Η ανακοίνωση της πρόθεσης της υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζουσας επιχείρησης ηλεκτρισμού στην χώρα να αυξήσει τα κεφάλαιά της κατά 4 δισεκατομμύρια ευρώ - δηλαδή σχεδόν να τα διπλασιάσει - είναι εντυπωσιακή* και προκαλεί ερωτήματα ακριβώς επειδή αυτή ελέγχεται (και θα εξακολουθήσει από ότι φαίνεται να ελέγχεται) από το κράτος. Τα ερωτήματα συνεπώς δεν είναι μόνο επιχειρηματικής φύσης αλλά και δημόσιας πολιτικής.
Το ερώτημα από την επιχειρηματική σκοπιά είναι ο πραγματικός σκοπός της απόφασης. Το ερώτημα από την σκοπιά της δημόσιας πολιτικής είναι το πως η απόφαση αυτή επηρεάζει την χώρα συνολικά και όχι μόνο τους μετόχους της επιχείρησης. Ιδού συνοπτικά οι απόψεις μου για τα δύο ερωτήματα:
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η επιχειρηματική απόφαση δεν έχει μόνο ενεργητικό - επιθετικό χαρακτήρα αλλά είναι και μια φυγή προς τα εμπρός από μια δυσχερή θέση. Το μπαλόνι φουσκώνει και γίνεται αερόστατο. Που πλέον μεταφέρει φορτίο κάποιας αξίας - και έχει ανάγκη κάποιας πρόσθετης εξασφάλισης από τον βασικό ιδιοκτήτη - το κράτος.
Όσον αφορά την επίπτωση στο κοινωνικό σύνολο, η ΔΕΗ με το επενδυτικό της σχέδιο α) σπαταλά σπανίζοντες επενδυτικούς πόρους για την αγορά συχωροχαρτιών για λογαριασμό των Ελλήνων και β) στον βαθμό που επενδύει εκτός Ελλάδος στερεί την χώρα από κεφάλαια που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν (ίσως από άλλες επιχειρήσεις) σε επενδύσεις με μεγαλύτερη απόδοση. Το πρόβλημα εδώ έγκειται στο ότι η ΔΕΗ έχει την δυνατότητα να επενδύει στο εξωτερικό βασιζόμενη σε έσοδα που είτε προέρχονται από επενδύσεις που επιδοτούνται από το ελληνικό κράτος (ΑΠΕ, αποθήκευση) είτε καθορίζονται διοικητικά από αυτό (Δίκτυα) είτε προέρχονται από αγορές στις οποίες το κράτος ανέχεται (αν δεν προστατεύει ενεργά) την δεσπόζουσα θέση της (επενδύσεις στο εξωτερικό επιχειρήσεων ελληνικής ιδιοκτησίας που δραστηριοποιούνται σε ανταγωνιστικές αγορές - π.χ. η ναυτιλία - δεν είναι κατ' αρχήν θέμα δημόσιας πολιτικής).
Παίζει επίθεση ή άμυνα η ΔΕΗ με την τερατώδη αύξηση κεφαλαίου; Μια μικρή ημιερασιτεχνική έρευνα (λόγω έλλειψης χρόνου και τυπικής εξειδίκευσης στα λογιστικά) στα οικονομικά της μεγέθη από τον γράφοντα παρέχει ενδείξεις για αναγκαστική κίνηση: To μπαλόνι, δηλαδή ο ισολογισμός της, έφθασε τα 29 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα ίδια κεφάλαια που χρηματοδοτούν αυτό το "βουνό" είναι μόλις 6 δισεκατομμύρια. Η ΔΕΗ δεν έχει ελεύθερες χρηματορροές και τα τελευταία δύο χρόνια δίνει μέρισμα με δανεικά (αναλυτές προβλέπουν ότι με το επενδυτικό της πρόγραμμα δεν θα έχει ελεύθερες ροές μέχρι το 2031). Οι τόκοι που πληρώνει μόλις καλύπτονται από τα κέρδη της. Το καθαρό χρέος της αυξήθηκε στο 3,2 των κερδών της προ φόρων τόκων και αποσβέσεων (ΕΒΙΤDA). Με την εικόνα αυτή δεν μπορεί να αποκλεισθεί κατά την άποψή μου η πιθανότητα ότι η απόφαση για αύξηση κεφαλαίου ελήφθη μετά από παραίνεση τραπεζιτών που βλέπουν την έκθεση τους στην υπό κρατικό έλεγχο επιχείρηση να αυξάνεται ανησυχητικά και δεν θα ήταν διατεθειμένοι να χρηματοδοτήσουν πλέον τόσο φιλόδοξο επενδυτικό πλάνο (ο δανεισμός της ΔΕΗ μέσα στο 2025 αυξήθηκε κατά 1.500 εκατομμύρια ευρώ περίπου). Υποθέτω ότι ένας φρόνιμος τραπεζίτης άλλωστε δεν θα υποτιμούσε την ανάγκη μιας πρόσθετης ασπίδας για τον βασικό πελάτη του - στον οποίο η θέση του τρέχοντα βασικού ιδιοκτήτη είναι πιθανόν να τεθεί εν αμφιβόλω τα επόμενα 1-2 χρόνια.
Ωφελεί την χώρα το επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ που θα χρηματοδοτηθεί από την αύξηση κεφαλαίου; Όχι δεν την ωφελεί. Γιατί, σε μια χώρα που έχει μεγάλη ανάγκη από επενδύσεις, η ΔΕΗ θα αφιερώσει τους πόρους που θα έχει στην διάθεσή της στην "πράσινη μετάβαση". Με πόρους που θα της διατεθούν με διοικητικές αποφάσεις και δεν θα είναι αποτέλεσμα της επίδοσής της σε ανταγωνιστικές αγορές. Δηλαδή σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα Πράσινη μετάβαση χωρίς επιδότηση που πληρώνουν οι πολίτες δεν γίνεται. Η κοινωνική απόδοση των επενδύσεων σε πράσινη μετάβαση είναι αρνητική γιατί οι πολίτες δεν είναι υπεύθυνοι ούτε μπορούν να επηρεάσουν το πρόβλημα που υποτίθεται καλείται να αντιμετωπίσει η επένδυση αυτή. Ισοδυναμεί με αγορά συχωροχαρτιού - για υποθετικά αμαρτήματα.
Ωφελούν την χώρα οι επενδύσεις της ΔΕΗ στο εξωτερικό; Που στερούν την οικονομία της από πόρους που θα μπορούσαν να επενδυθούν στην ίδια; Την πιο φτωχή χώρα πλέον της Ευρώπης; Που θα συνεισφέρουν στην ανάπτυξη άλλων χωρών που είναι πλουσιότερες από την Ελλάδα; Ούτε μερίσματα δεν μπορούμε να περιμένουμε από μια επιχείρηση που το μόνο της ανταγωνιστικό πλεονέκτημα είναι η προνομιακή σχέση με το κράτος - γιατί δεν είναι εξασφαλισμένη η ίδια προνομιακή σχέση με τα κράτη-αποδέκτες των επενδύσεων (ή μήπως είναι;).
Η επιχείρηση που αποτέλεσε τον κύριο πυλώνα του ελληνικού οικονομικού θαύματος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο είναι πλέον βαρίδι στα πόδια της ελληνικής οικονομίας. Δεν είναι προς θάνατον - αυτά συμβαίνουν και στα καλύτερα σπίτια (Ότι είναι καλό για την General Motors δεν είναι πλέον καλό για την Αμερική - αν ήταν ποτέ!) Η απόφαση για την τερατώδη αύξηση κεφαλαίου της ΔΕΗ μας θυμίζει ότι μακροχρόνια ο μοχλός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η δημιουργική καταστροφή. Η ΔΕΗ πρέπει να διαλυθεί στα εξ' ών συνετέθη πριν από 75 χρόνια και να δοθεί η ευκαιρία σε νέες δημιουργικές δυνάμεις να διαμορφώσουν τον κλάδο του μέλλοντος. Άλλωστε η οργανωτική δομή του καθετοποιημένου Λεβιάθαν στον ηλεκτρισμό είναι τεχνολογικά ξεπερασμένη**. Όσο πιο γρήγορα προσαρμοστεί η θεσμική υποδομή σε αυτή την πραγματικότητα τόσο καλύτερα για όλους.
* Όπως ήταν αναμενόμενο, η είδηση έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από τον ελληνικό Τύπο. Ένας μάλιστα σχολιαστής δεν δίστασε να μας διαβεβαιώσει ότι "Μέσω της ΑΜΚ έως το 2030 η ΔΕΗ επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Ευρώπη. Σε Ιταλία, Βουλγαρία, Κροατία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία. Τα παραπάνω είναι ευνόητο ότι θα ρίξουν τα τιμολόγια στην ενέργεια. Αισθητά".
** Ακούσαμε ένα Υπουργό να μιλάει για καινοτομία με την ευκαιρία της ανακοίνωσης της αύξησης κεφαλαίου. Ίσως αναφερόταν στα καινούργια εμπορικά καταστήματα της ΔΕΗ - που είναι ομολογουμένως εντυπωσιακά. Καινοτομία της Επιχείρησης στην εποχή του Διαδικτύου. Η ΔΕΗ είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου μπορεί με σιγουριά να εξασφαλισθεί η καθυστέρηση κάθε πραγματικής καινοτομίας στον κλάδο για τουλάχιστον 10 χρόνια- πρόσφατο παράδειγμα οι "έξυπνοι" μετρητές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου