Κατά τη διάρκεια της ομιλίας για την Κατάσταση της Ένωσης την περασμένη εβδομάδα, ο Πρόεδρος Τράμπ δήλωσε ότι οι εταιρείες τεχνολογίας θα «πληρώσουν για την δική τους ενέργεια». Η ρητορική είχε θετική ανταπόκριση. Αλλά, όπως συμβαίνει συχνά στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο μπερδεμένη από τα συνθήματα. Αναλύω παρακάτω τι θα σήμαινε στην πραγματικότητα για ένα κέντρο δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης να «φέρει την δική του ενέργεια». Από τα οικονομικά του κόστους συναλλαγής, της κάθετης ολοκλήρωσης, μέχρι το πολυεπίπεδο παζλ δικαιοδοσίας της ομοσπονδιακής και πολιτειακής ρύθμισης των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας μέχρι τους τρόπους με τους οποίους οι μεγάλοι νέοι πελάτες μπορούν στην πραγματικότητα να οδηγήσουν σε χαμηλότερες μέσες τιμές.
Η ομιλία του Τράμπ έθεσε ένα από τα πιο πολιτικά φορτισμένα - και οικονομικά παρεξηγημένα - ερωτήματα στην ενεργειακή πολιτική σήμερα: Ποιος πληρώνει στην πραγματικότητα για την ηλεκτρική ενέργεια που τροφοδοτεί την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης; Το σημαντικό του μήνυμα: Οι εταιρείες τεχνολογίας που κατασκευάζουν τεράστια κέντρα δεδομένων θα πρέπει να πληρώσουν τον λογαριασμό για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Λευκός Οίκος ενίσχυσε την υπόσχεση την Τετάρτη, ανακοινώνοντας ότι επτά εταιρείες τεχνολογίας υπέγραψαν μια «δέσμευση προστασίας των καταναλωτών» για να προστατεύσουν τους Αμερικανούς πολίτες από τις αυξανόμενες τιμές των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
Σε μεγάλο μέρος της χώρας, οι μηνιαίοι λογαριασμοί είναι υψηλότεροι από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια. Ο πληθωρισμός εξηγεί μέρος της αύξησης, επομένως, όσον αφορά την πραγματική αγοραστική δύναμη, η άνοδος ήταν λιγότερο δραστική από ό,τι υπονοούν οι τίτλοι των ΜΜΕ. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι οι μακροχρόνια αναβαλλόμενες επενδύσεις σε υποδομές μεταφοράς και διανομής, καθώς οι εταιρείες κοινής ωφέλειας εκσυγχρονίζουν τα γερασμένα δίκτυα και τα ενισχύουν έναντι του κινδύνου πυρκαγιών και καταιγίδων. Αυτές οι πιέσεις κόστους είναι δομικές και οικείες στις ρυθμιστικές αρχές. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ήταν υπεύθυνη για την ενσωμάτωση των δαπανών αυτών στις τιμές. Αλλά η πολιτική συζήτηση για ένα μηνιαίο λογαριασμό κοινής ωφέλειας σπάνια βασίζεται σε μια προσεκτική ανάλυση των ονομαστικών έναντι των πραγματικών αυξήσεων ή των κύκλων κεφαλαιουχικών δαπανών. Ο αριθμός στο κάτω μέρος της σελίδας είναι αυτό που βλέπουν - και αισθάνονται οι ψηφοφόροι.
Τα κέντρα δεδομένων, εν τω μεταξύ, είναι ορατά μνημεία της ψηφιακής αφθονίας - τεράστιες αποθήκες διακομιστών που ανήκουν σε μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο, που παρέχουν υπηρεσίες όπως την αποθήκευση φωτογραφιών, ανταλλαγών μηνυμάτων κειμένου, ροών βίντεο και τώρα τις αυξανόμενες υπολογιστικές απαιτήσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται κέρδη παραγωγικότητας και γεωπολιτικό πλεονέκτημα. Καταναλώνει επίσης ηλεκτρική ενέργεια σε μια κλίμακα που θα είχε ξαφνιάσει τους σχεδιαστές των δικτύων ηλεκτρισμού πριν από μια δεκαετία. Εάν οι λογαριασμοί αυξάνονται και οι εταιρείες τεχνολογίας ακμάζουν, η πολιτική αντιπαράθεση είναι δύσκολο να αγνοηθεί.
Αυτό το αφήγημα για το υποτιθέμενο πρόβλημα με την ΤΝ είναι κατανοητό αλλά ατελές.
Η ηλεκτρική ενέργεια δεν παράγεται και καταναλώνεται μεμονωμένα. Ρέει μέσα από ένα δίκτυο έντασης κεφαλαίου με ογκώδη, μακροχρόνια κόστη που κατανέμονται μέσω πολυεπίπεδων ομοσπονδιακών και πολιτειακών θεσμών. Οι τιμές λιανικής καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις επιτροπές κοινής ωφέλειας των πολιτειών βάσει ενός «δίκαιου και εύλογου» ρυθμιστικού προτύπου. Οι αγορές χονδρικής λειτουργούν υπό ομοσπονδιακή εποπτεία. Οι υποδομές χρηματοδοτούνται εκ των προτέρων και ανακτώνται σε βάθος δεκαετιών. Σε ένα τέτοιο σύστημα, το ερώτημα «Ποιος πληρώνει;» δεν έχει σαφή απάντηση, όσο συναισθηματικά ικανοποιητικό κι αν είναι το σύνθημα που επιλέγει κανείς.
Η δέσμευση του προέδρου για την προστασία των καταναλωτών αποκρυσταλλώνει ένα βαθύτερο οικονομικό ερώτημα. Τι σημαίνει, σε μια ρυθμιζόμενη βιομηχανία δικτύων, για έναν μεγάλο νέο πελάτη να «πληρώνει για την δική του ηλεκτρική ενέργεια»; Υπονοεί αυτή η αρχή κάθετη ολοκλήρωση - ότι μια εταιρεία τεχνολογίας πρέπει να κατασκευάσει και να κατέχει τους δικούς της σταθμούς παραγωγής ενέργειας; Σημαίνει την χρήση μακροπρόθεσμων συμβάσεων που καλύπτουν το οριακό κόστος παραγωγής και μεταφοράς; Πρόκειται για συμβάσεις με την ρυθμιζόμενη εταιρεία κοινής ωφέλειας, με έναν ανεξάρτητο παραγωγό ενέργειας εκτός κοινής ωφέλειας ή για κάποια υβριδική συμφωνία; Ή, τα κέντρα δεδομένων που είναι νέοι πελάτες σε αυτό το μεγάλο κοινόχρηστο δίκτυο που έχει κατασκευαστεί σε βάθος δεκαετιών, πρέπει να πληρώσουν για το κόστος υποδομής που κατασκευάστηκε πολύ πριν την λειτουργία ακόμα και ενός μόνο διακομιστή τεχνητής νοημοσύνης;
Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στη διασταύρωση των οικονομικών του κόστους συναλλαγών, του ρυθμιστικού δικαίου και των οικονομικών της κατανομής του κόστους υποδομών κοινής ωφέλειας. Καθορίζουν εάν το νέο φορτίο αυξάνει τους μέσους συντελεστές χρέωσης δικτύων, τους μειώνει κατανέμοντας τα πάγια κόστη ευρύτερα ή κάνει κάτι ενδιάμεσο. Αποκαλύπτουν επίσης τα όρια της ρητορικής της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στις ΗΠΑ, όπου οι περισσότεροι από τους μοχλούς πολιτικής που διαμορφώνουν τους οικιακούς λογαριασμούς βρίσκονται σε επίπεδο πολιτείας. Τι σημαίνει, λοιπόν, για τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης "να παρέχουν την δική τους ενέργεια";
Με την πρώτη ματιά, η φράση υποδηλώνει κάθετη ολοκλήρωση. Εάν ένα κέντρο δεδομένων απαιτεί 500 μεγαβάτ για να το τροφοδοτήσει, ίσως η εταιρεία τεχνολογίας θα έπρεπε να κατασκευάσει και να λειτουργήσει έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας 500 μεγαβάτ. Η συμμετρία είναι ελκυστική: ένα αυτόνομο βιομηχανικό οικοσύστημα που ούτε βασίζεται ούτε επιβαρύνει το δίκτυο - αυτό που οι μηχανικοί θα ονόμαζαν "νησιδοποιημένο" - απομονωμένο σύστημα.
Αλλά τα οικονομικά του κόστους συναλλαγών υπονοούν ότι μια τέτοια πλήρως συμμετρική προσέγγιση στην οργάνωση της παραγωγής δεν είναι ούτε εμπειρικά συνήθης ούτε απαραίτητα αποτελεσματική. Στο πρωτοποριακό άρθρο του το 1937, ο οικονομολόγος Ρόναλντ Κόουζ έθεσε ένα παραπλανητικά απλό ερώτημα: Γιατί υπάρχουν οι επιχειρήσεις; Ο Κόουζ παρουσίασε την επιχείρηση ως μια εναλλακτική λύση στο σύστημα των τιμών της αγοράς με το επιχείρημα ότι οι εταιρείες προκύπτουν όταν ο συντονισμός της δραστηριότητας μέσω των αγορών συνεπάγεται μεγάλο (μη αμελητέο) κόστος συναλλαγών - κόστος αναζήτησης πληροφοριών, κόστος διαπραγμάτευσης, καθώς και κόστος παρακολούθησης, προσαρμογής και επιβολής σε περίπτωση ημιτελών συμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, η κάθετη ολοκλήρωση είναι βέλτιστη όταν οι συμβάσεις σε όρους αγοράς είναι συγκριτικά δαπανηρές.
Στην ηλεκτρική ενέργεια, αυτά τα κόστη συναλλαγών είναι ακόμη πιο έντονα. Η λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής ενέργειας απαιτεί εξειδικευμένες, κεφαλαιακά απαιτητικές δυνατότητες, δίνοντας στις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και στους ανεξάρτητους παραγωγούς ενέργειας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των εταιρειών τεχνολογίας, οι οποίες ειδικεύονται στην πληροφορική και το λογισμικό. Ακόμη και πολύ μεγάλες εταιρείες σπάνια ξυπνούν ένα πρωί και αποφασίζουν ότι η λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής ενέργειας είναι μια προφανής νέα παράλληλη δραστηριότητα.
Σε πολλούς κλάδους που χαρακτηρίζονται από μεγάλη, διαρκή ζήτηση και εξαιρετικά εξειδικευμένα περιουσιακά στοιχεία, η αποτελεσματική λύση δεν είναι η κάθετη ολοκλήρωση, αλλά η σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων. Οι συμφωνίες αγοράς ενέργειας, οι συμβάσεις χωρητικότητας και οι εξατομικευμένες ρυθμίσεις υποδομής υπάρχουν ήδη ακριβώς για να ευθυγραμμίσουν τα κίνητρα χωρίς να διαγράψουν τα οργανωτικά όρια μεταξύ των επιχειρήσεων. Η οικονομική βιβλιογραφία σχετικά με το ερώτημα "κατασκευή ή αγορά" υποδηλώνει ότι το σχετικό ερώτημα δεν είναι εάν ένα κέντρο δεδομένων πρέπει να κατέχει έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας. Το σχετικό ερώτημα είναι ποια θεσμική ρύθμιση ελαχιστοποιεί το κόστος συναλλαγών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το οριακό κόστος του συστήματος βαρύνει το φορτίο που τα προκαλεί.
Αυτό το πλαίσιο μετατοπίζει τη συζήτηση. Το «φέρτε την δική σας παραγωγή ρεύματος» μπορεί να σημαίνει διαπραγμάτευση συμβάσεων που εσωτερικεύουν τα οριακά κόστη και όχι την μετατροπή της εταιρείας λογισμικού σε επιχείρηση κοινής ωφέλειας. Αλλά όταν οι εταιρείες καταλήξουν σε συμβάσεις αντί για κάθετη ολοκλήρωση, η ρητορική των εταιρειών τεχνολογίας - ότι «η ανάπτυξη πρέπει να αποσβένεται» - πρέπει να ευθυγραμμίζεται με το ρυθμιστικό δίκαιο. Σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό Νόμο περί Ηλεκτρικής Ενέργειας και τους παράλληλους πολιτειακούς νόμους, οι τιμές λιανικής και χονδρικής πρέπει να είναι «δίκαιες και λογικές». Με την πάροδο δεκαετιών, αυτό το πρότυπο έχει καταλήξει να ενσωματώνει την αιτιώδη συνάφεια του κόστους και την μη διάκριση. Οι πελάτες θα πρέπει να επωμίζονται το κόστος που προκαλούν και όχι περισσότερο. Μια σχετική ρυθμιστική αρχή ορίζει ότι οι πελάτες θα πρέπει να επωμίζονται το κόστος ανάλογα με τα οφέλη που απολαμβάνουν. Ο συνδυασμός της «αιτιότητας του κόστους» και του «ο ωφελούμενος πληρώνει» παρέχει καθοδήγηση για μια χρέωση του κέντρου δεδομένων που είναι δίκαιη και λογική.
Μεταξύ αυτών των πόλων βρίσκεται μια ζώνη διαπραγμάτευσης που ανάγεται στον Coase: Όταν τα δικαιώματα είναι σαφή και το κόστος συναλλαγών είναι διαχειρίσιμο, τα μέρη μπορούν να διαπραγματευτούν συμβάσεις που εσωτερικεύουν την αιτιώδη συνάφεια του οριακού κόστους και περιορίζουν την αναποτελεσματική μετατόπιση του κόστους σε οικιακούς πελάτες. Σε αυτό το πλαίσιο, το κέντρο δεδομένων μπορεί να εξασφαλίσει μια δέσμευση παροχής υπηρεσιών ενέργειας με ένα προβλέψιμο αναμενόμενο προφίλ κόστους, ενώ η εταιρεία κοινής ωφέλειας μπορεί να εξασφαλίσει επάρκεια εσόδων και να μειώσει τον κίνδυνο ζήτησης και επένδυσης, βελτιώνοντας έτσι την ανάκτηση κεφαλαίου και μετριάζοντας την πιθανότητα να μείνουν αναξιοποίητες ή ακινητοποιημένες οι αναβαθμίσεις του δικτύου. Με βάση αυτήν την ερμηνεία, η «ανάπτυξη αποπληρώνει τον εαυτό της» είναι μια αρχή οριακής απόσβεσης : Η οριακή ζήτηση χρηματοδοτεί τα μελλοντικά κόστη που προκαλεί. Ενώ τα παλιά ανακτήσιμα κόστη κατανέμονται σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες. Αυτό το αποτέλεσμα προκύπτει από τον σχεδιασμό συμβάσεων και τιμολογίων υπό ρυθμιστική εποπτεία, παρά από πολιτική ρητορική.
Το ζήτημα της δικαιοδοσίας περιορίζει περαιτέρω αυτό που μπορεί να επιτύχει μια ομοσπονδιακή πολιτική δέσμευση. Οι περισσότερες από τις επενδύσεις που ωθούν επί του παρόντος τους οικιακούς λογαριασμούς προς τα πάνω - αναβαθμίσεις δικτυών διανομής, μετριασμός πυρκαγιών, ανθεκτικότητα σε καταιγίδες - εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των πολιτειακών επιτροπών κοινής ωφέλειας. Η Ομοσπονδιακή Ρυθμιστική Επιτροπή Ενέργειας επιβλέπει τις αγορές χονδρικής και την διαπολιτειακή μεταφορά ενέργειας. Δεν ορίζει τις τιμές λιανικής σε καμία πολιτεία και η προεδρική ρητορική δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία επειδή μεγάλο μέρος της σημερινής πίεσης στις τιμές αντανακλά κύκλους επενδύσεων κεφαλαίου που προηγούνται της έξαρσης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη συμπίπτει με τις εξελίξεις αυτές - δεν τις προκάλεσε. Στο βαθμό που οι νέες υποθέσεις καθορισμού τελών κοινής ωφέλειας (που θα είναι αντικείμενο των πολιτειακών ρυθμιστικών επιτροπών) ενσωματώνουν προβλέψεις για την μελλοντική ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων, το κόστος υποδομών που σχετίζεται με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα αρχίσει να εμφανίζεται. Γι' αυτό και το ερώτημα άρχισε ήδη να τίθεται.
Η οικονομική διάσταση γίνεται λιγότερο αισθητή σε συστήματα με πλεονάζουσα χωρητικότητα. Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας έχουν οικονομίες κλίμακας, υψηλά σταθερά κόστη και χαμηλό οριακό κόστος. Όταν η ζήτηση είναι ασθενής, τα σταθερά κόστη κατανέμονται σε λιγότερες κιλοβατώρες και οι μέσες τιμές αυξάνονται. Ένας μεγάλος, σταθερός πελάτης με υψηλό συντελεστή φορτίου μπορεί να βελτιώσει την αξιοποίηση και να κατανείμει αυτά τα σταθερά κόστη ευρύτερα. Υπό τις κατάλληλες συνθήκες, η νέα οριακή ζήτηση μπορεί να μειώσει τις μέσες τιμές. Σε δίκτυα - συστήματα με περιορισμένη χωρητικότητα, μπορεί να τις αυξήσει. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την τοπική χωρητικότητα, την ρυθμιστική μεταχείριση και τον σχεδιασμό των συμβάσεων. Μια γενική πρόβλεψη - υπόσχεση προς οποιαδήποτε κατεύθυνση είναι ίσως πολιτικά βολική αλλά συχνά λανθασμένη.
Επικαλύπτοντας όλα αυτά είναι η αβεβαιότητα που προκαλείται από το ότι τα δίκτυα μεταφοράς και τοι σταθμοί παραγωγής έχουν διάρκεια ζωής δεκαετιών. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα εξαρτώνται από την ανθεκτικότητα και την τοποθεσία της ζήτησης από εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης. Θα γίνουν τα μοντέλα πιο ενεργειακά αποδοτικά; Θα επεκταθεί η ιδιοπαραγωγή; Θα μεταναστεύσουν τα κέντρα δεδομένων προς περιοχές με περισσότερη άφθονη ενέργεια; Οι υποδομές που κατασκευάζονται για έναν πελάτη μπορεί αργότερα να εξυπηρετήσουν περισσότερους; Μήπως οι υποδομές που δικαιολογούνται για την αξιοπιστία του συστήματος είναι απαραίτητες για ένα μόνο μεγάλο φορτίο; Η δημιουργία αξίας σπάνια είναι στατική ειδικά εάν βασίζεται σε στατική λογιστική με βάση το παρελθόν.
Τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας είναι σύνθετα εξελισσόμενα συστήματα που διέπονται στις ΗΠΑ από πολυεπίπεδη νομοθεσία. Τα κόστη είναι κοινά. Οι επενδύσεις είναι προσανατολισμένες στο μέλλον. Η κατανομή είναι θεσμική, όχι αυτόματη. Σε αυτό το πλαίσιο, η δέσμευση του Τράμπ στη Κατάσταση της Ένωσης λειτουργεί στο επίπεδο της ρητορικής σαφήνειας και όχι στο επίπεδο του σχεδιασμού του συστήματος.
Τέτοια σαφήνεια έχει πολιτική αξία. Σηματοδοτεί δικαιοσύνη και ενδιαφέρον για προσιτές τιμές για τους καταναλωτές. Αλλά ο θεσμικός σχεδιασμός απαιτεί περισσότερα από σαφήνεια. Απαιτεί αιτιώδη σχέση κόστους, επίγνωση δικαιοδοσίας και διαπραγματευτική πειθαρχία. Η ανάπτυξη μπορεί είτε να αυξήσει είτε να μειώσει το μέσο κόστος. Το ποιο αποτέλεσμα θα επικρατήσει εξαρτάται από το πώς οι εταιρείες δομούν την συμφωνία και βάσει ποιων ρυθμιστικών αρχών.
Η διασφάλιση ότι η ανάπτυξη θα αποπληρώσει η ίδια τα έξοδά της είναι ένας υπερασπίσιμος στόχος. Η επίτευξή του εξαρτάται λιγότερο από τις προεδρικές υποσχέσεις και περισσότερο από την προσεκτική εφαρμογή δίκαιων και λογικών αρχών στους θεσμούς που διέπουν στην πραγματικότητα την ηλεκτρική ενέργεια. Η ατάκα που χειροκροτήθηκε ήταν απλή. Η οικονομία της ηλεκτρικής ενέργειας, όπως συνήθως, δεν είναι.
* Το παρόν είναι μετάφραση άρθρου της κυρίας Lynne Kiesling από τον γράφοντα. Συνοπτικό βιογραφικό: "Lynne Kiesling is an economist focusing on regulation, market design, and the economics of digitization and smart grid technologies in the electricity industry. She is Director of the Institute for Regulatory Law & Economics in the Center on Law, Business, and Economics, and is an Adjunct Professor in the Master of Science in Energy and Sustainability program, both at Northwestern University. She is also a Research Professor at University of Colorado Denver, a member of the External Faculty of the Santa Fe Institute, and a Nonresident Senior Fellow at the American Enterprise Institute".
