Προσοχή: Οι Μετρητές είναι "Εξυπνοι" Αλλά Όχι Αθώοι!

Ο ΔΕΔΔΗΕ, ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής του ρεύματος (δηλαδή το κράτος) αποφάσισε να εγκαταστήσει στα σπίτια μας μετρητές νέας τεχνολογίας - "έξυπνους". Χωρίς να μας ενημερώσει σε τι ακριβώς συνίσταται η εξυπνάδα τους και χωρίς να ζητήσει την έγκρισή μας για την εγκατάσταση. Δεν θα ήταν λογικό να έχουμε αντίρρηση για τον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού συστήματος στη χώρα. Αφού όμως πρώτα μας εξηγήσει με ειλικρίνεια και σαφήνεια ότι με τον έξυπνο μετρητή α) τίθενται πιθανόν σε κίνδυνο δεδομένα που θεωρούμε προσωπικά και β) ότι η χρέωση του ρεύματος αλλάζει με κίνδυνο να έχουμε δυσάρεστες εκπλήξεις στον λογαριασμό μας.

Πρώτο: τα προσωπικά δεδομένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ δηλαδή το κράτος και ο Προμηθευτής Ρεύματος, με τον έξυπνο μετρητή αποκτούν εικόνα της κατανάλωσής μας σε πρακτικά πραγματικό χρόνο. Ο Μεγάλος Αδελφός (ή Πατέρας) ξέρει με ακρίβεια λεπτών την κατανάλωσή μας και μέσω αυτής έχει στην διάθεσή του μια εικόνα των δραστηριοτήτων μας. Η πληροφορία αυτή έχει αξία για τρίτους με κακόβουλες (π.χ. αυτούς που θα ήθελαν να ξέρουν ότι λείπουμε) ή ιδιοτελείς (διαφημιζόμενους, πωλητές συσκευών ή υπηρεσιών) προθέσεις. Πόσο σίγουροι είμαστε ότι ο Μεγάλος Αδελφός μας προστατεύει από τέτοιου είδους κινδύνους; 

Ο Προμηθευτής μας είναι σίγουρα ενθουσιασμένος με την προοπτική να διαθέτει ένα εύκολο και γρήγορο τρόπο να διακόψει εκ του μακρόθεν την παροχή ρεύματος λόγω καθυστερημένης οφειλής (ή για κάποιο άλλα λόγο!). Δεν είναι όμως προφανές ότι οι καταναλωτές συμμερίζονται - ή θα έπρεπε να συμμερίζονται - τον ενθουσιασμό αυτόν. Ο Έξυπνος μετρητής αλλάζει συντριπτικά την σχέση ισχύος μεταξύ καταναλωτή και πωλητή. Το Κράτος τι κάνει; Από ότι είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε απολύτως τίποτα - μέχρι στιγμής.

Μα πάλι θα μας σώσει το Κράτος (ή κατ' ευφημισμό η "Πολιτεία"); Ναι είναι η απάντηση αν κρίνουμε από το ότι σε άλλα προηγμένα κράτη (Μεγάλη Βρετανία) η εγκατάσταση έξυπνου  μετρητή προϋποθέτει την συναίνεση του καταναλωτή, Ο Προμηθευτής πρέπει εκεί να πείσει για τα οφέλη και την προστασία την δεδομένων του καταναλωτή πριν προχωρήσει στην εγκατάσταση (και το Κράτος δαπανά σημαντικά ποσά για να ενημερώσει του πολίτες σχετικά).

Δεύτερο: η αλλαγή στην χρέωση δικτύου. Με την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, (ο ΔΕΔΔΗΕ με την έγκριση της ΡΑΑΕΥ δηλαδή του Κράτους) αποφάσισε ότι αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της χρέωσης των δικτύων διανομής (και μεταφοράς). Αυτά δεν είναι αμελητέα ποσά. Αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 25% του μέσου λογαριασμού μας. Είναι πραγματικά απελπιστικό το ότι αυτή η σημαντική αλλαγή κρατιέται ως επτασφράγιστο μυστικό από τους τάλανες πολίτες αυτής της χώρας.

Η χρέωση δικτύου με την νέα μέθοδο υπολογισμού α) εξαρτάται πλέον από καταναλωτικές μας συνήθειες στο ρεύμα και β) αν δεν δείξουμε επαρκή ευελιξία υπάρχει κίνδυνος να πολλαπλασιαστεί επί τέσσερα η χρέωση δικτύου. Χρέωση η οποία πρόσφατα έτσι κι αλλιώς έχει αυξηθεί δραματικά για να γεμίσει ο Πίθος των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος - κατά κόσμο ΔΕΔΔΗΕ.

Παράδειγμα: Ένας μέσος καταναλωτής με συμβατικό μετρητή πληρώνει 150 ευρώ τον χρόνο για το δίκτυο διανομής. Με τον έξυπνο μετρητή, αν σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας δεν καταφέρει να μειώσει την κατανάλωσή του κάτω από - για παράδειγμα - τα 2 KW (από τα 25 που έχει συμφωνήσει με τον ΔΕΔΔΗΕ) η ετήσια χρέωσή του θα είναι 430 ευρώ - τρείς φορές πάνω από την χρέωση με συμβατικό μετρητή*. 

Ποιες είναι οι συγκεκριμένες ώρες; Εργάσιμες ημέρες από 1100 -1400 και 1800-2100. Πόσο εύκολο είναι να φτάσει κανείς τα 2 KW τις ώρες αυτές; Πολύ τρόποι. Κλιματιστικό, αντλία θερμότητας, μαγείρεμα, θερμοσίφωνας - ακόμα και τοστιέρα ή καφετιέρα. Η ανάγκη για όλες αυτές τις καταναλώσεις (εκτός ίσως του Ηλεκτρικού Αυτοκινήτου) είναι συνήθως συγκεντρωμένη ακριβώς στις ώρες αιχμής. Στις οποίες η χρέωση του δικτύου διανομής με έξυπνο μετρητή εκτοξεύεται. Υπολογίζουμε ότι το νεκρό σημείο στο οποίο οι δυο μέθοδοι χρέωσης είναι ισοδύναμες είναι τα 750 Watt.  Οτιδήποτε παραπάνω καίει τον λογαριασμό μας. Η συμβουλή είναι απλή. Μας βάλανε έξυπνο μετρητή; Για να είμαστε σίγουροι, εργάσιμες μέρες από 1100 μέχρι 1400 και 1800 έως 2100 κλείνουμε το σπίτι (και κατεβάζουμε τον γενικό διακόπτη) και ανακαλύπτουμε - όσοι μπορούμε - νέες δραστηριότητες έξω από το σπίτι (μπάνιο, βόλτα, σινεμά, κανένα μουσείο...)

Φοβόμαστε ότι ο προσεκτικός καταναλωτής (που έχει μνήμη ελέφαντα) θα αναφωνήσει ταραγμένος και ευλόγως συγχυσμένος: Καλά δεν μας λένε να καταναλώνουμε περισσότερο ρεύμα τις μεσημεριανές ώρες; Τις ώρες που τα φωτοβολταικά παράγουν το ρεύμα τζάμπα; Που σε εμάς με διζωνικό τιμολόγιο αυτό σημαίνει και χαμηλότερη τιμή; Δηλαδή το κράτος μας παίρνει από την μια τσέπη και τα βάζει στην άλλη; Μεταφέρουμε φορτία στις μεσημεριανές ώρες και πέφτει χαράτσι στις  ρυθμιζόμενες χρεώσεις;

Φίλτατοι συν-καταναλωτές είναι χειρότερο από αυτό. Μας τα παίρνει σιωπηρά - πάντα νομότυπα - και από τις δυο τσέπες. Αλλά δυστυχώς αυτό δεν είναι το χειρότερο. Το χειρότερο είναι ότι αυτό το κράτος - του οποίου δεν γνωρίζει η αριστερά τι ποιεί η δεξιά του - είναι εντελώς ανίκανο να διαχειριστεί τα κοινά. Είναι Χοντρό, Ηλίθιο και συχνά Τρελό**. Χρειάζεται μια Ανώτερη Δύναμη να μας  σώσει.

*Η μέθοδος είναι ότι ο (έξυπνος) μετρητής καταγράφει 80 μετρήσεις ισχύος κατανάλωσης στις ώρες αιχμής κάθε μήνα. Η χρέωση ισχύος στον λογαριασμό υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των 80 αυτών μετρήσεων. Πιάσε τ' αυγό και κούρεφ'το!

**"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

Για την Τιμή του Φυσικού Αερίου - Ακόμα μια Φορά*

Υπάρχει ένα ερώτημα που πλανάται πάνω απο τις διεθνείς αγορές ενέργειας (και τα μυαλά των τοπικών ειδικών σχολιαστών). Η διαφορά της τιμής του φυσικού αερίου μεταξύ των αγορών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μεταξύ δηλαδή των αντιπροσωπευτικών δεικτών του Henry Hub στις ΗΠΑ και του TTF στην Ευρώπη. Οι δυο δείκτες μετρούνται σε διαφορετικές μονάδες. Η τρέχουσα τιμή στο Henry Hub (3,2 δολλάρια το mmbtu) μεταφράζεται με την τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ (0,862 δολλάρια το ευρώ) και την μετατροπή mmbtu σε μεγαβατώρες (0,293 mmbtu την μεγαβατώρα) σε 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα.

Το χάσμα μεταξύ της τιμής στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη είναι εντυπωσιακό. Η τιμή των 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα είναι σχεδόν πέντε φορές χαμηλότερη απο την τρέχουσα τιμή του δείκτη TTF που κυμαίνεται γύρω στα 48 ευρώ την μεγαβατώρα. Για να πωληθεί όμως το αμερικανικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη πρέπει να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί σε υγρή μορφή με ειδικά δεξαμενόπλοια και να επανέλθεί στην αέρια μορφή του στον τόπο κατανάλωσης. 

Η διαδικασία υγροποίησης και επαναεροποίησης συν την μεταφορά επιβαρύνουν την τιμή του αμερικανικού αερίου που θα πωληθεί στην Ευρώπη κατά περίπου 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Η τελική τιμή υπολογίζεται σε 21,1 ευρώ την μεγαβατώρα. Συνεπώς η σωστή σύγκριση είναι μεταξύ των 21 και των 48 ευρώ την μεγαβατώρα του TTF. Αυτό μειώνει στην πράξη την διαφορά μεταξύ των  αμερικανικών και των ευρωπαικών τιμών - απο το πενταπλάσιο στο διπλάσιο. 

Η Ευρώπη συνεπώς πληρώνει το φυσικό αέριο σε τιμή (λίγο παραπάνω απο) διπλάσια απο την ισοδύναμη τιμή του αμερικανικού αερίου. Ποιος είναι ο λόγος για την ανισορροπία αυτή στην αγορά; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα που αναμένει εξήγηση.

Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι μέρος της διαφοράς οφείλεται στην τρέχουσα πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, η οποία μειώνει την προσφορά υγροποιημένου αερίου - μείωση προσφοράς = αύξηση τιμής. Δεδομένου ότι η μέση τιμή του TFF τα τελευταία τρία χρόνια (από τα μεσα του 2023) ήταν στο επίπεδο των 38 ευρώ την μεγαβατώρα, η αύξηση της τιμής λόγω σύρραξης μπορεί να αποτιμηθεί περίπου στα 10 ευρώ την μεγαβατώρα.

Μένουν ακόμα περίπου 17 ευρώ την μεγαβατώρα διαφοράς ανάμεσα στην τιμή στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη που αναμένουν αληθοφανή εξήγηση. Η προφανής είναι αυτή που εξηγεί την διαφορά απο την απόφαση της ΕΕ να αποδεσμευθεί απο το ρωσικό φυσικό αέριο. Παρ' όλο που ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί πλήρως, η αυτοδέσμευση της ΕΕ έχει ήδη ως αποτέλεσμα την δραματική μείωση των ροών αερίου απο την Ρωσία. Ακόμα μία μείωση της προσφοράς. Να προστεθεί εδώ το γεγονός ότι η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επαναεροποίησης οι οποίες ωριμάζουν παίρνοντας τον χρόνο τους.

Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί αλλά βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αν είναι έστω και μόνο προς την σωστή κατεύθυνση, υποδεικνύουν τον βασικό  ένοχο για το υψηλό επίπεδο και τις έντονες μεταβολές της τιμής του φυσικού αερίου. Την πολιτική εξουσία κάθε είδους.

Θα μπορούσε να υπάρξει η αντίρρηση ότι μέρος της διαφοράς μεταξύ της τιμής του οριακού παραγωγού (που είναι το αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο) και της διεθνούς τιμής οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού στην αγορά.  Τα σχετικά μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν τέτοια εικόνα. Αυτοί που φαίνεται ότι στρεβλώνουν την αγορά είναι οι πολιτικοί και όχι οι παραγωγοί με μεγάλη ισχύ - τέτοιοι απλώς δεν υπάρχουν. Προφανώς μέρος της διαφοράς εξηγείται απο την καθυστερημένη - λόγω ανάγκης επενδύσεων -  υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG. Αυτή όμως είναι μια παροδική αιτία  η οποία - όπως οι Έλληνες ελπίζουμε - δεν θα διαρκέσει πολύ.

Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι, ειδικά για την χρήση του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία επιβαρύνειται με περίπου 40 ευρώ την μεγαβατώρα στην ΕΕ (μέσος όρος των τελευταίων 3 ετών της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2) υπεύθυνοι είναι πάλι οι πολιτικοί. Οι οποίοι καθορίζουν την τιμή των δικαιωμάτων με την μέθοδο της κολοκυθιάς. Χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν - ειδικά στην Ελλάδα- τον λόγο και το ύψος του χαρατσιού αυτού που μοιάζει εκ του μακρόθεν ως συγχωροχάρτι.

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι η οριακή (χονδρική) τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα με βασικό καύσιμο το φυσικό αέριο θα ήταν περίπου στα 25Χ2=50 ευρώ η μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου το 1/3 αυτής που είναι σήμερα (γύρω στα 2Χ48+35=130) αν άλλαζαν οι αποφάσεις και οι πράξεις των πολιτικών - ιδιαίτερα των Ευρωπαίων και των εγχώριων φερέφωνών τους.  Οι οποίοι για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα έχουν επιστρέψει στην παλαιολιθική ρητορική της αυτάρκειας. Που είναι σχιζοφρενική γιατί οι ίδιοι ταυτόχρονα διαλαλούν την μαγεία της ενιαίας αγοράς ή αλλιώς της θεωρίας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ενός απο τα βασικά θεμέλια της ιδέας της Ευρωπαικής Ένωσης. 

"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Η σχιζοφρένια των Ευρωπαίων πολιτικών είναι ένδειξη ότι το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

* Παρατηρήσεις, αντιρρήσεις και καθε είδους καλόπιστη κριτική στο σημείωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες και οι επώνυμες θα γίνει προσπάθεια να απαντηθούν αν απαιτηθεί.  

"Χωράνε" τα Ηλεκτρικά Αυτοκίνητα στο Δίκτυο Διανομής*;

Ακολουθεί σε μετάφραση (με την βοήθεια της ΤΝ αλλά ευθύνη του γράφοντος) άρθρο που δημοσιεύθηκε στο blog του Energy Institute του Πανεπιστημίου του Berkeley στη Καλιφόρνια. Αφορά ζήτημα που θα έπρεπε και την γνώμη μου να ενδιαφέρει και ντόπιους αρμοδίους.

H προσοχή σχετικά με την πολιτική για τα ηλεκτρικά οχήματα (EV) έχει επικεντρωθεί στις επιδοτήσεις, στους φορτιστές, στις γκάμες των μοντέλων. Τι συμβαίνει όμως όταν μια κρίσιμη μάζα ηλεκτρικών οχημάτων εμφανίζεται σε μια γειτονιά; Τα ηλεκτρικά οχήματα με οικιακή φόρτιση Επιπέδου 2 (240 Volt, 40 Amp) μπορούν προσωρινά να υπερτριπλασιάσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ενός νοικοκυριού. Όταν μια ομάδα ιδιοκτητών EV στην ίδια αναχώρηση με οικιακά φορτία αρχίζει να φορτίζει τα μεσάνυχτα, ο τοπικός μετασχηματιστής το "αισθάνεται". Οι τεχνικοοικονομικές εκτιμήσεις για τις αναβαθμίσεις του δικτύου διανομής που θα χρειάζονταν οι ΗΠΑ για να ανταπεξέλθουν σε υψηλά επίπεδα ηλεκτροκίνησης των οχημάτων ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Υπάρχουν ουσιαστικά τρεις τρόποι για να αντιμετωπιστεί αυτό. (1) Nα ενισχυθεί το δίκτυο ώστε να εξυπηρετεί τις νέες αιχμές ζήτησης. (2) Να χρησιμοποιηθεί η τιμολόγηση για να αποτραπεί η φόρτιση κατά τις "δυσκολότερες" ώρες. (3) Να διαχειρίζεται απευθείας η εταιρεία ηλεκτρισμού το πότε φορτίζουν τα EV, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση στο δίκτυο. Ο πρώτος τρόπος είναι πoλύ ακριβός και όλο το νόημα των επιλογών (2) και (3) είναι να αποφευχθούν περιττές επενδύσεις σε υποδομές σε μια εποχή που οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος αυξάνονται.

Η λύση μέσω κατάλληλης τιμολόγησης θα ήταν η πρώτη επιλογή από τη σκοπιά ενός οικονομολόγου, αλλά υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στην χρήση τιμολογιακής πολιτικής για την αντιμετώπιση των τοπικών περιορισμών στο δίκτυο διανομής. Η τιμολόγηση βάσει χρόνου χρήσης (ζωνικές, Time-of-Use, TOU) μπορεί να είναι αποτελεσματική στη μετατόπιση του φορτίου, αλλά οι απλές ζωνικές χρεώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε συσσώρευση της φόρτισης γύρω από τις ώρες που οι τιμές πέφτουν. Για τα κυκλώματα (αναχωρήσεις) διανομής, η έντονη συσσώρευση φόρτισης είναι ακριβώς αυτό που θέλει κανείς να αποφύγει. Ακόμη και όταν η τιμή στο δίκτυο χονδρικής είναι χαμηλή, η εφαρμοζόμενη τιμή σε ένα τοπικό κύκλωμα της γειτονιάς θα έπρεπε να είναι πολύ υψηλή εάν το δίκτυο πλησιάζει το όριό του. Απέχουμε πολύ από την τιμολόγηση σε επίπεδο δικτύου διανομής, και υπάρχει μεγάλη συζήτηση για το αν θα έπρεπε καν να δοκιμαστεί. Ελλείψει μιας λύσης τιμολόγησης, η διαχείριση φορτίου από την εταιρεία διανομής φαίνεται ως ο προτιμότερος τρόπος.

Αυτός ο τρόπος, που συνήθως ονομάζεται «διαχειριζόμενη φόρτιση EV» (Managed EV Charging) ή MEC — έχει προκαλέσει ενδιαφέρον στον κλάδο και στην ερευνητική βιβλιογραφία. Η ιδέα είναι ελκυστική: η εταιρεία παρακολουθεί το συνολικό φορτίο σε ένα κύκλωμα και, εάν οι πελάτες της δώσουν κάποια διακριτική ευχέρεια να προγραμματίζει τη φόρτισή τους, μπορεί να διαχειριστεί την ζήτηση σε επίπεδο κυκλώματος. Έτσι, αποφεύγει να πληρώσει για μεγάλους νέους μετασχηματιστές. Η τεχνολογία για να γίνει αυτό υπάρχει και λειτουργεί αρκετά καλά. Τα EV είναι βασικά υπολογιστές με ρόδες, άλλωστε. Πιλοτικά προγράμματα έχουν δείξει ότι οι πελάτες που συμμετέχουν στη διαχειριζόμενη φόρτιση μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά την διαχείριση των περιορισμών του δικτύου διανομής.

Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί προσεκτικά: πόσοι πελάτες θα είναι πραγματικά πρόθυμοι να επιτρέψουν στην εταιρεία ηλεκτρισμού να ελέγχει τη φόρτιση του EV τους; Υπάρχουν λόγοι ανησυχίας ότι τα εμπόδια για την προσέλκυση χρηστών θα μπορούσαν να είναι υψηλά. Σε τεχνικό επίπεδο, η κύρια επαφή μιας εταιρείας ηλεκτρισμού με τους πελάτες είναι μέσω ενός μοναδικού μετρητή που δεν διακρίνει τις διαφορετικές χρήσεις του ρεύματος. Επομένως, μια εταιρεία ηλεκτρισμού μπορεί μόνο να εικάσει εάν ένα EV φορτίζει σε μια δεδομένη εγκατάσταση. Κατά συνέπεια, η διαχειριζόμενη φόρτιση θα απαιτήσει σχεδόν σίγουρα από τους πελάτες να παρέχουν εθελοντικά δεδομένα του οχήματος, καθώς και να παραχωρήσουν κάποιο βαθμό ελέγχου της φόρτισης στην εταιρεία. Αυτοί οι πελάτες θα πρέπει να πειστούν ότι τα οφέλη της συμμετοχής υπερτερούν των όποιων ανησυχιών σχετικά με την παροχή των δεδομένων τους σε μια ακόμη εταιρική οντότητα: την αγαπημένη τους τοπική εταιρεία ηλεκτρισμού.

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα μιας πρόσφατης εργασίας (working paper) που δημοσίευσαν πρόσφατα η Fiona Burlig (Σικάγο), ο David Rapson (UC Davis) και o James Bushnell (Energy Institute Universitiy of California Berkeley). Πραγματοποίησαν μια έρευνα σε συνεργασία με την Peninsula Clean Energy (PCE), μια ενεργειακή κοινότητα (community choice aggregator) στην κομητεία Σαν Ματέο. Η PCE έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά υιοθέτησης EV στη χώρα — περισσότεροι από 12.000 από τους πάνω από 270,000 οικιακούς πελάτες της είχαν στην κατοχή τους ένα EV το 2022 — γεγονός που την καθιστούσε σχεδόν ιδανικό μέρος για τη μελέτη της διαχειριζόμενης φόρτισης.

Οι μελετητές διενήργησαν τυχαία δειγματοληψία στην βάση όλου του επιλέξιμου πληθυσμού ιδιοκτητών EV στην PCE — και τα 12.174 νοικοκυριά — ταξινομώντας τα σε δέκα πειραματικά σκέλη. Σε ορισμένα νοικοκυριά έγινε προσφορά να εγγραφούν στο MEC με μηνιαία επίπεδα κινήτρων $0, $5, $20 ή $40 (η κορυφαία βαθμίδα των 40$ είναι περίπου το 15% του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος του μέσου πελάτη).

Το αποτέλεσμα ήταν αποθαρρυντικό, αν όχι κάπως καταθλιπτικό. Με κίνητρο $0, μόνο το 1,0% των ιδιοκτητών EV εγγράφηκε στη διαχειριζόμενη φόρτιση. Με $40 το μήνα, μόνο το 4,6% το έκανε. Ένα δευτερεύον πρόβλημα ήταν ότι η εγγραφή στο πρόγραμμα δεν σήμαινε απαραίτητα και ενεργοποίηση της διαχειριζόμενης φόρτισης. Ο σχεδιασμός του προγράμματος επέτρεπε στους πελάτες να αποφεύγουν εύκολα τις "συνεδρίες" διαχειριζόμενης φόρτισης και πολλοί πελάτες το έκαναν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαχειριζόμενη φόρτιση δεν λειτούργησε. Η ανάλυση εντός του ίδιου του νοικοκυριού για τους εγγεγραμμένους που όντως ενεργοποίησαν τον αλγόριθμο δείχνει ότι μετατοπίζει τη φόρτιση προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Το πρόβλημα είναι ότι σχεδόν κανείς δεν τον ενεργοποιεί.

Ίσως αναρωτηθεί κανείς αν το 5% των νοικοκυριών με φόρτιση EV θα μπορούσε παρ' όλα αυτά να είναι «αρκετό». Για να απαντήσουν οι ερευνητές σε αυτό, έκαναν μια απλή προσομοίωση χρησιμοποιώντας τα πραγματικά δεδομένα χωρητικότητας μετασχηματιστών της Pacific Gas & Electric (PG&E) για την κομητεία Σαν Ματέο (Οι πελάτες της PCE είναι επίσης πελάτες της PG&E). Σε ένα σενάριο χαμηλής ανάπτυξης των EV, η εγγραφή που παρατηρήθηκε επαρκεί για να κρατήσει τους περισσότερους μετασχηματιστές (56%) μακριά από προβλήματα. Σε ένα σενάριο υψηλής ανάπτυξης, πιο κοντά σε αυτό που συνεπάγονται οι στόχοι ηλεκτροκίνησης της Καλιφόρνια, καλύπτει μόνο το 9%. Για να ανακουφιστούν ουσιαστικά οι περιορισμοί του δικτύου διανομής όταν η μετάβαση στα EV κλιμακωθεί πραγματικά, χρειάζεται πλειοψηφική εγγραφή μεταξύ των νοικοκυριών με φορτιστή επιπέδου 2. Το δίκτυο δεν είναι καθόλου κοντά σε αυτό το επίπεδο, και το κόστος αποζημίωσης των πελατών για να φτάσει εκεί θα μπορούσε να είναι απαγορευτικό.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι οι πελάτες της PCE θα έπρεπε να είναι η ευκολότερη περίπτωση. Είναι από τους πρώτους που υιοθέτησαν EV στη Silicon Valley, εξυπηρετούνται από έναν σχετικά ευυπόληπτο Πάροχο - ενεργειακή κοινότητα, και τους προσφέρθηκε ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο να μην έχει ουσιαστικά καμία ταλαιπωρία: μπορούσαν να εισπράξουν το κίνητρο χωρίς να ενεργοποιήσουν ποτέ τη λειτουργία. Οι περισσότεροι είπαν και πάλι όχι.

Για πολλούς ήταν μια συνειδητή απόφαση. Στους πελάτες στάλθηκαν πολλαπλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με τις προσφορές και σχεδόν το 40% διάβασε τα email. Πέρα από το ότι ήταν απλώς πολύ απασχολημένοι για να ενδιαφερθούν, η άλλη φυσική εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι δίνουν πραγματική αξία στο να έχουν τον έλεγχο του οχήματός τους — και στο να μην παραχωρούν δεδομένα σχετικά με αυτό σε τρίτους — και ότι η συνεπαγόμενη δυσαρέσκεια είναι αρκετά μεγάλη ώστε κανένα ρεαλιστικό οικονομικό κίνητρο δεν την ξεπερνά.

Ποιο είναι συνεπώς το συμπέρασμα; Πρώτον, η εθελοντική διαχειριζόμενη φόρτιση δεν φαίνεται ότι θα σώσει από μόνη της το δίκτυο διανομής. Αυτό σημαίνει ότι εάν η διαχειριζόμενη φόρτιση πρόκειται να κάνει ουσιαστική δουλειά, πιθανότατα πρέπει να είναι η προεπιλογή (default) και όχι μια επιλογή στην οποία εγγράφεται κανείς εθελοντικά (opt-in). Αυτό θα μπορούσε προφανώς να σημαίνει την υποχρεωτική καταγραφή των οικιακών φορτιστών υψηλής δυναμικότητας με εγγραφή σε ένα πρόγραμμα MEC (και δυνατότητα εξαίρεσης/opt-out). Η θεσμοθέτηση μέτρων ως προεπιλογές είναι "ισχυρό χαρτί" αλλά η μετάβαση σε ένα καθεστώς προεπιλογής απαιτεί ρυθμιστική υποδομή που δεν υπάρχει. Σε αντίθεση με μια εγκατάσταση φωτοβολταικών, οι εταιρείες ηλεκτρισμού συνήθως δεν ενημερώνονται καν όταν εγκαθίσταται ένας φορτιστής EV, εάν ο φορτιστής δεν απαιτεί αναβάθμιση της παροχής.

Ένα άλλο πιθανό τελικό σενάριο μπορεί να είναι η διαχείριση του συνολικού φορτίου του κυκλώματος του νοικοκυριού, αντί μόνο του φορτίου του EV. Πολλές εταιρείες ηλεκτρισμού παρακολουθούν τα φορτία των κυκλωμάτων διανομής και η τεχνική ικανότητα να τα διαχειρίζονται εξελίσσεται ραγδαία. Από την πλευρά του πελάτη, τα νοικοκυριά θα πρέπει να διαθέτουν την τεχνολογία για να περιορίζουν το συνολικό τους φορτίο με τρόπο που δεν προκαλεί ζημιά στις συσκευές τους.

Η διαχειριζόμενη φόρτιση θα μπορούσε να συνδεθεί με τιμολόγηση συνδρομής χωρητικότητας και χρεώσεις ζήτησης (demand charges), οι οποίες μετακυλίουν το κόστος της αιχμής της ισχύος απευθείας στον πελάτη. Ακόμη και χωρίς τη φυσική διαχείριση της αιχμής, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι χρεώσεις ζήτησης μπορούν να ωθήσουν τους πελάτες να «αυτοπεριορίζονται». Αυτός θα ήταν ένας απότομος, αναποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης ενός κυκλώματος, αλλά θα μπορούσε παρ' όλα αυτά να είναι καλύτερος από τις εναλλακτικές λύσεις.

Με όλα αυτά, θα ήταν χρήσιμο να κατανοηθεί καλύτερα γιατί οι πελάτες είναι τόσο απρόθυμοι να εκχωρήσουν τον έλεγχο. Η οικονομική επιστήμη - και ειδικά η μικροοικονομική - λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό βάσει της αρχής της δηλωμένης προτίμησης (revealed preference) - ένας εξεζητημένος τρόπος για να πούμε ότι "ο πελάτης έχει πάντα δίκιο". Εάν οι πελάτες πραγματικά δεν θέλουν να εκχωρήσουν τον έλεγχο, ίσως θα ήταν πολύ δαπανηρό να τους αναγκάσουμε να το κάνουν.

*Bushnell, James. “Managed EV Charging: Good Work, If Anyone Would Take It, ” Energy Institute Blog, June 1, 2026, 

Δείκτης Τιμών Μάϊου: Ερωτήματα για την Λειτουργία της Αγοράς

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Μάιο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Μάιο έμεινε πρακτικά σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Απριλίου '26. Από 245,51 πήγε στα 244,24 ευρώ την μεγαβατώρα (-0,52%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Μάϊου '26 έμειναν σταθερές σε 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα περιλαμβάνοντας πλέον την αύξηση των χρεώσεων δικτύου μεταφοράς που είναι σε ισχύ από 1/2/26.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, μειώθηκε ελαφρά στα 148,46 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 149,66 τον Απρίλιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Μάιο σε μέσο όρο ήταν στα 170,30 ευρώ την μεγαβατώρα, αυξημένες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (168,42 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ έμειναν πρακτικά σταθερές στα 133,33 ευρώ την μεγαβατώρα σε σχέση με τον Απρίλιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Μάιο η χονδρική τιμή έμεινε πρακτικά σταθερή (-1,46 %) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι συνέχισαν την τακτική του προηγούμενου μήνα και δεν πέρασαν την μείωση της χονδρικής στις λιανικές τιμές αλλά αντίθετα αύξησαν ελαφρά τις λιανικές τιμές. Η ΔΕΗ κράτησε τις λιανικές τιμές σταθερές. Η αύξηση αυτή αφορά τόσο τα σταθερά τιμολόγια όσο και τα μεταβλητά ("πράσινα"), στα ίδια περίπου επίπεδα (+1,12% τα σταθερά , +1,5% τα μεταβλητά). Το αποτέλεσμα είναι εκτόξευση των μικτών περιθωρίων του κλάδου για τον Μάιο σε επίπεδα πάνω από 20% (έναντι του 14% - μέσου όρου των δυο τελευταίων ετών). Η τιμολογιακή πολιτική των εναλλακτικών παρόχων είναι εξαιρετικά συντηρητική και εντελώς αντίθετη από αυτή της ΔΕΗ. Η στάση αυτή προκαλεί ερωτήματα γιατί είτε κάποιο από τα δύο μέρη κάνει λάθος εκτίμηση για την εξέλιξη των τιμών είτε έχει εξαντλήσει τα περιθώρια αντοχής του. Αυτό το δεύτερο είναι το χειρότερο σενάριο για τον ανταγωνισμό δεδομένου ότι το ποιος έχει τις λιγότερες αντοχές είναι γνωστό.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Μάιο του 2026 αυξήθηκε στα 283,54 ευρώ την μεγαβατώρα (+1,5%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 39 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.063 ευρώ - δηλαδή περίπου 134 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (929 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Ιδιωτικά Δίκτυα Ηλεκτρισμού Ρυθμιζόμενα από τους Καταναλωτές*

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, συναθροιζόμενη με τον σχεδιαζόμενο εξηλεκτρισμό των πάντων, προβλέπεται ότι θα αυξήσει με εκρηκτικό ρυθμό τις απαιτήσεις από τα σημερινά δίκτυα ηλεκτρισμού (με ρυθμό αύξησης της ζήτησης της τάξεως του 5-6% στις ΗΠΑ την επόμενη πενταετία, πράγμα που έχει να συμβεί από την  δεκαετία του 1960). Έχει γίνει κατανοητό ότι ένας από τους παράγοντες που βάζουν σε κίνδυνο τον ρυθμό ανάπτυξης του ηλεκτρικού συστήματος που θα απαιτηθεί είναι η ρύθμιση του κλάδου από το κράτος. Διατυπώνεται συνεπώς - και έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ - η ιδέα του "Ηλεκτρισμού που ρυθμίζεται από τους Καταναλωτές" (Consumer Regulated Electricity). Σε αντιδιαστολή με τον συμβατικό Ηλεκτρισμό που ρυθμίζεται από το κράτος δηλαδή στα καθ' ημάς την ΡΑΑΕΥ. 

Η ιδέα είναι να δοθεί η ευκαιρία σε καινοτόμους επιχειρηματίες να κατασκευάσουν πλήρη ιδιωτικά δίκτυα ηλεκτρισμού (παραγωγή, μεταφορά, διανομή) τα οποία α) θα είναι φυσικά απομονωμένα από το υπό κρατική ρύθμιση δίκτυο (islands) και β) θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε ομάδες μεγάλων (sophisticated) καταναλωτών  που έχουν την δυνατότητα να αναλάβουν μέρος του σχετικού αυξημένου κόστους και κινδύνων. Η κρατική ρύθμιση και κανόνες πρόσβασης αντικαθίστανται από συμβάσεις μεταξύ ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Οι βασικοί λόγοι για την προώθηση αυτής της λύσης είναι: α) Η ταχύτητα της ρυθμιστικής διαδικασίας είναι πολύ χαμηλότερη από αυτήν των επιχειρηματικών σχεδίων των επενδυτών σε data centers β) υπάρχουν σημαντικά ζητήματα κατανομής μεταξύ υπαρχόντων και νέων καταναλωτών του κόστους  και του κινδύνου των επενδύσεων που απαιτούνται από το υπό κρατική ρύθμιση δίκτυο για να αντιμετωπισθεί το νέο φορτίο. Που δημιουργεί τον κίνδυνο οι επενδύσεις να γίνουν (ήδη έχουν γίνει στις ΗΠΑ) αντικείμενο πολιτικής διαμαρτυρίας. 

Από την άλλη μεριά, μπορεί το κόστος για τους μεγάλους καταναλωτές που θα επιλέξουν το ιδιωτικό δίκτυο να είναι μεγαλύτερο από ότι θα ήταν (υπό ευνοϊκές συνθήκες) από το κρατικό δίκτυο αλλά είναι χαμηλότερο από την εναλλακτική του να γίνουν οι ίδιοι αυτοπαραγωγοί. Άλλωστε έχουν να αντιμετωπίσουν τον υπαρξιακό κίνδυνο να εξουδετερωθεί η επένδυσή τους από την αδυναμία πρόσβασης στο κρατικό δίκτυο στους χρόνους που έχουν προγραμματίσει.

Δεν πρέπει να υποτιμηθεί η ευκαιρία να προωθηθεί με γρήγορο ρυθμό η καινοτομία στον κλάδο του ηλεκτρισμού με την ανάπτυξη ιδιωτικών δικτύων. Στα οποία θα χρησιμοποιηθούν με εμπορικούς όρους - χωρίς επιδοτήσεις - όλες οι τεχνολογίες που είναι ή θα γίνουν στο μέλλον διαθέσιμες - πυρηνικοί αντιδραστήρες μικρού μεγέθους, μπαταρίες σε συνδυασμό με ΑΠΕ, φυσικό αέριο, γεωθερμία κλπ.

Στις ΗΠΑ, όπου - σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση - οι βαθμοί ελευθερίας των Πολιτειών στην ενεργειακή τους πολιτική είναι περισσότεροι, ορισμένες πολιτείες έχουν ήδη νομοθετήσει την δυνατότητα των Ιδιωτικών Δικτύων - Ρυθμιζόμενων από τους Καταναλωτές (Ohio, New Hampshire, Utah, Oklahoma,, West Virginia). Οι περιορισμοί υπό τους οποίους βρίσκεται η χώρα μας ως μέλος της ΕΕ (και η συνήθειά μας να την ρωτάμε ακόμα και για το χρώμα των τιμολογίων μας) δεν είναι καλός οιωνός για την εφαρμογή τόσο καινοτομικών πρωτοβουλιών (μεταρρυθμίσεων!). Είναι λοιπόν πιθανό να "κοινωνικοποιηθούν" (δηλαδή να τις πληρώσουμε εμείς ως καταναλωτές και φορολογούμενοι) οι σχετικές επενδυτικές αποφάσεις του υπό κρατικό έλεγχο ελέφαντα του ρεύματος - χωρίς να ερωτηθούμε. Τι είχες Γιάννη; Τι είχα πάντα.

* Το σημείωμα είναι σύνοψη τού άρθρου των Travis Fisher και Glen Lyons με τίτλο "The Case for Consumer Regulated Electricity" - a Cato Briefing Paper, February 3, 2026 , Number 196 The Case for CRE