 

Παράδειγμα υποβάθμισης εναλλακτικών λύσεων. Είναι προφανές (και οι Ξένοι δεν μπορούν να αποφύγουν να το αναφέρουν λακωνικά) ότι μέρος της λύσης θα μπορούσε να είναι η εθελούσια συνεισφορά των επιδοτούμενων. Όχι με την μείωση των τιμών τους αλλά με την μεταφορά ενός μέρους των αμοιβών τους στην αγορά. Όπου ορισμένοι καταναλωτές αγοράζοντας πράσινη ενέργεια εθελοντικά θα συμβάλουν στην μείωση της δαπάνης για αυτούς που πληρώνουν αναγκαστικά.

Μια άλλη λύση που αναφέρεται αλλά υποβαθμίζεται είναι αυτή του δανεισμού του ΕΛΑΠΕ. Να δανείζεται το έλλειμά του και να αρχίσει να αποπληρώνεται το δάνειο όταν η τιμή του ρεύματος γίνει υψηλότερη από τις εγγυημένες τιμές. Έχει προταθεί άλλα δεν έχει προχωρήσει στην Γερμανία. Ίσως γιατί κανείς δεν πιστεύει ότι η αντιστροφή των τιμών θα συμβεί στο προβλεπτό μέλλον. Γιατί όμως να μην  δοκιμάσουμε; Μήπως αμφιβάλουμε ότι οι ΑΠΕ θα είναι πλέον ανταγωνιστικές στην αγορά χωρίς επιδοτήσεις μετά από 10 χρόνια;

Τέλος, οι Ξένοι δεν τόλμησαν ούτε να ψιθυρίσουν την πραγματική εναλλακτική επιλογή. Να καταργηθεί πλήρως η επιδότηση των ΑΠΕ και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να βασιστεί σε ένα γενικό φόρο άνθρακα του οποίου τα έσοδα θα επιστρέφονται στους πολίτες. Αλλά μην ζητάμε πολλά για 20 χιλιάδες ευρώ (συν ΦΠΑ;). Με τον κατάλογο των εναλλακτικών λύσεων που ετοίμασαν οι Ξένοι έβγαλαν την αμοιβή τους. Η μπάλα τώρα στους πολιτικούς (και πνευματικούς!) μας ηγέτες.




27/02/2021

Οι Περιπέτειες των "Έξυπνων" Μετρητών στην Μ. Βρετανία

Ένα από τα πλεονεκτήματα της αργοπορίας είναι ότι έχει κανείς την ευκαιρία να μάθει από τους πρωτοπόρους. Και μάλιστα περισσότερο από τις αποτυχίες παρά από τις επιτυχίες τους. Άλλωστε οι αιτίες της αποτυχίας είναι συχνά πιο εμφανείς από αυτές της επιτυχίας. Θέλουμε λοιπόν να βάλουμε έξυπνους μετρητές στην Ελλάδα. Το ίδιο ήθελαν και οι Βρετανοί. Ξεκινώντας από το 2011 είναι μπροστά μας περίπου 10 χρόνια. Τι συνέβη λοιπόν εκεί; Τι μαθήματα μπορούμε να πάρουμε;

Οι Βρετανοί αποφάσισαν, όπως και εμείς, να τοποθετήσουν μετρητές το γρηγορότερο δυνατό σε όλους τους καταναλωτές - ακόμα και τους μικρούς οικιακούς και εμπορικούς (σε αντίθεση με τους Γερμανούς που έβαλαν σε προτεραιότητα καταναλωτές μεγαλύτερους των 6 Mwh τον χρόνο). Ο αριθμός τους είναι 50 εκατομμύρια (28 ηλεκτρισμού και 22  φυσικού αερίου). Αρχικός στόχος ήταν η εγκατάσταση να γίνει μέχρι το 2020. Το αποτέλεσμα; μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2020 μόνο 40% περίπου του στόχου έχει επιτευχθεί - περίπου 22 εκατομμύρια μετρητές. Αλλά ακόμα και αυτός ο αριθμός είναι παραπλανητικός. 

Γιατί από τα 22 εκατομμύρια που έχουν εγκατασταθεί, οι περισσότεροι - γύρω στα 17 εκατομμύρια είναι παλιότερων προδιαγραφών (SMETS1) οι οποίες δεν υποστηρίζουν την αλλαγή προμηθευτή και έχουν περιορισμένη λειτουργικότητα. Μόνο 5 εκατομμύρια μετρητές είναι σύγχρονων προδιαγραφών (SMETS2). Οι μετρητές SMETS1 είναι από ότι φαίνεται ανενεργοί προς το παρόν, τουλάχιστον ως προς την εξυπνάδα τους και την δυνατότητά τους να λειτουργήσουν για διαφορετικούς προμηθευτές.

Η αιτία βρίσκεται στο ότι οι Βρετανοί αποφάσισαν να αναθέσουν την εγκατάσταση των μετρητών στους προμηθευτές (και όχι στους διαχειριστές του Δικτύου). Οι προμηθευτές ερμήνευσαν αυτή την εντολή (η οποία δόθηκε στα πλαίσια της άδειας λειτουργίας τους) με στενό τρόπο. Τοποθέτησαν  τους μετρητές με σκοπό να "κλειδώσουν" τον πελάτη.

Αυτό διορθώθηκε στην πορεία. Θεσμοθετήθηκε ένα νέο πρότυπο (το SMETS2) και ιδρύθηκε μια εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που ανέλαβε την ανάπτυξη και την διαχείριση του τηλεπικοινωνιακού δικτύου και της διαχείρισης της βάσης δεδομένων των μετρητών, η Data Communications Company (www.smartdcc.co.uk). H εταιρεία αυτή έχει πλέον τη ευθύνη της λειτουργίας του δικτύου και των δεδομένων των μετρητών. Έχει εγκαταστήσει ήδη περίπου 5 εκατομμύρια και παράλληλα τρέχει πρόγραμμα μετάβασης των παλιότερων SMETS1 στο νέο πρότυπο (Οι οποίοι πάντως δεν μετρούν στην εκπλήρωση των στόχων που έχουν τεθεί από το κράτος στους προμηθευτές).

Ποια είναι τα διδάγματα που θα μπορούσαμε να αντλήσουμε από την βρετανική εμπειρία;

Το σημαντικότερο είναι ότι η ορθή καταρχήν επιλογή του να δώσουν στους Προμηθευτές την ευθύνη για την εγκατάσταση έγινε με λανθασμένο τρόπο. Γιατί συνδύασαν την σταλινική νοοτροπία της θέσης στόχων και της επίτευξής τους με κάθε μέσο, με την ορθολογική νοοτροπία της αγοράς. Πράγματι οι προμηθευτές ήταν οι καταλληλότεροι να αποφασίσουν σε ποιους πελάτες τους θα έπρεπε να εγκαταστήσουν μετρητές κατά προτεραιότητα. Αντί γι' αυτό, υπό την απειλή των προστίμων για την μη επίτευξη των στόχων, προτίμησαν να αξιοποιήσουν την υποχρέωση εγκαθιστώντας μετρητές που δυσκόλευαν την αλλαγή προμηθευτή - καμία έκπληξη. Το αποτέλεσμα ήταν α) να μην επιτευχθεί οι στόχος του 100% μέχρι το 2020 β) οι μετρητές που εγκαταστάθηκαν να έχουν περιορισμένη λειτουργικότητα και να δυσχεραίνουν τη αλλαγή προμηθευτή γ) κανένα προϊόν ή υπηρεσία να μην έχει προσφερθεί εδώ και χρόνια μετά την εγκατάστασή τους. 

Οι Βρετανοί διόρθωσαν το λάθος τους με την δημιουργία της προαναφερθείσας DCC. Τα δημοσιευμένα στοιχεία της εταιρίας αυτής μας δίνουν την δυνατότητα να εκτιμήσουμε κατ' αναλογία το σχετικό κόστος ώστε να κάνουμε με την σειρά μας τους δικούς μας υπολογισμούς. Το κόστος λοιπόν της εταιρείας (SmartDCC) είναι (καθότι μη κερδοσκοπική) ο ετήσιος κύκλος εργασιών της ήτοι 500 εκατομμύρια λίρες δηλαδή γύρω στα 700 εκατομμύρια ευρώ. Αν κάνουμε μια αναγωγή στο σύνολο των μετρητών κοστίζει 14 ευρώ ο μετρητής τον χρόνο. Αυτό μας δίνει μια πρώτη εκτίμηση του κόστους εξυπηρέτησης για τα 9 εκατομμύρια μετρητών ηλεκτρισμού και αερίου στην χώρα μας: 126 εκατομμύρια εύρω. Το ποσό αυτό είναι προφανώς μια χαμηλή εκτίμηση δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του κόστους είναι σταθερό (ανεξάρτητο από τον αριθμό των μετρητών). Ένα ποσό γύρω στα 200 εκατομμύρια τον χρόνο φαίνεται λογικό. (Οι Βρετανοί όταν μιλούν για έξυπνους μετρητές περιλαμβάνουν πάντα και το φυσικό αέριο).

Οι Βρετανοί δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην τοποθέτηση συσκευών παρακολούθησης της κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο (In Home Display).  Αυτό γιατί έχουν πεισθεί ότι ένα πρώτο σημαντικό όφελος από την χρήση των έξυπνων μετρητών είναι η εξοικονόμηση ενέργειας (Να σημειωθεί όμως ότι άργησαν να λύσουν το πρόβλημα των διατάξεων μετρητών σε πολυκατοικίες - δηλαδή μετρητών σε μεγάλη απόσταση από τις κατοικίες). 

Οι Βρετανοί έχουν αποφασίσει να κοινωνικοποιήσουν το κόστος της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών. Ο καταναλωτής, εφόσον το επιλέξει, δεν χρεώνεται τίποτα. Το κόστος πληρώνεται μέσω των χρεώσεων δικτύου. Αυτή είναι μια λανθασμένη απόφαση (επίσης σταλινικού χαρακτήρα όπως και το πεντάχρονο πλάνο). Γιατί μηδενίζει τα κίνητρα τόσο του καταναλωτή όσο και του προμηθευτή να πάρουν στη απόφαση ορθολογικά. Στην Ελλάδα, στο θέμα της ψηφιοποίησης της επίγειας τηλεόρασης αποφασίσαμε (σωστά) να επιρριφθεί το κόστος στον τηλεθεατή που αναγκάστηκε να αγοράσει νέα συσκευή τηλεόρασης ή αποκωδικοποιητή. Μαθαίνοντας από το Βρετανικό λάθος και βασιζόμενοι στο ελληνικό προηγούμενο θα είναι εύκολο να πάρουμε την  σωστή απόφαση - μειώνοντας έτσι έστω κα σε ένα βαθμό την ανάγκη χρηματοδότησης. Άλλωστε ο καταναλωτής ευλόγως θα πρέπει να περιμένει μια απόδοση σε μορφή νέων υπηρεσιών.
  
Παράδειγμα τέτοιων υπηρεσιών έχουμε από την Βρετανία (με τους νέους μετρητές SMETS2 και την βοήθεια του SmartDCC!). Καταναλωτές που έχουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο (και έξυπνο μετρητή) μπορούν να πωλήσουν στο ηλεκτρικό σύστημα υπηρεσίες εξισορρόπησης (που μας έχουν ταράξει εδώ στην χώρα μας τελευταία) με την μπαταρία τους. Ο προμηθευτής ομαδοποιεί (δρα ως aggregator) μέσω του έξυπνου δικτύου την διαθέσιμη ισχύ των μπαταριών και την προσφέρει στο δίκτυο έναντι αμοιβής που πιστώνει στον λογαριασμό του καταναλωτή/παραγωγού (είναι ο περίφημος "Prosumer"!)

Συνοψίζοντας τα διδάγματα (ή τα ερωτήματα ) που αναφύονται από την βρετανική εμπειρία:
  • Αν δεν θέλουμε να ακολουθήσουμε το γερμανικό παράδειγμα, είναι καλό να δώσουμε την ευθύνη στους προμηθευτές να εγκαταστήσουν τους μετρητές αλλά με τον σωστό τρόπο. Θα πρέπει να λειτουργήσουν με βάση πρότυπο που δεν θα δημιουργεί κίνητρο για "κλείδωμα" των πελατών. Δεν θα πρέπει να τεθούν στόχοι παρά μόνο για λειτουργίες που θεωρούνται κοινωνικά απαραίτητες (πχ προπληρωμή σε προμηθευτές καθολικής υπηρεσίας, εξοικονόμηση ενέργειας, νέες παροχές, αντικατάσταση λόγω βλάβης/τεχνικής απαξίωσης). Να μην ξεχάσουμε και το φυσικό αέριο.
  • Θα χρειαστεί να γίνει μια μεγάλη επένδυση όχι μόνο στην εγκατάσταση των μετρητών αλλά και για το σύστημα διαχείρισης των δεδομένων των οποίων η αύξηση θα είναι εκρηκτικών διαστάσεων.
  • Εκτός από την επένδυση στην βάση δεδομένων, τις αναγκαίες εφαρμογές και το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν το τεράστιο λειτουργικό κόστος τους. Ένα ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι αν ο ΔΕΔΔΗΕ έχει τα προσόντα για να αναλάβει το έργο αυτό. (Υπάρχει το προηγούμενο στις τηλεπικοινωνίες όπου την βάση δεδομένων των αριθμών τηλεφώνου την διαχειρίζεται ανεξάρτητη από τους παρόχους εταιρία εξασφαλίζοντας το number portability ). 
  • Όσον αφορά τον χρονικό προγραμματισμό του έργου, η βρετανική εμπειρία υποδεικνύει ότι η επένδυση στην βάση δεδομένων και την τηλεπικοινωνιακή υποδομή πρέπει να ξεκινήσει αμέσως παράλληλα με την εγκατάσταση μετρητών - οι οποίοι όμως θα πρέπει να συνδεθούν με συγκεκριμένη λειτουργικότητα που μπορεί να παρασχεθεί χωρίς διασύνδεση. Η προπληρωμή είναι η προφανής επιλογή. Να σημειωθεί ότι το In Home Display επίσης δεν απαιτεί διασύνδεση και θα είναι ένα καλό κίνητρο για την στρατολόγηση των πρώτων καταναλωτών (των "early adopters" - προσοχή όμως στις πολυκατοικίες!).
  • Τέλος προτείνεται σε αντίθεση με τους Βρετανούς (και τους περισσότερους ευρωπαίους από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε) να υπάρχει συμμετοχή του καταναλωτή στην επένδυση. Θα διασφαλίσουμε έτσι την αποτελεσματικότερη χρήση των σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων της οικονομίας μας. (Η αναγκαστική συμμετοχή των καταναλωτών στο κόστος της παροχής τους αποτελεί άλλωστε μια δοκιμασμένη και επιτυχημένη πρακτική της ΔΕΗ)
     Σημειώσεις:
  1. Ένα μειονέκτημα της ευθύνης στους προμηθευτές είναι ότι δεν υπάρχει γεωγραφική συγκέντρωση των πελατών τους που αυξάνει το κόστος εγκατάστασης. 
  2. Η DCC ιδρύθηκε το 2013 και άρχισε να λειτουργεί το 2016. 
  3. Η χρησιμότητα των In Home Displays έχει αμφισβητηθεί - έχουν προταθεί εναλλακτικά οι συσκευές του καταναλωτή (κινητό, υπολογιστής κλπ.). 
  4. Το κόστος είναι 215 λίρες ανά μετρητή. Έχει αναθεωρηθεί πρόσφατα +15%=247 λίρες ή 285 ευρώ. Για 9 εκατ. παροχές στην Ελλάδα 2,6 δισ. ευρώ.
  5.  Οι Βρετανοί έχουν αποφασίσει ότι οι έξυπνοι μετρητές είναι προαιρετικοί - ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να πεί όχι. Για αυτό και επενδύουν στην Smart Energy GB οργανισμό που προωθεί την ιδέα για να πείσει τον λαό


23/02/2021

Είναι η Ασφάλεια Τροφοδοσίας "Δημόσιο Αγαθό";

Τώρα που ο θόρυβος με αφορμή τις πρόσφατες αποτυχίες του δικτύου διανομής σε περιοχές της Αττικής που προκάλεσαν πολυήμερες διακοπές στην τροφοδότηση εκατοντάδων χιλιάδων οικογενειών, έχει κάπως καταλαγιάσει, είναι καλό να αναλυθεί με ψυχραιμία το πρόβλημα της ασφάλειας της τροφοδοσίας σε ρεύμα. Η ανάλυση πρέπει να αντιμετωπίσει το θεμελιώδες ερώτημα: Είναι η ασφάλεια τροφοδοσίας δημόσιο αγαθό; Από την απάντηση σ' αυτό το ερώτημα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό και οι προτάσεις πολιτικής που θα ήθελε κάποιος να κάνει έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της μεγιστοποίησης της συλλογικής ευημερίας. 

Δημόσιο αγαθό με την οικονομική έννοια του όρου, είναι αυτό του οποίου η κατανάλωση είναι ελεύθερη (δεν είναι ανταγωνιστική) ανάμεσα στους καταναλωτές (non rivalry - τον αέρα που αναπνέουμε δεν τον στερείται κάποιος άλλος) αλλά και δεν υπάρχει πρακτικά τρόπος να πληρώσει κανείς το κόστος που επιφέρει η κατανάλωσή του (non exclusivity). Η εθνική άμυνα είναι το "τέλειο" δημόσιο αγαθό. Δεν έχει νόημα να αγοράσει κανείς όσες υπηρεσίες άμυνας προτιμά και έχει κάθε κίνητρο (αν του δοθεί η δυνατότητα) να αποφύγει να πληρώσει το κόστος. 

Η θεωρία είναι ότι η παροχή ενός δημόσιου αγαθού πρέπει να επιβλέπεται από ένα μηχανισμό λήψης συλλογικών αποφάσεων με πολιτικό τρόπο (δημοκρατικό ή αυταρχικό - το "Κράτος", την "Πολιτεία"). Αν το αγαθό δεν έχει τον χαρακτήρα του δημόσιου αγαθού, το καλύτερο είναι να αφεθεί η αγορά να το παράγει και να το προσφέρει στους καταναλωτές. Η είσπραξη των ποσών που απαιτούνται για την εθνική άμυνα γίνεται στην πραγματικότητα με "μη εθελούσιο" τρόπο. Την πληρωμή φόρων.

Είναι λοιπόν η ασφάλεια τροφοδοσίας σε ρεύμα "δημόσιο αγαθό" με βάση τα προηγούμενα; Η απάντηση είναι εύκολη: Όχι! Το γιατί είναι απλό - το όνειρο κάθε Έλληνα καταναλωτή που ο ΔΕΔΔΗΕ έχει φέρει σε απόγνωση. Ένα φωτοβολταικό στην ταράτσα και μια μπαταρία μπορούν να μας δώσουν πλήρη αυτονομία και να μας εξασφαλίσουν όσο επίπεδο ασφάλειας τροφοδοσίας τραβάει η ψυχή μας (και αντέχει η τσέπη μας). Το φωτοβολταικό και η μπαταρία είναι ορισμός του ιδιωτικού αγαθού. Αν τα αγοράσετε εσείς τα στερείτε από κάποιον άλλο (γι' αυτό και κοστίζουν). Και προφανώς απολαμβάνετε τις υπηρεσίες τους μόνοι.

Τελειώσαμε; Προφανώς όχι ακόμα. Γιατί το κόστος της πλήρους αυτονομίας είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος μιας συλλογικής λύσης. Στην ρίζα του προβλήματος είναι το οικονομικό φαινόμενο των "οικονομιών κλίμακας" του δικτύου. Όσοι περισσότεροι μαζευτούμε τόσο χαμηλότερο το κόστος για τον καθένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ ομαδοποιεί τα 7,5 εκατομμύρια μετρητές και χρεώνει 2,5 λεπτά την κιλοβατώρα για να μας εξασφαλίσει ένα επίπεδο ασφάλειας. Αν είμαστε ο καθένας μόνος του θα μας στοίχιζε 10 φορές παραπάνω (και δεν θα φτιαχνόταν ποτέ το δίκτυο-οπότε ρεύμα θα είχαν μόνο οι πλούσιοι!). Παράλληλα όμως χάνουμε κάτι: Την δυνατότητα να ορίσουμε εμείς το επίπεδο ασφάλειας τροφοδοσίας που προτιμούμε. Ο ΔΕΔΔΗΕ μας προτείνει, όπως ο Ford το μοντέλο Τ τoυ: Ότι χρώμα θέλετε αρκεί να είναι μαύρο.

Μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο; Η απάντηση είναι ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο από το status quo  αν παρατηρήσουμε ότι ο ορισμός του δημόσιου αγαθού γίνεται σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό/οικονομικό/πληθυσμιακό πλαίσιο και εξαρτάται από τεχνολογικές και συνεπώς οικονομικές παραμέτρους. Όσο κοστίζει ένα δημόσιο (αλλά και ιδιωτικό!) αγαθό εδώ δεν κοστίζει αλλού και ότι κοστίζει σήμερα πολύ κοστίζει αύριο λιγότερο. Η αξία του αγαθού για κάποιον είναι πολύ διαφορετική από την αξία για κάποιον άλλο. Να λοιπόν ενδεικτικά ορισμένες προτάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν γρήγορα χωρίς ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις:

  • Να σπάσει ο ΔΕΔΔΗΕ σε μικρότερες οντότητες και να διαφοροποιηθεί η ποιότητα εξυπηρέτησης (και η σχετική τιμολογιακή πολιτική) ανάλογα με τις συλλογικές επιλογές σε στενότερες οργανωτικές περιφέρειες (νομός, πόλη). Ας σημειωθεί ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι διαχειριστές δικτύων διανομής (σε όλες εκτός από τέσσερεις χώρες μέλη) είναι από 3 έως 900 (στην Γερμανία). Ο καθένας συνήθως με την δική του τιμολογιακή πολιτική.
  • Να οργανωθούν συλλογικά - με ιδιωτική πρωτοβουλία- πληθυσμιακές ομάδες που έχουν ειδικές ανάγκες ή απαιτήσεις ποιότητας εξυπηρέτησης (πχ νησιά με έντονη εποχική δραστηριότητα ή οικονομικά εύρωστοι Δήμοι) και να αγοράσουν μόνες τους τις σχετικές υπηρεσίες. (Με αποφάσεις που θα λαμβάνονται με τοπικά δημοψηφίσματα ίσως - που θα απαιτούν  ενισχυμένες πλειοψηφίες)

Θα αναρωτηθεί κανείς. Και η υπογείωση των δικτύων; Οι έξυπνοι μετρητές; Όλα αυτά είναι χρήσιμα και θα βελτιώσουν το επίπεδο των υπηρεσιών του δικτύου. Κοστίζουν όμως πολύ, θα πάρουν πολύ χρόνο και το κυριότερο:  Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το ποιος θα πάρει τις σχετικές πολιτικές αποφάσεις, με ποιο τρόπο και σε ποιο επίπεδο. Γιατί υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να πάνε τα λεφτά τζάμπα. Η "αποκέντρωση" ήταν κάποτε πολιτικό σύνθημα μεταρρυθμιστών. Να ξαναγίνει  - με περισσότερη σοβαρότητα αυτή την φορά.









20/02/2021

Πόσο Στοιχίζει η Χαμένη Κιλοβατώρα;

Λίγοι καταναλωτές γνωρίζουν πόσο κοστίζει η κιλοβατώρα του ρεύματος που καταναλώνουν. Η σχετικά πρόσφατη απελευθέρωση του κλάδου ίσως αύξησε τον αριθμό αυτών που γνωρίζουν ότι το ρεύμα κοστίζει περίπου 16 λεπτά την κιλοβατώρα (αν είναι ακόμα στην ΔΕΗ) και περίπου 13 λεπτά (αν είναι σε εναλλακτικό πάροχο). Μετά την πρόσφατη κακοκαιρία στην Αττική, όπου 200.000 νοικοκυριά έμειναν πολλές μέρες χωρίς ρεύμα έγινε επίκαιρο το ερώτημα: Πόσο κοστίζει η κιλοβατώρα που δεν καταναλώθηκε; Η "χαμένη" κιλοβατώρα; Η αποζημίωση των 10 περίπου ευρώ που υποσχέθηκε να δώσει η ΔΕΗ στους πληγέντες αρκεί; Η απάντηση είναι ότι όχι μόνο δεν αρκεί αλλά είναι κατά περίπου 120 ευρώ μικρότερη από αυτή που έπρεπε. Να εξηγήσουμε.

Ίσως δεν είναι προφανές, αλλά η χαμένη κιλοβατώρα κοστίζει δεκάδες φορές περισσότερο από την καταναλωθείσα. Στην περίπτωση της Ελλάδος έχει υπολογιστεί σε 4,24 ευρώ την κιλοβατώρα - περισσότερο από 25 φορές το κόστος της. Ποια είναι η λογική; Είναι απλό: η κιλοβατώρα που χάθηκε θα χρησιμοποιείτο για να παραχθεί (ή καταναλωθεί) ένα αγαθό του οποίου η αξία είναι πολύ μεγαλύτερη από το κόστος της. Είτε αυτό ήταν κατανάλωση ή ακόμα και διασκέδαση για τους ιδιώτες είτε προϊόν και υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις. Αυτή είναι η αξία που πρέπει να αποζημιωθεί. Εναλλακτικά αν το δει κανείς αυτό είναι το ποσό που θα έδινε κάποιος για να αποφύγει την διακοπή (στην πραγματικότητα είναι κάπως μικρότερο αλλά δεν θα επεξηγηθεί αυτό στο παρόν).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι μια ομάδα πολιτισμένων προηγμένων χωρών (και στην οποία ανήκει η Ελλάς), αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα αυτή έχει πρόσφατα (το 2018) μέσω του Οργανισμού για την συνεργασία των Ευρωπαίων Ρυθμιστών (ACER - όπου βέβαια συμμετέχει και η δική μας Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) αναθέσει σχετικές μελέτες και έχει υπολογίσει την αξία του απολεσθέντος φορτίου (Value of Lost Load-VoLL)  για όλες τις χώρες και για κάθε κλάδο της οικονομίας. Το ποσό που προαναφέρθηκε αφορά τους οικιακούς καταναλωτές στην Ελλάδα και είναι 4,24 ευρώ την κιλοβατώρα. Ας κάνουμε λοιπόν τον υπολογισμό για ένα καταναλωτή που καταναλώνει 3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο και είχε διακοπή 72 ωρών. Με την συντηρητική υπόθεση ότι η κατανάλωσή του είναι ομαλή στον χρόνο, μέσα σε 72 ώρες θα κατανάλωνε (72/8.760)Χ3.750 = 31 κιλοβατώρες. Συνεπώς θα έπρεπε να αποζημιωθεί με το ποσό των 31Χ 4,24=131,44 ευρώ.

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν η αποζημίωση αυτή είναι νομικά απαιτητή. Θα ήταν αν περιλαμβανόταν στον Κώδικα Διαχείρισης Δικτύου Διανομής, ένα κείμενο που το Ελληνικό Κράτος προσπαθεί να "τελειοποιήσει" εδώ και 20 περίπου χρόνια. Αν δεν υπάρχει στην τρέχουσα έκδοση του Κώδικα μήπως προλαβαίνουμε να το χώσουμε πριν πωλήσουμε τα ασημικά του ΔΕΔΔΗΕ στους 11 επενδυτές που, όπως ενημερωθήκαμε από την ΔΕΗ, ενδιαφέρθηκαν να τα αγοράσουν; 

Ένα από τα πλεονεκτήματα της ιδιωτικοποίησης είναι ότι στις καταστροφές υπάρχει ένας  αποδιοπομπαίος τράγος  - τα αδηφάγα ιδιωτικά μονοπώλια (ώστε να αποφεύγονται τα προσβλητικά 10 ευρώ και τα απονενοημένα διαβήματα του τύπου "θα τα υπογειώσουμε όλα!"). Μόνο αν δοθεί το 51% και η Διοίκηση όμως.







18/02/2021

Για το Δίκτυο Ηλεκτρισμού - Επίμετρο: Τι λένε οι Αριθμοί;

Σε συνέχεια του σημειώματος σχετικά με την κατάσταση του ελληνικού συστήματος διανομής ηλεκτρισμού παρατίθενται τα στοιχεία από μια πρόσφατη έκθεση της Eurelectric (είναι το lobby των μεγάλων στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού). Επειδή τα λόγια είναι καλά αλλά όταν βασίζονται στους αριθμούς είναι ακόμα καλύτερα. 

Από την έκθεση αυτή (Distribution Grids in Europe, Facts and Figures 2020) φαίνεται ότι το ελληνικό δίκτυο είναι από τα χειρότερα στους βασικούς δείκτες ποιότητας τεχνικής εξυπηρέτησης ανάμεσα στις 30 χώρες για τις οποίες παρουσιάζονται στοιχεία. Τόσο στην διάρκεια όσο και στην συχνότητα των διακοπών. Στην διάρκεια των διακοπών ο σχετικός δείκτης για το ελληνικό σύστημα είναι ο χειρότερος με εξαίρεση ορισμένες (όχι όλες) πρώην κομμουνιστικές χώρες - ήτοι τις: Ρουμανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Βουλγαρία και Κροατία. Στη συχνότητα των διακοπών από τις 30 χώρες χειρότερες επιδόσεις έχουν οι : Βουλγαρία Κροατία, Ουγγαρία, Μάλτα, Πολωνία, και Ρουμανία. Και η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα - η Ιταλία.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν τον ισχυρισμό του γράφοντος ότι το ελληνικό δίκτυο είναι το χειρότερο σε δείκτες τεχνικής εξυπηρέτησης από όλα τα δίκτυα των χωρών της ΕΕ εκτός ορισμένων πρώην μελών της Κομεκόν.

Υπάρχουν όμως και χειρότερα μαντάτα. Το ελληνικό δίκτυο διανομής, με απώλειες 9,33% είναι το δεύτερο χειρότερο μεταξύ των 30 χωρών. Μας περνάει μόνο η Πορτογαλία. Είναι πιθανόν στην δική μας περίπτωση να παίζουν ρόλο και οι ρευματοκλοπές - το επίπεδο όμως των απωλειών στο δίκτυο προσομοιάζει με αυτό χώρας του τρίτου παρά του πρώτου κόσμου.

Δυο ακόμα γενικές παρατηρήσεις. Η Ελλάδα, μαζί με άλλες τέσσερεις χώρες (Μάλτα, Κροατία, Σλοβενία και Κύπρο) είναι οι μόνες που έχουν ένα μοναδικό διαχειριστή δικτύου διανομής Οι υπόλοιπες 25 έχουν από 3 (Σλοβακία) έως 883 (Γερμανία). Ο μέσος όρος είναι ...110. 

Δεύτερη παρατήρηση. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει στην εγκατάσταση έξυπνων μετρητών σε ποσοστό 2,6%. Το ευχάριστο είναι ότι ξεπερνά την.. Γερμανία που δεν έχει δώσει καν στοιχεία (Οι Γερμανοί μετά από μελέτη κόστους/ωφέλειας αποφάσισαν να αντικαταστήσουν τους μετρητές στην μεγάλη πλειοψηφία των μικρών καταναλωτών με έξυπνους με το συνήθη ρυθμό τεχνολογικής απαξίωσης των ήδη εγκατεστημένων- δηλαδή στα 14 χρόνια). Είναι πίσω όμως από την Βουλγαρία (30,2%), την Ρουμανία (11,6%) την Πολωνία (8,3%) την Κροατία (14,3%) και βέβαια την Πορτογαλία (48%) και την Ιταλία (98,5%). Ο γράφων είναι γνωστό ότι δεν βλέπει αυτή την καθυστέρηση με κακό μάτι. Αυτό που είναι όμως απογοητευτικό είναι ότι η Ελλάδα είναι μια από τις ελάχιστες χώρες για τις οποίες η έκθεση του Eurelectric δεν έχει πρόσβαση στην μελέτη κόστους/ωφέλειας (ούτε φυσικά στην ταυτότητα του συντάκτη)  για την χώρα - η οποία όμως καταγράφεται ότι έγινε το... 2012.

Οι εκθέσεις της Eurelectric προφανώς ετοιμάζονται με την παροχή στοιχείων που παρέχονται από τα μέλη της - στην Ελλάδα την ΔΕΗ (ή τον ΔΕΔΔΗΕ). Αυτό σημαίνει ότι αυτά έχουν την ευθύνη για την ορθότητα και την πληρότητά τους. Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν ως δυσμενή αφορούν το 2020. Παρατηρείται όμως μια δραματική βελτίωση τους σε σχέση με το 2019 - που ήταν ακόμα χειρότερα (και από αυτά των περισσότερων πρώην κομμουνιστικών χωρών). Αυτό στον γράφοντα τουλάχιστον δημιουργεί μια ισχυρή επιθυμία για έλεγχο και διασταύρωση από κάποιον (ανεξάρτητο) τρίτο. Έχει κανείς κάποιον υπόψη;


17/02/2021

Για το Δίκτυο Ηλεκτρισμού

Οι πρόσφατες διακοπές ρεύματος λόγω της χιονόπτωσης προκάλεσαν τις συνήθεις οιμωγές των διαμορφωτών της κοινής γνώμης και τις φωνασκίες από τους συνήθεις υπόπτους - τους πολιτικούς (μερικοί από τους οποίους είχαν την σχετική ευθύνη και αρμοδιότητα παλιότερα...). Οι αντιδράσεις αυτές δεν βοηθούν την κατανόηση και αντιμετώπιση του προβλήματος. Που είναι η αποδοτική λειτουργία της υποδομής αυτής που είναι απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας μας και την ανάπτυξη της οικονομίας. Αποδοτική σημαίνει να παρέχει ένα συγκεκριμένο επίπεδο εξυπηρέτησης με το μικρότερο δυνατό κόστος. 

Ποια είναι η κατάσταση του Δικτύου σήμερα με βάση το κριτήριο αυτό; Σε συντομία: Το Δίκτυο Διανομής προσφέρει χαμηλού επιπέδου υπηρεσίες, με ένα από τα χαμηλότερα κόστη σε σχέση με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που δεν ήταν πρώην μέλη της Κομεκόν). Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μπροστά μας αναπόφευκτη αύξηση του κόστους αν θέλουμε καλύτερες υπηρεσίες (η ποιότητα των υπηρεσιών αυτών στην πράξη περιγράφεται με δυο δείκτες - την μέση διάρκεια και την συχνότητα  των διακοπών ηλεκτροδότησης). Το ότι θα κοστίσει παραπάνω λοιπόν είναι βέβαιο. Το ερώτημα συνεπώς εστιάζεται στο κατά πόσο η αυξημένη δαπάνη θα φέρει την αναμενόμενη βελτίωση των υπηρεσιών.

Μια ιστορική αναδρομή ίσως βοηθήσει. Το ελληνικό δίκτυο διανομής χτίστηκε στην διάρκεια 20 περίπου ετών (από τα μέσα του '50 στα μέσα του '70). Σε χρόνο ρεκόρ για τα παγκόσμια χρονικά έφθασε εκεί γύρω στο 70 να καλύπτει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού. Αυτό επετεύχθη από μια "στρατικοποιημένη" ΔΕΗ (της οποίας τα στελέχη επιλέγονταν από τους Αμερικανούς της Ebasco όχι μόνο ως μηχανικοί αλλά κατά προτίμηση και απόφοιτοι της Σχολής Ευελπίδων). Η επένδυση στο δίκτυο ηλεκτρισμού είναι πιθανόν η μεγαλύτερη επένδυση που έχει γίνει ποτέ στην χώρα. Έγινε όμως με τον φθηνότερο δυνατό τρόπο. Με την χρήση εναέριων αγωγών και ξύλινων κυρίως στύλων σε τυποποίηση αμερικάνικων αγροτικών δικτύων- ακόμα και στις πόλεις. (Τα υπόγεια δίκτυα διανομής στο κέντρο της Αθήνας υπήρχαν πριν από τον Πόλεμο. Τα είχε εγκαταστήσει η αγγλική εταιρεία που είχε τότε την ιδιοκτησία. Τα προάστια που χτίστηκαν μετά τον πόλεμο τροφοδοτήθηκαν με εναέρια δίκτυα).

Από τα μέσα της δεκαετίας του '70 και μετά, οι επενδύσεις στο δίκτυο θεωρητικά θα έπρεπε να αφορούν μόνο μικρές επεκτάσεις και συντήρηση. Οι επενδύσεις όμως συνέχισαν να είναι σε υψηλό επίπεδο. Γιατί η κρατική ΔΕΗ έπαιζε (από την αρχή) το παιχνίδι της βιομηχανικής πολιτικής. (πρακτική όλων των κρατικά ελεγχόμενων εταιρειών σε Δύση και Ανατολή). Δημιουργήθηκαν και ζούσαν από την ΔΕΗ νέοι κλάδοι της οικονομίας  - για να φτιάχνουν μετασχηματιστές, αγωγούς και καλώδια, στύλους, μετρητές. Οι οποίοι ζούσαν με μοναδικό πελάτη την ΔΕΗ (και τον ΟΤΕ!). Στο παιχνίδι που παιζόταν υπήρχε ισχυρό κίνητρο για όλους τους παίκτες (στελέχη της ΔΕΗ, πολιτικοί, προμηθευτές) να υπάρχει  δουλειά για τους προμηθευτές (και τους εργολάβους). Οι επενδύσεις λοιπόν στο δίκτυο από το 70 και μετά ήταν πιθανότατα περισσότερες από ότι θα χρειαζόταν με βάση την αύξηση της πελατείας (Παράδειγμα ένας εύσχημος και νομότυπος τρόπος:  Τα στελέχη της ΔΕΗ έχοντας κατά νου το κοινό καλό, αποφασίζουν ότι οι προδιαγραφές των μετασχηματιστών πρέπει να είναι ανώτερες αυτών της Μ. Βρετανίας. Τυχαίνει τις προδιαγραφές αυτές να τις καλύπτουν οι τρείς Έλληνες κατασκευαστές και μόνο-οι περίφημοι εθνικοί πρωταθλητές).

Η ωραία αυτή κατάσταση πέρασε από πολλά κύματα (προμηθευτές χρεοκόπησαν όταν η ΔΕΗ περιόρισε λίγο τα λουριά μετά την ένταξη στην ΕΕ και την απαγόρευση της "βιομηχανικής πολιτικής" και των "προγραμματικών" συμφωνιών) αλλά έφθασε στο τέλος της με την κρίση το 2009. Οι επενδύσεις στο δίκτυο της ΔΕΗ έπεσαν ξαφνικά στο μισό. Ο σημαντικότερος λόγος ήταν ότι σχεδόν οι μισοί πελάτες της επιχείρησης σταμάτησαν να πληρώνουν το ρεύμα. Πως θα γίνουν επενδύσεις χωρίς λεφτά; (η ΔΕΗ "φεσώνει" ακόμα και σήμερα με μεγάλα ποσά το Δίκτυο - τον ΔΕΔΔΗΕ!)

Ας σημειωθεί ότι η ρύθμιση του δικτύου (και συνεπώς του κόστους και της ποιότητας του) είναι μια από τις χειρότερες στιγμές του κράτους και του αρμόδιου οργάνου, της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας. Αρκεί μόνο να σημειωθεί ότι ο Κώδικας Διαχείρισης του Δικτύου έμεινε στις καλένδες για δεκαετίες πριν εφαρμοστεί πρόσφατα ένα μέρος του. Αυτό δεν θα άξιζε να αναφερθεί δεδομένης της γενικής ανικανότητας του κράτους μας αλλά νομίζουμε ότι πρόκειται για μια μεγάλη αλλά κυρίως ανεξήγητη αποτυχία του.

Φθάσαμε λοιπόν στο παρόν με ένα δίκτυο που έχει φτιαχτεί με φθηνό τρόπο πριν 50 χρόνια - το οποίο δεν έχει αναβαθμισθεί όσο έπρεπε από τότε. Ταυτόχρονα όμως είναι χαμηλού κόστους - η αρχική επενδυτική δαπάνη έχει πρακτικά αποσβεστεί. Το Δίκτυο με ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εναερίων δικτύων στην Ευρώπη έχει και τις χειρότερες επιδόσεις σε διάρκεια και συχνότητα διακοπών. Πολύ λογικό και αναμενόμενο.

Ξαναγυρίζουμε λοιπόν στο αρχικό ερώτημα. Πρέπει να πληρώσουμε. Αλλά πόσο; Πιο συγκεκριμένα πως θα κατανείμουμε την δαπάνη ανάμεσα στην επένδυση για την αναβάθμιση του δικτύου ώστε να έχουμε λιγότερες διακοπές ρεύματος και την ανάγκη που μας προέκυψε πρόσφατα να κάνουμε (όπως μας λέει η ΕΕ) το δίκτυο "έξυπνο"; Επένδυση που γίνεται με απώτερο αλλά κυρίαρχο στόχο το "πρασίνισμα" του ρεύματος;

Την στιγμή που γράφεται το παρόν η κυβέρνηση έχει προσκαλέσει ιδιώτες επενδυτές για να συμμετάσχουν στις αποφάσεις αυτές. Προσφέροντας και υποσχόμενη ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό απόδοσης κεφαλαίων - κίνητρο για επενδύσεις. Και τάζοντας χρηματοδότηση των "έξυπνων" μετρητών (και "έξυπνου" δικτύου) από το Ταμείο Ανασυγκρότησης. Υπάρχουν πιθανότητες να γίνει σωστά η δουλειά, αν και ο υπογράφων έχει εκφράσει αμφιβολίες για το αν γίνεται το καλύτερο δυνατό. Απαιτείται ουσιαστικός έλεγχος από την ΡΑΕ. Και οι καταναλωτές να πληρώνουν τους λογαριασμούς τους. Αυτό το τελευταίο είναι απόλυτα αναγκαία προϋπόθεση. Η επένδυση σε "έξυπνους" μετρητές προπληρωμής θα ήταν μια εξαιρετική πρώτη επένδυση.

   


 




15/02/2021

Πράσινα Τιμολόγια; Υπάρχει Καλύτερος Τρόπος

Μια νέα "μόδα" εμφανίστηκε στην αγορά ηλεκτρισμού στην Χώρα μας. Οι πάροχοι προσφέρουν, έναντι ενός μικρού πρόσθετου τιμήματος, τιμολόγια που βεβαιώνουν ότι το ρεύμα που καταναλώνεται έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές - είναι δηλαδή "πράσινο". Αυτή είναι κατ' αρχήν μια εξέλιξη προς την ορθή κατεύθυνση κατά την γνώμη μας αλλά δεν γίνεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Να εξηγήσουμε.

Όλοι οι Έλληνες καταναλωτές πληρώνουν αναγκαστικά -είτε το επιλέξουν είτε όχι- μέσω του περίφημου ΕΤΜΕΑΡ ένα ποσό που για τον μέσο καταναλωτή είναι περίπου 60-70 ευρώ τον χρόνο για να υποστηρίξει τις ΑΠΕ. Αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 10% της συνολικής ετήσιας δαπάνης για ρεύμα (πάνω από 12% για πελάτες εναλλακτικών παρόχων). Με τα χρήματα αυτά "αγοράζουν" (όπως άλλωστε φαίνεται και στον λογαριασμό τους) ρεύμα παραγόμενο από ΑΠΕ που αντιστοιχεί στο 20% περίπου της συνολικής παραγωγής στην χώρα.

Υποστηρίζουμε (εδώ και χρόνια) την ιδέα να πειραματιστούμε για το αν οι Έλληνες καταναλωτές θέλουν να πληρώσουν εθελοντικά για "πράσινη" ενέργεια. Με στόχο να μειωθεί η αναγκαστική χρέωση (το ΕΤΜΕΑΡ) και να αντικατασταθεί με εθελούσια. Φαίνεται ότι ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται με τα πράσινα τιμολόγια όπως αυτά προωθούνται από τους παρόχους.

Ένας τρόπος να επιτευχθεί είναι οι πάροχοι να εφαρμόζουν ισόποση (ή έστω λίγο μικρότερη) πίστωση της χρέωσης ΕΤΜΕΑΡ για αυτούς που επιλέγουν πράσινα τιμολόγια. Αυτό θα ήταν η έντιμη και διαφανής λύση. Εναλλακτικά θα μπορούσαν να μειώσουν αντί να αυξήσουν την τιμή των πράσινων τιμολογίων (αυτό κάνουν για παράδειγμα στην Γερμανία-τα "πράσινα" τιμολόγια εκεί είναι φτηνότερα από τα "συμβατικά").

Η λύση που έχει δοθεί - δηλαδή αναγκαστική χρέωση (ΕΤΜΕΑΡ) συν εθελοντική χρέωση όχι μόνο επιβαρύνει χωρίς λόγο την τιμή αλλά δημιουργεί την αίσθηση της παραπλάνησης που είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο δημόσιο αίσθημα σχετικά με τις ΑΠΕ. Γιατί η αυξημένη χρέωση δεν συνεισφέρει στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ. Η παραγωγή αυτή ήδη υπάρχει - επιδοτούμενη από το ΕΤΜΕΑΡ.

Εμείς στο allazorevma.gr έχουμε συνηθίσει στο να μην λαμβάνονται υπόψιν οι καινοτομικές μας ιδέες. Έχουμε όμως την υποχρέωση να τις δημοσιοποιούμε. Συνιστούμε συνεπώς στους φίλους μας να μην επιλέξουν πράσινα τιμολόγια μέχρι να πεισθούν ότι αυτά συνεισφέρουν στην μείωση της αναγκαστικής χρέωσης του ΕΤΜΕΑΡ.

Έχουμε όμως και την παράλληλη υποχρέωση για την όσο το δυνατόν πιο πλήρη ενημέρωση των χρηστών μας. Θα βρείτε τα προσφερόμενα πράσινα τιμολόγια χρησιμοποιώντας το φίλτρο που υπάρχει στην σελίδα αποτελεσμάτων της ιστοσελίδας μας.











12/02/2021

To allazorevma.gr Γιορτάζει τα Πέντε του Χρόνια και Βλέπει με Αισιοδοξία το Μέλλον

Σε μας φαίνεται ότι πέρασε μια μόνο ημέρα. Είναι όμως πέντε χρόνια - Φεβρουάριος του 2016 - από τότε που η ιστοσελίδα μας είναι στην διάθεση του καταναλωτικού κοινού. Το ότι επιβιώσαμε ήταν έκπληξη για πολλούς - όχι όμως και για μας. Οι μοναδικοί επισκέπτες της σελίδας μας, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων ήρθε σε μας με οργανικό τρόπο,  είναι περισσότεροι από 700 χιλιάδες. Κάθε μέρα μας επισκέπτονται περίπου 1.000 καταναλωτές. Αυτοί που την έχουν χρησιμοποιήσει για να αλλάξουν πάροχο μετρούνται ήδη σε δεκάδες χιλιάδες.

Το allazorevma.gr είναι η πρώτη χρονικά ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα και παρέχει ανεξάρτητη, αξιόπιστη και αντικειμενική πληροφόρηση για τις τιμές ρεύματος στο επίπεδο των καλύτερων διεθνών πρακτικών.  Αυτή όμως δεν είναι η μόνη πρωτιά και μοναδικότητά μας.
  • το allazorevma.gr  είναι η πρώτη και μέχρι πρόσφατα η μόνη πηγή πληροφόρησης του κοινού σχετικά με το μεγαλύτερο πρόβλημα της αγοράς ρεύματος - τις ρήτρες οριακής τιμής. Με την εθελοντική βοήθεια των φίλων μας τηρούμε μια βάση δεδομένων με λογαριασμούς παρόχων έτσι ώστε να παρακολουθούμε τις σχετικές πρακτικές και να συμβουλεύουμε αναλογα τους χρήστες μας.
  • Το allazorevma.gr είναι ο μόνος θεσμός που προσφέρει την δυνατότητα στους καταναλωτές να αξιολογήσουν τους παρόχους τους. Η βάση δεδομένων μας περιέχει περισσότερες από 2.000 (ελεγμένες ποιοτικά) αξιολογήσεις. Σκοπεύουμε να τις κάνουμε σύντομα διαθέσιμες στο κοινό.
  • Τέλος - και ίσως πιο σημαντικό-  η χρήση της ιστοσελίδας για τους καταναλωτές όχι μόνο είναι δωρεάν αλλά ανταμείβεται με την επιστροφή μέρους της προμήθειας που παίρνουμε από τους παρόχους, όταν αυτοί αλλάζουν μέσα από το allazorevma.gr. Προτιμούμε να προωθούμε τις υπηρεσίες μας αμείβοντας κατευθείαν τους φίλους μας παρά την Google και το Facebook.
Ήδη υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η χρήση ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών έχει έντονη αυξητική τάση στην Ελλάδα και σύντομα θα φθάσει στο επίπεδο των προηγμένων, ώριμων ευρωπαϊκών αγορών. Το καταναλωτικό κοινό θα πρέπει να περιμένει από μας σύντομα πολλές καινοτομίες: 
  • Αναβαθμισμένη εξυπηρέτηση μεγάλων πελατών μέσω της διενέργειας ηλεκτρονικών δημοπρασιών για την προμήθεια ενέργειας και σε δεύτερο χρόνο παροχή ενεργειακών υπηρεσιών σε συνεργασία με την Wοrld Κinetics Services της οποίας η Clarus esco, η διαχειρίστρια του allazorevma.gr είναι συνεργάτης για την Ελλάδα.
  • Προσφορά εξατομικευμένων υπηρεσιών στους χρήστες μας στα πλαίσια του προγράμματος "Φίλοι με Προνόμια". Μεταξύ άλλων δυνατότητα ομαδικών αλλαγών παρόχου για να αυξάνεται η διαπραγματευτική θέση των καταναλωτών.
  • Πληρέστερη κάλυψη της αγοράς φυσικού αερίου.
  • Παροχή υπηρεσιών σε άλλες αγορές όπου το μοντέλο της σύγκρισης τιμών ή της παροχής ατομικών συμβουλών είναι κατάλληλο (ασφάλειες, τηλεπικοινωνίες)
Οι αγορές (έχει γράψει ο Vernon Smith, Νόμπελ Οικονομικών το 2002) "κάνουν θαύματα για την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών και την προώθηση της καινοτομίας. Με την προϋπόθεση ότι οι καταναλωτές πληρώνουν γι' αυτό που αγόρασαν και οι προμηθευτές δεν παραπλανούν ηθελημένα το κοινό". Εσείς φροντίστε την πρώτη προϋπόθεση και αφήστε την δεύτερη για το allazorevma.gr

28/01/2021

Το Νέο Προϊόν του Ήρωνα "ΕΝ.Α" - η Άποψη του allazorevma.gr

Ο Ήρωνας, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ρεύματος στην χώρα, πήρε το ρίσκο να καινοτομήσει. Με ένα προϊόν που το ονομάζει (με μια δόση υπερβολής-κατανοητό!) ΕΝ.Α- Ενεργειακή Ανεξαρτησία. Δεν μπορούμε παρά να χαιρετήσουμε την προσπάθεια αφού πάντα υποστηρίζουμε ότι η δικαίωση της αγοράς βασίζεται στην καινοτομία πάνω από όλα. Ακολουθεί μια πρώτη ανάλυση του προϊόντος προς όφελος των φίλων και χρηστών του allazorevma.gr.

Η πιο σημαντική παρατήρηση είναι ότι το ΕΝ.Α είναι επενδυτικό και όχι καταναλωτικό προϊόν. Ένα καταναλωτικό αγαθό αποτιμάται κυρίως με την τιμή αγοράς του. Ένα επενδυτικό αγαθό αποτιμάται με την απόδοσή του. Η οποία εκφράζεται είτε ως ποσοστό του κεφαλαίου που έχει επενδυθεί είτε ως το χρονικό διάστημα που απαιτείται για να αποσβεσθεί η επένδυση (να "πάρουμε πίσω" τα χρήματα που επενδύσαμε).

Ποια είναι η απόδοση λοιπόν του ΕΝ.Α; Οι δικοί μας υπολογισμοί, με βάση τα στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει ο Πάροχος, είναι ότι η ετήσια απόδοση κυμαίνεται λίγο κάτω από την διαφημιζόμενη (8,5%) με την  προϋπόθεση ότι η σχέση θα διαρκέσει 25 χρόνια. Η επένδυση αποσβένεται μετά από 13 περίπου χρόνια. 

Για παράδειγμα, αν επενδύσει κανείς 4.200 ευρώ (τα πρώτα 3 χρόνια το αργότερο όπως απαιτεί το πρόγραμμα), στα 13 χρόνια θα έχει πάρει πίσω το ποσό αυτό σε ετήσιες δόσεις - μέσω εκπτώσεων στο ρεύμα του. Από τον 4ο χρόνο (όταν θα έχει πληρώσει την συμμετοχή του) και μέχρι τον 25ο η καθαρή εισροή μέσω των εκπτώσεων θα είναι περίπου ίση με την κατανάλωσή του, οπότε δεν θα πληρώνει πλέον το ανταγωνιστικό μέρος του τιμολογίου του - και με αυτή την έννοια θα είναι "ενεργειακά ανεξάρτητος".  

Αν η επένδυση είναι 1.000 ευρώ, η "ανεξαρτησία" επιτυγχάνεται μόνο σε ένα ποσοστό 20-25% (η έκπτωση που έχει στον λογαριασμό του) και η απόσβεση των 1.000 ευρώ μέσω των εκπτώσεων γίνεται στα 14 περίπου χρόνια, σχεδόν όπως στην περίπτωση της επένδυσης των 4.200 ευρώ.

Είναι καλή αυτή η απόδοση; Αν την συγκρίνουμε με την απόδοση τραπεζικών καταθέσεων είναι εξαιρετικά καλή. Παρόλο που, επειδή πρόκειται για επενδυτικό αγαθό, ο πωλητής δεν μπορεί να την εγγυηθεί. Πράγματι αυτό ισχύει στην συγκεκριμένη περίπτωση προς τιμή του Ήρωνα.

Ως επενδυτικό προϊόν έχει πάντως ορισμένα εξαιρετικά πλεονεκτήματα αν κανείς ήθελε να επενδύσει στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

  • Είναι διαθέσιμο σε όλους τους οικιακούς καταναλωτές - όχι μόνο σε ιδιοκτήτες σπιτιών με ταράτσα. 
  • Συγκρινόμενο με την επένδυση σε μια εγκατάσταση Φωτοβολταικού με net metering  (για παράδειγμα) έχει πολύ χαμηλότερο κόστος επένδυσης, είναι διαθέσιμο αμέσως και χωρίς καμία όχληση για εγκρίσεις αδειών κλπ.
  • Παρέχει τεράστια ευελιξία στον επενδυτή τόσο ως προς το ύψος της επένδυσης όσο και ως προς την ευκολία εισόδου και εξόδου από αυτήν.

Αυτό που δεν είδαμε μέχρι τώρα είναι το ενδιαφέρον τραπεζών στο να χρηματοδοτήσουν την μικρή αυτή ιδιωτική επένδυση - όπως είχαν σπεύσει να κάνουν την περίοδο 2010-2013 για τα "χειροπιαστά" φωτοβολταικά στις στέγες. Αυτό θα έκανε το προϊόν πραγματικά ακαταμάχητο!






 

27/01/2021

Πόσο θα Θερμανθεί ο Πλανήτης ; Ας Ρωτήσουμε τις (Προθεσμιακές) Αγορές

Είναι πλέον γνωστό ότι πολλοί οικονομολόγοι, μεταξύ αυτών ορισμένοι διάσημοι, αν καλούντο να συμβουλεύσουν ένα καλοκάγαθο και καλοπροαίρετο παγκόσμιο δικτάτορα σχετικά με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, θα πρότειναν ένα φόρο άνθρακα. Ένα φόρο που θα υποκαθιστούσε όλες τις εναλλακτικές πολιτικές (π.χ. επιδοτήσεις ΑΠΕ, εξοικονόμησης ενέργειας κλπ.) και του οποίου τα έσοδα θα επιστρέφονταν στους φορολογούμενους. Ο φόρος θα επιβαλλόταν στην κατανάλωση και όχι στη παραγωγή CO2. Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι θα επιβάρυνε τις εισαγωγές σε κάθε κράτος. Δημιουργώντας έτσι ένα κίνητρο για να επιβληθεί σε παγκόσμιο επίπεδο (που είναι και η προϋπόθεση για να είναι αποτελεσματικός). Υπάρχουν σημεία διαφωνίας.

Το πρώτο αφορά τον τρόπο επιστροφής του φόρου στους φορολογούμενους. Ορισμένοι επιλέγουν την πολιτικά πιο αποδεκτή λύση. Να επιστρέφεται ο φόρος με ένα σταθερό (ετήσιο) ποσό για κάθε οικογένεια. Άλλοι προτείνουν την λύση που καταλήγει στην δημιουργία της μικρότερης φορολογικής "φύρας" (tax deadweight loss). Τέτοια πολιτική είναι τα έσοδα του φόρου να μειώνουν τους φόρους εισοδήματος. Με πρώτη προτεραιότητα τις εισφορές μισθοδοσίας για κοινωνική ασφάλιση.

Το δεύτερο αφορά το αρχικό ύψος του φόρου και την εξέλιξη του στο μέλλον. Αυτό βέβαια είναι και το σημαντικότερο πρόβλημα. Θεωρητικά το ύψος του φόρου θα πρέπει να είναι ίσο με το κοινωνικό κόστος του CO2. Αυτό με την σειρά του εξαρτάται κυρίως από δύο παράγοντες: α) την ευαισθησία (σε συνθήκες μακροχρόνιας ισορροπίας) της θερμοκρασίας της γης στην αλλαγή περιεκτικότητας της ατμόσφαιρας σε CO2 και β) τον συντελεστή προεξόφλησης των κοινωνικών ζημιών/κερδών σε χρονικό ορίζοντα πολλών δεκαετιών.

Για το δεύτερο, οι οικονομολόγοι, παρ' όλο που φαίνεται κατ' αρχήν ως ηθικό θέμα, έχουν μια άποψη. Ότι δεν πρέπει να απέχει πολύ από τον συντελεστή προεξόφλησης που χρησιμοποιούν οι αγορές για να αποτιμήσουν τις συλλογικές προτιμήσεις και προβλέψεις της παρούσας γενεάς. Με μια επιφύλαξη. Ότι ο συντελεστής αυτός θα μειωθεί όσο χρειάζεται για να καλύψει με την μορφή της ασφάλισης την πιθανότητα μεγάλης καταστροφής με πολύ μικρή πιθανότητα (fat tail event). Ένας συντελεστής της τάξης του 3% τον χρόνο θα ήταν μάλλον επαρκής για τους οικονομολόγους και αποδεκτός από τον καλοκάγαθο δικτάτορα. 

Για την ευαισθησία του κλίματος στο CO2 οι οικονομολόγοι θα έπρεπε να ζητήσουν την άποψη των ειδικών κλιματολόγων. Δυστυχώς η γκάμα στην εκτίμηση της ευαισθησίας είναι τεράστια (από 1,5 έως 4,5 βαθμούς Κελσίου για διπλασιασμό της συγκέντρωσης CO2) και συνεπώς άχρηστη για την άσκηση πολιτικής. Το χειρότερο είναι ότι έχει παραμείνει σε αυτή την γκάμα εδώ και δεκαετίες. Δεν έχει υπάρξει καμία πρόοδος στην βελτίωση της εκτίμησης.

Πως θα αντιμετωπίσει ο οικονομολόγος την γεμάτη αβεβαιότητα κατάσταση αυτή; Τα καλά νέα είναι ότι ένας από αυτούς ο Καναδός Ross MacKitrick έχει προτείνει μια απάντηση. Σε συντομία: Βάλτε ένα φόρο σχετικά χαμηλό για να ξεκινήσουμε (και να μην δημιουργήσουμε τεράστια φύρα φορολογική) και μετά αυξάνετε τον σε αναλογία με την μεταβολή της θερμοκρασίας της τροπόσφαιρας στην περιοχή του ισημερινού (θα έλεγε στον καλοκάγαθο δικτάτορα αν τον ρωτούσε)

Γιατί την συγκεκριμένη μέτρηση της θερμοκρασίας; Γιατί οι ειδικοί συμφωνούν ότι είναι πρόδρομος δείκτης της μεταβολής της θερμοκρασίας της υπόλοιπης γης. Αυτό όμως είναι μια μικρή τεχνική λεπτομέρεια. Το πιο σημαντικό είναι η συμπλήρωση της πρότασης του McKitrick σε απάντηση της αντίρρησης ότι ο δείκτης που προτείνει έχει εντελώς βραχυπρόθεσμη προοπτική - είναι δηλαδή εντελώς άχρηστος για ένα φαινόμενο από την φύση του μακροπρόθεσμο.

Προτείνει συνεπώς την παράλληλη θεσμοθέτηση μιας προθεσμιακής αγοράς στην οποία οι επιχειρήσεις (αλλά και οποιοσδήποτε άλλος) θα μπορούν να καλύπτουν τον κίνδυνο από τις μεταβολές του φόρου άνθρακα (δεδομένου ότι αυτός θα αλλάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα - πχ κάθε χρόνο). Δημιουργείται λοιπόν ένα κίνητρο στους διοικούντες των επιχειρήσεων να επιλέξουν τις πιο αξιόπιστες πηγές πρόβλεψης της θερμοκρασίας της γης. Στην προσπάθεια τους αυτή αναπτύσσουν (χωρίς να έχουν κατ' ανάγκη την πρόθεση) ένα νέο κλάδο που προσφέρει υπηρεσίες πρόβλεψης με αξιόπιστο και ανεξάρτητο τρόπο. Οι καλύτεροι κλιματολόγοι με τα καλύτερα μοντέλα στην υπηρεσία των αγορών! Αξιολογούμενοι καθημερινά από αντικειμενικές παρατηρήσεις - την ίδια την ζωή!

Συγκρινόμενη με την παρούσα κατάσταση, όπου κρατικοδίαιτοι επιστήμονες και πολιτικοί με την συνεργασία κρατικοδίαιτων επιχειρηματιών (και δεν υπάρχει επιχειρηματίας που αν του δοθεί η ευκαιρία δεν γίνεται κρατικοδίαιτος) καθορίζουν τις πολιτικές αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, είναι προφανώς  προτιμότερη. 

Όλα τα παραπάνω βασίζονται στην προϋπόθεση ότι θα μπορούσε υπάρξει ένας καλοκάγαθος δικτάτορας. Οι πιθανότητες αυτή την στιγμή είναι μικρές - δεν φαίνεται κάτι τέτοιο στον ορίζοντα. Γιατί ο μοναδικός τρόπος για να θεωρηθεί καλοκάγαθος είναι να υπάρξει ομοφωνία στην επιλογή του. Το μεγαλύτερο εμπόδιο σ' αυτό είναι τα συμφέροντα της συμμαχίας "βαπτιστών και λαθρεμπόρων" που έχει ήδη δημιουργηθεί με τις παράλογες, αντιλαϊκές και αυταρχικές πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση (υπό την γερμανική επιρροή). Ίσως είναι καιρός για λίγο (καλοήθη!) λαϊκισμό.









 





 




26/01/2021

Συνεχίζεται η Ανισορροπία στην Αγορά Ρεύματος

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Δεκεμβρίου 2020 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είχε μικρή μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Νοεμβρίου. Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Δεκέμβριο μειώθηκε από 98,13 σε 95,75 ευρώ την μεγαβατώρα (-2,6%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ μειώθηκε από 163,01 σε 160,30 ευρώ την μεγαβατώρα (-1,7%). Η αναπάντεχη αυτή μείωση είναι αποτέλεσμα πιο ανταγωνιστικών τιμών από την ΔΕΗ (που επηρεάζει τον δείκτη σημαντικά λόγω του ότι συμμετέχει με σχεδόν 70% στην διαμόρφωση του) και της αύξησης των τιμών των εναλλακτικών παρόχων που κυμάνθηκαν από 77 έως 99 με μέσο όρο τα 86,50 ευρώ την μεγαβατώρα ήτοι αυξημένο κατά περίπου 4,4%  σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Οι αυξήσεις στις  τιμές των εναλλακτικών παρόχων, που εφαρμόζονται στα τιμολόγια τους μέσω των ρητρών οριακής τιμής, οφείλονται στην αύξηση της χονδρικής τιμής (58,93 ευρώ/μεγαβατώρα) αλλά και στην συνεχιζόμενη για δεύτερο μήνα εκτόξευση του συνολικού κόστους προμήθειας λόγω της αύξησης στην αγορά εξισορρόπησης με την εφαρμογή της νέας αγοράς του ευρωπαϊκού "Μοντέλου Στόχου". Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το μέσο κόστος στην χονδρική τον Δεκέμβριο να φθάσει τα 85,72 ευρώ την μεγαβατώρα. Αυτό σημαίνει ότι τα μικτά περιθώρια των εναλλακτικών παρόχων παραμένουν μηδενικά και για ορισμένους πιθανόν αρνητικά. Η αγορά είναι προφανώς σε συνθήκες ανισορροπίας και είναι δύσκολο να προβλεφθούν οι εξελίξεις.

Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων. 

13/01/2021

Να Επέμβει η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην Αγορά Ρεύματος

Τα πρόσφατα γεγονότα στην αγορά ηλεκτρισμού είναι συμπτώματα ενός προβληματικού σχεδιασμού της αγοράς (ή καλύτερα των αγορών) ηλεκτρικού ρεύματος. Το πρόβλημα έχει τις ρίζες του σε αποφάσεις και παραλείψεις στην διάρκεια των τελευταίων 20 χρόνων αλλά η αναταραχή του Νοεμβρίου ξεπέρασε τα όρια. Εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ μεταφέρθηκαν μέσα σε ένα μήνα από τους προμηθευτές ρεύματος στους παραγωγούς μέσω μιας αύξησης του κόστους στην χονδρική της τάξεως του 30%. Οι παραγωγοί εκμεταλλεύθηκαν (και δεν μπορεί να τους κατηγορήσει κανείς για αυτό) τον κακό σχεδιασμό των νέων αγορών του "Μοντέλου Στόχου". Η τελική επίπτωση βέβαια θα είναι στους καταναλωτές οι οποίοι είτε θα δουν τις τιμές τους να ανεβαίνουν ξαφνικά, είτε θα ανακαλύψουν λίγο αργότερα ότι οι επιλογές τους στην λιανική αγορά μειώθηκαν δραστικά. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε σοβαρότερη αφορμή για να επιληφθεί του θέματος η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Άλλωστε πρόκειται για μια αγορά των 6 περίπου δισεκατομμυρίων ευρώ - περίπου το 4% του ΑΕΠ την χώρας.

Πριν προχωρήσουμε στη διατύπωση ορισμένων προτάσεων θα θέλαμε να τις τοποθετήσουμε σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Το παρόν σημείωμα παρουσιάζει απόψεις ενός (ημι)ερασιτέχνη παρατηρητή της αγοράς ο οποίος ομολογεί ότι έχει ένα μικρό συμφέρον (τόσο μικρό που δεν φαίνεται ούτε με μικροσκόπιο) στο να υπάρχει έντονος ανταγωνισμός στη αγορά ηλεκτρισμού. Ο λόγος που γράφεται είναι για να εξηγηθεί με εύληπτο τρόπο αυτό που ο γράφων θεωρεί ότι είναι η ρίζα του προβλήματος, δεδομένου ότι οι προτάσεις των "ειδικών" είναι  ακατάληπτες όχι μόνο για το ευρύ κοινό αλλά φοβόμαστε και τους πολιτικούς. Η εκλαΐκευση κάνει καλό γιατί, όταν "οι πολλοί" δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει αλλά μόνο υφίστανται τις επιπτώσεις, έχουμε ως αποτέλεσμα συλλογικά ατυχήματα - υπάρχει πρόσφατη αρνητική  εμπειρία.

Η πρόταση συνοπτικά είναι να κηρυχθούν οι τέσσερεις καθετοποιημένοι παραγωγοί/προμηθευτές ως έχοντες συλλογικά δεσπόζουσα θέση στις αγορές ηλεκτρισμού. Με την αιτιολογία ότι εκμεταλλευόμενοι την ισχύ τους στην χονδρική αγορά είναι κατά τεκμήριο σε θέση να "στραγγαλίσουν" τα περιθώρια των μη καθετοποιημένων στην λιανική για όσο χρόνο απαιτείται για να τους θέσουν εκτός αγοράς. Με βάση τη  διαπίστωση αυτή, θα πρέπει: 

  • Να επιβληθεί ο διαχωρισμός - τουλάχιστον λογιστικός αλλά στο μέλλον αν χρειαστεί και ιδιοκτησιακός - των δραστηριοτήτων παραγωγής και προμήθειας για όλους τους καθετοποιημένους και  όχι μόνο την ΔΕΗ.
  • Να επιβληθεί κοστολογικός έλεγχος και να καθοριστούν κάτω όρια στην  τιμολογιακή τους πολιτική στην λιανική - επίσης για όλους τους καθετοποιημένους. Σε κάθε περίπτωση να "απαγορεύεται" στους δεσπόζοντες να λειτουργούν με ζημιές την λιανική.
Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να διαρκέσουν μέχρις ότου η Επιτροπή Ανταγωνισμού κρίνει ότι ο ανταγωνισμός στις αγορές είναι επαρκής. Δηλαδή ότι οι αγορές έχουν επαρκή αριθμό ανεξάρτητων δραστηριοποιούμενων αλλά και ότι τα εμπόδια για την είσοδο νέων "παικτών" είναι χαμηλά. Η Επιτροπή ταυτόχρονα θα μπορούσε να υποδείξει στην Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας μερικούς από τους τρόπους για να επιτευχθεί ο στόχος για επαρκή ανταγωνισμό: 
  • Να δοθεί άμεση προτεραιότητα στο να αυξηθούν το ταχύτερο δυνατό οι διασυνδέσεις του ηλεκτρικού συστήματος με όμορες χώρες. 
  • Ταυτόχρονα να θεσμοθετηθεί και να λειτουργήσει το ταχύτερο δυνατό μια καλοσχεδιασμένη - σύμφωνα με την καλύτερη διεθνή (εντός και εκτός ΕΕ) πρακτική αγορά δυναμικότητας. Στην οποία θα συμμετέχουν οι υπάρχουσες μονάδες παραγωγής, οι διασυνδέσεις, η απόκριση ζήτησης, η αποθήκευση αλλά και οι μελλοντικές εγκαταστάσεις παραγωγής κάθε είδους τεχνολογίας.

Η εκτίμηση του γράφοντος είναι ότι δεν θα χρειαστούν περισσότερα από δύο χρόνια για την ομαλοποίηση της αγοράς και την άρση των μέτρων προστασίας του ανταγωνισμού. Η αισιοδοξία αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι η προσπάθεια μπορεί να βασιστεί στην πολυετή διεθνή εμπειρία τόσο θετική όσο και αρνητική ( με την αρνητική μάλιστα να είναι ίσως πιο χρήσιμη) 

Τα παραπάνω έχουν γραφτεί με την  υπόθεση ότι υπάρχει μια καταρχήν συμφωνία (consensus!) ότι οι ανταγωνιστικές αγορές είναι η προτιμώμενη μέθοδος κατανομής των πόρων στην οικονομία. Ειδικότερα ότι αυτό ισχύει και στον ηλεκτρισμό. Όπου ακόμα πιο ειδικά, η λιανική και η χονδρική αγορά πρέπει να είναι απολύτως διαχωρισμένες γιατί από την λιανική είναι που περιμένουμε την εφαρμογή στην πράξη της καινοτομίας τον ηλεκτρισμό στο μέλλον (σε συνεργασία με το δίκτυο). Αν αφεθεί η χονδρική να διαβρώσει τον ανταγωνισμό στην λιανική η ζημιά για το κοινωνικό σύνολο μακροπρόθεσμα θα είναι σημαντική. Οπότε, με βάση την υπόθεση της ύπαρξης consensus, κάθε αναφορά σ' αυτό έχει αποφευχθεί στο παρόν για λόγους συντομίας.


06/01/2021

Τι Τραβάνε κι Αυτοί οι Έρμοι (οι Εναλλακτικοί Πάροχοι) και δεν το Μαρτυράνε!

Στον Πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η εξέλιξη των τιμών αγοράς (από την χονδρική) και πώλησης ηλεκτρικού ρεύματος (στην λιανική) από τους εναλλακτικούς παρόχους από τον Απρίλιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2020. Τα στοιχεία της χονδρικής έχουν ληφθεί από τον ΑΔΜΗΕ και οι τιμές πώλησης είναι υπολογισμοί του allazorevma.gr με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία των παρόχων. Ορισμένες παρατηρήσεις είναι ενδιαφέρουσες.




Η πρώτη είναι βέβαια η εξαιρετικά μεγάλη μεταβλητότητα του (μεσοσταθμικού) κόστους αγοράς στην χονδρική (κόκκινη γραμμή). Μέσα στο διάστημα των 8 μηνών έπεσε από τα 57 στα 38 και μετά ανέβηκε στα 83 (ευρώ/ μεγαβατώρα). Αυτού τους είδους  η μεταβλητότητα, που οφείλεται,  η μεν πτώση στην πανδημία, η δε αύξηση στην αποτυχημένη εισαγωγή της νέας αγοράς του "Μοντέλου Στόχος" από 1/11, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπισθεί/αντισταθμιστεί. Δεδομένου ότι η συνήθης μεταβλητότητα στη παραγωγή και την ζήτηση ρεύματος (και συνεπώς της τιμής του στη χονδρική) παραδοσιακά εξαρτάται κυρίως από τον ....καιρό. Που ποτέ δεν μας εκπλήσσει σε τέτοιο βαθμό.  

Η γαλάζια γραμμή δείχνει πως αντιμετώπισαν οι εναλλακτικοί πάροχοι την κατάσταση. Εδώ έχουμε δύο διαφορετικές περιόδους. Την περίοδο πτώσης των τιμών αγοράς όπου οι πάροχοι δεν φρόντισαν να περάσουν τις χαμηλότερες τιμές στους πελάτες τους παρότι είχαν διαθέσιμο τον μηχανισμό (των ρητρών οριακής τιμής). Υπήρξε συνεπώς περίοδος κατά την οποία οι πάροχοι είχαν μεγάλα περιθώρια μικτού κέρδους. Από το φθινόπωρο και μετά όμως και ειδικά τον Νοέμβριο, τα περιθώρια τους εξαφανίστηκαν. Για ορισμένους έγιναν αρνητικά. Οι ρήτρες οριακής τιμής δεν πρόλαβαν να τους προστατεύσουν. 

Υπάρχει θετικό μήνυμα για τους καταναλωτές από την κατάσταση αυτή; Ναι - θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί ότι οι πάροχοι πρόσφεραν στους πελάτες τους μια τουλάχιστον υπηρεσία. Τους προστάτευσαν από τις τεράστιες αναπάντεχες διακυμάνσεις της αγοράς. Πράγμα που βέβαια είναι η δουλειά τους. Τώρα πόσο αναπάντεχες είναι οι καταστροφές που οφείλονται στη ανικανότητα του ελληνικού δημοσίου είναι μια άλλη συζήτηση. 


05/01/2021

Αναταράξεις στην Χονδρική Σπρώχνουν τον Δείκτη της Λιανικής Ανοδικά τον Νοέμβριο

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Νοεμβρίου 2020 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είχε (για δεύτερο συνεχή μήνα) αύξηση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Οκτωβρίου. Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Νοέμβριο ανέβηκε από 94,37 ευρώ την μεγαβατώρα σε 98,13 ευρώ την μεγαβατώρα (+4%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου  του ΦΠΑ αυξήθηκε από 159,03 σε 163,01 ευρώ την μεγαβατώρα.  Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων είχαν σημαντική αύξηση και κυμάνθηκαν από 74 έως 96 με μέσο όρο τα 82,78 ευρώ την μεγαβατώρα ήτοι αυξημένο κατά περίπου 9%  σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Η σημαντική αύξηση από τους εναλλακτικούς παρόχους στη λιανική οφείλεται όχι μόνο γιατί στη χονδρική αγορά είχαμε σημαντική αύξηση της οριακής τιμής σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (52,66 ευρώ/μεγαβατώρα). Το πιο σημαντικό ήταν η εκτόξευση του συνολικού κόστους προμήθειας λόγω της πρωτόγνωρης αύξησης στην αγορά εξισορρόπησης με την εφαρμογή της νέας αγοράς του ευρωπαϊκού "Μοντέλου Στόχου". Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το μέσο κόστος στην χονδρική τον Νοέμβριο να φθάσει τα 83 ευρώ την μεγαβατώρα. Αυτό με την σειρά του σημαίνει ότι τα μικτά περιθώρια των εναλλακτικών παρόχων έχουν περιοριστεί πολύ (σχεδόν μηδενιστεί) και για ορισμένους είναι πιθανόν αρνητικά - ακόμα και μετά την εφαρμογή των ρητρών αναπροσαρμογής.

Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων.

04/01/2021

Μετρητές Ρεύματος με Προπληρωμή:Μήπως να Κάνουμε ένα Πιλοτικό;

Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει δέκα μέρες κοσκινίζει λέει το γνωμικό. Στην Δημόσια Επιχείριση Ηλεκτρισμού αυτό παραδοσιακά μεταφράζεται ως: "Να μια καινούργια ιδέα. Ας κάνουμε ένα πιλοτικό". Για να κατανοήσει κανείς καλύτερα την προσέγγιση και την φιλοσοφία της δημόσιας αυτής επιχείρισης είναι χρήσιμο, όπως και σε κάθε οργανισμό, να καταφεύγει στους θρύλους που έχουν επιζήσει στις αναμνήσεις των παλιών στελεχών της. Ο θρύλος του πιλοτικού για τους μετρητές προπληρωμής είναι χαρακτηριστικός (ο θρύλος βασίζεται σε πραγματικό περιστατικό που έλαβε χώρα όμως πολλές δεκαετίες πριν).

Η χρήση μετρητών ρεύματος με προπληρωμή δεν είναι καινοτομία. Εφαρμόζεται σε πολιτισμένες χώρες εδώ και πολλές δεκαετίες. Για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περίπτωση αλλά κυρίως για να μειώσει το κόστος της καταμέτρησης και να γίνει ευκολότερη η διαχείριση των καταναλωτών που δεν μπορούν η δεν θέλουν να πληρώσουν στην ώρα τους. Στην Ελλάδα όμως δεν είχαν ποτέ δοκιμαστεί. Τα στελέχη της ΔΕΗ, που πάντα παρακολουθούσαν (και συνεχίζουν υποθέτω να παρακολουθούν) στενά την διεθνή εμπειρία είχαν υπόψη τους την περίπτωση και έπεισαν κάποια στιγμή την Διοίκηση να δοκιμάσει την τεχνολογία. Με προσοχή όπως πάντα - οργανώνοντας ένα πιλοτικό.

Επειδή όμως η Διοίκηση λάμβανε πάντα υπόψη της την καλή εξυπηρέτηση των καταναλωτών και προσπαθούσε να αποφύγει όσο μπορούσε την ενόχλησή τους, αποφάσισε να εφαρμόσει την τεχνολογία σε ένα και μόνο μετρητή. Τον μετρητή ενός δικού της καταστήματος. Τοποθετήθηκε λοιπόν ο μετρητής προπληρωμής στο συγκεκριμένο κατάστημα (που ήταν μάλιστα σε περιοχή "τοπόσημο" της πόλης) και άρχισε η παρακολούθηση του πειράματος.

Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό. Ο προϊστάμενος τους καταστήματος, επιφορτισμένος με την υποχρέωση να προπληρώνει την κατανάλωση, δεν μπόρεσε να χωνέψει την ιδέα και να προσαρμοστεί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα - και μάλιστα επανειλημμένα - την ξαφνική διακοπή της ηλεκτροδότησης του καταστήματος σε ώρες εργασίας με ουρές πελατών που περίμεναν να πληρώσουν τον λογαριασμό τους. Όπως είναι φυσικό η (τότε) Διοίκηση της  ΔΕΗ έκρινε ότι η καινοτομία ήταν εν δυνάμει καταστροφική. Αν εμείς οι ίδιοι ξεχνιόμαστε - που λεφτά δεν μας λείπουν - τι θα κάνουν οι πελάτες μας;  

Από τότε, δηλαδή εδώ και πολλές δεκαετίες μετά από την τραυματική εμπειρία του πιλοτικού, το θέμα των μετρητών προπληρωμής δεν συζητήθηκε ξανά στην ΔΕΗ. Ίσως το τραύμα αυτό στο συλλογικό υποσυνείδητο της επιχείρισης εξηγεί και το ότι η υπενθύμιση του θέματος από τον υπογράφοντα εδώ και πέντε τουλάχιστον χρόνια (ως μέτρο για την μείωση των επισφαλών αιτήσεων) απαντιέται με την σιωπή του τάφου.