Επιδότηση στο Ρεύμα - Και Όμως Υπάρχει "Περιθώριο"

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, κρατικά στελέχη δηλώνουν ότι δεν υπάρχει "δημοσιονομικό περιθώριο" για επιδότηση στο ρεύμα. Αυτό δείχνει απώλεια (θεσμικής) μνήμης ή μειωμένη δυνατότητας δημιουργικής σκέψης. Γιατί υπάρχει διαθέσιμος ο "κουβάς" τον οποίο οι καταναλωτές (οικιακοί και επιχειρήσεις) γεμίζουν με δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η χρήση ενός μέρους του περιεχομένου αυτού του κουβά για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα - ωσότου να περάσει η κρίση - είναι δυνατή. Με την προυπόθεση η επιδότηση να γίνει με τον σωστό τρόπο.

Ξεκινώντας από την επιδότηση. Αυτή (όπως έχω προτείνει με την ευκαιρία της προηγούμενης κρίσης του '22 - '23) πρέπει να λάβει την μορφή ισόποσης ενίσχυσης για τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Η επιδότηση στην τιμή της κιλοβατώρας πρέπει να αποφευχθεί. Το σταθερό ποσό επιδότησης διορθώνει σε κάποιο βαθμό την αντίστροφα αναδιανεμητική χρέωση λόγω την πρόσφατης υπέρμετρης διόγκωσης των παγίων, διατηρώντας ταυτόχρονα το αντικίνητρο για πρόσθετη αντιοικονομική κατανάλωση. (Αν στις πάγιες χρεώσεις προστεθούν τα δημοτικά τέλη, το 50% του μέσου λογαριασμού δεν έχει σχέση με την κατανάλωση. Αυτό σημαίνει ότι όσο χαμηλότερη η κατανάλωση τόσο υψηλότερη η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Σκληρό και άδικο).

Ποιός και πόσο μεγάλος είναι ο κουβάς της κλιματικής αλλαγής; Δεν θα έπρεπε να χρειαστεί να τον υπενθυμίσουμε στο κράτος γιατί αυτόν χρησιμοποίησε (αν και με "χονδροειδή τρόπο) και στην διάρκεια της κρίσης του '22 - '23. Είναι ο ΕΛΑΠΕ και οι δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπής CO2. Ο ΕΛΑΠΕ, με την μεγάλη αύξηση της χονδρικής πρέπει λογικά να έχει πλεόνασμα. Αυτό μπορεί να κατευθυνθεί στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης. Τα έσοδα απο τις δημοπρασίες CO2 επίσης πρέπει να αυξάνονται γιατί η τιμή τους στο ETS έχει πλησιάσει τα 90 ευρώ/τόνο αλλά και η παραγωγή με φυσικό αέριο αναμένεται να είναι υψηλή στους επόμενους μήνες (Ακόμα περισσότερα έσοδα ανα MWh παραγωγής θα ήταν διαθέσιμα αν βάζαμε μπροστά και λιγνιτικά - προσωρινά μέχρι να τα κλείσουμε τελείως!).

Ας κάνουμε και ορισμένους πρόχειρους υπολογισμούς. Απο τον ΕΛΑΠΕ μπορούμε να πάρουμε γύρω στα 60 εκατομμύρια τον μήνα (όσα είναι τα έσοδα απο το ΕΤΜΕΑΡ*). Απο τις δημοπρασίες CO2 περίπου 70 εκατομμύρια (με τιμή διακαιωμάτων στα 90 ευρω/τόνο και παραγωγή γύρω στο 40% απο φυσικό αέριο). Σύνολο περίπου 130 εκατομμύρια ευρώ - αρκετά να να δώσουμε απο 40 ευρώ τον μήνα σε κάθε ένα άπο περίπου 3 εκατομμύρια νοικοκυριά. Αυτά είναι νούμερα ακρίβειας ποδοσφαιρικού γηπέδου (ballpark figures για τους αμερικανοτραφείς κρατικούς λειτουργούς). Τα 40 ευρώ ίσως είναι περισσότερο απο αρκετά και τα 3 εκατομμύρια νοικοκυριά είναι σχεδον το σύνολο στην χώρα. Το κράτος όμως έχει επιλογές. Ενα χαμηλότερο ποσό επιδότησης και περιορισμό του αριθμού των νοικοκυριών με εισοδηματικά κριτήρια. Γιατί πρέπει να "καλύψουμε" και τις επιχειρήσεις.

Οι επιχειρήσεις διαφέρουν απο τους οικιακούς καταναλωτές γιατί έχουν κατά τεκμήριο την δυνατότητα να περάσουν  τις αυξήσεις στους πελάτες τους. Είναι μια πραγματικότητα. Αυτός που πληρώνει πάντα είναι τελικά ο καταναλωτής. Οι επιχειρήσεις όμως διαφέρουν στην δυνατότηττά τους να μετακυλίσουν το κόστος τους. Δικαιολογείται συνεπώς μια πρόνοια για τις μικρότερες απο αυτές (περίπου 1,2 εκατομμύρια μετρητές-λιγότερα ΑΦΜ) που τιμολογούνται με τα τιμολόγια Γ21 και Γ22, Γ23. Παρόμοια με αυτή για τους οικιακούς - για παράδειγμα 50 ευρώ τον μήνα ισόποση επιδότηση. Θα χρειαστούν εκτιμώ ακόμα 30-40 εκατομμύρια τον μήνα απο τον κουβά. Μπορούμε να τα βολέψουμε. Αφήνω τις αποφάσεις για την μοιρασιά στο κράτος- έχει μεγαλύτερη εμπειρία και γνώση στο άθλημα.

Οι υπολογισμοί που παρουσιάζονται παραπάνω είναι προσεγγιστικοί δεδομένου ότι δεν διαθέτω τον χρόνο που θα απαιτούνταν για μεγαλύτερη ακρίβεια και σε καθε περίπτωση δεν θεωρώ ότι είναι ο κύριος σκοπός του παρόντος σημειώματος. Οσοι ενδιαφέρονται προσκαλούνται να βοηθήσουν με τις παρατηρήσεις τους. Θα ήταν όμως χρησιμότερες παρατηρήσεις και απόψεις σχετικά με την λογική της πολιτικής που προτείνω.

* Δεν προτείνω τον μηδενισμό του ΕΤΜΕΑΡ στους λογαριασμούς (προς το παρόν!). Απλώς υποθέτω ότι τα έσοδα του ΕΛΑΠΕ απο την αγορά θα είναι αρκετά υψηλά ώστε να περισσεύει το ισόποσο του ΕΤΜΕΑΡ. Για να τηρηθεί η αρχή της ισόποσης επιδότησης και όχι της κιλοβατώρας. Με την ευκαιρία και για τον ίδιο λόγο προτείνω την ανάκληση της απόφασης για μείωση των ΥΚΩ κατά 50%.

Γιατί Κανένας δεν Ανησυχεί για το Homeonline της ΔΕΗ;

Είναι ένα λογικό ερώτημα μόνο εάν βέβαια γίνει δεκτή η υπόθεση ότι το τιμολόγιο αυτό της ΔΕΗ συνιστά κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης απο την ΔΕΗ στην λιανική αγορά ρεύματος. Στην περίπτωση που όλα είναι νόμιμα δεν υπάρχει ερώτημα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι (που θα ήταν τα μεγαλύτερα θύματα στην περίπτωση παραπτώματος) αλλά και όλοι οι αρμόδιοι θεσμικοί παράγοντες δεν θα μπορούσαν παρά να αποδεχθούν την ετυμηγορία της αγοράς.

Αν όμως η καταγγελία που υπέβαλε η Clarus ESCo στην Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει βάση, τότε η συμπεριφορά των Εναλλακτικών Παρόχων και των θεσμών του κράτους θα έπρεπε να εξηγηθεί. Γιατί παρατηρείται πλήρης αφωνία για το πρόβλημα. Σιωπή του Τάφου. Κατασκεύασα λοιπόν ένα παραμύθι που παρουσιάζει την όλη υπόθεση ως ένα παράπτωμα που οδηγεί σε μια κατάσταση ισορροπίας σε ένα κλάδο της οικονομίας της ζούγκλας την οποία ο μόνος που προσπαθεί να διαταράξει είναι ένα μυρμήγκι (το ρόλο στο παραμύθι τον παίζει το allazorevma.gr). Ποια είναι τα κίνητρα που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτή - την  υποτιθέμενη για τις ανάγκες του παραμυθιού - παράδοξη κατάσταση ισορροπίας;

Πρώτα οι Ένοχοι. Ο Δράκος είναι ο ηθικός αυτουργός. Που ανακοινώνει ξαφνικά ότι ο ελέφαντας που έχει στην δούλεψή του είναι αρκετά παχύς (έχει φροντίσει να τον παχύνει για την ακρίβεια) που μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες του δωρεάν στους πολίτες (τα υπόλοιπα ζώα της ζούγκλας). Το γιατί αποφασίζει έτσι ο Δράκος την συγκεκριμένη στιγμή δεν εξηγείται στο παραμύθι  - το οποίο έτσι κι αλλιώς δεν είναι παραμύθι για παιδιά. 

Ο ελέφαντας γίνεται ο φυσικός αυτουργός γιατί (η ακοή του είναι μερικές φορές εξαιρετικά ευαίσθητη) λίγες μέρες μόνο μετά απο την δημόσια διαπίστωση του αφεντικού κάνει αυτό που ο Δράκος ευχήθηκε φωναχτά (η επιλογή του Δράκου και του ελέφαντα στο παραμύθι είναι κατάλληλη καθώς ταιριάζει με καταστάσεις που πιθανόν θα συνέβαιναν σε μια χώρα της υποσαχάριας Αφρικής). Ο ελέφαντας (που είναι ένας σοβαρός και εύστροφος ελέφαντας) μπορεί να σχεδιάσει κάτι με το οποίο θα χάσει λίγο απο το βάρος που έχει ήδη συσσωρεύσει όλη την χρονιά υπο το αδιάφορο βλέμμα του Δράκου. Γνωρίζει άλλωστε ότι ο Δράκος θα είναι πάντα εκεί να τον υποστηρίξει όταν και αν χρειαστεί.

Συνένοχοι στο παράπτωμα οι εναλλακτικοί Δράκοι και οι Λειτουργοί του Τύπου (υπάρχουν λειτουργοί  του τύπου στην ζούγκλα; δικό μου είναι το παραμύθι). Παράδοξο - γιατί καθήκον και των δυο είναι ο έλεγχος του Δράκου. Μια υπόθεση που θα εξηγούσε την συμπεριφορά τους θα ήταν στην περίπτωση των εναλλακτικών Δράκων η προσμονή ότι κάποτε θα γίνουν αυτοί αφέντες του ελέφαντα. Στην περίπτωση των Λειτουργών του Τύπου ότι οι εκδότες τους δεν θα ήθελαν να διακινδυνεύσουν σημαντικό μέρος των διαφημιστικών τους εσόδων. Απο την άλλη μεριά, είναι πιθανό ότι το όλο θέμα διέφυγε της προσοχής τους. Έχουν να ασχοληθούν με τόσα άλλα σπουδαία!

Μένουν τα υπόλοιπα ζώα της ζούγκλας. Απο νεότερους ελέφαντες, μικρά ελεφαντάκια, γαζέλες, γαιδουράκια μέχρι και μέλισσες, μηρμυγκάκια και ζουζούνια. Αυτοί είναι τα θύματα του παραπτώματος, Οχι όμως στο ίδιο βαθμό. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι καταναλωτές των υπηρεσιών του ελέφαντα και των "ανταγωνιστών" του δεν έχουν πολλές επιλογές ούτε βοήθεια για να τον αντιμετωπίσουν. Αντίθετα, υφίστανται συντονισμένο επικοινωνιακό βομβαρδισμό που ενισχύει το μήνυμα του Δράκου. Ενα μικρό ποσοστό από αυτούς, οι καλύτερα πληροφορημένοι, προσπαθούν να λύσουν το δικό τους πρόβλημα εκμεταλλευόμενοι την γενναιοδωρία (μπαχτσίσι το λένε στην ζούγκλα) του Ελέφαντα κατ΄εντολή του Δράκου. 

Οι "ανταγωνιστές" του Ελέφαντα όμως;  Αυτοί γιατί δεν διαμαρτύρονται; Υποτίθεται ότι χάνουν πελάτες και συνεπώς κέρδη. Εδώ η ανάλυση γίνεται δυσκολότερη.  Η οποία απλοποιείται κάπως αν υποθέσει κανείς (και αυτή είμαι μια καλή υπόθεση) ότι η κατάσταση αυτή είναι προσωρινή. Και θα έχει ως αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα το κλείσιμο της αγοράς. Ο Δράκος με την συμπεριφορά του δίνει μήνυμα ότι νέοι παίκτες δεν είναι ευπρόσδεκτοι στην αγορά που εξυπηρετεί ο ελέφαντας. Και μάλιστα αφήνει να εννοηθεί ότι  ήδη είναι πολλοί (τα παπαγαλάκια το υπενθυμίζουν εδω και καιρό!). Μακροπρόθεσμα, δεν υπάρχει τίποτα πιο ελκυστικό για ένα υπάρχοντα "ανταγωνιστή" απο το κλείσιμο της αγοράς. Για αυτή την πιθανότητα θα ήταν διατεθειμένος να υποστεί μια προσωρινή "χασούρα" (το κάνει ήδη χρηματοδοτώντας με εκατομμύρια τα ΥΚΩ -ποιος τρελός θα έμπενε σε μια τέτοια "αγορά";) Αλλωστε ο Δράκος το κάνει για το καλό όλων των ζώων της ζούγκλας έτσι δεν είναι;

Υπολογίζουν όμως όλοι χωρίς τον ξενοδόχο. Τα λιονταράκια στα οποία έχει αναθέσει ο Δράκος να τον κρατούν τίμιο. "Ανεξάρτητοι" θεσμοί της ζούγκλας που αστυνομεύουν τις συναλλαγές μεταξύ των ελεφάντων και των υπόλοιπων ζώων. Χωρίς να παίρνουν εντολές από τον Δράκο - όποιον Δράκο και αν είναι αρχηγός της ζούγκλας καθε στιγμή. Εντάξει μη βαράτε - παραμύθι υποσχέθηκα...

Θα Προχωρήσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού σε Αυτεπάγγελτη Έρευνα για το ΔΕΗ Homeonline;

(ακολουθεί η επιστολή της Clarus Esco προς στην Επιτροπή Ανταγωνισμού στην οποία προτείνεται η αυτεπάγγελτη δραση της Επιτροπής στην περίπτωση του ΔΕΗ Homeonline)

Κυρίες/κύριοι,

Ευχαριστούμε για την απάντησή σας στις 19/10 στην επιστολή-καταγγελία που είχαμε αποστείλει από τις 4/9 σχετικά με τη Κατάχρηση Δεσπόζουσας Θέσης στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού από την ΔΕΗ Α.Ε. Κατανοούμε ότι «το καλό το πράγμα αργεί να γίνει» όπως λέει η λαϊκή σοφία. Αυτό εξηγεί ίσως την ευμεγέθη επιστολή σας και την αργοπορία στην αποστολή της. Το περιεχόμενο όμως ήταν μια ευχάριστη έκπληξη: Γιατί διατυπώνεται η έμμεση αλλά σαφής αποδοχή της αρμοδιότητας της Επιτροπής Ανταγωνισμού να προβεί σε αυτεπάγγελτη έρευνα για το θέμα που θέσαμε υπόψη σας με την δική μας επιστολή.

Συγκεκριμένα στην επιστολή σας, αφού διευκρινίζετε ότι έχετε την δυνατότητα αυτεπάγγελτης δράσης, σημειώνετε ότι «κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ» η αξιολόγηση της καταχρηστικότητας βασίζεται στην σύγκριση μεταξύ τιμών και κόστους της επιχείρησης. Και το κάνετε πιο σαφές:

…”Ειδικότερα, τιμές κατώτερες του μέσου μεταβλητού κόστους θωρούνται ότι στερούνται οικονομικής λογικής πλην του αποκλεισμού ανταγωνιστών και , ως εκ τούτου, τεκμαίρονται ως καταχρηστικές”….

Το σημαντικό στην περίπτωση της ΔΕΗ είναι ότι το μέσο μεταβλητό κόστος της επιχείρησης στην δραστηριότητα της Προμήθειας είναι απόλυτα διαφανές και δημόσια διαθέσιμο. Εκτός των άλλων γιατί η ΔΕΗ είναι ο μόνος καθετοποιημένος Πάροχος που είναι υποχρεωμένος να δημοσιοποιεί λογιστικά διαχωρισμένες οικονομικές καταστάσεις για κάθε μια από τις δραστηριότητές του. Αυτό σημαίνει ότι ο ενδιαφερόμενος δεν χρειάζεται παρά να ανατρέξει στις οικονομικές καταστάσεις της ΔΕΗ για να πληροφορηθεί για το ποιο είναι το μέσο μεταβλητό κόστος της Προμήθειας της ΔΕΗ (πιθανόν θα χρειαστεί και ένα ή δυο απλούς υπολογισμούς - π.χ. μια πρόσθεση και μια διαίρεση).

Ενδεικτικά, είναι εξαιρετικά εύκολο να διαπιστώσει κανείς μελετώντας τις λογιστικά διαχωρισμένες οικονομικές καταστάσεις της ΔΕΗ Προμήθειας για τα προηγούμενα 4 χρόνια ότι το κόστος καυσίμου και αγορών ενέργειας – που είναι το κατ’ εξοχήν μεταβλητό της κόστος – αποτελεί περίπου το 85% του συνολικού. Τεκμηριώνοντας έτσι ένα απολύτως αξιόπιστο κάτω όριο στο μέσο μεταβλητό κόστος της δραστηριότητας στα 168 ευρώ/MWh (178 ευρώ/MWh τον Αύγουστο και προβλέπεται να κυμανθεί σε ένα μέσο όρο των 181 ευρώ/MWh στην διάρκεια του επόμενου 12μήνου)

Με βάση συνεπώς δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες και απλούς υπολογισμούς είναι κατά την άποψή μου εξαιρετικά απλό να διαπιστώσει ακόμα και ένας απλός ερασιτέχνης οικονομολόγος ή ένας λογιστής - πόσο μάλλον τα εξαιρετικής ποιότητας στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού - ότι το προϊόν της ΔΕΗ Homeonline πωλείται σε τιμή (126 ευρώ/MWh) χαμηλότερη – κατά πολύ – από το μέσο μεταβλητό της κόστος. Η Επιτροπή συνεπώς έχει το δικαίωμα - κατά την άποψή μου την υποχρέωση - να παρέμβει σε μια από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες για τους Έλληνες καταναλωτές αγορές.

Στο υπόλοιπο της επιστολής σας υποστηρίζετε ότι δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία στην καταγγελία μας για να υποστηριχθεί το αίτημά μας - πράγμα που εκπλήσσει δεδομένων των όσων παρατέθηκαν παραπάνω - και τέλος μας πληροφορείτε ότι η καταγγελία μας δεν είναι νομότυπη και θα χρησιμοποιηθεί μόνο ως πληροφόρηση της επιτροπής. Παρακαλούμε - δεν στοίχισε πολύ μέχρι τώρα…

Η Clarus Esco δεν σκοπεύει να διαθέσει πρόσθετους πόρους στην προσπάθεια για την τήρηση στοιχειωδών κανόνων στην αγορά ηλεκτρισμού. Η απαντητική επιστολή της Επιτροπής Ανταγωνισμού όμως, στην οποία όχι μόνο διατυπώνεται με σαφήνεια η αρμοδιότητα αυτεπάγγελτης δράσης αλλά περιλαμβάνεται και το συγκεκριμένο κριτήριο που θα μπορούσε να την δικαιολογήσει (και του οποίου η εφαρμογή μπορεί να βασιστεί σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία), δίνει την ελπίδα ότι η προσπάθεια μπορεί να συνεχιστεί με την Clarus Esco επευφημούντα θεατή από τις κερκίδες. 

Με εκτίμηση

Τι Είναι ο ΕΛΑΠΕ - Πόσο Μας Στοιχίζει και Γιατί;

Ο ΕΛΑΠΕ - Ειδικός Λογαριασμός για τις Ανανενώσιμες Πηγές Ενέργειας - είναι ο μηχανισμός που χρησιμοποιεί το κράτος για να επιδοτήσει τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών). Λειτουργεί απο την αρχή του 21ου αιώνα επιβαρύνοντας τους καταναλωτές ρεύματος με το κόστος των επιδοτήσεων αυτών. Είναι αλήθεια ότι, χωρίς τις επιδοτήσεις, η πιθανότητα να έχει εγκατασταθεί έστω και ένα κιλοβάτ ΑΠΕ στην χώρα θα ήταν μηδενική. Αξίζει συνεπώς να έχει κανείς μια εκτίμηση του κόστους αυτής της πολιτικής. Και μια και ανοίξαμε το θέμα ας δούμε και το κόστος της ποινής (αναγκαστική αγορά δικαιωμάτων εκπoμπών CO2) που επιβάλει το κράτος στο όνομα της αποτροπής της κλιματικής αλλαγής στους παραγωγούς με ορυκτά καύσιμα (λιγνίτη και φυσικό αέριο). Μέρος τους οποίου "βοηθάει" και τον ΕΛΑΠΕ. Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν αναφέρονται στο Πίνακα που παρατίθεται παρακάτω και παρουσιάζει τα σχετικά ποσά για την περίοδο 2013-2025*.

Το συνολικό ποσά του "χρεώθηκαν" οι καταναλωτές είτε άμεσα στους λογαριασμούς τους (ΕΤΜΕΑΡ) είτε έμμεσα μέσω της μετακύλισης της χρέωσης για τα δικαιώματα στην περίοδο 2013-2025 (13 χρόνια) ήταν 24,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Απο αυτά 19 διακινήθηκαν μέσω ΕΛΑΠΕ και τα 5,5 (όσα περίσσεψαν απο την στήριξη του ΕΛΑΠΕ) ξοδεύτηκαν με την διάθεση των εσόδων των δημοπρασιών δικαιωμάτων σε άλλους "καλούς σκοπούς" - όχι όμως στους καταναλωτές (με την εξαίρεση του 22-23 όπως αναφέρεται παρακάτω). Τα ετήσια ποσά έχουν μια ανοδική τάση. Εδώ και χρόνια έχουν σταθεροποιηθεί σε ύψος πάνω απο τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Πρεπει να γίνουν όμως ορισμένες επισημάνσεις:

Όπως φαίνεται στον Πίνακα οι ΑΠΕ κοστίζουν περίπου 3 δισεκατομμύρια τον χρόνο (π.χ. το 2025) αλλά τα μισά περίπου τα κερδίζουν "τίμια" στη  χονδρική αγορά. Είναι το αντίτιμο της παραγωγής που πωλούν στην τιμή της χονδρικής (που σε μεγαλο ποσοστό καθορίζεται απο το φυσικό αέριο!). Ο ΕΛΑΠΕ όμως χρειάζεται άλλα τόσα για να τιμήσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις προς τους παραγωγούς ΑΠΕ δηλαδή τις επιδοτήσεις που έχουν συμφωνηθεί.

Απο την άλλη μεριά, όπως ΔΕΝ φαίνεται στον Πίνακα, ένα ποσό αξίας περίπου ενός χρόνου επιδοτήσεων (υπολογίζω γύρω στα 2- 3 δισεκατομμύρια ευρώ) έχει επιστραφεί στους καταναλωτές. Αυτό συνέβη στην περίοδο της κρίσης 2022-2023 όταν ο ΕΛΑΠΕ, λόγω της εκρηκτικής ανόδου της τιμής του φυσικού αερίου είχε πλεόνασμα. Το οποίο το κράτος μοίρασε στους καταναλωτές μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης (στην περίοδο της κρίσης συνεισέφεραν στο ΤΕΜ και τα λιγνιτικά και τα υδροηλεκτικά - ακόμα και οι μονάδες ντίζελ της Κρήτης).

Το κόστος των ΑΠΕ δεν περιορίζεται στις επιδοτήσεις απο τον ΕΛΑΠΕ. Η διείσδυσή τους στο ηλεκτρικό σύστημα έχει εκτινάξει τα τελευταία χρόνια την ανάγκη και το κόστος των εφεδρειών επιβαρύνοντας (με συντηρητικούς υπολογισμούς) την χονδρική τιμή πάνω απο 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Αυτό ισοδυναμεί με ένα ποσό της τάξεως των 500 εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο και πολύ πιθανόν εκμηδενίζει την (υποτιθέμενη) συνεισφορά των ΑΠΕ στην μείωση της μέσης οριακής τιμής του συστήματος,

Επίσης η ανάγκη για την σύνδεση των ΑΠΕ στο δίκτυο έχει οδηγήσει σε αύξηση των δαπανών του ΔΕΔΔΗΕ σε ποσά που δεν είναι εύκολο να υπολογιστούν.  Μόνο ενδείξεις υπάχουν - όπως το ότι οι χρεώσεις δικτύου διανομής έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια και ότι ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ παραδέχεται ότι το 50% του επενδυτικού του προγράμματος αφορά την προσαρμογή του δικτύου στην ανάγκη της αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ.

Οι παραπάνω υπολογισμοί δίνουν ένα κόστος για τους έλληνες καταναλωτές που πλησιάζει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Αυτή η θυσία προφανώς γίνεται με την προσδοκία κάποιου οφέλους - έτσι δεν είναι; Ελπίζω ότι κάποιος ειδικός, εμπειρογνώμων (ή και "πανεπιστημιακός" ενεργός ή επίτιμος) θα αναλάβει να ποσοτικοποιήσει τα οφέλη αυτά (κριτικάροντας και τους δικούς μου υπολογισμούς για το κόστος) ώστε να προσφέρει κάποια παρηγορία στον λαό ότι η θυσία θα πιάσει τόπο.

* Ο Πίνακας καταρτίστηκε με την βοήθεια του νέου συνεργάτη μου ονόματι Claude. Ο οποίος είναι έξυπνος, γρήγορος και εργατικός αλλά σχετικά άπειρος. Που σημαίνει ότι πέφτει συχνά σε λάθη. Έχω υποβάλει τα στοιχεία σε έλεγχο λογικότητας και αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη για τα λάθη που απέμειναν.Χωρίς τον Claude βέβαια θα ήταν ανθρωπίνως αδύνατο να συγκεντρώσει κανείς στοιχεία βασισμένος στις δημοσιεύσεις του ΔΑΠΕΕΠ. Ο ίδιος ο Claude αρνήθηκε στην πράξη να δώσει στοιχεία για την περίοδο πριν το 2013 - έκανε μόνο σχόλια περι καταστροφών. Επιβεβαιώνοντας ότι το ελληνικό κράτος τουλάχιστον είναι άτρωτο απο τις αρνητικές επιπτώσεις της ΤΝ.

 

Προσοχή στις Τιμές "Δολώματα" στο Ρεύμα

Το allazorevma.gr συνιστά στους καταναλωτές να προσέχουν ιδιαίτερα τις προσφορές των Παρόχων για το ρεύμα, γιατί ορισμένοι απο αυτούς καταφεύγουν σε "τεχνάσματα" με τα οποία αποκρύπτουν το πραγματικό κόστος των προσφορών τους. Αυτού του είδους τα "τεχνάσματα" έχουν πολλαπλασιαστεί πρόσφατα και συνήθως παίρνουν την μορφή τιμών - "δολωμάτων".

Πρώτο παράδειγμα οι κλιμακωτές τιμές σε σταθερά τιμολόγια. Προσφέρεται τιμολόγιο με χαμηλότερη τιμή για τις πρώτες 100 -150 κιλοβατώρες κατανάλωσης του μήνα - η οποία και διαφημίζεται - και υψηλότερη τιμή για την πρόσθετη κατανάλωση (πάνω απο 100-150 κιλοβατώρες)  - που αποσιωπάται.

Αυτό βέβαια είνα πταίσμα σε σχέση με το Ειδικό τιμολόγιο της ΔΕΗ (πράσινο-μεταβλητό) στο οποίο πάνω απο τις 200 κιλοβατώρες τον μήνα αλλάζει η τιμή για το σύνολο της κατανάλωσης και όχι μόνο για την πρόσθετη. Ένα απο τα καλύτερα κρυμμένα μυστικά στην αγορά ρεύματος στην χώρα - και ένας εύκολος τρόπος να αυξάνει τα κέρδη της η ΔΕΗ εκμεταλλευόμενη την αδράνεια των πελατών της που βρίσκονται ακόμα στο πράσινο τιμολόγιό της.

Ενα δεύτερο παράδειγμα είναι η προσφορά χαμηλότερης τιμής σε σταθερά τιμολόγια για ένα αριθμό μηνών απο τους 12 της σύμβασης (τους πρώτους 3-4 μήνες συνήθως). Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα αυτό γίνεται πιό αδιαφανές γιατί δεν προσφέρονται διαφορετικές τιμές για τις δυο περιόδους αλλά η αύξηση της τιμής ενεργοποιείται μέσω της μείωσης στην έκπτωση συνέπειας!

Δυο άλλες πρακτικές είναι παλιότερες και συνήθεις αλλά είναι καλό να τις υπενθυμίζουμε απο καιρού εις καιρόν. 

• Η διαφήμιση μόνο της "βασικής τιμής" σε μεταβλητά τιμολόγια. Αποσιωπώντας τον μηχανισμό διακύμανσης - δηλαδή την γνωστή σε όλους ρήτρα αναπροσαρμογής. 
• Η διαφήμιση του μεταβλητού μέρους του τιμολογίου και η αποσιώπηση της πάγιας χρέωσης. Ας σημειωθεί ότι ένα πάγιο 10 ευρώ τον μήνα αυξάνει σημαντικά την τιμή. Ένα  τιμολόγιο που διαφημίζεται με τιμή 15 λεπτά την κιλοβατώρα (και πάγιο 10 ευρώ τον μήνα), στην πραγματικότητα κοστίζει λίγο πάνω απο 18 λεπτά (για ένα καταναλωτή με 300 κιλοβατώρες τον μήνα).

Για να λέμε όμως και του στραβού το δίκιο, προσφέρονται σήμερα στην αγορά σταθερά τιμολόγια που είναι ακριβότερα μεν αλλά δεν χρεώνουν ποινή πρόωρης αποχώρησης. Μια καλή λύση για καταναλωτές που θέλουν να δοκιμάσουν την τύχη τους ελπίζοντας ότι οι τιμές θα πέσουν αργότερα στην διάρκεια του επόμενου 12μηνου.

Τέλος, να υπενθυμίσουμε στους καταναλωτές ότι ο καλύτερος - και δυστυχώς μοναδικός* - τρόπος να αντιμετωπίσουν τις περισσότερες απο τις παραπλανητικές πρακτικές είναι μια επίσκεψη στην  ιστοσελίδα του allazorevma.gr. Που υπηρετεί με αξιοπιστία, ανεξαρτησία και αντικειμενικότητα τους πολίτες απο το 2015.

* Το allazorevma.gr  δεν έχει πιστοποιήσει ακόμα την κρατική ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ (energycost.gr) γιατί, όπως λειτουργεί σήμερα, συμβάλει μάλλον στην παραπλάνηση των καταναλωτών παρά στην διευκόλυνσή τους.  

Δείκτης Τιμών Σεπτεμβρίου 26: Είδες η ΔΕΗ;

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Σεπτέμβριο μειώθηκε σε σχέση με τον δείκτη Αυγούστου '26. Από 260 πήγε στα 240,13 ευρώ την μεγαβατώρα (-7,6%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις έμειναν σταθερές τον Σεπτέμβριο του '26 σε 86,49 ευρώ/ MWh.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, είχε σημαντική μείωση στα 140,24 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 159 τον Αύγουστο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Σεπτέμβριο σε μέσο όρο ήταν στα 169,76 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (171 ευρώ την μεγαβατώρα). Την μεγάλη διαφορά έκανε η ΔΕΗ το πιο φθηνό σταθερό τιμολόγιο της οποίας έριξε την τιμή στα 126 ευρώ την μεγαβατώρα απο 153 τον προηγούμενο μήνα (-17,6%). Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Σεπτέμβριο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά (+14,9 %) για τέταρτο συνεχή μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές (-0,7%). Η ΔΕΗ μείωσε δραστικά τις τιμές της σε σχέση με του προηγούμενο μήνα (-17,6%) για το πιο ανταγωνιστικό σταθερό της τιμολόγιο.

Αντίθετα με τον Δείκτη Τιμών (που βασίζεται στα φθηνότερα τιμολόγια που είναι διαθέσιμα στην αγορά) το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Σεπτέμβριο του 2026 αυξήθηκε στα 312 ευρώ την μεγαβατώρα (+4%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε μεταβλητό (πράσινο/κίτρινο) τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 72 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.170 ευρώ - δηλαδή περίπου 325 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (845 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Η διαφορά στην ετήσια δαπάνη ανάμεσα στο Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο και το φθηνότερο σταθερό τιμολόγιο (που καθορίζει και τον δείκτη τιμών του allazorevma.gr) εκτοξεύτηκε τον Σεπτέμβριο απο περίπου 180 ευρώ κατά μέσο όρο μέσα στο 2026 σε 325 ευρώ ετησίως.

Μπαταρίες "Merchant" - Κάν'το όπως στο Τέξας;

Σε προηγούμενο σημείωμα αναρωτήθηκα με ποιό τρόπο μπορεί να υποστηρίξει το κράτος τις μπαταρίες που δεν απαιτούν επιδότηση - τις λεγόμενες merchant. Εξέφρασα μάλιστα την υποψία ότι κάτι θα βρούν για να πείσουν τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν τα έργα αυτά. Μια μικρή έρευνα έδειξε ότι οι υποψίες μου ήταν ίσως υπερβολικές. Γιατί υπάρχει πράγματι ένα μέρος στον κόσμο που όλες οι εγκατεστημένες μπαταρίες είναι merchant. Αυτό είναι η πολιτεία του Τέξας στις ΗΠΑ. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Για πολλούς λόγους. Ένας είναι ή επιμονή του διαχειριστή (ERCOT) να λειτουργεί την χονδρική ως αγορά ενέργειας και μόνο. Δεν υπάρχει αγορά δυναμικότητας (capacity market). Αυτό σημαίνει ότι η μεταβλητότητα της χονδρικής είναι πολύ υψηλή - συνεπώς η κερδοφορία/ κερδοσκοπία (arbitrage) των μπαταριών αποδίδει περισσότερο* (εμείς εδώ σχεδιάζουμε capacity market - μήπως να το ξαναδούμε;)

Ένας άλλος λόγος είναι η ταχύτατη αύξηση της ζήτησης στο Τέξας. Που είναι η πιο δημοφιλής πολιτεία ανάμεσα στους κατασκευαστές Data Centers. Οι επενδύσεις υποβοηθούνται επίσης απο την αφθονία και χαμηλή τιμή της γής, τους ευνοικούς όρους δόμησης και το πολύ αποτελεσματικό ρυθμιστικό περιβάλον σχετικά με αδειοδοτήσεις κλπ. Ολα αυτά όμως με μια προυπόθεση: Καμία επιδότηση απο τον ERCOT - κανένα εγγυημένο έσοδο. 

Αυτό είναι θαύμα. Αλλά όπως όλα τα θαύματα, διαρκούν μόνο μέχρι να φθάσει κανείς στις υποσημειώσεις. Μπορεί το Τέξας να προστατεύει την δημοσιονομική πειθαρχία του, αλλά το Ομοσπονδιακό κράτος προστρέχει σε βοήθεια. Με τον περίφημο "Νόμο περί Μείωσης του Πληθωρισμού" (IRA - Inflation Reduction Act) της προηγούμενης κυβέρνησης, ο επενδυτής σε μπαταρίες ωφελείται απο μια φορολογική πίστωση (Tax Credit)  που ανέρχεται στο 30% και μπορεί να φθάσει (αν αγοράζει αμερικάνικα) το 50% της επένδυσής του. 

Το ακόμα καλύτερο είναι ότι αυτή την φορολογική πίστωση μπορεί (όπως προβλέπει ο νόμος) να την ρευστοποιήσει πουλώντας την σε τρίτο. Εισπράττει τα χρήματα την στιγμή που οι μπαταρίες του συνδέονται στο δίκτυο. Ο μηχανισμός που φέρνει σε επαφή τον πωλητή και τον αγοραστή των φορολογικών πιστώσεων είναι επαγγεματικά στημένος και λειτουργεί άψογα. 

Φαίνεται λοιπόν ότι το Τέξας είναι πράγματι μια ιδιαίτερη περίπτωση στο ότι δεν επιδοτεί η πολιτεία τις μπαταρίες. Στις υπόλοιπες πολιτείες - στην  Καλιφόρνια για παράδειγμα - οι μπαταρίες επιδοτούνται και απο την Πολιτεία και απο το Ομοσπονδιακό κράτος. Το Τέξας μπορεί να περιφανεύεται για τις merchant μπαταρίες του αλλά ο τίτλος "merchant" είναι ίσως λίγο υπερβολικός.

Είναι το Τέξας μια ιδέα για εμάς; Φοβάμαι ότι περιοριζόμαστε απο το γεγονός ότι στην ΕΕ οι χώρες μέλη σε ορισμένα θέματα έχουν μικρότερη δυνατότητα άσκησης πολιτικής απο ότι οι πολιτείες των ΗΠΑ (και αυτό πρέπει να το δούμε κάποτε!). Οι φορολογικές πιστώσεις έχουν δημοσιονομικό κόστος και σε αυτό η ΕΕ έχει λόγο. Μπορούμε να τις κρύψουμε; Δύσκολο. Νομίζω ότι θα χρησιμοποιηθούν τα CfDς, που έχουν το πλεονέκτημα ότι ο λαός δεν κατανοεί τι είναι αλλά την πράξη εγγυώνται μια ελάχιστη τιμή πώλησης για όλη τη διάρκεια (10 χρόνια;) της ζωής τους στις μπαταρίες. Το κόστος των οποίων θα χωθεί στον ΕΛΑΠΕ. Ισως να κάνω λάθος. Θα διασκεδάσουμε όμως παρακολουθώντας τους γραφειοκράτες που θα προσπαθήσουν να κρύψουν το γεγονός ότι μπαταρίες χωρίς κρατική υποστήριξη φαίνεται ότι δεν είναι "bankable" - χρηματοδοτήσιμες.

* Το capacity market καταλήγει στην πράξη ως επιδότηση για την διαθεσιμότητα ισχύος - που ωφελεί εκτός απο τις μπαταρίες και τους ανταγωνιστές τους στην αγορά εφεδρείας