Τι Είναι ο ΕΛΑΠΕ - Πόσο Μας Στοιχίζει και Γιατί;

Ο ΕΛΑΠΕ - Ειδικός Λογαριασμός για τις Ανανενώσιμες Πηγές Ενέργειας - είναι ο μηχανισμός που χρησιμοποιεί το κράτος για να επιδοτήσει τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών). Λειτουργεί απο την αρχή του 21ου αιώνα επιβαρύνοντας τους καταναλωτές ρεύματος με το κόστος των επιδοτήσεων αυτών. Είναι αλήθεια ότι, χωρίς τις επιδοτήσεις, η πιθανότητα να έχει εγκατασταθεί έστω και ένα κιλοβάτ ΑΠΕ στην χώρα θα ήταν μηδενική. Αξίζει συνεπώς να έχει κανείς μια εκτίμηση του κόστους αυτής της πολιτικής. Και μια και ανοίξαμε το θέμα ας δούμε και το κόστος της ποινής (αναγκαστική αγορά δικαιωμάτων εκπoμπών CO2) που επιβάλει το κράτος στο όνομα της αποτροπής της κλιματικής αλλαγής στους παραγωγούς με ορυκτά καύσιμα (λιγνίτη και φυσικό αέριο). Μέρος τους οποίου "βοηθάει" και τον ΕΛΑΠΕ. Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν αναφέρονται στο Πίνακα που παρατίθεται παρακάτω και παρουσιάζει τα σχετικά ποσά για την περίοδο 2013-2025*.

Το συνολικό ποσά του "χρεώθηκαν" οι καταναλωτές είτε άμεσα στους λογαριασμούς τους (ΕΤΜΕΑΡ) είτε έμμεσα μέσω της μετακύλισης της χρέωσης για τα δικαιώματα στην περίοδο 2013-2025 (13 χρόνια) ήταν 24,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Απο αυτά 19 διακινήθηκαν μέσω ΕΛΑΠΕ και τα 5,5 (όσα περίσσεψαν απο την στήριξη του ΕΛΑΠΕ) ξοδεύτηκαν με την διάθεση των εσόδων των δημοπρασιών δικαιωμάτων σε άλλους "καλούς σκοπούς" - όχι όμως στους καταναλωτές (με την εξαίρεση του 22-23 όπως αναφέρεται παρακάτω). Τα ετήσια ποσά έχουν μια ανοδική τάση. Εδώ και χρόνια έχουν σταθεροποιηθεί σε ύψος πάνω απο τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Πρεπει να γίνουν όμως ορισμένες επισημάνσεις:

Όπως φαίνεται στον Πίνακα οι ΑΠΕ κοστίζουν περίπου 3 δισεκατομμύρια τον χρόνο (π.χ. το 2025) αλλά τα μισά περίπου τα κερδίζουν "τίμια" στη  χονδρική αγορά. Είναι το αντίτιμο της παραγωγής που πωλούν στην τιμή της χονδρικής (που σε μεγαλο ποσοστό καθορίζεται απο το φυσικό αέριο!). Ο ΕΛΑΠΕ όμως χρειάζεται άλλα τόσα για να τιμήσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις προς τους παραγωγούς ΑΠΕ δηλαδή τις επιδοτήσεις που έχουν συμφωνηθεί.

Απο την άλλη μεριά, όπως ΔΕΝ φαίνεται στον Πίνακα, ένα ποσό αξίας περίπου ενός χρόνου επιδοτήσεων (υπολογίζω γύρω στα 2- 3 δισεκατομμύρια ευρώ) έχει επιστραφεί στους καταναλωτές. Αυτό συνέβη στην περίοδο της κρίσης 2022-2023 όταν ο ΕΛΑΠΕ, λόγω της εκρηκτικής ανόδου της τιμής του φυσικού αερίου είχε πλεόνασμα. Το οποίο το κράτος μοίρασε στους καταναλωτές μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης (στην περίοδο της κρίσης συνεισέφεραν στο ΤΕΜ και τα λιγνιτικά και τα υδροηλεκτικά - ακόμα και οι μονάδες ντίζελ της Κρήτης).

Το κόστος των ΑΠΕ δεν περιορίζεται στις επιδοτήσεις απο τον ΕΛΑΠΕ. Η διείσδυσή τους στο ηλεκτρικό σύστημα έχει εκτινάξει τα τελευταία χρόνια την ανάγκη και το κόστος των εφεδρειών επιβαρύνοντας (με συντηρητικούς υπολογισμούς) την χονδρική τιμή πάνω απο 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Αυτό ισοδυναμεί με ένα ποσό της τάξεως των 500 εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο και πολύ πιθανόν εκμηδενίζει την (υποτιθέμενη) συνεισφορά των ΑΠΕ στην μείωση της μέσης οριακής τιμής του συστήματος,

Επίσης η ανάγκη για την σύνδεση των ΑΠΕ στο δίκτυο έχει οδηγήσει σε αύξηση των δαπανών του ΔΕΔΔΗΕ σε ποσά που δεν είναι εύκολο να υπολογιστούν.  Μόνο ενδείξεις υπάχουν - όπως το ότι οι χρεώσεις δικτύου διανομής έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια και ότι ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ παραδέχεται ότι το 50% του επενδυτικού του προγράμματος αφορά την προσαρμογή του δικτύου στην ανάγκη της αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ.

Οι παραπάνω υπολογισμοί δίνουν ένα κόστος για τους έλληνες καταναλωτές που πλησιάζει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Αυτή η θυσία προφανώς γίνεται με την προσδοκία κάποιου οφέλους - έτσι δεν είναι; Ελπίζω ότι κάποιος ειδικός, εμπειρογνώμων (ή και "πανεπιστημιακός" ενεργός ή επίτιμος) θα αναλάβει να ποσοτικοποιήσει τα οφέλη αυτά (κριτικάροντας και τους δικούς μου υπολογισμούς για το κόστος) ώστε να προσφέρει κάποια παρηγορία στον λαό ότι η θυσία θα πιάσει τόπο.

* Ο Πίνακας καταρτίστηκε με την βοήθεια του νέου συνεργάτη μου ονόματι Claude. Ο οποίος είναι έξυπνος, γρήγορος και εργατικός αλλά σχετικά άπειρος. Που σημαίνει ότι πέφτει συχνά σε λάθη. Έχω υποβάλει τα στοιχεία σε έλεγχο λογικότητας και αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη για τα λάθη που απέμειναν.Χωρίς τον Claude βέβαια θα ήταν ανθρωπίνως αδύνατο να συγκεντρώσει κανείς στοιχεία βασισμένος στις δημοσιεύσεις του ΔΑΠΕΕΠ. Ο ίδιος ο Claude αρνήθηκε στην πράξη να δώσει στοιχεία για την περίοδο πριν το 2013 - έκανε μόνο σχόλια περι καταστροφών. Επιβεβαιώνοντας ότι το ελληνικό κράτος τουλάχιστον είναι άτρωτο απο τις αρνητικές επιπτώσεις της ΤΝ.

 

Προσοχή στις Τιμές "Δολώματα" στο Ρεύμα

Το allazorevma.gr συνιστά στους καταναλωτές να προσέχουν ιδιαίτερα τις προσφορές των Παρόχων για το ρεύμα, γιατί ορισμένοι απο αυτούς καταφεύγουν σε "τεχνάσματα" με τα οποία αποκρύπτουν το πραγματικό κόστος των προσφορών τους. Αυτού του είδους τα "τεχνάσματα" έχουν πολλαπλασιαστεί πρόσφατα και συνήθως παίρνουν την μορφή τιμών - "δολωμάτων".

Πρώτο παράδειγμα οι κλιμακωτές τιμές σε σταθερά τιμολόγια. Προσφέρεται τιμολόγιο με χαμηλότερη τιμή για τις πρώτες 100 -150 κιλοβατώρες κατανάλωσης του μήνα - η οποία και διαφημίζεται - και υψηλότερη τιμή για την πρόσθετη κατανάλωση (πάνω απο 100-150 κιλοβατώρες)  - που αποσιωπάται.

Αυτό βέβαια είνα πταίσμα σε σχέση με το Ειδικό τιμολόγιο της ΔΕΗ (πράσινο-μεταβλητό) στο οποίο πάνω απο τις 200 κιλοβατώρες τον μήνα αλλάζει η τιμή για το σύνολο της κατανάλωσης και όχι μόνο για την πρόσθετη. Ένα απο τα καλύτερα κρυμμένα μυστικά στην αγορά ρεύματος στην χώρα - και ένας εύκολος τρόπος να αυξάνει τα κέρδη της η ΔΕΗ εκμεταλλευόμενη την αδράνεια των πελατών της που βρίσκονται ακόμα στο πράσινο τιμολόγιό της.

Ενα δεύτερο παράδειγμα είναι η προσφορά χαμηλότερης τιμής σε σταθερά τιμολόγια για ένα αριθμό μηνών απο τους 12 της σύμβασης (τους πρώτους 3-4 μήνες συνήθως). Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα αυτό γίνεται πιό αδιαφανές γιατί δεν προσφέρονται διαφορετικές τιμές για τις δυο περιόδους αλλά η αύξηση της τιμής ενεργοποιείται μέσω της μείωσης στην έκπτωση συνέπειας!

Δυο άλλες πρακτικές είναι παλιότερες και συνήθεις αλλά είναι καλό να τις υπενθυμίζουμε απο καιρού εις καιρόν. 

• Η διαφήμιση μόνο της "βασικής τιμής" σε μεταβλητά τιμολόγια. Αποσιωπώντας τον μηχανισμό διακύμανσης - δηλαδή την γνωστή σε όλους ρήτρα αναπροσαρμογής. 
• Η διαφήμιση του μεταβλητού μέρους του τιμολογίου και η αποσιώπηση της πάγιας χρέωσης. Ας σημειωθεί ότι ένα πάγιο 10 ευρώ τον μήνα αυξάνει σημαντικά την τιμή. Ένα  τιμολόγιο που διαφημίζεται με τιμή 15 λεπτά την κιλοβατώρα (και πάγιο 10 ευρώ τον μήνα), στην πραγματικότητα κοστίζει λίγο πάνω απο 18 λεπτά (για ένα καταναλωτή με 300 κιλοβατώρες τον μήνα).

Για να λέμε όμως και του στραβού το δίκιο, προσφέρονται σήμερα στην αγορά σταθερά τιμολόγια που είναι ακριβότερα μεν αλλά δεν χρεώνουν ποινή πρόωρης αποχώρησης. Μια καλή λύση για καταναλωτές που θέλουν να δοκιμάσουν την τύχη τους ελπίζοντας ότι οι τιμές θα πέσουν αργότερα στην διάρκεια του επόμενου 12μηνου.

Τέλος, να υπενθυμίσουμε στους καταναλωτές ότι ο καλύτερος - και δυστυχώς μοναδικός* - τρόπος να αντιμετωπίσουν τις περισσότερες απο τις παραπλανητικές πρακτικές είναι μια επίσκεψη στην  ιστοσελίδα του allazorevma.gr. Που υπηρετεί με αξιοπιστία, ανεξαρτησία και αντικειμενικότητα τους πολίτες απο το 2015.

* Το allazorevma.gr  δεν έχει πιστοποιήσει ακόμα την κρατική ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ (energycost.gr) γιατί, όπως λειτουργεί σήμερα, συμβάλει μάλλον στην παραπλάνηση των καταναλωτών παρά στην διευκόλυνσή τους.  

Δείκτης Τιμών Σεπτεμβρίου 26: Είδες η ΔΕΗ;

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Σεπτέμβριο μειώθηκε σε σχέση με τον δείκτη Αυγούστου '26. Από 260 πήγε στα 240,13 ευρώ την μεγαβατώρα (-7,6%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις έμειναν σταθερές τον Σεπτέμβριο του '26 σε 86,49 ευρώ/ MWh.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, είχε σημαντική μείωση στα 140,24 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 159 τον Αύγουστο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Σεπτέμβριο σε μέσο όρο ήταν στα 169,76 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (171 ευρώ την μεγαβατώρα). Την μεγάλη διαφορά έκανε η ΔΕΗ το πιο φθηνό σταθερό τιμολόγιο της οποίας έριξε την τιμή στα 126 ευρώ την μεγαβατώρα απο 153 τον προηγούμενο μήνα (-17,6%). Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Σεπτέμβριο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά (+14,9 %) για τέταρτο συνεχή μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές (-0,7%). Η ΔΕΗ μείωσε δραστικά τις τιμές της σε σχέση με του προηγούμενο μήνα (-17,6%) για το πιο ανταγωνιστικό σταθερό της τιμολόγιο.

Αντίθετα με τον Δείκτη Τιμών (που βασίζεται στα φθηνότερα τιμολόγια που είναι διαθέσιμα στην αγορά) το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Σεπτέμβριο του 2026 αυξήθηκε στα 312 ευρώ την μεγαβατώρα (+4%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε μεταβλητό (πράσινο/κίτρινο) τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 72 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.170 ευρώ - δηλαδή περίπου 325 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (845 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Η διαφορά στην ετήσια δαπάνη ανάμεσα στο Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο και το φθηνότερο σταθερό τιμολόγιο (που καθορίζει και τον δείκτη τιμών του allazorevma.gr) εκτοξεύτηκε τον Σεπτέμβριο απο περίπου 180 ευρώ κατά μέσο όρο μέσα στο 2026 σε 325 ευρώ ετησίως.

Μπαταρίες "Merchant" - Κάν'το όπως στο Τέξας;

Σε προηγούμενο σημείωμα αναρωτήθηκα με ποιό τρόπο μπορεί να υποστηρίξει το κράτος τις μπαταρίες που δεν απαιτούν επιδότηση - τις λεγόμενες merchant. Εξέφρασα μάλιστα την υποψία ότι κάτι θα βρούν για να πείσουν τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν τα έργα αυτά. Μια μικρή έρευνα έδειξε ότι οι υποψίες μου ήταν ίσως υπερβολικές. Γιατί υπάρχει πράγματι ένα μέρος στον κόσμο που όλες οι εγκατεστημένες μπαταρίες είναι merchant. Αυτό είναι η πολιτεία του Τέξας στις ΗΠΑ. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Για πολλούς λόγους. Ένας είναι ή επιμονή του διαχειριστή (ERCOT) να λειτουργεί την χονδρική ως αγορά ενέργειας και μόνο. Δεν υπάρχει αγορά δυναμικότητας (capacity market). Αυτό σημαίνει ότι η μεταβλητότητα της χονδρικής είναι πολύ υψηλή - συνεπώς η κερδοφορία/ κερδοσκοπία (arbitrage) των μπαταριών αποδίδει περισσότερο* (εμείς εδώ σχεδιάζουμε capacity market - μήπως να το ξαναδούμε;)

Ένας άλλος λόγος είναι η ταχύτατη αύξηση της ζήτησης στο Τέξας. Που είναι η πιο δημοφιλής πολιτεία ανάμεσα στους κατασκευαστές Data Centers. Οι επενδύσεις υποβοηθούνται επίσης απο την αφθονία και χαμηλή τιμή της γής, τους ευνοικούς όρους δόμησης και το πολύ αποτελεσματικό ρυθμιστικό περιβάλον σχετικά με αδειοδοτήσεις κλπ. Ολα αυτά όμως με μια προυπόθεση: Καμία επιδότηση απο τον ERCOT - κανένα εγγυημένο έσοδο. 

Αυτό είναι θαύμα. Αλλά όπως όλα τα θαύματα, διαρκούν μόνο μέχρι να φθάσει κανείς στις υποσημειώσεις. Μπορεί το Τέξας να προστατεύει την δημοσιονομική πειθαρχία του, αλλά το Ομοσπονδιακό κράτος προστρέχει σε βοήθεια. Με τον περίφημο "Νόμο περί Μείωσης του Πληθωρισμού" (IRA - Inflation Reduction Act) της προηγούμενης κυβέρνησης, ο επενδυτής σε μπαταρίες ωφελείται απο μια φορολογική πίστωση (Tax Credit)  που ανέρχεται στο 30% και μπορεί να φθάσει (αν αγοράζει αμερικάνικα) το 50% της επένδυσής του. 

Το ακόμα καλύτερο είναι ότι αυτή την φορολογική πίστωση μπορεί (όπως προβλέπει ο νόμος) να την ρευστοποιήσει πουλώντας την σε τρίτο. Εισπράττει τα χρήματα την στιγμή που οι μπαταρίες του συνδέονται στο δίκτυο. Ο μηχανισμός που φέρνει σε επαφή τον πωλητή και τον αγοραστή των φορολογικών πιστώσεων είναι επαγγεματικά στημένος και λειτουργεί άψογα. 

Φαίνεται λοιπόν ότι το Τέξας είναι πράγματι μια ιδιαίτερη περίπτωση στο ότι δεν επιδοτεί η πολιτεία τις μπαταρίες. Στις υπόλοιπες πολιτείες - στην  Καλιφόρνια για παράδειγμα - οι μπαταρίες επιδοτούνται και απο την Πολιτεία και απο το Ομοσπονδιακό κράτος. Το Τέξας μπορεί να περιφανεύεται για τις merchant μπαταρίες του αλλά ο τίτλος "merchant" είναι ίσως λίγο υπερβολικός.

Είναι το Τέξας μια ιδέα για εμάς; Φοβάμαι ότι περιοριζόμαστε απο το γεγονός ότι στην ΕΕ οι χώρες μέλη σε ορισμένα θέματα έχουν μικρότερη δυνατότητα άσκησης πολιτικής απο ότι οι πολιτείες των ΗΠΑ (και αυτό πρέπει να το δούμε κάποτε!). Οι φορολογικές πιστώσεις έχουν δημοσιονομικό κόστος και σε αυτό η ΕΕ έχει λόγο. Μπορούμε να τις κρύψουμε; Δύσκολο. Νομίζω ότι θα χρησιμοποιηθούν τα CfDς, που έχουν το πλεονέκτημα ότι ο λαός δεν κατανοεί τι είναι αλλά την πράξη εγγυώνται μια ελάχιστη τιμή πώλησης για όλη τη διάρκεια (10 χρόνια;) της ζωής τους στις μπαταρίες. Το κόστος των οποίων θα χωθεί στον ΕΛΑΠΕ. Ισως να κάνω λάθος. Θα διασκεδάσουμε όμως παρακολουθώντας τους γραφειοκράτες που θα προσπαθήσουν να κρύψουν το γεγονός ότι μπαταρίες χωρίς κρατική υποστήριξη φαίνεται ότι δεν είναι "bankable" - χρηματοδοτήσιμες.

* Το capacity market καταλήγει στην πράξη ως επιδότηση για την διαθεσιμότητα ισχύος - που ωφελεί εκτός απο τις μπαταρίες και τους ανταγωνιστές τους στην αγορά εφεδρείας 

Μάλλον οι Μπαταρίες δεν Πρόκειται να μας Σώσουν ...

Μεγάλος θόρυβος έχει σηκωθεί πρόσφατα στον "δημόσιο διάλογο" για την έλλειψη μπαταριών στο δίκτυο. Πολιτικοί, Λειτουργοί του Τύπου,"πανεπιστημιακοί" και λοιποί δημοσιολογούντες έχουν  πέσει σε κατάθλιψη γιατί η χώρα χάνει την ευκαιρία να μειώσει τις τιμές του ρεύματος επειδή καθυστερεί να εγκαταστήσει μπαταρίες στο δίκτυο ηλεκτρισμού.

Να προσπαθήσω να ελαφρύνω το άγχος τους. Άδικα ανησυχούν (και μερικοί θυμώνουν). Είναι πιθανό στο μακρινό μέλλον οι μπαταρίες να γίνουν σημαντικό μέρος της υποδομής του ηλεκτρικού συστήματος στην χώρα. Αυτό που δεν είναι πιθανό στο προβλεπτό μέλλον (ας πούμε μέχρι το 2030) είναι να συνεισφέρουν στην μείωση των τιμών του ρεύματος για τους τελικούς καταναλωτές.

Πως μπορεί κανείς να κάνει αυτή την πρόβλεψη; Απλό: Για να εγκατασταθούν οι μπαταρίες πρέπει να επιδοτηθούν. Αυτό σημαίνει ότι είναι ακριβότερες απο τις εναλλακτικές που είναι: Η αποκοπή των ΑΠΕ (ή καλύτερα οι αρνητικές τιμές στην χονδρική) ή η παραγωγή απο φυσικό αέριο και υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Ανάγκη για επιδότηση ισοδυναμεί με αυξημένο κόστος γιατί υποχρησιμοποιούνται οι πιο ανταγωνιστικοί τρόποι παραγωγής.

Γιατί το κράτος επιδοτεί τις μπαταρίες; Για να βοηθήσει τους ιδιώτες ιδιοκτήτες ΑΠΕ να διασώσουν τις επενδύσεις τους (οι "πεταμένες" κιλοβατώρες είναι ιδιωτικό κόστος αλλά δημόσιο όφελος!). Το κράτος, όπως συνηθίζει (και όχι μόνο στην Ελλάδα), ενεργεί συνήθως όταν συγκεντρωμένα συμφέροντα απειλούνται - χωρίς να δίνει ιδαίτερη προσοχή στο ευρύ κοινό. Το εύλογο ερώτημα είναι: Γιατί διαχέεται με εντυπωσιακή ομοφωνία απο την ιντελλιγκέντσια και ειδικά απο τους Λειτουργούς του Τύπου, που υποτίθεται ότι ελέγχουν το κράτος και προστατεύουν τα συμφέροντα των πολλών, η εσφαλμένη ιδέα ότι οι μπαταρίες θα μας σώσουν*; Η άγνοια είνα η πιο καλοήθης εξήγηση που μπορώ να δώσω. 

Ποιά είναι η λύση; Η εγκατάσταση "merchant" μπαταριών. Δηλαδή μπαταριών που δεν απαιτούν επιδότηση (ούτε Contract for Difference που αποτελεί επιδότηση καθώς εγγυάται στους επενδυτες σταθερή ελάχιστη τιμή μακροχρόνια). Διαβάζω ότι υπάρχουν τέτοιοι αισιόδοξοι επενδυτές. Οι οποίοι προσπαθούν αυτό τον καιρό να πείσουν τις τράπεζες να τους χρηματοδοτήσουν. Αν και όταν προχωρήσουν τέτοιου είδους έργα θα αναθεωρήσω τις απόψεις μου. Υποθέτω όμως ότι το κράτος θα ανακαλύψει μια καινοτομική ιδέα για ένα νέο είδος επιδότησης. Φοβάμαι ότι θα ακολουθήσει την πεπατημένη και θα μεταφέρει το κόστος στους καταναλωτές - πράγμα που μέχρι στιγμής αποκρύπτει η ντόπια ιντελλιγκέντσια. 

Υπολογίζω ότι οι τιμές του ρεύματος μπορούν να πέσουν κατά 30% αν "σταματήσουμε να φοβόμαστε και μάθουμε να αγαπάμε"** την κλιματική αλλαγή. Γιατί οι επιδοτήσεις που αυξάνουν την τιμή του ρεύματος (στις ΑΠΕ, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις μπαταρίες) είναι ασφάλιστρα για ένα κίνδυνο για τον οποίο ούτε είμαστε υπεύθυνοι ούτε μπορούμε να αποτρέψουμε. Είναι στην καλύτερη περίπτωση ένα συγχωροχάρτι.

* Ρώτησαν τους καημένους τους Βούλγαρους αν η προσωρινή τους "τύχη" θα διαρκέσει τόσο ώστε να αποσβέσουν σε εύλογο χρόνο τις επενδύσεις τους σε μπαταρίες;  Και ποιά είναι εν τέλει η διαφορά για το καταναλωτικό κοινό αν τα κέρδη πηγαίνουν σε τσέπες Βούλγαρων η Ελλήνων επενδυτών; Μάλιστα, αν οι Βούλγαροι επιδοτούνται, αυτό είναι όφελος για τους Ελληνες καταναλωτές.

**Αναφορά στον ειρωνικό υπότιτλο της ταινίας του Κιούμπρικ (1964): Dr Strangelove: "How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb".

Το Κράτος Κάνει Οικονομία στην Αλήθεια για το Ρεύμα

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι το κράτος διαχέει στο κοινό ανώνυμα, μέσω των Λειτουργών του Τύπου, πληροφορίες που απέχουν απο την αλήθεια σχετικά με τις τιμές του ρεύματος*. Με δυο τρόπους: α) παραποιώντας τα δεδομένα β) απαντώντας σε ερώτημα που αυτό επιλέγει και όχι αυτό που αφορά τους πολίτες.

"Υπάρχουν σταθερά τιμολόγια με τιμή κάτω από 15 λεπτά διαθέσιμα στην αγορά" ισχυρίζεται το κράτος. Μιμούμενο τις πρακτικές των τηλεφωνικών πωλήσεων (call centers) αδιαφορεί για τις πάγιες χρεώσεις. Πράγματι υπάρχουν τιμολόγια με τιμή κιλοβατώρας χαμηλότερη απο 15 λεπτά. Με πάγια όμως που είναι πάνω απο 10 ευρώ τον μήνα. Στην πράξη, υπολογίζοντας και το πάγιο δεν υπάρχει παρά μόνο ένα τιμολόγιο που είναι (για τον μέσο καταναλωτή) κάτω απο 15 λεπτά. Σημειωτέον ότι το πάγιο  αυξάνει την πραγματική τιμή του ρεύματος όσο χαμηλότερη είναι η κατανάλωση. Επιδοτούνται δηλαδή οι μεγάλοι καταναλωτές απο τους μικρότερους. 

Το κράτος χρησιμοποιεί το παραποιημένο αυτό δεδομένο για να αιτιολογήσει το ότι δεν προτίθεται να επιδοτήσει το ρεύμα. Συγκρίνει γι' αυτό την πρακτική της προηγούμενης κρίσης όπου επιδοτούσε τόσο ώστε να μην ξεπερνά η τιμή τα 15 λεπτά. "Αφού διατίθενται στην αγορά τέτοια τιμολόγια δεν χρειάζεται να επιδοτήσουμε". Λαθροχειρία σε δυο επίπεδα Πρώτο: Τα 15 λεπτά της κρίσης του 22-23 αφορούσαν πράσινα τιμολόγια με χαμηλό πάγιο. Τα σημερινά αφορούν μπλέ τιμολόγια με, οπως προαναφέρθηκε, υψηλές πάγιες χρεώσεις. Δεύτερο: Τα πράσινα τιμολόγια του 22-23 αφορούσαν την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών. Τα μπλε σήμερα αφορούν ένα ποσοστό γύρω στο 30% των καταναλωτών. 

"Μα δεν μπορούν όσοι είναι σε πράσινο τιμολόγιο να πάνε στα φτηνά μπλε που προσφέρει η αγορά;" Αυτή είναι μια φράση, που αφήνει να εννοηθεί το κράτος, ισάξια σε υποκρισία με την θρυλική αποστροφή της Μαρίας Αντουανέττας: "Αφού δεν έχουν ψωμί γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;" Το κράτος απαντά στην λάθος ερώτηση. Που είναι όχι το πως μερικές χιλιάδες τυχεροί καταναλώτες θα έχουν τη ευκαιρία να σωθούν τους επόμενους 12 μήνες αλλά αν η συντριπτική πλειοψηφία - τα εκατομμύρια - των πολιτών θα βοηθηθούν να ξεπεράσουν την επερχόμενη κρίση. Ιδιαίτερα αυτών που θα παραμείνουν σε πράσινα και κίτρινα τιμολόγια οι οποίοι θα υποστούν δραματικές αυξήσεις τους επόμενους 6 μήνες τουλάχιστον.

Η ρητορική του κράτους, όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω, μου φαίνεται τόσο ασθενική, που έχω αμφιβολία ότι θα αρκέσει ώστε να αποφευχθεί τελικά η επιδότηση. Η οποία θα πρέπει, όπως πάντα προτείνω, να δοθεί με τη μορφή πάγιας ισόποσης ενίσχυσης μέχρι ένα όριο κατανάλωσης (εξουδετερώνοντας έτσι μέρος των παγίων χρεώσεων). Και η οποία θα πρέπει να επεκταθεί και στους μικρούς επαγγελματικούς καταναλωτές οι οποίοι θα υποστούν ακόμα δυσμενέστερες τις επιπτώσεις της κρίσης. Όπως παραδοσιακά συμβαίνει στην χώρα μας απο την εποχή του κρατικού μονοπωλίου ακόμα. 

* Οι απόψεις που διατυπώνονται παρακάτω βασίζονται στην υπόθεση ότι οι Λειτουργοί του Τύπου μεταφέρουν με ακρίβεια τις ανώνυμες κρατικές δηλώσεις

Οι "Έξυπνοι" Μετρητές Αλλάζουν τις Χρεώσεις του Δικτύου Διανομής

Ο τρόπος με τον οποίο χρεώνεται το δίκτυο διανομής στους λογαριασμούς ρεύματος αλλάζει όταν εγκατασταθεί "Εξυπνος" μετρητής. Το απλό αλλά σημαντικό αυτό γεγονός κρατιέται μυστικό απο τους καταναλωτές. Όχι τυπικά - όλοι οι Πάροχοι στους τιμοκαταλόγους τους περιλαμβάνουν τα σχετικά νούμερα και  φόρμουλες υπολογισμού - αλλά ουσιαστικά. 

Οι Πάροχοι - αλλά κυρίως η Πολιτεία και η ΡΑΑΕΥ - έχουν μέχρι στιγμής παραμελήσει το στοιχειώδες καθήκον τους να ενημερώσουν τους καταναλωτές ότι με την εγκατάσταση του έξυπνου μετρητή - για την οποία δεν έχουν δικαίωμα να φέρουν αντίρρηση - οι χρεώσεις του δικτύου διανομής εξαρτώνται πλέον απο την καταναλωτική τους συμπεριφορά. 

Η χρέωση για το δίκτυο διανομής δεν είναι αμελητέο ποσό. Για ένα μέσο καταναλωτή με συμβατικό (όχι έξυπνο) μετρητή, με συμφωνημένη ισχύ 25KVA, η ετήσια χρέωση ανέρχεται στα 6,766Χ25=169,15 ευρώ (με τον ΦΠΑ 179,3) - που ισοδυναμεί με ένα ποσοστό γύρω στο 15% της συνολικής του δαπάνης για ρεύμα. Αν εγκατασταθεί στο σπίτι του έξυπνος μετρητής η ετήσια χρέωση θα είναι 210,139Χ(Μέση ισχύς κατανάλωσης σε ώρες αιχμής). Πόση είναι αυτή η "Μέση ισχύς κατανάλωσης" και ποιές είναι αυτές οι ώρες αιχμής; 

Ο Πάροχος τυπικά ενημερώνει στον τιμοκατάλογό του. Αλλά ποιός καταναλωτής γνωρίζει ότι πρέπει πλέον να αλλάξει την συμπεριφορά του στις "ώρες αιχμής"; Λεπτομέρειες θα πει κανείς. Καθόλου λεπτομέρειες - αρκεί ένας στοιχειώδης υπολογισμός. Με βάση τον νέο ορισμό της ισχύος είναι πιθανό - για παράδειγμα - με 1 KVA  "μέση ισχύ σε ώρες αιχμής" (από τα συμφωνημένα 25 KVA) η ετήσια χρέωση μετά την εγκατάσταση του έξυπνου μετρητή απο τα 169,15 να ανέβει στα 210,139 ευρώ τον χρόνο (απο 179,3 σε 222,75 με τον ΦΠΑ)- δηλαδή να αυξηθεί κατά 25%!

Πόσο εύκολο είναι στις ώρες αιχμής η κατανάλωση ενός σπιτιού να ανέβει στο 1 KVA; Η απάντηση είναι απλή: Για να είναι ώρα αιχμής σημαίνει ότι είναι η ώρα που τα σπίτια έχουν ανάγκη να καταναλώνουν περισσότερο ρεύμα*. Άλλωστε αυτός είναι ο λόγος του νέου τρόπου τιμολόγησης: να πείσει του καταναλωτές να αλλάξουν συνήθειες. Να μεταφέρουν την κατανάλωσή τους σε ώρες εκτός των ωρών αιχμής. Για να το κάνουν όμως πρέπει κάποιος να τους ενημερώσει. Αλλιώς ο ΔΕΔΔΗΕ έχει λάβει μια αύξηση στα έσοδά του χωρίς κανείς να το πάρει είδηση - και δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά - ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια.

Μπορεί κανείς εύλογα να υποθέσει ότι ο δισταγμός της Πολιτείας να ενημερώσει τους καταναλωτές για την καινοτομία στις χρεώσεις δικτύου οφείλεται στο ότι θα έπρεπε να δώσει το ακριβώς αντίθετο μήνυμα απο αυτό που διαχέει εδώ και καιρό: Την προτροπή να μεταφέρουν στις ίδιες ώρες αιχμής (που σε μεγάλο βαθμό συμπίπτουν) μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσής τους για να ωφεληθούν απο τις "φθηνές τιμές λόγω της παραγωγής των ΑΠΕ" στις ώρες αυτές. 

Η αλλαγή του τρόπου χρέωσης του δικτύου διανομής με την βοήθεια των έξυπνων μετρητών είναι μια απο τις μεγαλύτερες καινοτομίες που έχει εισάγει το κράτος στο ρεύμα. Και την κρατάει μυστική - πράγμα που μηδενίζει την αποτελεσματικότητά της. Ακριβώς για τον λόγο αυτό έχω προτείνει είτε την (προσωρινή;) κατάργησή της είτε την εθελούσια αποδοχή της απο τον καταναλωτή στον οποίο θα εγκατασταθεί έξυπνος μετρητής. Να μπορεί δηλαδή να επιλέγει να μείνει στον συμβατικό τρόπο τιμολόγησης του δικτύου διανομής. Σε ώτα μη ακουόντων όπως συνήθως.

* Το ψυγείο και ένα κλιματιστικό ή μια αντλία θερμότητας αρκούν για το 1 KVA. Για εμπορικούς καταναλωτές (Γ21) είναι ακόμα χειρότερο γιατί αυτοί στην πλειοψηφία τους καταναλώνουν με μεγαλύτερη ισχύ αλλά και η ζήτησή τους είναι λιγότερο ελαστική.