Πως το Ισχυρότερο "Καρτέλ" στο Ρεύμα θα Εξοικονομήσει 1 Δισεκατομμύριο

Με τον δημόσιο διάλογο να υπερθερμαίνεται λόγω καλοκαιριού και επικείμενων εκλογών, οι κραυγές για το "καρτέλ του ρεύματος" ακούγονται δυνατότερα από ποτέ. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι κρατικοί αρμόδιοι (Επιτροπή Ανταγωνισμού, ΡΑΑΕΥ) κωφεύουν, αγνοώντας πλήρως τις κραυγές αυτές. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι το πιο σημαντικό πρόβλημα στο ρεύμα δεν είναι το υποτιθέμενο καρτέλ των επιχειρήσεων αλλά το de facto μονοπώλιο του κράτους. Ομολογουμένως αυτό θα μπορούσε να εξηγεί την ψυχραιμία των αρμοδίων. Γιατί είναι ίσως σίγουροι ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν δίνει αφορμή για κραυγές γιατί οι κραυγάζοντες ευελπιστούν να γίνουν και αυτοί κάποτε χαλίφηδες στην θέση του χαλίφη - ιδιοκτήτες δηλαδή του μονοπωλίου.

Ο χαλίφης - συγγνώμη, το κράτος - ελέγχει με τις αποφάσεις του περισσότερου από το 70% της τιμής του ρεύματος. Αυτό του δίνει την ισχύ σχεδόν (de facto) μονοπωλητή. Στο 40% περίπου των χρεώσεων των λογαριασμών που αποτελούν οι "ρυθμιζόμενες" χρεώσεις, το ποσοστό αυτό είναι 100%. Το βαρύ χέρι όμως του κράτους διαμορφώνει μεγάλο μέρος και του υπόλοιπου 60% των λογαριασμών - τις ονομαζόμενες ανταγωνιστικές χρεώσεις.

Εστιάζουμε στο σημείωμα αυτό στις ανταγωνιστικές χρεώσεις. Υποστηρίζουμε ότι με την πλήρη εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών αποφάσεων, το κρατικό de facto μονοπώλιο είναι σε θέση, αν το αποφασίσει, να απαλλάξει τους Έλληνες καταναλωτές από περίπου 1 δισεκατομμύριο  ευρώ στους λογαριασμούς τους - ήτοι να επιτύχει μια μείωση της τάξης του 20% που αντιστοιχεί  σε 160 ευρώ λιγότερα τον χρόνο για τον μέσο καταναλωτή. Αυτό που ονομάζουμε Όραμα του δισεκατομμυρίου. Που θα μπορούσε να επιτευχθεί πριν αρχίσουμε να ασχολούμαστε με το υποτιθέμενο καρτέλ.

Εξηγούμε με την βοήθεια του πίνακα παρακάτω που παρουσιάζει την διαμόρφωση του κόστους της χονδρικής στην χώρα τα τελευταία 10 χρόνια. Η τελευταία γραμμή τους Πίνακα παρουσιάζει τους αριθμούς - στόχους που θα είχαν ως αποτέλεσμα την επίτευξη του Οράματος του δισεκατομμυρίου: 

• Η μείωση της (μέσης ετήσιας) τιμής εκκαθάρισης αγοράς κατά 10 ευρώ την μεγαβατώρα θα μπορούσε να επιτευχθεί με την επιστροφή στους καταναλωτές του 50% του κόστους για την αγορά δικαιωμάτων (κατ' αναλογία των σχετικών προβλέψεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες).
• Η μείωση του κόστους των λογαριασμών προσαυξήσεων (εφεδρειών) επίσης κατά 50% απλώς θα επανάφερε το σύστημα στην  κατάσταση πριν 6-7 χρόνια. Το κράτος θα χρειαζόταν να αναρωτηθεί μόνο ποιοι ήταν οι λόγοι του διπλασιασμού τους τα τελευταία χρόνια. Είμαστε σίγουροι ότι τους γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα (Hint: Αν στην ημερήσια αγορά υπάρχει καρτέλ, στην αγορά εφεδρειών υπάρχει πρακτικά μονοπώλιο).
• Το ίδιο και με τον συντελεστή απωλειών του δικτύου διανομής. Δεν απαιτείται τίποτα άλλο από το να επανέλθει το σύστημα στη κατάσταση που ήταν το 2017. Το κράτος είναι σε θέση να γνωρίζει τις αιτίες και να τις θεραπεύσει.

Με μια ταυτόχρονη μικρή επέμβαση στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις - μείωση στο μισό της χρέωσης του ΕΤΜΕΑΡ (από 17 σε 9 ευρώ την μεγαβατώρα) και με την υπόθεση ότι το μικτό περιθώριο των Παρόχων είναι στο 15%*, επιτυγχάνεται μια συνολική μείωση του τυπικού κυμαινόμενου τιμολογίου κατά 21% (από 249 σε 206 ευρώ την μεγαβατώρα - περιλαμβανομένου του ΦΠΑ). Συνολικά μείωση της δαπάνης κατά 20% για ένα μέσο καταναλωτή ή 161 ευρώ τον χρόνο (3,75 μεγαβατώρες τον χρόνο) με συνολική μείωση της δαπάνης για τους καταναλωτές στην Χαμηλή Τάση του φθάνει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ τον χρόνο (25.000.000 MWhΧ(249-206)). Όπερ έδει δείξαι.

Να σημειωθεί ότι πετύχαμε το 1 δισεκατομμύριο χωρίς να "πειράξουμε" τις χρεώσεις δικτύων και Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Εκτιμούμε ότι με λίγη προσοχή θα ήταν δυνατόν να "βγάλουμε" και από αυτές μειώσεις της τάξεως του μισού δισεκατομμυρίου τον χρόνο (δεν μπορεί - κάποτε θα απολαύσουμε και τις μειώσεις στις ΥΚΩ από το καλώδιο της Κρήτης!). 

Οι υπολογισμοί στο παρόν σημείωμα είναι πρόχειροι και προσεγγιστικοί - σε μια χώρα άλλωστε που το κράτος έχει ισχυρή παράδοση εχεμύθειας. Προσδοκούμε και προσβλέπουμε σε παρατηρήσεις που θα βελτιώσουν την αξιοπιστία και την ακρίβειά τους τόσο όσο αφορά τους αριθμούς, όσο και την εφαρμοσιμότητα των προτάσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως, θεωρούμε ότι οφείλει να αναγνωρισθεί - και αυτό είναι το πρόβλημα - ότι υπολογισμοί τέτοιου είδους δεν είναι  πιθανό να εμφανισθούν στο πρόγραμμα κανενός κόμματος στην προεκλογική περίοδο. Dum Spiro Spero. 

* Υπολογίζουμε ότι το 15% Μικτό Περιθώριο καταλήγει σε ένα 4-5% Περιθώριο Κέρδους για τους Προμηθευτές. Γιατί έχουν  να πληρώσουν τα σταθερά τους έξοδα αλλά κυρίως την αντιστάθμιση του χαρτοφυλακίου τους και τους μπαταχτσήδες πελάτες τους. Και να μην μιλήσουμε για το κόστος πρόσκτησης νέων πελατών - ιδιαίτερα για τους εναλλακτικούς (διαφήμιση, προμήθειες σε call centers) το οποίο οι πιο αισιόδοξοι μάλλον κεφαλαιοποιούν.

Μήπως Βιαστήκαμε με τον Λιγνίτη;

Το ερώτημα μας φάνηκε εύλογο και τέθηκε αυθόρμητα διαβάζοντας άρθρο στο BBC για τις σκέψεις που γίνονται στην Γερμανία να δοθεί παράταση στην παραγωγή ρεύματος από τα λιγνιτικά και ανθρακικά της εργοστάσια. Το BBC όπως είναι γνωστό έχει ανεπίληπτη φήμη για την δημοσιογραφική του ακεραιότητα. Το Γερμανικό κράτος από την άλλη μεριά είναι ο ηγέτης στην ευρωπαϊκή προσπάθεια της απανθρακοποίησης και του στόχου για το Net Zero.

Στους πρώτους μήνες του 2026 η παραγωγή από λιγνιτικά και ανθρακικά εργοστάσια στην Γερμανία αποτέλεσε το 23% της συνολικής* - 15% από λιγνιτική και 8% από ανθρακική. Αντίθετα την ίδια περίοδο στην Ελλάδα η λιγνιτική παραγωγή δεν ξεπερνά το 3% της συνολικής. Οι Γερμανοί έχουν δώσει περιθώριο μέχρι το 2030 στα δικά τους λιγνιτικά και το 2038 στα ανθρακικά. Οι Έλληνες έχουμε ανακοινώσει ότι το 2026 η λιγνιτική παραγωγή θα σταματήσει τελείως. Ενώ οι Έλληνες έσβησαν την λιγνιτική παραγωγή οι Γερμανοί - μας ενημερώνει το BBC - συζητούν να δοθεί παράταση στα λιγνιτικά τους εργοστάσια (που τα προτιμούν γιατί διαθέτουν  τεράστια εγχώρια αποθέματα λιγνίτη ενώ τον άνθρακα πρέπει να τον εισάγουν)

Αναρωτιέται κανείς ποιοι είναι οι λόγοι για την μεγάλη αυτή διάσταση στις πολιτικές σχετικά με τον λιγνίτη ανάμεσα στις δύο χώρες. Μια πρώτη διάσταση είναι αυτή της ασφάλειας τροφοδοσίας. Το BBC αναφέρει ότι οι Γερμανοί φοβούνται την εξάρτησή τους από το φυσικό αέριο λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στον Κόλπο. Αυτό είναι σημαντικό γιατί βρίσκονται στην  διαδικασία να αυξήσουν την παραγωγή με φυσικό αέριο για λόγους κυρίως ευελιξίας του συστήματος που κυριαρχείται από τις ΑΠΕ. Σημειωτέον ότι το φυσικό αέριο συμμετέχει επί του παρόντος μόνο κατά 13% στην παραγωγή ρεύματος στην Γερμανία έναντι του 40% περίπου στην Ελλάδα. Φαίνεται λοιπόν ότι ένας λόγος που διαφέρουν οι πολιτικές των δύο χωρών είναι το ότι οι Έλληνες αρμόδιοι, σε αντίθεση με τους Γερμανούς ομολόγους τους, είναι πολύ αισιόδοξοι για την (πτωτική) πορεία της τιμής και την διαθεσιμότητα του φυσικού αερίου (άλλωστε θα δαπανήσουν 300 εκατομμύρια ευρώ για να μετατρέψουν το λιγνιτικό της  Πτολεμαΐδας 5 σε φυσικό αέριο)

Ένας άλλος λόγος θα ήταν το κόστος παραγωγής - που αποτελεί και την συνήθη δικαιολογία από την  πλευρά της ΔΕΗ και του κράτους. Είναι το κόστος παραγωγής υψηλότερο στην Ελλάδα από ότι την Γερμανία; Χωρίς να είναι κανείς ειδικός, μπορεί να βρει ισχυρές ενδείξεις ότι η διαφορά στο κόστος δεν θα πρέπει να είναι η αιτία για την διαφορετική απόφαση πολιτικής. 

Πρώτα από όλα το 70% του κόστους παραγωγής από ένα λιγνιτικό εργοστάσιο αφορά το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO2 - είτε το εργοστάσιο λειτουργεί στην Ελλάδα είτε στην Γερμανία. Θα μπορούσε να υπάρχει το επιχείρημα της χειρότερης ποιότητας ή/και ποσότητας  του λιγνίτη ή της χαμηλής απόδοσης των σταθμών. Πως δικαιολογείται όμως αξιόλογη διαφορά στο υπόλοιπο 30% του κόστους όταν η ναυαρχίδα της ελληνικής παραγωγής λιγνίτη η Πτολεμαΐδα 5 τέθηκε σε λειτουργία το 2023**; Και όταν η χώρα εξάγει λιγνίτη σε όμορες χώρες για να τον "κάψουν" αυτές σε δικά τους λιγνιτικά εργοστάσια; Τέλος, πως είναι σε θέση οι Γερμανοί παραγωγοί με λιγνίτη να πωλούν σε μια χονδρική αγορά που είναι στον μέσο ετήσιο όρο κατά 15% χαμηλότερη από την ελληνική και να επιβιώνουν (103-89 το 2025);

Το δημοσίευμα του BBC έτυχε να συμπέσει χρονικά με τις εικόνες της ανατίναξης του εξοπλισμού των ορυχείων στην Πτολεμαΐδα (με σκοπό να πωληθεί ως σκραπ). Αυτό έδωσε την ευκαιρία στους συνήθεις λαϊκιστές να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Τα κρατικά ή κρατικοδίαιτα παπαγαλάκια και οι κυβερνητικοί "θεσμικοί" λομπίστες έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τους λαϊκιστές με εξίσου έωλα λαϊκίστικα επιχειρήματα. 

Ούτε οι μεν ούτε οι δε κατάφεραν έστω να θέσουν το σωστό ερώτημα. Οπότε εξακολουθούμε να αναμένουμε  με αγωνία την απάντηση θέτοντας ακόμα μια φορά το ερώτημα. Μήπως βιαστήκαμε με τον λιγνίτη;

* Τυχαίνει το ποσοστό αυτό (περίπου 25%) να είναι στο ίδιο επίπεδο με αυτό της γειτονικής μας Βουλγαρίας, η οποία έχει επίσης θέσει ως έτος - στόχο "απολιγνιτοποίησης" το 2038.

** Ένας τίμιος υπολογισμός του κόστους παραγωγής στην Ελλάδα θα λάμβανε υπόψη ότι η Πτολεμαΐδα 5 λειτουργεί μόνο 1.700 ώρες τον χρόνο (2025). Φαύλος κύκλος: Κοστίζει πολύ γιατί την χρησιμοποιούμε λίγο; Η την χρησιμοποιούμε λίγο γιατί κοστίζει πολύ;

"Posokanei" το Ρεύμα;

Το κράτος επένδυσε (σύμφωνα με τον Τύπο) ένα ποσό περίπου 370 χιλιάδες ευρώ (+ΦΠΑ) για να διευκολύνει τους καταναλωτές στις αγορές τους καταναλωτικών αγαθών μέσω μιας ιστοσελίδας "σύγκρισης τιμών" - του Posokanei.gov.gr. Αυτή είναι η δεύτερη προσπάθεια μετά τον αλήστου μνήμης e-katanalotis - για τον οποίο δεν γίνεται πια λόγος ούτε δόθηκε εξήγηση γιατί εγκαταλείφθηκε. 

Δεν θα κάνουμε αρνητική κριτική επισημαίνοντας ότι οι σελίδες αυτές δεν πρόκειται να λύσουν το περίφημο "πρόβλημα της ακρίβειας". Αυτό είναι δεδομένο. Αντίθετα θα δώσουμε τα εύσημα που αναλογούν στην προσπάθεια να παρασχεθεί περισσότερη και εύκολα προσβάσιμη πληροφορία στους καταναλωτές. Περισσότερη πληροφορία ποτέ δεν βλάπτει - έστω και αν η αξιοποίησή της από τον καταναλωτή έχει κόστος που μειώνει την αξία της (το σούπερ μάρκετ με τις φτηνότερες σοκολάτες δεν έχει κατάστημα κοντά στο σπίτι...).

Το Posokanei όμως είναι μια ευκαιρία να "ευλογήσουμε τα γένια μας" εμείς στην ομάδα του allazorevma.gr. Την ιστοσελίδα που με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία υπηρετεί τους καταναλωτές ρεύματος και φυσικού αερίου από το 2015 - εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια!

Η σύγκριση τιμών στο ρεύμα, που στα 1.000 ευρώ περίπου τον χρόνο δεν είναι αμελητέα δαπάνη για το μέσο νοικοκυριό, είναι πολύ πιο αναγκαία και χρήσιμη για τον καταναλωτή σε σχέση με την σύγκριση τιμών των άλλων καταναλωτικών αγαθών. Είναι αναγκαία γιατί η τιμολόγηση του ρεύματος είναι πολύπλοκη και αδιαφανής. Είναι επίσης χρήσιμη γιατί ο καταναλωτής μπορεί να ενεργήσει ώστε να επωφεληθεί άμεσα από την πληροφορία που του παρέχει η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών.  

Την χρησιμότητα και αναγκαιότητα των ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών στο ρεύμα την αναγνωρίζει και η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η οποία από το 2020 είναι και ελληνική νομοθεσία. Προβλέποντας ότι σε κάθε χώρα μέλος θα πρέπει να λειτουργεί τουλάχιστον μια τέτοια ιστοσελίδα κατάλληλα πιστοποιημένη από τις Αρχές.

Πως αντιμετώπισε το ελληνικό κράτος την υποχρέωσή του αυτή; Με τρία χρόνια καθυστέρηση και ενώ το allazorevma.gr εξυπηρετούσε ήδη - πριν υπάρξει οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση - πλήρως τις ανάγκες των καταναλωτών σε επίπεδο των καλύτερων διεθνών πρακτικών, αποφάσισε να δημιουργήσει τις δικές του ιστοσελίδες. Όπως και με το posokanei  δυο σελίδες. Την πρώτη την ονόμασε energycost.gr. Την δεύτερη την ονόμασε invoices.gr. Στην τρίτη προσπάθεια μετονόμασε το invoices.gr σε energycost.gr. 

Οι δύο αυτές ιστοσελίδες, που στοίχησαν (μέχρι στιγμής...) περίπου 10 φορές περισσότερο από το ανάλογο ποσό που επενδύθηκε στο allazorevma.gr και των οποίων η ανάπτυξη πήρε περισσότερα από 2 χρόνια έναντι 3 μηνών για το allazorevma.gr, είναι μέχρι αυτή την στιγμή χρήσιμες στην καλύτερη περίπτωση μόνο στους ενεργειακούς τουρίστες. Καταναλωτές που είναι διατεθειμένοι να αλλάζουν Πάροχο κάθε μήνα. Για τους "κανονικούς" καταναλωτές είναι κάτι χειρότερο από άχρηστες - είναι παραπλανητικές.

Το κράτος, στην περίπτωση του ρεύματος, επιβεβαίωσε με πειστικό τρόπο την αδυναμία του να υλοποιήσει τις αγαθές προθέσεις  του νομοθέτη. Όχι μόνο απέτυχε παταγωδώς να αναπτύξει ένα χρήσιμο εργαλείο για τους καταναλωτές, αλλά με την άρνησή του να πιστοποιήσει ιδιωτικές σελίδες έχει επιτρέψει σε call centers,  που δουλειά τους δεν είναι να παρέχουν πληροφορίες στον καταναλωτή αλλά να προωθούν συγκεκριμένα προϊόντα, να ισχυρίζονται ότι "συγκρίνουν τιμές". Το κράτος, στην ευγενική προσπάθειά του να μειώσει την ασυμμετρία στην πληροφόρηση μεταξύ καταναλωτών και πωλητών έχει κάνει τα πράγματα χειρότερα.

Η εμπειρία μας από το allazorevma.gr υποδεικνύει ότι οι οιωνοί δεν είναι ευνοϊκοί για το posokanei. Προβλέπουμε ότι, αν υπάρξει πρόοδος, αυτή θα έλθει μόνο εάν ιδιώτες αποφασίσουν να αξιοποιήσουν την επιχειρηματική ευκαιρία. Γιατί η πληροφορία έχει κόστος και συνεπώς αξία. 

Μέχρι τότε, ευτυχώς για τον  Έλληνα καταναλωτή, θα υπάρχει πάντα το allazorevma.gr!

allazorevma.gr: Ο Αξιόπιστος Συνεργάτης των Επιχειρήσεων για το Ρεύμα

Το ρεύμα είναι πλέον μια σημαντική δαπάνη για τις επιχειρήσεις σε συνθήκες μάλιστα που μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα. Ο διαχειριστές τους αντιμετωπίζουν απλά, συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε τον λογαριασμό μας σωστά; Μας χρεώνει ο Πάροχός μας σύμφωνα με την σύμβαση (και τον Νόμο);
• Πως πάει η κατανάλωσή μας - μήπως "καίμε" παραπάνω από ότι χρειάζεται (ή έχουμε προϋπολογίσει); Τι μας περιμένει του χρόνου;
• Πόσο πληρώνουμε την κιλοβατώρα - υπάρχει κάτι καλύτερο στην αγορά;
• Μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα - χωρίς μεγάλο κόστος - για να μειώσουμε την δαπάνη για ρεύμα;

Η ομάδα του allazorevma.gr, της ιστοσελίδας που υπηρετεί τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015 με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και πάνω από όλα αξιοπιστία, είναι κοντά στις επιχειρήσεις - σε όποιον Πάροχο και αν είναι κάθε φορά- και απαντά στα ερωτήματά τους:

• με βάση την μοναδική - μεγαλύτερη από 10 χρόνια - εμπειρία των στελεχών του στην ελληνική αγορά ρεύματος.
• έναντι αμοιβής που είναι αμελητέα σε σύγκριση με τις απώλειες που θα υπήρχαν αν δεν αντιμετωπίζονταν σωστά και στην ώρα τους τα ερωτήματα αυτά.

Αν σας απασχολούν ερωτήματα σχετικά με το ρεύμα, σας προτείνουμε να κάνετε μια κουβέντα μαζί μας. Έχουμε να σας πούμε ιστορίες! Στο................................

allazorevma.gr: Τα Σταθερά Τιμολόγια Εξακολουθούν να είναι Φθηνότερα

Η πιο πρόσφατη (3 Ιουνίου) τιμοληψία που διενήργησε το allazorevma.gr στο ρεύμα έδειξε ότι στα 10 πιο φθηνά τιμολόγια στην αγορά τα οκτώ (8) και τα πρώτα (5) πέντε στην κατάταξη από το φθηνότερο στο ακριβότερο είναι σταθερά (μπλε). Στην ίδια κατάταξη, το φθηνότερο πράσινο είναι 6ο και το φθηνότερο κίτρινο 8ο. 

Η ετήσια συνολική δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή (3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο) που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο (το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο όπως το ορίζει το allazorevma.gr) εκτιμάται ότι θα είναι 1.063 ευρώ - δηλαδή περίπου 134 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (929 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο - που εξακολουθεί να είναι σταθερό.

Είναι αλήθεια ότι η διαφορά των 134 ευρώ ετησίως υπέρ των σταθερών τιμολογίων έχει μειωθεί σημαντικά από την αρχή του χρόνου που ήταν στο υψηλότερο σημείο των 261 ευρώ. Αυτό ήταν αποτέλεσμα της - κατά την άποψή μας - συντηρητικής πολιτικής των περισσότερων παρόχων οι οποίοι αύξησαν τις τιμές των σταθερών προϊόντων τους για νέους πελάτες.

Με βάση τα παραπάνω, η σύσταση του allazorevma,gr είναι:

• Εξακολουθεί να ισχύει η προτροπή μας στους καταναλωτές με πράσινο τιμολόγιο να επιλέξουν ένα σταθερό - εκτός αν θέλουν να εξακολουθούν να χαρίζουν 134 ευρώ τον χρόνο στον τρέχοντα Πάροχό τους.
• Για τους καταναλωτές που είναι ήδη σε σταθερό τιμολόγιο του οποίου η σύμβαση λήγει στο προσεχές διάστημα προτείνουμε είτε να διαπραγματευθούν με τον Πάροχό τους την μεταφορά τους σε ένα νέο σταθερό τιμολόγιο είτε να αλλάξουν στον Πάροχο που προσφέρει σήμερα το φθηνότερο σταθερό.

Το πρώτο βήμα είναι μια επίσκεψη την ιστοσελίδα allazorevma.gr που υπηρετεί με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015. 

Εκεί θα τους περιμένει μια ευχάριστη έκπληξη: Αν προωθήσουν την αίτηση αλλαγής Παρόχου μέσω της ιστοσελίδας θα έχουν ανταμοιβή από το allazorevma.gr που θα αυξήσει σημαντικά το όφελός τους από την αλλαγή αυτή.

Προσοχή: Οι Μετρητές είναι "Εξυπνοι" Αλλά Όχι Αθώοι!

Ο ΔΕΔΔΗΕ, ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής του ρεύματος (δηλαδή το κράτος) αποφάσισε να εγκαταστήσει στα σπίτια μας μετρητές νέας τεχνολογίας - "έξυπνους". Χωρίς να μας ενημερώσει σε τι ακριβώς συνίσταται η εξυπνάδα τους και χωρίς να ζητήσει την έγκρισή μας για την εγκατάσταση. Δεν θα ήταν λογικό να έχουμε αντίρρηση για τον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού συστήματος στη χώρα. Αφού όμως πρώτα μας εξηγήσει με ειλικρίνεια και σαφήνεια ότι με τον έξυπνο μετρητή α) τίθενται πιθανόν σε κίνδυνο δεδομένα που θεωρούμε προσωπικά και β) ότι η χρέωση του ρεύματος αλλάζει με κίνδυνο να έχουμε δυσάρεστες εκπλήξεις στον λογαριασμό μας.

Πρώτο: τα προσωπικά δεδομένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ δηλαδή το κράτος και ο Προμηθευτής Ρεύματος, με τον έξυπνο μετρητή αποκτούν εικόνα της κατανάλωσής μας σε πρακτικά πραγματικό χρόνο. Ο Μεγάλος Αδελφός (ή Πατέρας) ξέρει με ακρίβεια λεπτών την κατανάλωσή μας και μέσω αυτής έχει στην διάθεσή του μια εικόνα των δραστηριοτήτων μας. Η πληροφορία αυτή έχει αξία για τρίτους με κακόβουλες (π.χ. αυτούς που θα ήθελαν να ξέρουν ότι λείπουμε) ή ιδιοτελείς (διαφημιζόμενους, πωλητές συσκευών ή υπηρεσιών) προθέσεις. Πόσο σίγουροι είμαστε ότι ο Μεγάλος Αδελφός μας προστατεύει από τέτοιου είδους κινδύνους; 

Ο Προμηθευτής μας είναι σίγουρα ενθουσιασμένος με την προοπτική να διαθέτει ένα εύκολο και γρήγορο τρόπο να διακόψει εκ του μακρόθεν την παροχή ρεύματος λόγω καθυστερημένης οφειλής (ή για κάποιο άλλα λόγο!). Δεν είναι όμως προφανές ότι οι καταναλωτές συμμερίζονται - ή θα έπρεπε να συμμερίζονται - τον ενθουσιασμό αυτόν. Ο Έξυπνος μετρητής αλλάζει συντριπτικά την σχέση ισχύος μεταξύ καταναλωτή και πωλητή. Το Κράτος τι κάνει; Από ότι είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε απολύτως τίποτα - μέχρι στιγμής.

Μα πάλι θα μας σώσει το Κράτος (ή κατ' ευφημισμό η "Πολιτεία"); Ναι είναι η απάντηση αν κρίνουμε από το ότι σε άλλα προηγμένα κράτη (Μεγάλη Βρετανία) η εγκατάσταση έξυπνου  μετρητή προϋποθέτει την συναίνεση του καταναλωτή, Ο Προμηθευτής πρέπει εκεί να πείσει για τα οφέλη και την προστασία των δεδομένων του καταναλωτή πριν προχωρήσει στην εγκατάσταση (και το Κράτος δαπανά σημαντικά ποσά για να ενημερώσει του πολίτες σχετικά).

Δεύτερο: η αλλαγή στην χρέωση δικτύου. Με την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ο ΔΕΔΔΗΕ, με την έγκριση της ΡΑΑΕΥ δηλαδή του Κράτους, αποφάσισε ότι αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της χρέωσης των δικτύων διανομής (και μεταφοράς). Αυτά δεν είναι αμελητέα ποσά. Αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 25% του μέσου λογαριασμού μας. Είναι πραγματικά απελπιστικό το ότι αυτή η σημαντική αλλαγή κρατιέται ως επτασφράγιστο μυστικό από τους τάλανες πολίτες αυτής της χώρας.

Η χρέωση δικτύου με την νέα μέθοδο υπολογισμού α) εξαρτάται πλέον από καταναλωτικές μας συνήθειες στο ρεύμα και β) αν δεν δείξουμε επαρκή ευελιξία υπάρχει κίνδυνος να πολλαπλασιαστεί επί τέσσερα η χρέωση δικτύου. Χρέωση η οποία πρόσφατα έτσι κι αλλιώς έχει αυξηθεί δραματικά για να γεμίσει ο Πίθος των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος - κατά κόσμο ΔΕΔΔΗΕ.

Παράδειγμα: Ένας μέσος καταναλωτής με συμβατικό μετρητή πληρώνει 150 ευρώ τον χρόνο για το δίκτυο διανομής. Με τον έξυπνο μετρητή, αν σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας δεν καταφέρει να μειώσει την κατανάλωσή του κάτω από - για παράδειγμα - τα 2 KW (από τα 25 που έχει συμφωνήσει με τον ΔΕΔΔΗΕ) η ετήσια χρέωσή του θα είναι 430 ευρώ - τρείς φορές πάνω από την χρέωση με συμβατικό μετρητή*. 

Ποιες είναι οι συγκεκριμένες ώρες; Εργάσιμες ημέρες από 1100 -1400 και 1800-2100. Πόσο εύκολο είναι να φτάσει κανείς τα 2 KW τις ώρες αυτές; Πολύ τρόποι. Κλιματιστικό, αντλία θερμότητας, μαγείρεμα, θερμοσίφωνας - ακόμα και τοστιέρα ή καφετιέρα. Η ανάγκη για όλες αυτές τις καταναλώσεις (εκτός ίσως του Ηλεκτρικού Αυτοκινήτου) είναι συνήθως συγκεντρωμένη ακριβώς στις ώρες αιχμής. Στις οποίες η χρέωση του δικτύου διανομής με έξυπνο μετρητή εκτοξεύεται. Υπολογίζουμε ότι το νεκρό σημείο στο οποίο οι δυο μέθοδοι χρέωσης είναι ισοδύναμες είναι τα 750 Watt.  Οτιδήποτε παραπάνω καίει τον λογαριασμό μας. Η συμβουλή είναι απλή. Μας βάλανε έξυπνο μετρητή; Για να είμαστε σίγουροι, εργάσιμες μέρες από 1100 μέχρι 1400 και 1800 έως 2100 κλείνουμε το σπίτι (κατεβάζοντας τον γενικό διακόπτη) και ανακαλύπτουμε - όσοι μπορούμε - νέες δραστηριότητες έξω από το σπίτι (μπάνιο, βόλτα, σινεμά, κανένα μουσείο...)

Φοβόμαστε ότι ο προσεκτικός καταναλωτής (που έχει μνήμη ελέφαντα) θα αναφωνήσει ταραγμένος και ευλόγως συγχυσμένος: Καλά δεν μας λένε να καταναλώνουμε περισσότερο ρεύμα τις μεσημεριανές ώρες; Τις ώρες που τα φωτοβολταικά παράγουν το ρεύμα τζάμπα; Που σε εμάς με διζωνικό τιμολόγιο αυτό σημαίνει και χαμηλότερη τιμή; Δηλαδή το κράτος μας παίρνει από την μια τσέπη και τα βάζει στην άλλη; Μεταφέρουμε φορτία στις μεσημεριανές ώρες και πέφτει χαράτσι στις  ρυθμιζόμενες χρεώσεις;

Φίλτατοι συν-καταναλωτές είναι χειρότερο από αυτό. Μας τα παίρνει σιωπηρά - πάντα νομότυπα - και από τις δυο τσέπες. Αλλά δυστυχώς αυτό δεν είναι το χειρότερο. Το χειρότερο είναι ότι αυτό το κράτος - του οποίου δεν γνωρίζει η αριστερά τι ποιεί η δεξιά του - είναι εντελώς ανίκανο να διαχειριστεί τα κοινά. Είναι Χοντρό, Ηλίθιο και συχνά Τρελό**. Χρειάζεται μια Ανώτερη Δύναμη να μας  σώσει.

*Η μέθοδος είναι ότι ο (έξυπνος) μετρητής καταγράφει 80 μετρήσεις ισχύος κατανάλωσης στις ώρες αιχμής κάθε μήνα. Η χρέωση ισχύος στον λογαριασμό υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των 80 αυτών μετρήσεων. Πιάσε τ' αυγό και κούρεφ'το!

**"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

Για την Τιμή του Φυσικού Αερίου - Ακόμα μια Φορά*

Υπάρχει ένα ερώτημα που πλανάται πάνω απο τις διεθνείς αγορές ενέργειας (και τα μυαλά των τοπικών ειδικών σχολιαστών). Η διαφορά της τιμής του φυσικού αερίου μεταξύ των αγορών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μεταξύ δηλαδή των αντιπροσωπευτικών δεικτών του Henry Hub στις ΗΠΑ και του TTF στην Ευρώπη. Οι δυο δείκτες μετρούνται σε διαφορετικές μονάδες. Η τρέχουσα τιμή στο Henry Hub (3,2 δολλάρια το mmbtu) μεταφράζεται με την τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ (0,862 δολλάρια το ευρώ) και την μετατροπή mmbtu σε μεγαβατώρες (0,293 mmbtu την μεγαβατώρα) σε 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα.

Το χάσμα μεταξύ της τιμής στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη είναι εντυπωσιακό. Η τιμή των 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα είναι σχεδόν πέντε φορές χαμηλότερη απο την τρέχουσα τιμή του δείκτη TTF που κυμαίνεται γύρω στα 48 ευρώ την μεγαβατώρα. Για να πωληθεί όμως το αμερικανικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη πρέπει να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί σε υγρή μορφή με ειδικά δεξαμενόπλοια και να επανέλθεί στην αέρια μορφή του στον τόπο κατανάλωσης. 

Η διαδικασία υγροποίησης και επαναεροποίησης συν την μεταφορά επιβαρύνουν την τιμή του αμερικανικού αερίου που θα πωληθεί στην Ευρώπη κατά περίπου 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Η τελική τιμή υπολογίζεται σε 21,1 ευρώ την μεγαβατώρα. Συνεπώς η σωστή σύγκριση είναι μεταξύ των 21 και των 48 ευρώ την μεγαβατώρα του TTF. Αυτό μειώνει στην πράξη την διαφορά μεταξύ των  αμερικανικών και των ευρωπαικών τιμών - απο το πενταπλάσιο στο διπλάσιο. 

Η Ευρώπη συνεπώς πληρώνει το φυσικό αέριο σε τιμή (λίγο παραπάνω απο) διπλάσια απο την ισοδύναμη τιμή του αμερικανικού αερίου. Ποιος είναι ο λόγος για την ανισορροπία αυτή στην αγορά; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα που αναμένει εξήγηση.

Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι μέρος της διαφοράς οφείλεται στην τρέχουσα πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, η οποία μειώνει την προσφορά υγροποιημένου αερίου - μείωση προσφοράς = αύξηση τιμής. Δεδομένου ότι η μέση τιμή του TFF τα τελευταία τρία χρόνια (από τα μεσα του 2023) ήταν στο επίπεδο των 38 ευρώ την μεγαβατώρα, η αύξηση της τιμής λόγω σύρραξης μπορεί να αποτιμηθεί περίπου στα 10 ευρώ την μεγαβατώρα.

Μένουν ακόμα περίπου 17 ευρώ την μεγαβατώρα διαφοράς ανάμεσα στην τιμή στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη που αναμένουν αληθοφανή εξήγηση. Η προφανής είναι αυτή που εξηγεί την διαφορά απο την απόφαση της ΕΕ να αποδεσμευθεί απο το ρωσικό φυσικό αέριο. Παρ' όλο που ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί πλήρως, η αυτοδέσμευση της ΕΕ έχει ήδη ως αποτέλεσμα την δραματική μείωση των ροών αερίου απο την Ρωσία. Ακόμα μία μείωση της προσφοράς. Να προστεθεί εδώ το γεγονός ότι η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επαναεροποίησης οι οποίες ωριμάζουν παίρνοντας τον χρόνο τους.

Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί αλλά βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αν είναι έστω και μόνο προς την σωστή κατεύθυνση, υποδεικνύουν τον βασικό  ένοχο για το υψηλό επίπεδο και τις έντονες μεταβολές της τιμής του φυσικού αερίου. Την πολιτική εξουσία κάθε είδους.

Θα μπορούσε να υπάρξει η αντίρρηση ότι μέρος της διαφοράς μεταξύ της τιμής του οριακού παραγωγού (που είναι το αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο) και της διεθνούς τιμής οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού στην αγορά.  Τα σχετικά μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν τέτοια εικόνα. Αυτοί που φαίνεται ότι στρεβλώνουν την αγορά είναι οι πολιτικοί και όχι οι παραγωγοί με μεγάλη ισχύ - τέτοιοι απλώς δεν υπάρχουν. Προφανώς μέρος της διαφοράς εξηγείται απο την καθυστερημένη - λόγω ανάγκης επενδύσεων -  υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG. Αυτή όμως είναι μια παροδική αιτία  η οποία - όπως οι Έλληνες ελπίζουμε - δεν θα διαρκέσει πολύ.

Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι, ειδικά για την χρήση του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία επιβαρύνειται με περίπου 40 ευρώ την μεγαβατώρα στην ΕΕ (μέσος όρος των τελευταίων 3 ετών της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2) υπεύθυνοι είναι πάλι οι πολιτικοί. Οι οποίοι καθορίζουν την τιμή των δικαιωμάτων με την μέθοδο της κολοκυθιάς. Χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν - ειδικά στην Ελλάδα- τον λόγο και το ύψος του χαρατσιού αυτού που μοιάζει εκ του μακρόθεν ως συγχωροχάρτι.

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι η οριακή (χονδρική) τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα με βασικό καύσιμο το φυσικό αέριο θα ήταν περίπου στα 25Χ2=50 ευρώ η μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου το 1/3 αυτής που είναι σήμερα (γύρω στα 2Χ48+35=130) αν άλλαζαν οι αποφάσεις και οι πράξεις των πολιτικών - ιδιαίτερα των Ευρωπαίων και των εγχώριων φερέφωνών τους.  Οι οποίοι για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα έχουν επιστρέψει στην παλαιολιθική ρητορική της αυτάρκειας. Που είναι σχιζοφρενική γιατί οι ίδιοι ταυτόχρονα διαλαλούν την μαγεία της ενιαίας αγοράς ή αλλιώς της θεωρίας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ενός απο τα βασικά θεμέλια της ιδέας της Ευρωπαικής Ένωσης. 

"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Η σχιζοφρένια των Ευρωπαίων πολιτικών είναι ένδειξη ότι το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

* Παρατηρήσεις, αντιρρήσεις και καθε είδους καλόπιστη κριτική στο σημείωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες και οι επώνυμες θα γίνει προσπάθεια να απαντηθούν αν απαιτηθεί.