Δωρεάν Ρεύμα το Μεσημέρι; Δεν είναι Τόσο Απλό (στην Καλιφόρνια)!

Παρακολουθώ τα συμβαίνοντα στην Καλιφόρνια γιατί το πολιτικό της περιβάλον προσομοιάζει με το ευρωπαικό (σε γενικές γραμμές!), ενώ ταυτόχρονα διαθέτει μερικά απο τα καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου. Αυτά τα Πανεπιστήμια (που είναι δημόσια) εκπληρώνουν το κοινωνικό καθήκον τους μεταξύ άλλων με την εκλαίκευση των επιστημονικών τους απόψεων σχετικά με πολιτικές επιλογές των κυβερνώντων την Πολιτεία. Με ανεξαρτησία και αντικειμενικότητα - παρ΄όλο που το ακαδημαϊκό κατεστημένο στην Πολιτεία τυχαίνει αυτή την περίοδο να είναι φιλικά προσκείμενο προς τις πολιτικές απόψεις του πολιτικού κατεστημένου.  

Στον ενεργειακό τομέα παρακολουθώ το Ινστιτούτο Ενέργειας του Βerkeley το οποίο δίνει έμφαση στην ανάλυση πρακτικών προβλημάτων πολιτικής απο την σκοπιά της οικονομικής επιστήμης. Να μια ενδιαφέρουσα συγκεκριμένη περίπτωση:

Ο νέος κυβερνήτης της πολιτείας, που πρόσφατα εξελέγη, έχει υποσχεθεί μηδενικές τιμές στο ρεύμα για "ευάλωτους" πολίτες για δυό ώρες την ημέρα - καθε μέρα. Επίσης υποσχέθηκε "πάγωμα" των τιμών του ρεύματος για όσο χρόνο χρειαστεί για να ερευνήσει το πρόβλημα απο την αρχή. Οι υποσχέσεις αυτές είναι σημαντικές γιατί η Καλιφόρνια είναι η πολιτεία με τις υψηλότερες τιμές ρεύματος στις ΗΠΑ με μεγάλη διαφορά απο τις υπόλοιπες - και συνεπώς πρώτης προτεραιότητας πολιτικό θέμα.

Το Energy Institute του Berkeley (αφού βέβαια πέρασαν οι εκλογές) δημοσίευσε στις 9/11 ένα άρθρο-μελέτη* που αποδομεί πλήρως τις πολιτικές που υποσχέθηκε ο νέος κυβερνήτης. Για το "πάγωμα" των τιμών δεν αναφέρει πολλά. Απλώς απορρίπτει την ιδέα με την λογική ότι δεν είναι παρά ένα κλώτσημα στα τενεκεδάκι να πάει παρακάτω.  Απο το κείμενο της  έκθεσης (υπεύθυνος ο γράφων για την μετάφραση): 

..."οι παράγοντες που οδηγούν στις αυξήσεις των τιμολογίων δεν αποτελούν μυστήριο. Είναι καλά τεκμηριωμένοι .....: αποτροπή και αποζημιώσεις για πυρκαγιές, παλαιές υποδομές δικτύων και παρελθούσες πολιτικές επιδότησης φωτοβολταικών σε στέγες που μετακυλίουν το κόστος στους υπόλοιπους πελάτες. Το πάγωμα των τιμολογίων δεν αλλάζει τίποτα από αυτά. Εάν οι εταιρείες κοινής ωφέλειας συνεχίσουν να επιβαρύνονται με κόστη που οι ρυθμιστικές αρχές τελικά τους επιτρέπουν να ανακτήσουν, η διατήρηση των τιμολογίων σε χαμηλά επίπεδα σήμερα σημαίνει απλώς υψηλότερους λογαριασμούς αύριο".

Ο σχολιασμός του δωρεάν ρεύματος το μεσημέρι είναι πιο ενδιαφέρων. Το συμπέρασμα της μελέτης: 

...."Η μετατόπιση της ζήτησης μιας κιλοβατώρας από το βράδυ προς το μεσημέρι εξοικονομεί για το ηλεκτρικό σύστημα περίπου 10 δολάρια ετησίως (με βάση τις διαφορές στη μέση τιμή χονδρικής). Επομένως, από τα 245 δολάρια που εξοικονόμησε το νοικοκυριό μας, μόνο τα 10 περίπου αντιστοιχούν σε πραγματική εξοικονόμηση κόστους**. Ποιος πληρώνει το υπόλοιπο ποσό; Η απάντηση είναι: οι υπόλοιποι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Η πολιτική θα ασκήσει ανοδική πίεση στους λογαριασμούς των άλλων καταναλωτών. Μια τέτοια μεταφορά κόστους ίσως να είναι σκόπιμη, προκειμένου να ελαφρυνθούν τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα. Ωστόσο, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι το πρόγραμμα "δωρεάν ρεύμα το μεσημέρι" («Power Hour») είναι ουσιαστικά μια μετατόπιση κόστους και όχι μια ουσιαστική μείωσή του".

Η μελέτη είναι πραγματικά "τροφή για σκέψη". Κυρίως γιατί θυμίζει ανάλογες περιπτώσεις προτάσεων πολιτικής στην χώρα μας - και όχι μόνο προτάσεων***. Υποθέτω ότι η προτροπή στους καταναλωτές να μεταφέρουν την ζήτησή τους στις μεσημεριανές ώρες ισχύει ακόμα. Πολιτική για την οποία είχα παλιότερα εκφράσει την άποψη ότι είναι δώρο-άδωρο. Ελπίζω (και προτείνω) να υπάρξουν εγχώριοι "πανεπιστημιακοί" να ασχοληθούν. Γιατί το πολιτικό μας προσωπικό δεν μπορεί ή δεν θέλει - πόσο να βοηθήσω ο έρμος; 

* Fowlie, Meredith. “Affordability is a Winning Campaign Promise.” Energy Institute Blog, November 9, 2026.

** Οι αριθμοί και η μεθοδολογία υπολογισμού τους περιλαμβάνονται στην μελέτη που είναι δημόσια διαθέσιμη στο διαδίκτυο.

*** Εχουν προσφερθεί απο εναλλακτικό πάροχο παρόμοια προιόντα στην χώρα μας. Αλλά οι πάροχοι (που δεν είναι δεσπόζοντες) μπορούν να επιδοτούν σταυροειδώς τους πελάτες τους. Το παρόν σημείωμα δεν αφορά το συγκεριμνένο εμπορικό προιόν.

Προσοχή! Τα Κίτρινα Τιμολόγια Είναι Πιο Επικίδυνα απο τα Πράσινα

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, το 16% των μετρητών στην χώρα - ήτοι 1,3 εκατομμύρια - είναι σε κίτρινο τιμολόγιο. Το ποσοστό αυτό είναι μεγαλύτερο στα επαγγελματικά τιμολόγια (18% - 318.000 μετρητές) από ότι στα οικιακά (15% - 988.000 μετρητές). Το ανησυχητικό είναι ότι μέσα στο 2026 η μείωση του ποσοστού των πράσινων είναι ίση με το  ποσοστό αύξησης των κίτρινων (-7% πράσινα έναντι +7% κίτρινα).

Τόσο τα πράσινα όσο και τα κίτρινα τιμολόγια, στα οποία παραμένει αθροιστικά το 70 % των μετρητών (5.300.000 στο σύνολο των 7.600.000 τον Αύγουστο του '26) είναι μεταβλητά. Τα οποία όχι μόνο είναι ιστορικά ακριβότερα απο τα σταθερά αλλά μετακυλίουν τον κίνδυνο της χονδρικής τιμής στον καταναλωτή. Με συνέπεια, στην περίοδο που διανύουμε, η εκρηκτική αύξησή της να βάζει τους προυπολογισμούς των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών μπροστά σε αυξήσεις της τάξεως του 70% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. 

Η τάση για αύξηση των κίτρινων τιμολογίων είναι ανησυχητική γιατί, όχι μόνο δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της μεταβλητότητας της τιμής, αλλά δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα στους καταναλωτές: 

• Τα κίτρινα τιμολόγια είναι τα πιο περίπλοκα, αδιαφανή και απρόβλεπτα στη εξέλιξη της τιμής τους - ακόμα πιο αδιαφανή και απρόβλεπτα απο τα πράσινα. Ειδικότερα ορισμένα απο αυτά στα οποία η τελική τιμή χρέωσης γίνεται ...αναδρομικά. Καθιστώντας την κατανόηση του λογαριασμού απο τον καταναλωτή πρακτικά αδύνατη.
• Οι πάροχοι έχουν ισχυρό κίνητρο να διατηρούν ή να μεταφέρουν τους καταναλωτές σε κίτρινο τιμολόγιο με την λήξη των συμβάσεών τους με σταθερά τιμολόγια έστω και για λίγες ημέρες. Οι καταναλωτές συνήθως δεν αντιλαμβάνονται ότι η αυτόματη μεταφορά τους σε κίτρινο τιμολόγιο με την  λήξη του σταθερού τους προβλέπεται στην σύμβαση που έχουν υπογράψει.

Το κράτος στην προσπάθειά του να βοηθήσει τους καταναλωτές με τον χρωματισμό των τιμολογίων  έχει κάνει τα πράγματα χειρότερα. Στην πράξη έχει καταφέρει να διευκολύνει τους Παρόχους στην παραπλάνηση των πελατών τους. Η ριζική λύση του προβλήματος είναι η πλήρης κατάργηση των χρωμάτων. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, θα αρκούσε η κατάργηση  των τιμολογίων κίτρινου χρώματος. Το πράσινο αρκεί για να εκπροσωπεί τα μεταβλητά τιμολόγια.

Μέχρι το κράτος να πάρει (αν ποτέ πάρει) τις σωστές αποφάσεις, το allazorevma.gr προτρέπει τους καταναλωτές να αποφεύγουν τα κίτρινα τιμολόγια. Προτιμότερο να μείνουν σε ένα πράσινο (εάν ο Πάροχός τους το διαθέτει- πράγμα που δεν είναι σίγουρο). Η καλύτερη λύση βέβαια εξακολουθεί να είναι ένα σταθερό τιμολόγιο. Όπου δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στην ημερομηνία λήξης της σύμβασής μας.

Δείκτης Τιμών Οκτωβρίου: Ρουκέτα Έτοιμη για Πυροδότηση

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Οκτώβριο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Οκτώβριο αυξήθηκε σε σχέση με τον δείκτη Αυγούστου '26. Από 240,13 πήγε στα 243,93 ευρώ την μεγαβατώρα (+1,6%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις έμειναν σταθερές τον Οκτώβριο του '26 σε 86,49 ευρώ/ MWh.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, είχε αύξηση στα 143,82 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 140,24 τον Σεπτέμβριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Οκτώβριο σε μέσο όρο ήταν στα 175,31 ευρώ την μεγαβατώρα, αυξημένες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (169,76 ευρώ την μεγαβατώρα). Την μεγάλη διαφορά εξακολουθεί να κάνει η ΔΕΗ, η οποία διατήρησε στο πιο φθηνό σταθερό τιμολόγιο την τιμή στα 126 ευρώ την μεγαβατώρα. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Οκτώβριο η χονδρική τιμή εκτοξεύθηκε στα 227 ευρώ την μεγαβατώρα - αύξηση κατα 21 % σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Οι Πάροχοι πρόλαβαν να περάσουν τον Οκτώβριο μόνο μικρό μέρος της αύξησης της χονδρικής στις λιανικές τιμές (+2,6% στα σταθερά και 4,5% στα μεταβλητά τιμολόγια). Την στιγμή που γράφεται το παρόν έχουν ήδη ανακοινωθεί τα τιμολόγια του Νοεμβρίου, στα οποία υπάρχει (με την "θεσμοθετημένη" καθυστέρηση ενός μήνα) η αναμενόμενη εκρηκτική αύξηση στα πράσινα τιμολόγια.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Οκτώβριο του 2026 αυξήθηκε στα 325,94 ευρώ την μεγαβατώρα (+4,5%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε μεταβλητό (πράσινο/κίτρινο) τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 82 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.222 ευρώ - δηλαδή περίπου 377 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (845 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Η διαφορά στην ετήσια δαπάνη ανάμεσα στο Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο και το φθηνότερο σταθερό τιμολόγιο (που καθορίζει και τον δείκτη τιμών του allazorevma.gr) συνέχισε να διευρύνεται και έφτασε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τον Οκτώβριο, στα 308 ευρώ ετησίως.

Η Τιμή του Ρεύματος Εκτοξεύεται ενώ 5 εκατ. Μετρητές Είναι σε Λάθος Τιμολόγια

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ (Αύγουστος '26) 5,3 εκατομμύρια μετρητές απο τα 7,6 εκατομμύρια συνολικά - δηλαδή το 70% - ήταν σε μεταβλητά τιμολόγια (4 εκατομμύρια σε πράσινα και 1,3 εκατομμύρια σε κίτρινα). Σύμφωνα με την ΡΑΑΕΥ είναι 4 εκατομμύρια μετρητές οικιακών καταναλωτών και 1,3 εκατομμύρια μετρητές μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Οι τιμές που θα πληρώσουν οι καταναλωτές με τους μετρητές αυτούς για τον Νοέμβριο που μόλις μπήκε θα είναι αυξημένες κατα 70% περίπου σε σχέση με τις τιμές που πλήρωσαν τον περασμένο Νοέμβριο. Η τάση για αύξηση, που έχει ήδη παρατηρηθεί στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, τους τελευταίους τρείς μήνες και ιδιαίτερα τον Νοέμβριο έχει πάρει εκρηκτικές διαστάσεις. Ακόμα χειρότερα - οι εκτιμήσεις των αγορών είναι ότι η τάση αυτή δεν θα κοπάσει - αν κοπάσει-  πριν τον επόμενο Μάρτιο. 

Το κράτος, το οποίο στις αρχές του 2025 μετέφερε - χωρίς να τους ρωτήσει - το σύνολο των 7,6 εκατομμυρίων μετρητών σε πράσινο τιμολόγιο (διαφημίζοντάς το μάλιστα τότε ως την καλύτερη επιλογή), διατηρεί επί του παρόντος μια πρωτόγνωρη ψυχραιμία ενόψει της επερχόμενης λαίλαπας που θυμίζει Μαρία Αντουανέττα: "Δεν έχουν ψωμί; Ας φάνε παντεσπάνι".

Όπου "παντεσπάνι" είναι το προσφερόμενο καθ' υπόδειξη του κράτους απο την ΔΕΗ σταθερό 12μηνο τιμολόγιο Homeonline. Ένα τιμολόγιο που, όπως δείχνει και το όνομά του προσφέρεται μόνο μέσω διαδικτύου. Η Μαρία Αντουανέτα ίσως ήταν κουτή αλλά το κράτος εδώ ενεργεί κουτοπόνηρα.

Αν τα 5,3 εκατομμύρια μετρητών πήγαιναν όλα στο σταθερό αυτό τιμολόγιο, η ΔΕΗ (και όλος ο κλάδος της προμήθειας ρεύματος) πιθανότατα θα χρεωκοπούσε. Γιατί το κόστος του τιμολογίου είναι πολύ μεγαλύτερο απο την τιμή του (ακόμα και απο την αυξημένη του Νοεμβρίου). Που είναι η πονηριά; Το κράτος και η υπο τον έλεγχό του επιχείριση γνωρίζουν ότι μόνο μια μικρή μειοψηφία των καταναλωτών θα ενδιαφερθούν ή θα προλάβουν να μεταφέρουν την παροχή τους στο τιμολόγιο αυτό (και μόνο η απαίτηση του διαδικτύου αυτομάτως εξαιρεί εκατομμύρια καταναλωτές). Στο μεταξύ η συντριπτική πλειοψηφία των αδρανών θα πληρώνει τις νέες εξοντωτικές τιμές των πράσινων και κίτρινων τιμολογίων. Ειδικά τα πράσινα της ΔΕΗ - που εκτοξεύονται ακόμα περισσότερο (για όλες τις κιλοβατώρες) μόλις καταναλωθεί η 201η κιλοβατώρα του μήνα. 

Ενδεικτικά, ένας μέσος οικιακός καταναλωτής με 300 κιλοβατώρες τον μήνα στο πράσινο τιμολόγιο της ΔΕΗ θα πληρώσει τον Νοέμβριο περίπου 28 λεπτά την κιλοβατώρα (με το πάγιο) έναντι 17 που πλήρωνε πέρσι τον Νοέμβριο. Και μάλλον τον Δεκέμβριο θα είναι ακόμα χειρότερα.

Το ελάχιστο που πρέπει κατά την άποψή μου να κάνει άμεσα το κράτος είναι α) Να επιβάλει στην ΔΕΗ να περιλαμβάνει στις ανακοινώσεις της και την τιμή για κατανάλωση πάνω απο 200 κιλοβατώρες τον μήνα. Δεδομένου ότι η τρέχουσα τακτική της λησμονιάς πλησιάζει τα όρια της απάτης. β) Να διαθέσει χρόνο και χρήμα για να επικοινωνήσει το μήνυμα ότι όλοι οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφεύγουν πλέον τα μεταβλητά τιμολόγια. Τόσο χρόνο και χρήμα όσο ξόδεψε για να μας  πείσει πριν 2 χρόνια ότι τα πράσινα τιμολόγια ήταν μια καλή ιδέα. Και ταυτόχρονα να λύσω και μια δική μου απορία: Πόσο πόνο αντέχουν οι μέτοχοι της ΔΕΗ μέχρι τις εκλογές;

Ιεραρχία Παρόχων 8μήνου: Ανακατατάξεις...

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ), σε χρόνο ρεκόρ (κάτι καλό γίνεται στον Ρυθμιστή!) έδωσε στην δημοσιότητα την Αναφορά της Λιανικής Αγοράς Ηλεκτρισμού με τα στοιχεία του οκταμήνου - μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο του οκταμήνου - από 1/1 μέχρι 31/8/26. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 71,34% των μετρητών την 31/8/26, όχι μόνο παραμένει συντριπτική αλλά αυξήθηκε στο οκτάμηνο (ήταν 70,96% στις 31/12/25). Η ΔΕΗ είχε 5.479.324 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 31/8/26, ήτοι 47.048 περισσότερους από ότι την 31/12/25. Με την αντιστροφή της "απώλειας" σε πρόσκτηση νέων μετρητών από την ΔΕΗ, ο χρονικός ορίζοντας για να πέσει το μερίδιο αγοράς της σε ανεκτό επίπεδο ανταγωνισμού εκτείνεται πλέον στο άπειρο. Να σημειωθεί ότι η τάση αυτή αύξησης του μεριδίου της ΔΕΗ πρωτοεμφανίστηκε τον 4/26 και δεν περιλαμβάνει την προσφορά του τιμολογίου Homeonline απο τον 9/26 που θα διαρκέσει μέχρι τέλους του 10/26.

Στην διάρκεια του οκταμήνου 1/26 έως 8/26, παρατηρήθηκαν επίσης τα ακόλουθα:

α) Στους εναλλακτικούς παρόχους υπάρχουν ανακατατάξεις. Ο μεγαλύτερος εναλλακτικός Πάροχος η Protergia έχασε τόσους πελάτες μέσα στο οκτάμηνο όσους κέρδισε η ΔΕΗ. Από τους "μικρομέγαλους" η Volton έκανε την έκπληξη κερδίζοντας σχεδόν ίσο αριθμό πελάτων με την ΔΕΗ περνώντας πάνω απο το Φυσικό Αέριο στην Ιεραρχία. H Enerwave είχε θετικό πρόσημο σε αντίθεση με τον Ηρωνα που έμεινε στάσιμος και την NRG και το Φυσικό Αέριο που εμφανίζουν πτωτικές τάσεις. Ερωτηματικό είναι οι μικροί παίκτες για τους οποίους είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς τι ακριβώς επιζητούν στην αγορά (προφανώς οι ίδιοι γνωρίζουν καλύτερα).

β) Εξακολουθεί στο οκτάμηνο να παρατηρείται στροφή καταναλωτών στα Κίτρινα τιμολόγια. Αυτό είναι μια λανθασμένη κίνηση γιατί οι αυξήσεις στα κίτρινα προβλέπεται να είναι ακόμα μεγαλύτερες στο άμεσο μελλον. Η σύγχηση που προκαλούν στην αγορά οι Πάροχοι και η αδυναμία των καταναλωτών να διαχειριστούν την σχέση τους με αυτούς αποτελεί σημαντική πρόκληση που ίσως πρέπει να προκαλέσει ρυθμιστική παρέμβαση (π.χ. κατάργηση των κίντρινων τιμολογίων)

γ) Ο Δείκτης Herfindahl-Hirschman δεν σημείωσε αξιοσημείωτη μεταβολή. Το επίπεδο του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού (Χαμηλή Τάση) σε αριθμό μετρητών όπως μετριέται από τον δείκτη HHI, είναι ισοδύναμο με αυτό ενός δυοπώλιου (1,9).

Οι Βρετανοί Επιδοτούν την Πρόσβαση και όχι την Κατανάλωση

Παρακολουθώ την Βρετανική αγορά ρεύματος γιατί, παρά το ότι είναι πιο ώριμη απο τη δική μας, έχει ορισμένες ομοιότητες (π.χ. μίγμα παραγωγής κυριαρχούμενο απο το φυσικό αέριο) και οι πληροφορίες σχετικά με αυτήν είναι εύκολα προσβάσιμες. Εστιάζω στις πρόσφατες αποφάσεις του βρετανικού κράτους που έχουν στόχο να "στηρίξουν" την κοινωνία. Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι τα μέτρα αφορούν επιδότηση που εξασφαλίζει την πρόσβαση σε ένα ελάχιστο επίπεδο κατανάλωσης και όχι στην επιδότηση της τιμής για την συνολική κατανάλωση. Οι επιδοτήσεις δίνονται με την μορφή παγίου και όχι μείωσης/έκπτωσης στην τιμή του ρεύματος ή του αερίου*. Συγκεκριμένα:

• Καταργείται για μεγάλο χρονικό διάστημα η πάγια χρέωση για την κατανάλωση φυσικού αερίου. (Λογικό γιατί οι περισσότεροι Βρετανοί θερμαίνονται με φυσικό αέριο).
• Δίνεται σταθερή ισόποση επιδότηση στοχευμένη σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος επίσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα με την μορφή ρευστού - 100 λίρες,

Η πρακτική αυτή της πάγιας - ανεξάρτητης απο την κατανάλωση - επιδότησης είναι αυτή που θα προτιμούσε ένας  οικονομολόγος, ένας υποστηρικτής του δίκιου των μη προνομιούχων, αλλά και ένας θερμός υποστηρικτής της πράσινης μετάβασης και του εξηλεκτρισμού των πάντων.

• Ο οικονομολόγος προτιμάει όταν επεμβαίνει το κράτος με φόρους ή επιδοτήσεις, να το κάνει με τον αποτελεσματικότερο για την κοινωνία τρόπο. Δηλαδή με τρόπο που δεν επηρεάζει την οριακή τιμή του αγαθού η οποία καθορίζει την κοινωνικά ωφέλιμη ποσότητα που προσφέρεται στην αγορά. 
• Ο φιλεύσπλαχνος υποστηρικτής των πολλών παρατηρεί ότι η έκπτωση στην τιμή ωφελεί τους πλούσιους όσο και τους φτωχούς. Αλλά η πρόσθετη χρησιμότητα (ευχαρίστηση) των πλουσίων απο την έκπτωση είναι μικρότερη απο αυτή του φτωχότερου (μικρότερου) καταναλωτή. Η επιδότηση της τιμής αντίθετα, τείνει να εξισώσει την χρησιμότητα (ευχαρίστηση) μεταξύ φτωχού και πλούσιου. Άδικο.
• Ο φανατικός οπαδός του εξηλεκτρισμού τέλος, παρατηρεί ότι η επιδότηση του παγίου αντισταθμίζει την αντίστροφα αναδιανεμητική αύξησή του που είναι αναγκαία για την διείσδυση του ρεύματος στην κατανάλωση ρεύματος (μέσω χαμηλότερης οριακής τιμής).

Αναρωτιέται κανείς συνεπώς γιατί μια τέτοια πλατειά σύμπτωση απόψεων δεν οδηγεί στην υιοθέτηση της απλής βασικής αρχής της πάγιας επιδότησης στην χώρα μας. Με βάση το παρελθόν βέβαια γιατί το κράτος προς το παρόν δείχνει χαρακτήρα και δηλώνει με νεοφιλελεύθερη σκληρότητα  ότι δεν σχεδιάζει να δώσει καμιά επιδότηση στο ρεύμα. Η άποψή μου είναι ότι είναι καλύτερο να παραβούν λίγο τις νεοφιλελεύθερες αρχές τους οι κυβερνώντες δίνοντας μια μικρή επιδότηση (με τον σωστό τρόπο), παρά να υποδεικνύουν στον υπο τον έλεγχό τους πάροχο ρεύματος να κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης του στην αγορά για δημιουργία εντυπώσεων.

* Δεν σχολιάζω στο παρόν το πως χρηματοδοτούν οι Βρετανοί τις επιδοτήσεις. Ανεξάρτητα απο αυτό πάντως, η ωφέλεια απο τον τρόπο που μοιράζονται παραμένει υπαρκτή.

Επιδότηση στο Ρεύμα - Και Όμως Υπάρχει "Περιθώριο"

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, κρατικά στελέχη δηλώνουν ότι δεν υπάρχει "δημοσιονομικό περιθώριο" για επιδότηση στο ρεύμα. Αυτό δείχνει απώλεια (θεσμικής) μνήμης ή μειωμένη δυνατότητα δημιουργικής σκέψης. Γιατί υπάρχει διαθέσιμος ο "κουβάς" τον οποίο οι καταναλωτές (οικιακοί και επιχειρήσεις) γεμίζουν με δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η χρήση ενός μέρους του περιεχομένου αυτού του κουβά για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα - ωσότου να περάσει η κρίση - είναι δυνατή. Με την προυπόθεση η επιδότηση να γίνει με τον σωστό τρόπο.

Ξεκινώντας από την επιδότηση. Αυτή (όπως έχω προτείνει με την ευκαιρία της προηγούμενης κρίσης του '22 - '23) πρέπει να λάβει την μορφή ισόποσης ενίσχυσης για τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Η επιδότηση στην τιμή της κιλοβατώρας πρέπει να αποφευχθεί. Το σταθερό ποσό επιδότησης διορθώνει σε κάποιο βαθμό την αντίστροφα αναδιανεμητική χρέωση λόγω την πρόσφατης υπέρμετρης διόγκωσης των παγίων, διατηρώντας ταυτόχρονα το αντικίνητρο για πρόσθετη αντιοικονομική κατανάλωση. (Αν στις πάγιες χρεώσεις προστεθούν τα δημοτικά τέλη, το 50% του μέσου λογαριασμού δεν έχει σχέση με την κατανάλωση. Αυτό σημαίνει ότι όσο χαμηλότερη η κατανάλωση τόσο υψηλότερη η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Σκληρό και άδικο).

Ποιός και πόσο μεγάλος είναι ο κουβάς της κλιματικής αλλαγής; Δεν θα έπρεπε να χρειαστεί να τον υπενθυμίσουμε στο κράτος γιατί αυτόν χρησιμοποίησε (αν και με "χονδροειδή τρόπο) και στην διάρκεια της κρίσης του '22 - '23. Είναι ο ΕΛΑΠΕ και οι δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπής CO2. Ο ΕΛΑΠΕ, με την μεγάλη αύξηση της χονδρικής πρέπει λογικά να έχει πλεόνασμα. Αυτό μπορεί να κατευθυνθεί στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης. Τα έσοδα απο τις δημοπρασίες CO2 επίσης πρέπει να αυξάνονται γιατί η τιμή τους στο ETS έχει πλησιάσει τα 90 ευρώ/τόνο αλλά και η παραγωγή με φυσικό αέριο αναμένεται να είναι υψηλή στους επόμενους μήνες (Ακόμα περισσότερα έσοδα ανα MWh παραγωγής θα ήταν διαθέσιμα αν βάζαμε μπροστά και λιγνιτικά - προσωρινά μέχρι να τα κλείσουμε τελείως!).

Ας κάνουμε και ορισμένους πρόχειρους υπολογισμούς. Απο τον ΕΛΑΠΕ μπορούμε να πάρουμε γύρω στα 60 εκατομμύρια τον μήνα (όσα είναι τα έσοδα απο το ΕΤΜΕΑΡ*). Απο τις δημοπρασίες CO2 περίπου 70 εκατομμύρια (με τιμή διακαιωμάτων στα 90 ευρω/τόνο και παραγωγή γύρω στο 40% απο φυσικό αέριο). Σύνολο περίπου 130 εκατομμύρια ευρώ - αρκετά να να δώσουμε απο 40 ευρώ τον μήνα σε κάθε ένα άπο περίπου 3 εκατομμύρια νοικοκυριά. Αυτά είναι νούμερα ακρίβειας ποδοσφαιρικού γηπέδου (ballpark figures για τους αμερικανοτραφείς κρατικούς λειτουργούς). Τα 40 ευρώ ίσως είναι περισσότερο απο αρκετά και τα 3 εκατομμύρια νοικοκυριά είναι σχεδόν το σύνολο στην χώρα. Το κράτος όμως έχει επιλογές. Ένα χαμηλότερο ποσό επιδότησης και περιορισμό του αριθμού των νοικοκυριών με εισοδηματικά κριτήρια. Γιατί πρέπει να "καλύψουμε" και τις επιχειρήσεις.

Οι επιχειρήσεις διαφέρουν απο τους οικιακούς καταναλωτές γιατί έχουν κατά τεκμήριο την δυνατότητα να περάσουν  τις αυξήσεις στους πελάτες τους. Είναι μια πραγματικότητα. Αυτός που πληρώνει πάντα είναι τελικά ο καταναλωτής. Οι επιχειρήσεις όμως διαφέρουν στην δυνατότηττά τους να μετακυλίσουν το κόστος τους. Δικαιολογείται συνεπώς μια πρόνοια για τις μικρότερες απο αυτές (περίπου 1,2 εκατομμύρια μετρητές-λιγότερα ΑΦΜ) που τιμολογούνται με τα τιμολόγια Γ21 και Γ22, Γ23. Παρόμοια με αυτή για τους οικιακούς - για παράδειγμα 50 ευρώ τον μήνα ισόποση επιδότηση. Θα χρειαστούν εκτιμώ ακόμα 30-40 εκατομμύρια τον μήνα απο τον κουβά. Μπορούμε να τα βολέψουμε. Αφήνω τις αποφάσεις για την μοιρασιά στο κράτος- έχει μεγαλύτερη εμπειρία και γνώση στο άθλημα.

Οι υπολογισμοί που παρουσιάζονται παραπάνω είναι προσεγγιστικοί δεδομένου ότι δεν διαθέτω τον χρόνο που θα απαιτούνταν για μεγαλύτερη ακρίβεια και σε καθε περίπτωση δεν θεωρώ ότι είναι ο κύριος σκοπός του παρόντος σημειώματος. Οσοι ενδιαφέρονται προσκαλούνται να βοηθήσουν με τις παρατηρήσεις τους. Θα ήταν όμως χρησιμότερες παρατηρήσεις και απόψεις σχετικά με την λογική της πολιτικής που προτείνω.

* Δεν προτείνω τον μηδενισμό του ΕΤΜΕΑΡ στους λογαριασμούς (προς το παρόν!). Απλώς υποθέτω ότι τα έσοδα του ΕΛΑΠΕ απο την αγορά θα είναι αρκετά υψηλά ώστε να περισσεύει το ισόποσο του ΕΤΜΕΑΡ. Για να τηρηθεί η αρχή της ισόποσης επιδότησης και όχι της κιλοβατώρας. Με την ευκαιρία και για τον ίδιο λόγο προτείνω την ανάκληση της απόφασης για μείωση των ΥΚΩ κατά 50%.