My Blog List

06/03/2021

Τι συνέβη στο Τέξας; Έφαγαν Αυτογκόλ;

Αυτό που συνέβη στο Τέξας στα μέσα Φεβρουαρίου ήταν ένα μια εξαιρετικά μεγάλη αστοχία του ηλεκτρικού Σύστηματος της Πολιτείας. Περίπου 4 εκατομμύρια σπίτια (το ένα τέταρτο των νοικοκυριών) έμειναν για μέρες χωρίς ρεύμα γιατί ο διαχειριστής του Σύστηματος προέβη σε αναγκαστικές κυλιόμενες απορρίψεις φορτίου για να εξασφαλίσει την ευστάθεια του. Ποια ήταν η  αφορμή για την κρίση και ποια τα αίτιά της;

Πριν προχωρήσουμε να θέσουμε το γενικό πλαίσιο. Θα βοηθήσει την ανάλυση η σύγκριση με κάτι πιο οικείο σε μας  - την Ευρώπη και την Γερμανία ειδικότερα. Το Τέξας είναι μια Πολιτεία με πληθυσμό 28 εκατομμύρια (συγκρίσιμο με το σύνολο Ολλανδίας συν Βέλγιο) και έκταση μεγαλύτερη από το άθροισμα της Γαλλίας και της Γερμανίας. Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι 20% υψηλότερο από αυτό της Γερμανίας. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πληθυσμός του Τέξας αυξήθηκε κατά 15% μεταξύ 2010 και 2019 (κατά 4 εκατομμύρια). Στην περίοδο αυτή κτίσθηκαν στην πολιτεία του Τέξας 1,5 εκατομμύριο κατοικίες  - οι περισσότερες στις ΗΠΑ.

Στον ηλεκτρισμό οι ομοιότητες του Τέξας με την Γερμανία είναι πολλές. Οι δύο "χώρες" έχουν σημαντικές επενδύσεις στην αιολική ενέργεια. Οι Γερμανοί έχουν περίπου 65 GW αιολικής και οι Τεξανοί γύρω στα 28 GW. Άρα, η κατά κεφαλή εγκατεστημένη ισχύς αιολικών στο Τέξας είναι λίγο μεγαλύτερη από την Γερμανία. Το Τέξας είναι μια προνομιούχος περιοχή για αιολικά γιατί το δυτικό του μέρος, που είναι σχεδόν απέραντη στέπα, προσφέρει αιολικές συνθήκες θαλάσσιας (offshore) σε κόστος επίγειας εγκατάστασης (onshore). Κατά τα λοιπά οι Γερμανοί βασίζονται περισσότερο στα λιγνιτικά, ανθρακικά και πυρηνικά από ότι οι Τεξανοί - που βασίζονται κυρίως στο φυσικό αέριο (δεδομένου ότι είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο).

Η αιχμή των συστημάτων είναι περίπου στο ίδιο επίπεδο παρά το ότι οι Τεξανοί είναι λιγότεροι - γύρω στα 65-70 GW. Στο Τέξας είναι παραδοσιακά θερινή - κάνει ζέστη το καλοκαίρι. Γενικά οι Τεξανοί καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια κατά κεφαλή - διπλάσια σχεδόν από τους Γερμανούς.

Η δομή των συστημάτων και ο σχεδιασμός των αγορών δεν διαφέρει πολύ. Οι αγορές είναι απελευθερωμένες με σχεδόν ίδιο τρόπο - δεν υπάρχουν κρατικές εταιρείες στην Γερμανία ούτε στο Τέξας. Εξαιρέσεις είναι μικρές δημοτικές επιχειρήσεις - πολλές σε αριθμό στην Γερμανία, λιγότερες στο Τέξας. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι και οι δύο "χώρες" έχουν επιλέξει να λειτουργούν το σύστημά τους με αγορές ενέργειας μόνο και έχουν αποφύγει την θεσμοθέτηση αγορών δυναμικότητας. Έχουν δηλαδή αποφασίσει να επαφίονται στις αγορές ενέργειας για να δημιουργούν κίνητρα για την παροχή εφεδρείας στο ηλεκτρικό σύστημα (πράγμα που αρέσει στο ισχυρό αιολικό λόμπι και στις δύο "χώρες")

Υπάρχουν και διαφορές. Ίσως η σημαντικότερη είναι ότι το ηλεκτρικό σύστημα του Τέξας έχει πολύ μικρότερες διασυνδέσεις με τις υπόλοιπες πολιτείες - σε αντίθεση με την Γερμανία (οι διασυνδέσεις των Τεξανών είναι μικρότερες από 1 GW). Μια άλλη διαφορά, που είναι αξιοπρόσεκτη, καθώς μια αμερικανική Πολιτεία έχει ήδη πετύχει ένα στόχο που η ΕΕ αποτυγχάνει μέχρι στιγμής ακόμα και να πλησιάσει, είναι ότι σχεδόν το σύνολο των καταναλωτών στο Τέξας έχει πλέον έξυπνο μετρητή εγκατεστημένο (και τον πρώτο πάροχο που προσέφερε δυναμικά τιμολόγια μέχρι να πτωχεύσει με την πρόσφατη κρίση!)

Τέλος, η ακόμα πιο σημαντική διαφορά είναι ότι η μέση τιμή της κιλοβατώρας στην Γερμανία για τους οικιακούς καταναλωτές είναι τρείς (!) φορές υψηλότερη από αυτή στο Τέξας (30 λεπτά του ευρώ στην Γερμανία  - 12 λεπτά του δολαρίου στο Τέξας).  Που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υψηλότερες επιδοτήσεις των ΑΠΕ στην Γερμανία.

Η αφορμή για την  κρίση ήταν η ασυνήθιστη για το Τέξας κακοκαιρία. Ήταν ένα γεγονός που συμβαίνει μια φορά τα δεκαπέντε χρόνια ίσως και σπανιότερα. Πιο ενδιαφέρον είναι να αναλύσει κανείς γιατί το αναπάντεχο αυτό γεγονός προκάλεσε τόσο σοβαρή αστοχία. Με βάση τα γεγονότα που συνέβησαν και την συγκριτική ανάλυση που προηγήθηκε μπορούν να βγουν ορισμένα συμπεράσματα και να καταλογισθούν τυχόν ευθύνες.

Ξεκινάμε με τους αθώους. Ήταν αιτία η ιδιωτικοποιημένη δομή του κλάδου; Ίσως αλλά αυτό δεν θα προστάτευε ούτε τους Γερμανούς γιατί έχουν παρόμοια δομή ιδιοκτησίας. Έφταιγε το ότι οι Τεξανοί βασίζονται στις αγορές ενέργειας μόνο; Αν έφταιγε έχουν και οι Γερμανοί πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση η απώλεια ταυτόχρονα 30 GW ισχύος φυσικού αερίου σε μια αιχμή 70 GW δεν θα μπορούσε να καλυφθεί από το περιθώριο ασφαλείας κανενός συστήματος - με αγορά δυναμικότητος ή όχι.  Έφταιγε ότι οι Τεξανοί είχαν πολλά αιολικά; - μα οι Γερμανοί έχουν άλλα τόσα (κατ' αναλογία). Τα αιολικά δεν ήταν η ρίζα του προβλήματος στο Τέξας - η συνεισφορά τους έτσι κι αλλιώς ήταν αμελητέα. Από τα 28 GW εγκατεστημένα, 6,8 ήταν προγραμματισμένα την  κρίσιμη μέρα και από αυτά τα μισά πάγωσαν. Δεν έχασε  η Βενετιά βελόνι.

Φαίνεται λοιπόν ότι ο σχεδιασμός της αγοράς στο Τέξας είναι συμβατικός - τουλάχιστον συγκρινόμενος με τη Γερμανική αγορά. Καθιστούσε την Πολιτεία τόσο ανοχύρωτη στο ακραίο συμβάν όσο και την Γερμανία. Ceteris paribus. Αν όλα τα άλλα ήταν τα ίδια. Ορισμένα δεν ήταν τα ίδια.

Πιθανότερος ένοχος είναι η έλλειψη διασυνδέσεων. Η διαφορά μεταξύ των δύο περιπτώσεων είναι τόσο χαώδης (το Τέξας στην πράξη δεν έχει διασυνδέσεις) που εύκολα βγαίνει το συμπέρασμα ότι το γερμανικό σύστημα θα άντεχε περισσότερο με την βοήθεια των γειτόνων του (προς το παρόν δημιουργεί αυτό προβλήματα στους γείτονες βέβαια). Είναι και το σημείο όπου ίσως πρέπει να καταλογισθεί αβλεψία στον σχεδιασμό της αγοράς του Τέξας (ας σημειωθεί πάντως ότι στο Τέξας έχουν  επενδυθεί πολλά δισεκατομμύρια δολάρια για να γίνουν διασυνδέσεις των αιολικών που είναι εγκατεστημένα στην αχανή δυτική πλευρά της Πολιτείας). Όπως και να έχουν τα πράγματα, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Διαχειριστή (ERCOT) του Τέξας (κάτι σαν τον δικό μας ΑΔΜΗΕ) ήδη αποπέμφθηκε από την θέση του.

Ένας άλλος πιθανός ένοχος είναι η δομή της ζήτησης ηλεκτρισμού μεταξύ των δύο περιπτώσεων. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι Τεξανοί καταναλώνουν διπλάσια ποσότητα ρεύματος κατά κεφαλή και - ακόμα χειρότερα - για θέρμανση (ούτε καν αντλίες θερμότητας). Στην Γερμανία οι καταναλωτές χρησιμοποιούν φυσικό αέριο. Η δομή της κατανάλωσης όμως έχει με την σειρά της δύο άλλοθι. Το γεγονός ότι το ρεύμα στοιχίζει τρείς φορές λιγότερο στο Τέξας από ότι στην Γερμανία και στο ότι οι κλιματικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές - οι Τεξανοί έχουν πρώτη προτεραιότητα να προστατευθούν από την ζέστη ενώ οι Γερμανοί από το κρύο. Ο κίνδυνος για blackout στην Γερμανία θα ήταν μεγαλύτερος το καλοκαίρι.

Ποια είναι τα συμπεράσματα από την παραπάνω ανάλυση; Πρώτα, ότι από την συγκεκριμένη κρίση δεν μπορούν να βγουν συμπεράσματα σχετικά με την δομή του κλάδου και τη ρύθμισή του (ιδιωτικοποίηση κλπ.) ούτε με την επιλογή της αγοράς ενέργειας μόνο (την απουσία δηλαδή αγοράς δυναμικότητας). Από την άλλη μεριά, ένα συμπέρασμα που φαίνεται να βγαίνει χωρίς μεγάλη δυσκολία, είναι η επιβεβαίωση της σημαντικότητας της ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών (φυσικών) διασυνδέσεων (η Ελλάδα είναι πολύ πίσω στον θέμα αυτό). 

Τέλος, να παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν δύο ειδών καταστροφές: αυτές που έχουν αιτία τα φυσικά φαινόμενα και αυτές που έχουν ως αιτία ανθρώπινες (ατομικές ή συλλογικές) αποφάσεις. Η κρίση στο Τέξας οφείλεται σε αναπάντεχο φυσικό φαινόμενο. Η παρόμοια σε έκταση και καταστροφικές συνέπειες κρίση της Καλιφόρνιας το μακρινό 2000 ήταν αποτέλεσμα λανθασμένων πολιτικών αποφάσεων. Ο κυβερνήτης της Πολιτείας στην βάρδια του οποίου έσκασε η κρίση ανακλήθηκε με δημοψήφισμα. Με άλλα λόγια καλύτερα να προσπαθούμε να ελέγξουμε αυτό που είναι στο χέρι μας. Η απάντηση συνεπώς στο ερώτημα του τίτλου είναι: Το Τέξας δέχθηκε γκολ από ξαφνική αντεπίθεση του αντιπάλου. Οι καλιφορνέζοι ήταν που έφαγαν το αυτογκόλ. 

Τώρα ξεχάστε ότι διαβάσατε στις ελληνικές εφημερίδες και τα κοινωνικά δίκτυα.

ΥΓ. Η ανάλυση ισχύει κατ΄ αναλογία στο πρόσφατο πρόβλημα της αγοράς εξισορρόπησης στην Ελλάδα. Δεν ήταν ατύχημα - ήταν καθαρό αυτογκόλ. Όσο και αν οι ειδήμονες, οι αρμόδιοι και ορισμένοι ενδιαφερόμενοι προσπάθησαν (ομνύοντας στις ελεύθερες αγορές) να μας πείσουν για το αντίθετο.









04/03/2021

Πόσο Κοστίζει Τελικά το Ηλεκτρικό Ρεύμα;

Στον καταναλωτή που παρακολουθεί τις διαφημίσεις των Παρόχων σήμερα στην Ελλάδα δημιουργείται η εντύπωση ότι το ρεύμα πωλείται σε τιμές από 3 έως 4 λεπτά την κιλοβατώρα. Η πραγματικότητα είναι ότι το ρεύμα (στο ανταγωνιστικό του μέρος) πωλείται από τους εναλλακτικούς παρόχους, σε τιμές που σήμερα κυμαίνονται από 7,7 έως 9,6 λεπτά  με μέσο όρο τα 8,5 λεπτά και από την ΔΕΗ γύρω στα 10,2 λεπτά την κιλοβατώρα. 

Οι πάροχοι στις διαφημίσεις τους  αποφεύγουν συνήθως να αναφέρουν τις πάγιες χρεώσεις (ή "συνδρομές") και την χρέωση "ρήτρας οριακής τιμής συστήματος". Αυτές οι χρεώσεις κάνουν την  διαφορά.

Στο περιβάλλον αυτό της σύγχυσης και του αποπροσανατολισμού ο καταναλωτής έχει σύμμαχο τις ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών. Σ΄ αυτές θα βρει την καλύτερη επιλογή για το δικό του προφίλ κατανάλωσης με υπολογισμένες όλες τις χρεώσεις.

Αν μάλιστα αλλάξει πάροχο μέσω του allazorevma.gr, της πρώτης ιστοσελίδας σύγκρισης τιμών στην Ελλάδα, που δραστηριοποιείται στην αγορά εδώ και πέντε χρόνια, θα αμειφθεί από την ίδια την ιστοσελίδα.

Με ένα ποσό αρκετά σημαντικό ώστε να εξασφαλίσει με σιγουριά την (πραγματικά) χαμηλότερη τιμή της αγοράς!





03/03/2021

Η Αγορά Παραμένει σε Ασταθή Ισορροπία

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Ιανουαρίου 2021 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είχε μικρή μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Δεκεμβρίου. Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Ιανουάριο μειώθηκε από 98,13 σε 97,13 ευρώ την μεγαβατώρα (-1%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ μειώθηκε από 163,01 σε 161,95 ευρώ την μεγαβατώρα (-0,65%). Η μικρή αυτή μείωση είναι αποτέλεσμα πιο ανταγωνιστικών τιμών από την ΔΕΗ (που επηρεάζει τον δείκτη σημαντικά λόγω του ότι συμμετέχει με σχεδόν 70% στην διαμόρφωση του) και της αύξησης των τιμών των εναλλακτικών παρόχων που κυμάνθηκαν από 77 έως 101 με μέσο όρο τα 87,55 ευρώ την μεγαβατώρα ήτοι αυξημένο κατά περίπου 5,67%  σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Οι αυξήσεις στις  τιμές των εναλλακτικών παρόχων, που εφαρμόζονται στα τιμολόγια τους μέσω των ρητρών οριακής τιμής, οφείλονται στην συνεχιζόμενη για τρίτο μήνα αύξηση του συνολικού κόστους προμήθειας (μεσοσταθμικό κόστος χονδρικής αγοράς) λόγω της αύξησης στην αγορά εξισορρόπηση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το μέσο κόστος στην χονδρική τον Δεκέμβριο να φθάσει τα 85,72 ευρώ την μεγαβατώρα με αποτέλεσμα τα μικτά περιθώρια των εναλλακτικών παρόχων να παραμένουν σχεδόν μηδενικά. Το μεσοσταθμικό κόστος αγοράς μειώθηκε τον Ιανουάριο σε 64,776 ευρώ/MWh. Αναμένεται με ενδιαφέρον η επίπτωση της μείωσης αυτής στις τιμές λιανικής γιατί τα μηδενικά περιθώρια των εναλλακτικών αποτελούν ασταθή ισορροπία.

Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων. 






02/03/2021

Η Μελέτη των Ξένων για τον ΕΛΑΠΕ

Ακόμα μια φορά δεν είχαμε το θάρρος να τα βρούμε μεταξύ μας. Προσλάβαμε τους Ξένους να μας τα πούνε. Πρέπει όμως κάποτε οι ταγοί της ελληνικής κοινωνίας να πάρουν θέση. Αλλιώς είμαστε καταδικασμένοι να προσπαθούμε συνεχώς να "αποκτήσουμε την ιδιοκτησία" των συμβουλών τους. Δηλαδή να καταλάβουμε τι μας λένε και να βρούμε και το θάρρος να το εφαρμόσουμε. Να μάθουμε με λίγα λόγια να εκτελούμε σωστά τις εντολές. Ας είναι. Τι μας είπαν λοιπόν οι Ξένοι σε απλά ελληνικά και σύμφωνα με την δική μας ερμηνεία;

Το βασικό εύρημα είναι ότι για τουλάχιστον 10 χρόνια ακόμα, οι Έλληνες θα πληρώνουν για να επιδοτούνται οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το δεύτερο εύρημα των Ξένων είναι ότι όχι μόνο θα πληρώνουμε μέχρι το 2030, αλλά θα πρέπει να δώσουμε κάτι παραπάνω, γιατί με τον ρυθμό που πληρώνουμε τώρα, θα βρεθούμε να χρωστάμε στους παραγωγούς ΑΠΕ από 1,7 έως 4,2 δισ. ευρώ στο τέλος της περιόδου. 

Εκεί που νομίζαμε ότι "το κόστος τους είναι πλέον χαμηλότερο από αυτό των συμβατικών σταθμών ", αυτά τα νέα μας έφεραν μια μικρή ζαλάδα. Παρ΄ όλη την διανοητική σύγχυση που μας προκάλεσαν όμως, διατηρούμε την αγάπη στο πεπρωμένο μας  - Amor Fati.

Ποια είναι λοιπόν η άποψη των Ξένων για το πως μέχρι τώρα αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα και τι προτείνουν για το μέλλον;

Μια παρατήρηση τους είναι ότι καταφέραμε να χαρίσουμε στις ΑΠΕ πολύ υψηλές εγγυημένες ταρίφες. Με την λογική ότι στην περίοδο της κρίσης έπρεπε ο ελληνικός λαός να πριμοδοτήσει με τεράστιες επιδοτήσεις (υψηλότερες από την Γερμανία) τις αντιπαραγωγικές επενδύσεις στις ΑΠΕ γιατί αλλιώς (λόγω της κρίσης) οι επενδυτές θα δίσταζαν να τις κάνουν μόνοι τους.

Μια άλλη παρατήρηση είναι ότι προσπαθήσαμε να συσκοτίσουμε το θέμα αναγκάζοντας τους προμηθευτές να περάσουν την χρέωση στους καταναλωτές. Δίνοντας συγχρόνως εντολή στην ΔΕΗ να μην το κάνει. Είτε κοροϊδεύουμε, είτε καταστρέφουμε τον ανταγωνισμό. Πολιτικός καιροσκοπισμός του χειρίστου είδους. Οι Ξένοι δεν διστάζουν να ειρωνευτούν (ευγενικά) το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε για να υπολογίσει την  χρέωση αυτή φέρνοντας στην επιφάνεια ένα βασικό του πρόβλημα. Συνέκρινε το σύστημα με τις ΑΠΕ με ένα (counterfactual) σύστημα στο οποίο δεν θα κάναμε τις αποτελεσματικότερες δυνατές επενδύσεις για να υποκαταστήσουμε την ενέργεια των ΑΠΕ. Η υπόθεση ήταν ότι θα καθόμαστε με σταυρωμένα τα χέρια. 

Αυτά όμως είναι περασμένα. Τι προτείνουν για το μέλλον οι Ξένοι; Το χαρακτηριστικό των προτάσεών τους είναι ότι υποβαθμίζουν λύσεις που δεν είναι "προσήκουσες" στην περίφημη ελληνική πραγματικότητα. Προφανώς, όπως όλοι οι Ξένοι που μας επισκέπτονται συχνά,  προειδοποιήθηκαν σχετικά.

Παράδειγμα: περιλαμβάνει στις λύσεις την χρηματοδότηση του ελλείματος από τον Ταμείο Ανασυγκρότησης. Που έχει γίνει το φάρμακο για ότι πρόβλημα της στιγμής αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί μας. Υπογείωση του δικτύου; Έξυπνοι μετρητές; Έλλειμμα ΕΛΑΠΕ; Ποιος θα πρωτοπάρει για να κλείσουν οι τρύπες; Αλλά κυρίως με ποια κριτήρια αποφασίζεται αν τα λεφτά αυτά δεν θα πιάσουν περισσότερο τόπο σε κάποιο άλλο τομέα; Μπορεί να "είναι τζάμπα" αλλά δεν παύουν γι' αυτό να έχουν κόστος ευκαιρίας για το κοινωνικό σύνολο. 

Παράδειγμα υποβάθμισης εναλλακτικών λύσεων. Είναι προφανές (και οι Ξένοι δεν μπορούν να αποφύγουν να το αναφέρουν λακωνικά) ότι μέρος της λύσης θα μπορούσε να είναι η εθελούσια συνεισφορά των επιδοτούμενων. Όχι με την μείωση των τιμών τους αλλά με την μεταφορά ενός μέρους των αμοιβών τους στην αγορά. Όπου ορισμένοι καταναλωτές αγοράζοντας πράσινη ενέργεια εθελοντικά θα συμβάλουν στην μείωση της δαπάνης για αυτούς που πληρώνουν αναγκαστικά.

Μια άλλη λύση που αναφέρεται αλλά υποβαθμίζεται είναι αυτή του δανεισμού του ΕΛΑΠΕ. Να δανείζεται το έλλειμά του και να αρχίσει να αποπληρώνεται το δάνειο όταν η τιμή του ρεύματος γίνει υψηλότερη από τις εγγυημένες τιμές. Έχει προταθεί άλλα δεν έχει προχωρήσει στην Γερμανία. Ίσως γιατί κανείς δεν πιστεύει ότι η αντιστροφή των τιμών θα συμβεί στο προβλεπτό μέλλον. Γιατί όμως να μην  δοκιμάσουμε; Μήπως αμφιβάλουμε ότι οι ΑΠΕ θα είναι πλέον ανταγωνιστικές στην αγορά χωρίς επιδοτήσεις μετά από 10 χρόνια;

Τέλος, οι Ξένοι δεν τόλμησαν ούτε να ψιθυρίσουν την πραγματική εναλλακτική επιλογή. Να καταργηθεί πλήρως η επιδότηση των ΑΠΕ και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να βασιστεί σε ένα γενικό φόρο άνθρακα του οποίου τα έσοδα θα επιστρέφονται στους πολίτες. Αλλά μην ζητάμε πολλά για 20 χιλιάδες ευρώ (συν ΦΠΑ;). Με τον κατάλογο των εναλλακτικών λύσεων που ετοίμασαν οι Ξένοι έβγαλαν την αμοιβή τους. Η μπάλα τώρα στους πολιτικούς (και πνευματικούς!) μας ηγέτες.




27/02/2021

Οι Περιπέτειες των "Έξυπνων" Μετρητών στην Μ. Βρετανία

Ένα από τα πλεονεκτήματα της αργοπορίας είναι ότι έχει κανείς την ευκαιρία να μάθει από τους πρωτοπόρους. Και μάλιστα περισσότερο από τις αποτυχίες παρά από τις επιτυχίες τους. Άλλωστε οι αιτίες της αποτυχίας είναι συχνά πιο εμφανείς από αυτές της επιτυχίας. Θέλουμε λοιπόν να βάλουμε έξυπνους μετρητές στην Ελλάδα. Το ίδιο ήθελαν και οι Βρετανοί. Ξεκινώντας από το 2011 είναι μπροστά μας περίπου 10 χρόνια. Τι συνέβη λοιπόν εκεί; Τι μαθήματα μπορούμε να πάρουμε;

Οι Βρετανοί αποφάσισαν, όπως και εμείς, να τοποθετήσουν μετρητές το γρηγορότερο δυνατό σε όλους τους καταναλωτές - ακόμα και τους μικρούς οικιακούς και εμπορικούς (σε αντίθεση με τους Γερμανούς που έβαλαν σε προτεραιότητα καταναλωτές μεγαλύτερους των 6 Mwh τον χρόνο). Ο αριθμός τους είναι 50 εκατομμύρια (28 ηλεκτρισμού και 22  φυσικού αερίου). Αρχικός στόχος ήταν η εγκατάσταση να γίνει μέχρι το 2020. Το αποτέλεσμα; μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2020 μόνο 40% περίπου του στόχου έχει επιτευχθεί - περίπου 22 εκατομμύρια μετρητές. Αλλά ακόμα και αυτός ο αριθμός είναι παραπλανητικός. 

Γιατί από τα 22 εκατομμύρια που έχουν εγκατασταθεί, οι περισσότεροι - γύρω στα 17 εκατομμύρια είναι παλιότερων προδιαγραφών (SMETS1) οι οποίες δεν υποστηρίζουν την αλλαγή προμηθευτή και έχουν περιορισμένη λειτουργικότητα. Μόνο 5 εκατομμύρια μετρητές είναι σύγχρονων προδιαγραφών (SMETS2). Οι μετρητές SMETS1 είναι από ότι φαίνεται ανενεργοί προς το παρόν, τουλάχιστον ως προς την εξυπνάδα τους και την δυνατότητά τους να λειτουργήσουν για διαφορετικούς προμηθευτές.

Η αιτία βρίσκεται στο ότι οι Βρετανοί αποφάσισαν να αναθέσουν την εγκατάσταση των μετρητών στους προμηθευτές (και όχι στους διαχειριστές του Δικτύου). Οι προμηθευτές ερμήνευσαν αυτή την εντολή (η οποία δόθηκε στα πλαίσια της άδειας λειτουργίας τους) με στενό τρόπο. Τοποθέτησαν  τους μετρητές με σκοπό να "κλειδώσουν" τον πελάτη.

Αυτό διορθώθηκε στην πορεία. Θεσμοθετήθηκε ένα νέο πρότυπο (το SMETS2) και ιδρύθηκε μια εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που ανέλαβε την ανάπτυξη και την διαχείριση του τηλεπικοινωνιακού δικτύου και της διαχείρισης της βάσης δεδομένων των μετρητών, η Data Communications Company (www.smartdcc.co.uk). H εταιρεία αυτή έχει πλέον τη ευθύνη της λειτουργίας του δικτύου και των δεδομένων των μετρητών. Έχει εγκαταστήσει ήδη περίπου 5 εκατομμύρια και παράλληλα τρέχει πρόγραμμα μετάβασης των παλιότερων SMETS1 στο νέο πρότυπο (Οι οποίοι πάντως δεν μετρούν στην εκπλήρωση των στόχων που έχουν τεθεί από το κράτος στους προμηθευτές).

Ποια είναι τα διδάγματα που θα μπορούσαμε να αντλήσουμε από την βρετανική εμπειρία;

Το σημαντικότερο είναι ότι η ορθή καταρχήν επιλογή του να δώσουν στους Προμηθευτές την ευθύνη για την εγκατάσταση έγινε με λανθασμένο τρόπο. Γιατί συνδύασαν την σταλινική νοοτροπία της θέσης στόχων και της επίτευξής τους με κάθε μέσο, με την ορθολογική νοοτροπία της αγοράς. Πράγματι οι προμηθευτές ήταν οι καταλληλότεροι να αποφασίσουν σε ποιους πελάτες τους θα έπρεπε να εγκαταστήσουν μετρητές κατά προτεραιότητα. Αντί γι' αυτό, υπό την απειλή των προστίμων για την μη επίτευξη των στόχων, προτίμησαν να αξιοποιήσουν την υποχρέωση εγκαθιστώντας μετρητές που δυσκόλευαν την αλλαγή προμηθευτή - καμία έκπληξη. Το αποτέλεσμα ήταν α) να μην επιτευχθεί οι στόχος του 100% μέχρι το 2020 β) οι μετρητές που εγκαταστάθηκαν να έχουν περιορισμένη λειτουργικότητα και να δυσχεραίνουν τη αλλαγή προμηθευτή γ) κανένα προϊόν ή υπηρεσία να μην έχει προσφερθεί εδώ και χρόνια μετά την εγκατάστασή τους. 

Οι Βρετανοί διόρθωσαν το λάθος τους με την δημιουργία της προαναφερθείσας DCC. Τα δημοσιευμένα στοιχεία της εταιρίας αυτής μας δίνουν την δυνατότητα να εκτιμήσουμε κατ' αναλογία το σχετικό κόστος ώστε να κάνουμε με την σειρά μας τους δικούς μας υπολογισμούς. Το κόστος λοιπόν της εταιρείας (SmartDCC) είναι (καθότι μη κερδοσκοπική) ο ετήσιος κύκλος εργασιών της ήτοι 500 εκατομμύρια λίρες δηλαδή γύρω στα 700 εκατομμύρια ευρώ. Αν κάνουμε μια αναγωγή στο σύνολο των μετρητών κοστίζει 14 ευρώ ο μετρητής τον χρόνο. Αυτό μας δίνει μια πρώτη εκτίμηση του κόστους εξυπηρέτησης για τα 9 εκατομμύρια μετρητών ηλεκτρισμού και αερίου στην χώρα μας: 126 εκατομμύρια εύρω. Το ποσό αυτό είναι προφανώς μια χαμηλή εκτίμηση δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του κόστους είναι σταθερό (ανεξάρτητο από τον αριθμό των μετρητών). Ένα ποσό γύρω στα 200 εκατομμύρια τον χρόνο φαίνεται λογικό. (Οι Βρετανοί όταν μιλούν για έξυπνους μετρητές περιλαμβάνουν πάντα και το φυσικό αέριο).

Οι Βρετανοί δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην τοποθέτηση συσκευών παρακολούθησης της κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο (In Home Display).  Αυτό γιατί έχουν πεισθεί ότι ένα πρώτο σημαντικό όφελος από την χρήση των έξυπνων μετρητών είναι η εξοικονόμηση ενέργειας (Να σημειωθεί όμως ότι άργησαν να λύσουν το πρόβλημα των διατάξεων μετρητών σε πολυκατοικίες - δηλαδή μετρητών σε μεγάλη απόσταση από τις κατοικίες). 

Οι Βρετανοί έχουν αποφασίσει να κοινωνικοποιήσουν το κόστος της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών. Ο καταναλωτής, εφόσον το επιλέξει, δεν χρεώνεται τίποτα. Το κόστος πληρώνεται μέσω των χρεώσεων δικτύου. Αυτή είναι μια λανθασμένη απόφαση (επίσης σταλινικού χαρακτήρα όπως και το πεντάχρονο πλάνο). Γιατί μηδενίζει τα κίνητρα τόσο του καταναλωτή όσο και του προμηθευτή να πάρουν στη απόφαση ορθολογικά. Στην Ελλάδα, στο θέμα της ψηφιοποίησης της επίγειας τηλεόρασης αποφασίσαμε (σωστά) να επιρριφθεί το κόστος στον τηλεθεατή που αναγκάστηκε να αγοράσει νέα συσκευή τηλεόρασης ή αποκωδικοποιητή. Μαθαίνοντας από το Βρετανικό λάθος και βασιζόμενοι στο ελληνικό προηγούμενο θα είναι εύκολο να πάρουμε την  σωστή απόφαση - μειώνοντας έτσι έστω κα σε ένα βαθμό την ανάγκη χρηματοδότησης. Άλλωστε ο καταναλωτής ευλόγως θα πρέπει να περιμένει μια απόδοση σε μορφή νέων υπηρεσιών.
  
Παράδειγμα τέτοιων υπηρεσιών έχουμε από την Βρετανία (με τους νέους μετρητές SMETS2 και την βοήθεια του SmartDCC!). Καταναλωτές που έχουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο (και έξυπνο μετρητή) μπορούν να πωλήσουν στο ηλεκτρικό σύστημα υπηρεσίες εξισορρόπησης (που μας έχουν ταράξει εδώ στην χώρα μας τελευταία) με την μπαταρία τους. Ο προμηθευτής ομαδοποιεί (δρα ως aggregator) μέσω του έξυπνου δικτύου την διαθέσιμη ισχύ των μπαταριών και την προσφέρει στο δίκτυο έναντι αμοιβής που πιστώνει στον λογαριασμό του καταναλωτή/παραγωγού (είναι ο περίφημος "Prosumer"!)

Συνοψίζοντας τα διδάγματα (ή τα ερωτήματα ) που αναφύονται από την βρετανική εμπειρία:
  • Αν δεν θέλουμε να ακολουθήσουμε το γερμανικό παράδειγμα, είναι καλό να δώσουμε την ευθύνη στους προμηθευτές να εγκαταστήσουν τους μετρητές αλλά με τον σωστό τρόπο. Θα πρέπει να λειτουργήσουν με βάση πρότυπο που δεν θα δημιουργεί κίνητρο για "κλείδωμα" των πελατών. Δεν θα πρέπει να τεθούν στόχοι παρά μόνο για λειτουργίες που θεωρούνται κοινωνικά απαραίτητες (πχ προπληρωμή σε προμηθευτές καθολικής υπηρεσίας, εξοικονόμηση ενέργειας, νέες παροχές, αντικατάσταση λόγω βλάβης/τεχνικής απαξίωσης). Να μην ξεχάσουμε και το φυσικό αέριο.
  • Θα χρειαστεί να γίνει μια μεγάλη επένδυση όχι μόνο στην εγκατάσταση των μετρητών αλλά και για το σύστημα διαχείρισης των δεδομένων των οποίων η αύξηση θα είναι εκρηκτικών διαστάσεων.
  • Εκτός από την επένδυση στην βάση δεδομένων, τις αναγκαίες εφαρμογές και το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν το τεράστιο λειτουργικό κόστος τους. Ένα ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι αν ο ΔΕΔΔΗΕ έχει τα προσόντα για να αναλάβει το έργο αυτό. (Υπάρχει το προηγούμενο στις τηλεπικοινωνίες όπου την βάση δεδομένων των αριθμών τηλεφώνου την διαχειρίζεται ανεξάρτητη από τους παρόχους εταιρία εξασφαλίζοντας το number portability ). 
  • Όσον αφορά τον χρονικό προγραμματισμό του έργου, η βρετανική εμπειρία υποδεικνύει ότι η επένδυση στην βάση δεδομένων και την τηλεπικοινωνιακή υποδομή πρέπει να ξεκινήσει αμέσως παράλληλα με την εγκατάσταση μετρητών - οι οποίοι όμως θα πρέπει να συνδεθούν με συγκεκριμένη λειτουργικότητα που μπορεί να παρασχεθεί χωρίς διασύνδεση. Η προπληρωμή είναι η προφανής επιλογή. Να σημειωθεί ότι το In Home Display επίσης δεν απαιτεί διασύνδεση και θα είναι ένα καλό κίνητρο για την στρατολόγηση των πρώτων καταναλωτών (των "early adopters" - προσοχή όμως στις πολυκατοικίες!).
  • Τέλος προτείνεται σε αντίθεση με τους Βρετανούς (και τους περισσότερους ευρωπαίους από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε) να υπάρχει συμμετοχή του καταναλωτή στην επένδυση. Θα διασφαλίσουμε έτσι την αποτελεσματικότερη χρήση των σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων της οικονομίας μας. (Η αναγκαστική συμμετοχή των καταναλωτών στο κόστος της παροχής τους αποτελεί άλλωστε μια δοκιμασμένη και επιτυχημένη πρακτική της ΔΕΗ)
     Σημειώσεις:
  1. Ένα μειονέκτημα της ευθύνης στους προμηθευτές είναι ότι δεν υπάρχει γεωγραφική συγκέντρωση των πελατών τους που αυξάνει το κόστος εγκατάστασης. 
  2. Η DCC ιδρύθηκε το 2013 και άρχισε να λειτουργεί το 2016. 
  3. Η χρησιμότητα των In Home Displays έχει αμφισβητηθεί - έχουν προταθεί εναλλακτικά οι συσκευές του καταναλωτή (κινητό, υπολογιστής κλπ.). 
  4. Το κόστος είναι 215 λίρες ανά μετρητή. Έχει αναθεωρηθεί πρόσφατα +15%=247 λίρες ή 285 ευρώ. Για 9 εκατ. παροχές στην Ελλάδα 2,6 δισ. ευρώ.
  5.  Οι Βρετανοί έχουν αποφασίσει ότι οι έξυπνοι μετρητές είναι προαιρετικοί - ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να πεί όχι. Για αυτό και επενδύουν στην Smart Energy GB οργανισμό που προωθεί την ιδέα για να πείσει τον λαό


23/02/2021

Είναι η Ασφάλεια Τροφοδοσίας "Δημόσιο Αγαθό";

Τώρα που ο θόρυβος με αφορμή τις πρόσφατες αποτυχίες του δικτύου διανομής σε περιοχές της Αττικής που προκάλεσαν πολυήμερες διακοπές στην τροφοδότηση εκατοντάδων χιλιάδων οικογενειών, έχει κάπως καταλαγιάσει, είναι καλό να αναλυθεί με ψυχραιμία το πρόβλημα της ασφάλειας της τροφοδοσίας σε ρεύμα. Η ανάλυση πρέπει να αντιμετωπίσει το θεμελιώδες ερώτημα: Είναι η ασφάλεια τροφοδοσίας δημόσιο αγαθό; Από την απάντηση σ' αυτό το ερώτημα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό και οι προτάσεις πολιτικής που θα ήθελε κάποιος να κάνει έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της μεγιστοποίησης της συλλογικής ευημερίας. 

Δημόσιο αγαθό με την οικονομική έννοια του όρου, είναι αυτό του οποίου η κατανάλωση είναι ελεύθερη (δεν είναι ανταγωνιστική) ανάμεσα στους καταναλωτές (non rivalry - τον αέρα που αναπνέουμε δεν τον στερείται κάποιος άλλος) αλλά και δεν υπάρχει πρακτικά τρόπος να πληρώσει κανείς το κόστος που επιφέρει η κατανάλωσή του (non exclusivity). Η εθνική άμυνα είναι το "τέλειο" δημόσιο αγαθό. Δεν έχει νόημα να αγοράσει κανείς όσες υπηρεσίες άμυνας προτιμά και έχει κάθε κίνητρο (αν του δοθεί η δυνατότητα) να αποφύγει να πληρώσει το κόστος. 

Η θεωρία είναι ότι η παροχή ενός δημόσιου αγαθού πρέπει να επιβλέπεται από ένα μηχανισμό λήψης συλλογικών αποφάσεων με πολιτικό τρόπο (δημοκρατικό ή αυταρχικό - το "Κράτος", την "Πολιτεία"). Αν το αγαθό δεν έχει τον χαρακτήρα του δημόσιου αγαθού, το καλύτερο είναι να αφεθεί η αγορά να το παράγει και να το προσφέρει στους καταναλωτές. Η είσπραξη των ποσών που απαιτούνται για την εθνική άμυνα γίνεται στην πραγματικότητα με "μη εθελούσιο" τρόπο. Την πληρωμή φόρων.

Είναι λοιπόν η ασφάλεια τροφοδοσίας σε ρεύμα "δημόσιο αγαθό" με βάση τα προηγούμενα; Η απάντηση είναι εύκολη: Όχι! Το γιατί είναι απλό - το όνειρο κάθε Έλληνα καταναλωτή που ο ΔΕΔΔΗΕ έχει φέρει σε απόγνωση. Ένα φωτοβολταικό στην ταράτσα και μια μπαταρία μπορούν να μας δώσουν πλήρη αυτονομία και να μας εξασφαλίσουν όσο επίπεδο ασφάλειας τροφοδοσίας τραβάει η ψυχή μας (και αντέχει η τσέπη μας). Το φωτοβολταικό και η μπαταρία είναι ορισμός του ιδιωτικού αγαθού. Αν τα αγοράσετε εσείς τα στερείτε από κάποιον άλλο (γι' αυτό και κοστίζουν). Και προφανώς απολαμβάνετε τις υπηρεσίες τους μόνοι.

Τελειώσαμε; Προφανώς όχι ακόμα. Γιατί το κόστος της πλήρους αυτονομίας είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος μιας συλλογικής λύσης. Στην ρίζα του προβλήματος είναι το οικονομικό φαινόμενο των "οικονομιών κλίμακας" του δικτύου. Όσοι περισσότεροι μαζευτούμε τόσο χαμηλότερο το κόστος για τον καθένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ ομαδοποιεί τα 7,5 εκατομμύρια μετρητές και χρεώνει 2,5 λεπτά την κιλοβατώρα για να μας εξασφαλίσει ένα επίπεδο ασφάλειας. Αν είμαστε ο καθένας μόνος του θα μας στοίχιζε 10 φορές παραπάνω (και δεν θα φτιαχνόταν ποτέ το δίκτυο-οπότε ρεύμα θα είχαν μόνο οι πλούσιοι!). Παράλληλα όμως χάνουμε κάτι: Την δυνατότητα να ορίσουμε εμείς το επίπεδο ασφάλειας τροφοδοσίας που προτιμούμε. Ο ΔΕΔΔΗΕ μας προτείνει, όπως ο Ford το μοντέλο Τ τoυ: Ότι χρώμα θέλετε αρκεί να είναι μαύρο.

Μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο; Η απάντηση είναι ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι καλύτερο από το status quo  αν παρατηρήσουμε ότι ο ορισμός του δημόσιου αγαθού γίνεται σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό/οικονομικό/πληθυσμιακό πλαίσιο και εξαρτάται από τεχνολογικές και συνεπώς οικονομικές παραμέτρους. Όσο κοστίζει ένα δημόσιο (αλλά και ιδιωτικό!) αγαθό εδώ δεν κοστίζει αλλού και ότι κοστίζει σήμερα πολύ κοστίζει αύριο λιγότερο. Η αξία του αγαθού για κάποιον είναι πολύ διαφορετική από την αξία για κάποιον άλλο. Να λοιπόν ενδεικτικά ορισμένες προτάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν γρήγορα χωρίς ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις:

  • Να σπάσει ο ΔΕΔΔΗΕ σε μικρότερες οντότητες και να διαφοροποιηθεί η ποιότητα εξυπηρέτησης (και η σχετική τιμολογιακή πολιτική) ανάλογα με τις συλλογικές επιλογές σε στενότερες οργανωτικές περιφέρειες (νομός, πόλη). Ας σημειωθεί ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι διαχειριστές δικτύων διανομής (σε όλες εκτός από τέσσερεις χώρες μέλη) είναι από 3 έως 900 (στην Γερμανία). Ο καθένας συνήθως με την δική του τιμολογιακή πολιτική.
  • Να οργανωθούν συλλογικά - με ιδιωτική πρωτοβουλία- πληθυσμιακές ομάδες που έχουν ειδικές ανάγκες ή απαιτήσεις ποιότητας εξυπηρέτησης (πχ νησιά με έντονη εποχική δραστηριότητα ή οικονομικά εύρωστοι Δήμοι) και να αγοράσουν μόνες τους τις σχετικές υπηρεσίες. (Με αποφάσεις που θα λαμβάνονται με τοπικά δημοψηφίσματα ίσως - που θα απαιτούν  ενισχυμένες πλειοψηφίες)

Θα αναρωτηθεί κανείς. Και η υπογείωση των δικτύων; Οι έξυπνοι μετρητές; Όλα αυτά είναι χρήσιμα και θα βελτιώσουν το επίπεδο των υπηρεσιών του δικτύου. Κοστίζουν όμως πολύ, θα πάρουν πολύ χρόνο και το κυριότερο:  Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το ποιος θα πάρει τις σχετικές πολιτικές αποφάσεις, με ποιο τρόπο και σε ποιο επίπεδο. Γιατί υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να πάνε τα λεφτά τζάμπα. Η "αποκέντρωση" ήταν κάποτε πολιτικό σύνθημα μεταρρυθμιστών. Να ξαναγίνει  - με περισσότερη σοβαρότητα αυτή την φορά.









20/02/2021

Πόσο Στοιχίζει η Χαμένη Κιλοβατώρα;

Λίγοι καταναλωτές γνωρίζουν πόσο κοστίζει η κιλοβατώρα του ρεύματος που καταναλώνουν. Η σχετικά πρόσφατη απελευθέρωση του κλάδου ίσως αύξησε τον αριθμό αυτών που γνωρίζουν ότι το ρεύμα κοστίζει περίπου 16 λεπτά την κιλοβατώρα (αν είναι ακόμα στην ΔΕΗ) και περίπου 13 λεπτά (αν είναι σε εναλλακτικό πάροχο). Μετά την πρόσφατη κακοκαιρία στην Αττική, όπου 200.000 νοικοκυριά έμειναν πολλές μέρες χωρίς ρεύμα έγινε επίκαιρο το ερώτημα: Πόσο κοστίζει η κιλοβατώρα που δεν καταναλώθηκε; Η "χαμένη" κιλοβατώρα; Η αποζημίωση των 10 περίπου ευρώ που υποσχέθηκε να δώσει η ΔΕΗ στους πληγέντες αρκεί; Η απάντηση είναι ότι όχι μόνο δεν αρκεί αλλά είναι κατά περίπου 120 ευρώ μικρότερη από αυτή που έπρεπε. Να εξηγήσουμε.

Ίσως δεν είναι προφανές, αλλά η χαμένη κιλοβατώρα κοστίζει δεκάδες φορές περισσότερο από την καταναλωθείσα. Στην περίπτωση της Ελλάδος έχει υπολογιστεί σε 4,24 ευρώ την κιλοβατώρα - περισσότερο από 25 φορές το κόστος της. Ποια είναι η λογική; Είναι απλό: η κιλοβατώρα που χάθηκε θα χρησιμοποιείτο για να παραχθεί (ή καταναλωθεί) ένα αγαθό του οποίου η αξία είναι πολύ μεγαλύτερη από το κόστος της. Είτε αυτό ήταν κατανάλωση ή ακόμα και διασκέδαση για τους ιδιώτες είτε προϊόν και υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις. Αυτή είναι η αξία που πρέπει να αποζημιωθεί. Εναλλακτικά αν το δει κανείς αυτό είναι το ποσό που θα έδινε κάποιος για να αποφύγει την διακοπή (στην πραγματικότητα είναι κάπως μικρότερο αλλά δεν θα επεξηγηθεί αυτό στο παρόν).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι μια ομάδα πολιτισμένων προηγμένων χωρών (και στην οποία ανήκει η Ελλάς), αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα αυτή έχει πρόσφατα (το 2018) μέσω του Οργανισμού για την συνεργασία των Ευρωπαίων Ρυθμιστών (ACER - όπου βέβαια συμμετέχει και η δική μας Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) αναθέσει σχετικές μελέτες και έχει υπολογίσει την αξία του απολεσθέντος φορτίου (Value of Lost Load-VoLL)  για όλες τις χώρες και για κάθε κλάδο της οικονομίας. Το ποσό που προαναφέρθηκε αφορά τους οικιακούς καταναλωτές στην Ελλάδα και είναι 4,24 ευρώ την κιλοβατώρα. Ας κάνουμε λοιπόν τον υπολογισμό για ένα καταναλωτή που καταναλώνει 3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο και είχε διακοπή 72 ωρών. Με την συντηρητική υπόθεση ότι η κατανάλωσή του είναι ομαλή στον χρόνο, μέσα σε 72 ώρες θα κατανάλωνε (72/8.760)Χ3.750 = 31 κιλοβατώρες. Συνεπώς θα έπρεπε να αποζημιωθεί με το ποσό των 31Χ 4,24=131,44 ευρώ.

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν η αποζημίωση αυτή είναι νομικά απαιτητή. Θα ήταν αν περιλαμβανόταν στον Κώδικα Διαχείρισης Δικτύου Διανομής, ένα κείμενο που το Ελληνικό Κράτος προσπαθεί να "τελειοποιήσει" εδώ και 20 περίπου χρόνια. Αν δεν υπάρχει στην τρέχουσα έκδοση του Κώδικα μήπως προλαβαίνουμε να το χώσουμε πριν πωλήσουμε τα ασημικά του ΔΕΔΔΗΕ στους 11 επενδυτές που, όπως ενημερωθήκαμε από την ΔΕΗ, ενδιαφέρθηκαν να τα αγοράσουν; 

Ένα από τα πλεονεκτήματα της ιδιωτικοποίησης είναι ότι στις καταστροφές υπάρχει ένας  αποδιοπομπαίος τράγος  - τα αδηφάγα ιδιωτικά μονοπώλια (ώστε να αποφεύγονται τα προσβλητικά 10 ευρώ και τα απονενοημένα διαβήματα του τύπου "θα τα υπογειώσουμε όλα!"). Μόνο αν δοθεί το 51% και η Διοίκηση όμως.