Ρεύμα: Το Μέλλον Είναι Σκούρο Μπλε - Όχι Πορτοκαλί

Το κόστος του ρεύματος αλλάζει κάθε ώρα (ή και συχνότερα!). Ο λόγος είναι ότι το ρεύμα είναι ένα αγαθό του οποίου η αποθήκευση ήταν (και εξακολουθεί να είναι) εξαιρετικά δαπανηρή. Συνεπώς και η τιμή του θα έπρεπε να αλλάζει με την ίδια συχνότητα. Θεωρητικά, αν όλοι οι καταναλωτές είχαν εγκατεστημένους μετρητές που μετρούν την κατανάλωση κάθε - για παράδειγμα - δέκα λεπτά, θα πλήρωναν διαφορετική τιμή για κάθε δεκάλεπτο. Θα πλήρωναν δηλαδή με "δυναμικό" τιμολόγιο. Αυτό θα επιτύγχανε την βέλτιστη κατανομή των πόρων σύμφωνα με την νεοφιλελεύθερη οικονομική θεωρία των αγορών. 

Στην πράξη όμως, στην ιστορία του ενάμιση περίπου αιώνα ζωής του ηλεκτρισμού, η τιμή που πλήρωναν οι καταναλωτές ήταν πολύ πιο σταθερή. Άλλαζε συνήθως σε μεγάλα χρονικά διαστήματα - κάθε χρόνο παρά κάθε λεπτό.

Η επιμονή στα σταθερά τιμολόγια διατηρήθηκε παρά το ότι οι τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών και των υπολογιστών έδωσαν πρόσφατα την δυνατότητα εφαρμογής της δυναμικής τιμολόγησης (οι νέες τεχνολογίες ήταν διαθέσιμες ήδη από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα). Αυτό ήταν αποτέλεσμα κυρίως της αδράνειας των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού, οι περισσότερες από τις οποίες ήταν υπό τον ρυθμιστικό έλεγχο ή και την ιδιοκτησία του κράτους. Αλλά και της εύλογης υπόθεσης ότι αν δινόταν στους καταναλωτές η επιλογή δυναμικής τιμολόγησης δεν θα είχαν τρόπο ή επαρκές κίνητρο για να την αξιοποιήσουν. Πράγμα που καθιστούσε τις επενδύσεις στις νέες τεχνολογίες μη αποδοτικές. Μέχρι που εμφανίστηκε ο στόχος της "πράσινης μετάβασης".

Η πράσινη μετάβαση απαιτεί μεγαλύτερη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η παραγωγή των οποίων δεν είναι ελέγξιμη - δημιουργούν πρόσθετη ανάγκη εφεδρείας στο ηλεκτρικό σύστημα. Έχουν όμως το πλεονέκτημα του σχεδόν μηδενικού βραχυπρόθεσμου (οριακού) κόστους. Οι πολιτικοί που προωθούν την πράσινη μετάβαση (των χωρών της ονομαζόμενης "Δύσης") έβαλαν στόχο να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες για να αντισταθμίσουν το κόστος της πρόσθετης εφεδρείας για τους καταναλωτές περνώντας το χαμηλό οριακό κόστος των ΑΠΕ ορισμένες ώρες της ημέρας στους καταναλωτές - μέσω δυναμικών τιμολογίων. Μια λύση καλύτερη από εναλλακτικές - όπως για παράδειγμα η επιδότηση των μπαταριών για την κάλυψη των αναγκών εφεδρείας. Το πρόβλημα είναι η ίδια αιτία που η δυναμική τιμολόγηση δεν εφαρμόστηκε στο παρελθόν. Δεν είναι δημοφιλής ανάμεσα στους καταναλωτές. 

Οι προτιμήσεις των υπηκόων - καταναλωτών δεν είναι η πρώτη προτεραιότητα των πολιτικών και γραφειοκρατών που προωθούν την πράσινη μετάβαση. Αποφάσισαν συνεπώς να αναγκάσουν (με σχεδόν σταλινική επιμονή) τον ηλεκτρικό κλάδο να επενδύσει στην υποδομή που χρειάζεται για να παρέχεται η δυνατότητα της δυναμικής τιμολόγησης στους πελάτες τους. Τους "έξυπνους" μετρητές. Το αποτέλεσμα: Η πλειονότητα των καταναλωτών στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον εγκατεστημένους έξυπνους μετρητές (με εξαίρεση - το μαντέψατε- την Ελλάδα). Ελάχιστοι όμως από αυτούς τους καταναλωτές έχουν επιλέξει δυναμικά τιμολόγια. Η πολιτική είναι αποτυχημένη.

Ποια είναι η λύση; Η λύση που θα συμβιβάσει τις ονειρώξεις των νεοφιλελεύθερων με τα οράματα των προαγωγών της πράσινης μετάβασης και θα καταστήσει συγχρόνως αποδοτική την επένδυση στους "έξυπνους" μετρητές; Να έχουμε όλοι έξυπνους μετρητές και να πληρώνουμε με δυναμικά - πορτοκαλί τιμολόγια; Η απάντηση είναι: Τα σκούρα μπλε τιμολόγια - πιο μπλε από τα μπλε - σχεδόν μαύρα. Πιο σταθερά από τα σταθερά. Που θα πωλούνται ως τιμολόγια σταθερής δαπάνης (και όχι μόνο τιμής) για ένα ολόκληρο χρόνο. Με μόνη διαφορά (από ότι κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά αυτή την εποχή), ότι ο καταναλωτής θα συμφωνήσει να παραδώσει τον έλεγχο της κατανάλωσής του (ή μέρους της) στον Πάροχό του για το διάστημα της σύμβασης (και ο Πάροχος στην Τεχνητή Νοημοσύνη...). Δημιουργώντας αξία από την παροχή υπηρεσιών ευελιξίας στο σύστημα. 

Αυτό το όνειρο θα μπορούσαμε να το δούμε να υλοποιείται ακόμα και στην Ελλάδα. Όπως έχει "δείξει η ζωή" μέχρι τώρα, τα κυριότερα εμπόδια είναι οι αρμόδιες κρατικές και ρυθμιστικές αρχές και ο Πίθος των Δαναΐδων του ηλεκτρικού συστήματος στην χώρα - γνωστός ως  ΔΕΔΔΗΕ.

ΔΕΗ: Το Μπαλόνι Σκοπεύει να Γίνει Αερόστατο

Η ανακοίνωση της πρόθεσης της υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζουσας επιχείρησης ηλεκτρισμού στην χώρα να αυξήσει τα κεφάλαιά της κατά 4 δισεκατομμύρια ευρώ - δηλαδή σχεδόν να τα διπλασιάσει - είναι εντυπωσιακή* και προκαλεί ερωτήματα ακριβώς επειδή αυτή ελέγχεται (και θα εξακολουθήσει από ότι φαίνεται να ελέγχεται) από το κράτος. Τα ερωτήματα συνεπώς δεν είναι μόνο επιχειρηματικής φύσης αλλά και δημόσιας πολιτικής. 

Το ερώτημα από την επιχειρηματική σκοπιά είναι ο πραγματικός σκοπός της απόφασης. Το ερώτημα από την σκοπιά της δημόσιας πολιτικής είναι το πως η απόφαση αυτή επηρεάζει την χώρα συνολικά και όχι μόνο τους μετόχους της επιχείρησης. Ιδού συνοπτικά οι απόψεις μου για τα δύο ερωτήματα: 

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η επιχειρηματική απόφαση δεν έχει μόνο ενεργητικό - επιθετικό χαρακτήρα αλλά είναι και μια φυγή προς τα εμπρός από μια δυσχερή θέση. Το μπαλόνι φουσκώνει και γίνεται αερόστατο. Που πλέον μεταφέρει φορτίο κάποιας αξίας  - και έχει ανάγκη κάποιας πρόσθετης εξασφάλισης από τον βασικό ιδιοκτήτη - το κράτος.

Όσον αφορά την επίπτωση στο κοινωνικό σύνολο, η ΔΕΗ με το επενδυτικό της σχέδιο α) σπαταλά σπανίζοντες επενδυτικούς πόρους για την αγορά συχωροχαρτιών  για λογαριασμό των Ελλήνων και β) στον βαθμό που επενδύει εκτός Ελλάδος στερεί την χώρα από κεφάλαια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν (ίσως από άλλες επιχειρήσεις) σε επενδύσεις με μεγαλύτερη απόδοση. Το πρόβλημα εδώ έγκειται στο ότι η ΔΕΗ έχει την δυνατότητα να επενδύει στο εξωτερικό βασιζόμενη σε έσοδα που είτε προέρχονται από επενδύσεις που επιδοτούνται από το ελληνικό κράτος (ΑΠΕ, αποθήκευση) είτε καθορίζονται διοικητικά από αυτό (Δίκτυα) είτε προέρχονται από αγορές στις οποίες το κράτος ανέχεται (αν δεν προστατεύει ενεργά) την δεσπόζουσα θέση της (επενδύσεις στο εξωτερικό επιχειρήσεων ελληνικής ιδιοκτησίας που δραστηριοποιούνται σε ανταγωνιστικές αγορές - π.χ. η ναυτιλία - δεν είναι κατ' αρχήν θέμα δημόσιας πολιτικής). 

Παίζει επίθεση ή άμυνα η ΔΕΗ με την τερατώδη αύξηση κεφαλαίου; Μια μικρή ημιερασιτεχνική έρευνα (λόγω έλλειψης χρόνου και τυπικής εξειδίκευσης στα λογιστικά) στα οικονομικά της μεγέθη από τον γράφοντα παρέχει ενδείξεις για αναγκαστική κίνηση: To μπαλόνι, δηλαδή ο ισολογισμός της, έφθασε τα 29 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα ίδια κεφάλαια που χρηματοδοτούν αυτό το "βουνό" είναι μόλις 6 δισεκατομμύρια. Η ΔΕΗ δεν έχει ελεύθερες χρηματορροές και τα τελευταία δύο χρόνια δίνει μέρισμα με δανεικά (αναλυτές προβλέπουν ότι με το επενδυτικό της πρόγραμμα δεν θα έχει ελεύθερες ροές μέχρι το 2031). Οι τόκοι που πληρώνει μόλις καλύπτονται από τα κέρδη της. Το καθαρό χρέος της αυξήθηκε στο 3,2 των κερδών της προ φόρων τόκων και αποσβέσεων (ΕΒΙΤDA). Με την εικόνα αυτή δεν μπορεί να αποκλεισθεί κατά την άποψή μου η πιθανότητα ότι η απόφαση για αύξηση κεφαλαίου ελήφθη μετά από παραίνεση τραπεζιτών που βλέπουν την έκθεση τους στην υπό κρατικό έλεγχο επιχείρηση να αυξάνεται ανησυχητικά και δεν θα ήταν διατεθειμένοι να χρηματοδοτήσουν πλέον τόσο φιλόδοξο επενδυτικό πλάνο (ο δανεισμός της ΔΕΗ μέσα στο 2025 αυξήθηκε κατά 1.500 εκατομμύρια ευρώ περίπου). Υποθέτω ότι ένας φρόνιμος τραπεζίτης άλλωστε δεν θα υποτιμούσε την ανάγκη μιας πρόσθετης ασπίδας για τον βασικό πελάτη του - στον οποίο η θέση του τρέχοντα βασικού ιδιοκτήτη είναι πιθανόν να τεθεί εν αμφιβόλω τα επόμενα 1-2 χρόνια.

Ωφελεί την χώρα το επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ που θα χρηματοδοτηθεί από την αύξηση κεφαλαίου; Όχι δεν την ωφελεί. Γιατί, σε μια χώρα που έχει μεγάλη ανάγκη από επενδύσεις, η ΔΕΗ θα αφιερώσει τους πόρους που θα έχει στην διάθεσή της στην "πράσινη μετάβαση". Με πόρους που θα της διατεθούν με διοικητικές αποφάσεις και δεν θα είναι αποτέλεσμα της επίδοσής της σε ανταγωνιστικές αγορές. Δηλαδή σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα Πράσινη μετάβαση χωρίς επιδότηση που πληρώνουν οι πολίτες δεν γίνεται. Η κοινωνική απόδοση των επενδύσεων σε πράσινη μετάβαση είναι αρνητική γιατί οι πολίτες δεν είναι υπεύθυνοι ούτε μπορούν να επηρεάσουν το πρόβλημα που υποτίθεται καλείται να αντιμετωπίσει η επένδυση αυτή. Ισοδυναμεί με αγορά συχωροχαρτιού - για υποθετικά αμαρτήματα.

Ωφελούν την χώρα οι επενδύσεις της ΔΕΗ στο εξωτερικό; Που στερούν την οικονομία της από πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν στην ίδια; Την πιο φτωχή χώρα πλέον της Ευρώπης; Που θα συνεισφέρουν στην ανάπτυξη άλλων χωρών που είναι πλουσιότερες από την Ελλάδα; Ούτε μερίσματα δεν μπορούμε να περιμένουμε από μια επιχείρηση που το μόνο της ανταγωνιστικό πλεονέκτημα είναι η προνομιακή σχέση με το κράτος - γιατί δεν είναι εξασφαλισμένη η ίδια προνομιακή σχέση με τα κράτη-αποδέκτες των επενδύσεων (ή μήπως είναι;).

Η επιχείρηση που αποτέλεσε τον κύριο πυλώνα του ελληνικού οικονομικού θαύματος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο είναι πλέον βαρίδι στα πόδια της ελληνικής οικονομίας. Δεν είναι προς θάνατον - αυτά συμβαίνουν και στα καλύτερα σπίτια (Ότι είναι καλό για την General Motors δεν είναι πλέον καλό για την Αμερική - αν ήταν ποτέ!) Η απόφαση για την  τερατώδη αύξηση κεφαλαίου της ΔΕΗ μας θυμίζει ότι μακροχρόνια ο μοχλός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η δημιουργική καταστροφή. Η ΔΕΗ πρέπει να διαλυθεί στα εξ' ών συνετέθη πριν από 75 χρόνια και να δοθεί η ευκαιρία σε νέες δημιουργικές δυνάμεις να διαμορφώσουν τον κλάδο του μέλλοντος. Άλλωστε η οργανωτική δομή του καθετοποιημένου Λεβιάθαν στον ηλεκτρισμό είναι τεχνολογικά ξεπερασμένη**. Όσο πιο γρήγορα προσαρμοστεί η θεσμική υποδομή σε αυτή την πραγματικότητα τόσο καλύτερα για όλους.

* Όπως ήταν αναμενόμενο, η είδηση έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από τον ελληνικό Τύπο. Ένας μάλιστα σχολιαστής δεν δίστασε να μας διαβεβαιώσει ότι "Μέσω της ΑΜΚ έως το 2030 η ΔΕΗ επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Ευρώπη. Σε Ιταλία, Βουλγαρία, Κροατία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία. Τα παραπάνω είναι ευνόητο ότι θα ρίξουν τα τιμολόγια στην ενέργεια. Αισθητά".

** Ακούσαμε ένα Υπουργό να μιλάει για καινοτομία με την ευκαιρία της ανακοίνωσης της αύξησης κεφαλαίου. Ίσως αναφερόταν στα καινούργια εμπορικά καταστήματα της ΔΕΗ - που είναι ομολογουμένως εντυπωσιακά. Καινοτομία της Επιχείρησης στην εποχή του Διαδικτύου. Η ΔΕΗ είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου μπορεί με σιγουριά να εξασφαλισθεί η καθυστέρηση κάθε πραγματικής καινοτομίας στον κλάδο για τουλάχιστον 10 χρόνια- πρόσφατο παράδειγμα οι "έξυπνοι" μετρητές. 

Ιεραρχία των Παρόχων: Αδράνεια, Στασιμότητα, Αδιαφορία

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ) δημοσίευσε επιτέλους τις αναφορές της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025. Με μεγάλη και ανεξήγητη καθυστέρηση όπως συνήθως. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο ενός έτους - από 31/12/24 μέχρι 31/12/25. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 70,96% των μετρητών την 31/12/25, παραμένει συντριπτική και σταθερή (ήταν 71,69% στις 31/12/24). Η ΔΕΗ είχε 5.432.276 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 31/12/25, ήτοι 84.674 λιγότερους από ότι την 31/12/24. 

Με αυτό τον ρυθμό απώλειας μετρητών από την ΔΕΗ, θα χρειαστούν 20 χρόνια για να πέσει το μερίδιο αγοράς της σε ανεκτό επίπεδο ανταγωνισμού, το οποίο εκτιμούμε στους 3.800.000 μετρητές (ήτοι το 2046 - εφόσον βέβαια το επιτρέψει μέχρι τότε η κλιματική "κρίση").

Στην διάρκεια της χρονιάς 12/24 έως 12/25, παρατηρήθηκαν τα εξής αξιοσημείωτα:

α) Ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας, "έχασε" μέσα στην χρονιά τους περισσότερους μετρητές - περίπου 88.000 - πιο πολλούς και από την ΔΕΗ. Παράλληλα, ο συνολικός αριθμός μετρητών στην Χαμηλή Τάση μειώθηκε κατά 40.000. Ποιος ξέρει γιατί (αποξηλώθηκαν οι μετρητές;) αλλά είναι εμφανές ότι υπάρχει μια διαδικασία τακτοποίησης και ότι στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν όλοι οι Πάροχοι.

β) Τέσσερεις από τους "μεγάλους" εναλλακτικούς Παρόχους είχαν αύξηση στον αριθμό των πελατών τους την χρονιά που πέρασε. Η Protergia η Ζενίθ ο Ηρων και η Enerwave (πρώην Elpedison). Ενδεικτική είναι η σύγκριση μεταξύ του αριθμού των περίπου 192.000 πελατών που "κέρδισαν" οι Πάροχοι αυτοί έναντι των 85.000 που "απώλεσε" η ΔΕΗ - υποδεικνύοντας ότι μεγάλο μέρος των κερδών τους ήταν εις βάρος άλλων εναλλακτικών. Οι NRG, Φυσικό Αέριο, Volton έχασαν πελάτες μέσα στον χρόνο. Περιλαμβανόμενης της απούσας πλέον Volterra από την αγορά, συνολικά περίπου 60.000.

γ) Ο Δείκτης Herfindahl Hirschman δεν σημείωσε αξιοσημείωτη μεταβολή. Το επίπεδο του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού (Χαμηλή Τάση) σε αριθμό μετρητών όπως μετριέται από τον δείκτη HHI, είναι ισοδύναμο με αυτό ενός δυοπώλιου (1,9). Ούτε η έξοδος ενός Παρόχου από την αγορά - της Volterra, ούτε η αναμενόμενη συγχώνευση nrg/Hρωνα θα έχει αξιόλογη επίπτωση στην εικόνα αυτή δεδομένου του γιγαντιαίου μεριδίου του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα Παρόχου.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις της ΡΑΑΕΥ, το 73% των καταναλωτών βρίσκονται ακόμα σε μεταβλητά τιμολόγια τον Δεκέμβριο του 2025 - χάνοντας την ευκαιρία να μειώσουν την ετήσια δαπάνη τους για ρεύμα (για τον μέσο καταναλωτή) κατά περίπου 200 ευρώ. 

Η αδράνεια αυτή των καταναλωτών τους στοιχίζει συλλογικά ένα ποσό που κατά την εκτίμησή μας είναι της τάξεως του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ τον χρόνο. Το ποσό αυτό, επίσης κατά την εκτίμησή μας, θα έπρεπε να είναι εφιάλτης των αρμοδίων πολιτικών και ρυθμιστικών αρχών. Γιατί έχουν μεγάλο μέρος της ευθύνης. 

Η εικόνα του 2025 δείχνει μια αγορά σε αδράνεια από την πλευρά των καταναλωτών  στασιμότητα από την πλευρά των παρόχων και αδιαφορία από τη πλευρά του κράτους. Η κρίση του Α' τριμήνου του 2026 - για το οποίο ποιος ξέρει πότε η ΡΑΑΕΥ θα δημοσιεύσει στοιχεία - θα κάνει πιθανόν την εικόνα ακόμα χειρότερη.

 

"'Έξυπνοι" Μετρητές; Μόνο με την Συναίνεση του Καταναλωτή

Οι τηλεμετρούμενοι ("Έξυπνοι") μετρητές εγκαθίστανται μόνο σε καταναλωτές που συναινούν στην εγκατάσταση αυτή. Αυτός θα ήταν ο κανόνας σε μια ευνομούμενη πολιτεία, δεδομένου ότι ο διαχειριστής του δικτύου μέσω της τηλεμέτρησης αποκτά πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την συμπεριφορά του καταναλωτή που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν προσωπικές. Πράγματι, στην Μ. Βρετανία για παράδειγμα, απαιτείται αυτή η συναίνεση για τον μετρητή και την λειτουργία της τηλεμέτρησης.

Ένας παρόμοιος κανόνας πρέπει άμεσα να εφαρμοστεί και στην χώρα μας. Υπάρχουν ήδη ανησυχητικές ενδείξεις ότι ο τρόπος με τον οποίο εγκαθίστανται οι μετρητές δημιουργεί σημαντικά προβλήματα - πέραν της πιθανής πρόσβασης σε προσωπικά δεδομένα. Ιδού ορισμένα από αυτά:

• Με την εγκατάσταση του έξυπνου μετρητή αλλάζει ο τρόπος χρέωσης για το δίκτυο διανομής. Πράγμα που ο ΔΕΔΔΗΕ κρατά ως επτασφράγιστο μυστικό από τον καταναλωτή. Ο οποίος καταναλωτής όταν πάρει τον λογαριασμό του θα ανατριχιάσει από το ύψος της χρέωσης και θα ζαλιστεί από τον τρόπο υπολογισμού της.
• Με την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ο καταναλωτής που δεν πρόσεξε τα "ψιλά γράμματα" της σύμβασης που υπέγραψε για ένα ελκυστικό σταθερό τιμολόγιο του δεσπόζοντα παρόχου θα ενημερωθεί ότι η σύμβασή του έληξε και θα πρέπει να επιλέξει άλλο τιμολόγιο ή Πάροχο (ευτυχώς θα του χαρίσουν την ποινή αποχώρησης!) 
• Δεν κατανοούμε πως βοηθούν την αποδοχή των έξυπνων μετρητών οι δημόσιες δηλώσεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ ότι προτίθενται να δώσουν προτεραιότητα στην εγκατάστασή τους σε "προβληματικούς" πελάτες. Πράγματι η διακοπή λόγω χρεών θα μπορεί να γίνεται εκ του μακρόθεν μέσω του συστήματος τηλεμέτρησης/τηλεπαρακολούθησης/ τηλεδιαχείρισης. Γιατί θεωρείται όμως δεδομένο ότι η τιμωρία των μπαταξήδων πρέπει να γίνεται με αυταρχικό και βίαιο τρόπο; Γιατί δεν υιοθετείται η λύση της τοποθέτησης έξυπνων μετρητών που θα διαθέτουν την λειτουργία της προπληρωμής; (όπως ο γράφων έχει προτείνει εδώ και 6 περίπου χρόνια)

Η ιστορία της διαχείρισης του έργου της τοποθέτησης έξυπνων μετρητών στους καταναλωτές ρεύματος από τον ΔΕΔΔΗΕ - τον Πίθο των Δαναΐδων του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος - είναι ένα λυπηρό αφήγημα. Κυρίως γιατί έγινε και εξακολουθεί να γίνεται με τρόπο που τοποθετεί την χώρα μας στον "πάτο"  μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ. Είναι επείγον το κράτος να επέμβει - τουλάχιστον για να προστατεύσει τους Έλληνες πολίτες από τις αστοχίες του ανεξέλεγκτου διαχειριστή.

• Να απαιτείται η συναίνεση του καταναλωτή, αν όχι στη  εγκατάσταση, τότε στην τηλεδιαχείριση του έξυπνου μετρητή.
• Να έχει την επιλογή ο καταναλωτής να εξακολουθήσει να χρεώνεται για το δίκτυο διανομής όπως πριν την αντικατάσταση του μετρητή.
• Να απαγορευτεί η προσφορά τιμολογίων από τους παρόχους των οποίων οι συμβάσεις περιλαμβάνουν ρήτρα διακοπής τους λόγω εγκατάστασης έξυπνου μετρητή (για όσο δεν απαιτείται η συναίνεσή του για την εγκατάσταση))
• Να υιοθετηθεί η πρακτική της εγκατάστασης μετρητών προπληρωμής σε κακοπληρωτές με ευθύνη και απόφαση του Παρόχου και όχι του ΔΕΔΔΗΕ.

Οι Έλληνες έχουν αρχίσει να υποπτεύονται ότι το κράτος του οποίου είναι υπήκοοι είναι ένα "μπάχαλο" τριτοκοσμικού επιπέδου*. Ο ΔΕΔΔΗΕ με το έργο των έξυπνων μετρητών κάνει ότι μπορεί και αυτός για να επιβεβαιώσει την υποψία αυτή. Ας ξυπνήσουν οι αρμόδιοι.

*Άραγε για πόσο ακόμα θα μπορούμε να χρησιμοποιούμε τον Τρίτο Κόσμο ως μέτρο σύγκρισης;

Φθηνό Ρεύμα: Γιατί Μόνο για τις Βιομηχανίες;

Μετά από πολύμηνες διαβουλεύσεις το κράτος αποφάσισε τα "μέτρα" που προτίθεται να λάβει για να μειωθεί η δαπάνη του ρεύματος για τις βιομηχανίες. Συνοπτικά τα μέτρα είναι α) η απαλλαγή των επιχειρήσεων από το μεγαλύτερο μέρος του κόστους αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO2 για το ρεύμα που καταναλώνουν και β) η μείωση της χρέωσης τους για τις υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας. Διαβλέπω στα μέτρα αυτά μια αχτίδα ελπίδας. 

Δεν είμαι σε θέση να αξιολογήσω πλήρως την αποτελεσματικότητα των συγκεκριμένων μέτρων για το κοινωνικό σύνολο. Οι ωφελούμενοι δηλώνουν ανικανοποίητοι - κάτι που είναι λογικά αναμενόμενο. Οι λειτουργοί του Τύπου αντιμετώπισαν το θέμα δείχνοντας μεγαλύτερη αμεροληψία στα κείμενά τους σε σχέση με αυτή που επιφύλαξαν στα πρόσφατα αιτήματα των αγροτών. Εντυπωσιακή η αφωνία του πολιτικού συστήματος όλων των αποχρώσεων. 

Η άποψή μου όμως είναι ότι τα μέτρα αυτά - ιδιαίτερα η απαλλαγή του ρεύματος από το κόστος των εκπομπών CO2 είναι μια εξαιρετικά καλή ιδέα την οποία άλλωστε είχα προτείνει πρόσφατα. Η πρόταση είναι να καταργηθεί η επιβάρυνση αυτή όχι μόνο για τις βιομηχανίες αλλά για το σύνολο των καταναλωτών*. Μέχρις ότου περάσει η κρίση ή ακόμα καλύτερα μέχρι να ερωτηθεί ο λαός για το πόσο ακριβώς είναι διατεθειμένος να πληρώσει. Η τελική απόφαση θα πρέπει να παρθεί με δημοκρατικό τρόπο (μέσω ενός δημοψηφίσματος;). Υποψιάζομαι ότι οι πολίτες θα κατανοήσουν ότι το κόστος αυτό αγοράζει στην πραγματικότητα ένα συγχωροχάρτι για αμαρτίες που δεν έκαναν. Μπορεί όμως να κάνω λάθος. Είναι όμως καθήκον των πολιτικών μας ηγετών να θέσουν το ερώτημα - είναι θέμα δημοκρατικής νομιμοποίησης. 

Αν η λύση αυτή είναι τόσο ριζοσπαστική που το πολιτικό μας σύστημα δεν μπορεί να διαχειριστεί, υπάρχει μια πιο μετριοπαθής πρόταση που έχει διατυπώσει ο καθηγητής στην Οξφόρδη κύριος Dieter Helm. Να θεωρήσει το κράτος ότι η τιμή του φυσικού αερίου και των δικαιωμάτων είναι συμπληρωματικά μεγέθη. Με άλλα λόγια ότι και τα δύο - συνεπώς και το άθροισμά τους  - είναι ένα είδος "φόρου άνθρακα". Όταν λοιπόν μεταβάλλεται το ένα θα μπορούσε το άλλο να αντισταθμίζει την μεταβολή αυτή κινούμενο προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το μέγεθος που μπορεί να ελέγξουν οι πολιτικοί ευκολότερα είναι το κόστος των δικαιωμάτων. Μια διαδικασία που θα αναβαθμίσει την μέθοδο που σήμερα ακολουθείται - το παιχνίδι της κολοκυθιάς. Το πλεονέκτημα της πρότασης είναι μεγαλύτερη σταθερότητα στις αγορές ρεύματος**. 

Υπάρχει βέβαια ένα θεματάκι. Οι δυο προτάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω δεν μπορούν  μάλλον να εφαρμοστούν μονομερώς στην χώρα - χωρίς δηλαδή την  σύμφωνη γνώμη (και συλλογική απόφαση) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μήπως ήρθε λοιπόν ο καιρός να γράψουμε ακόμα ένα γραμματάκι στην κυρία Φον ντερ Λάυεν;

*Το κόστος αγοράς δικαιωμάτων επιρρίπτεται στην λιανική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Προσεγγιστικά, το συνολικό ποσό είναι της τάξεως του μισού δισεκατομμυρίου ευρώ που ισοδυναμεί με περίπου 20 ευρώ/MWh ή 80 ευρώ τον χρόνο για το μέσο καταναλωτή, ήτοι περίπου 10% της δαπάνης του για ρεύμα.

** Θα πρέπει βέβαια να συμφωνηθεί το ύψος αυτού του "Φόρου Άνθρακα". Υπάρχει και σε αυτό το πρόβλημα λύση στην οποία έχω αναφερθεί αλλού

Πόσο Αυξήθηκαν οι Τιμές τους Ρεύματος τον Απρίλιο;

Το allazorevma.gr είναι υποχρεωμένο να παρέμβει στον δημόσιο διάλογο σχετικά με τις τιμές του ρεύματος για τα νοικοκυριά με αφορμή την συνεχιζόμενη σύρραξη στον Κόλπο, επειδή είναι ο μοναδικός ανεξάρτητος "φορέας" στην χώρα που τηρεί με μεθοδικό τρόπο τα σχετικά στοιχεία. Ιδού λοιπόν πως εξελίχθηκαν οι τιμές τον Απρίλιο του 2026 σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα:

Το ανταγωνιστικό μέρος των τιμών των μεταβλητών ("πράσινων") τιμολογίων αυξήθηκε κατά 7,2%. Αυτή είναι η αύξηση στο σταθμισμένο μέσο όρο των ειδικών τιμολογίων των τεσσάρων μεγαλύτερων Παρόχων που προμηθεύουν το 87% της αγοράς στην Χαμηλή Τάση. Η αύξηση αυτή είναι μικρότερη από την αύξηση του συνολικού κόστους της χονδρικής του Μαρτίου (+15%) γιατί ο σχετικός κρατικός αλγόριθμος είναι "οπισθοδρομικός" - λαμβάνει υπόψη του δυο πρόσφατους μήνες και όχι τον επόμενο (Απρίλιο). Η αύξηση θα ήταν μικρότερη αν ο δεσπόζων Πάροχος δεν μείωνε την έκπτωση που συνηθίζει να δίνει κάθε μήνα στην ¨βασική τιμή¨ (από 15 % σε 10% στην κλίμακα κατανάλωσης πάνω από 200 κιλοβατώρες). 

Επειδή οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις έμειναν σταθερές, η τελική χρέωση της κιλοβατώρας για τα μεταβλητά τιμολόγια είναι αυξημένη κατά 4,8% - στα 27,94 λεπτά την κιλοβατώρα.

Το ανταγωνιστικό μέρος της τιμής των σταθερών τιμολογίων αυξήθηκε κατά 9,6% σε σχέση με τον Μάρτιο. Αυτό οδηγεί σε τελική τιμή χρέωσης (μαζί με τα ρυθμιζόμενα) αυξημένη κατά 6% στα 24, 57 λεπτά την κιλοβατώρα.

Δυο σημαντικές παρατηρήσεις:

• Τα σταθερά τιμολόγια, παρά τις πρόσφατες αυξήσεις, εξακολουθούν να είναι φθηνότερα από τα μεταβλητά ("πράσινα"). Η πιθανότητα να ανατραπεί η σχέση αυτή προϋποθέτει δραματική πτώση των μεταβλητών τιμολογίων (δηλαδή της χονδρικής τιμής!) στο επόμενο 12μηνο και είναι κατά την άποψή μας (και την άποψη των προθεσμιακών αγορών) μικρή.
• Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η αύξηση στα σταθερά τιμολόγια αφορά ΝΕΟΥΣ πελάτες και όχι τους υπάρχοντες, Σε αντίθεση με τα μεταβλητά τιμολόγια η αύξηση στα οποία αφορά (και θα συνεχίσει να αφορά) το ΣΥΝΟΛΟ των πελατών.

Τα παραπάνω σημαίνουν: α) για όσους είναι στα μεταβλητά τιμολόγια εξακολουθεί - ακόμα και τώρα στην  κρίση - η προτροπή να φύγουν από αυτά επιλέγοντας σταθερά β) για όσους είναι στα σταθερά να μείνουν σε αυτά μέχρι την λήξη των συμβάσεών τους. Υπενθυμίζουμε ότι, συνήθως, αν αυτές οι συμβάσεις δεν ανανεωθούν, ο Πάροχοι, αυτόματα μεταφέρουν τον πελάτη σε μεταβλητό τιμολόγιο. Θέλει προσοχή! γ) Για αυτούς που οι σταθερές συμβάσεις τους λήγουν μέσα στον Απρίλιο να σπεύσουν να κάνουν έρευνα αγοράς ( στο allazorevma.gr!) γιατί υπάρχουν Πάροχοι που φαίνεται ότι τους αρέσει ο κίνδυνος (ή φιλοδοξούν να γίνουν φιλανθρωπικά ιδρύματα..) και διατήρησαν  τα σταθερά τους τιμολόγια στα ίδια επίπεδα.

Λήγει το Σταθερό σας Τιμολόγιο; Υπάρχει Λύση!

Οι τιμές του ρεύματος τον Απρίλιο σημείωσαν αύξηση. Παρ΄ολ'αυτά, τα τιμολόγια σταθερής τιμής εξακολουθούν να είναι η φθηνότερη επιλογή για τους καταναλωτές. Όσοι όμως είναι ήδη σε συμβάσεις που λήγουν μέσα στον Απρίλιο, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν υψηλότερες τιμές για να ανανεώσουν τα σταθερά τους τιμολόγια. 

Δεν ισχύει όμως αυτό για όλους τους Παρόχους. Ορισμένοι από αυτούς, ίσως γιατί είναι αισιόδοξοι, ίσως γιατί τους αρέσει ο κίνδυνος, δεν αύξησαν τις τιμές των σταθερών τιμολογίων τους. Το allazorevma.gr συνιστά στους καταναλωτές των οποίων οι συμβάσεις λήγουν τον Απρίλιο να κάνουν έρευνα αγοράς ώστε να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία αυτή. 

Και όπως είναι γνωστό, ο πιο γρήγορος, αντικειμενικός και αξιόπιστος τρόπος να κάνουν την έρευνα αγοράς είναι μέσω της ιστοσελίδας allazorevma.gr - που υποστηρίζει τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015.