Μπαταρίες "Merchant" - Κάν'το όπως στο Τέξας;

Σε προηγούμενο σημείωμα αναρωτήθηκα με ποιό τρόπο μπορεί να υποστηρίξει το κράτος τις μπαταρίες που δεν απαιτούν επιδότηση - τις λεγόμενες merchant. Εξέφρασα μάλιστα την υποψία ότι κάτι θα βρούν για να πείσουν τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν τα έργα αυτά. Μια μικρή έρευνα έδειξε ότι οι υποψίες μου ήταν ίσως υπερβολικές. Γιατί υπάρχει πράγματι ένα μέρος στον κόσμο που όλες οι εγκατεστημένες μπαταρίες είναι merchant. Αυτό είναι η πολιτεία του Τέξας στις ΗΠΑ. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Για πολλούς λόγους. Ένας είναι ή επιμονή του διαχειριστή (ERCOT) να λειτουργεί την χονδρική ως αγορά ενέργειας και μόνο. Δεν υπάρχει αγορά δυναμικότητας (capacity market). Αυτό σημαίνει ότι η μεταβλητότητα της χονδρικής είναι πολύ υψηλή - συνεπώς η κερδοφορία/ κερδοσκοπία (arbitrage) των μπαταριών αποδίδει περισσότερο* (εμείς εδώ σχεδιάζουμε capacity market - μήπως να το ξαναδούμε;)

Ένας άλλος λόγος είναι η ταχύτατη αύξηση της ζήτησης στο Τέξας. Που είναι η πιο δημοφιλής πολιτεία ανάμεσα στους κατασκευαστές Data Centers. Οι επενδύσεις υποβοηθούνται επίσης απο την αφθονία και χαμηλή τιμή της γής, τους ευνοικούς όρους δόμησης και το πολύ αποτελεσματικό ρυθμιστικό περιβάλον σχετικά με αδειοδοτήσεις κλπ. Ολα αυτά όμως με μια προυπόθεση: Καμία επιδότηση απο τον ERCOT - κανένα εγγυημένο έσοδο. 

Αυτό είναι θαύμα. Αλλά όπως όλα τα θαύματα, διαρκούν μόνο μέχρι να φθάσει κανείς στις υποσημειώσεις. Μπορεί το Τέξας να προστατεύει την δημοσιονομική πειθαρχία του, αλλά το Ομοσπονδιακό κράτος προστρέχει σε βοήθεια. Με τον περίφημο "Νόμο περί Μείωσης του Πληθωρισμού" (IRA - Inflation Reduction Act) της προηγούμενης κυβέρνησης, ο επενδυτής σε μπαταρίες ωφελείται απο μια φορολογική πίστωση (Tax Credit)  που ανέρχεται στο 30% και μπορεί να φθάσει (αν αγοράζει αμερικάνικα) το 50% της επένδυσής του. 

Το ακόμα καλύτερο είναι ότι αυτή την φορολογική πίστωση μπορεί (όπως προβλέπει ο νόμος) να την ρευστοποιήσει πουλώντας την σε τρίτο. Εισπράττει τα χρήματα την στιγμή που οι μπαταρίες του συνδέονται στο δίκτυο. Ο μηχανισμός που φέρνει σε επαφή τον πωλητή και τον αγοραστή των φορολογικών πιστώσεων είναι επαγγεματικά στημένος και λειτουργεί άψογα. 

Φαίνεται λοιπόν ότι το Τέξας είναι πράγματι μια ιδιαίτερη περίπτωση στο ότι δεν επιδοτεί η πολιτεία τις μπαταρίες. Στις υπόλοιπες πολιτείες - στην  Καλιφόρνια για παράδειγμα - οι μπαταρίες επιδοτούνται και απο την Πολιτεία και απο το Ομοσπονδιακό κράτος. Το Τέξας μπορεί να περιφανεύεται για τις merchant μπαταρίες του αλλά ο τίτλος "merchant" είναι ίσως λίγο υπερβολικός.

Είναι το Τέξας μια ιδέα για εμάς; Φοβάμαι ότι περιοριζόμαστε απο το γεγονός ότι στην ΕΕ οι χώρες μέλη σε ορισμένα θέματα έχουν μικρότερη δυνατότητα άσκησης πολιτικής απο ότι οι πολιτείες των ΗΠΑ (και αυτό πρέπει να το δούμε κάποτε!). Οι φορολογικές πιστώσεις έχουν δημοσιονομικό κόστος και σε αυτό η ΕΕ έχει λόγο. Μπορούμε να τις κρύψουμε; Δύσκολο. Νομίζω ότι θα χρησιμοποιηθούν τα CfDς, που έχουν το πλεονέκτημα ότι ο λαός δεν κατανοεί τι είναι αλλά την πράξη εγγυώνται μια ελάχιστη τιμή πώλησης για όλη τη διάρκεια (10 χρόνια;) της ζωής τους στις μπαταρίες. Το κόστος των οποίων θα χωθεί στον ΕΛΑΠΕ. Ισως να κάνω λάθος. Θα διασκεδάσουμε όμως παρακολουθώντας τους γραφειοκράτες που θα προσπαθήσουν να κρύψουν το γεγονός ότι μπαταρίες χωρίς κρατική υποστήριξη φαίνεται ότι δεν είναι "bankable" - χρηματοδοτήσιμες.

* Το capacity market καταλήγει στην πράξη ως επιδότηση για την διαθεσιμότητα ισχύος - που ωφελεί εκτός απο τις μπαταρίες και τους ανταγωνιστές τους στην αγορά εφεδρείας 

Μάλλον οι Μπαταρίες δεν Πρόκειται να μας Σώσουν ...

Μεγάλος θόρυβος έχει σηκωθεί πρόσφατα στον "δημόσιο διάλογο" για την έλλειψη μπαταριών στο δίκτυο. Πολιτικοί, Λειτουργοί του Τύπου,"πανεπιστημιακοί" και λοιποί δημοσιολογούντες έχουν  πέσει σε κατάθλιψη γιατί η χώρα χάνει την ευκαιρία να μειώσει τις τιμές του ρεύματος επειδή καθυστερεί να εγκαταστήσει μπαταρίες στο δίκτυο ηλεκτρισμού.

Να προσπαθήσω να ελαφρύνω το άγχος τους. Άδικα ανησυχούν (και μερικοί θυμώνουν). Είναι πιθανό στο μακρινό μέλλον οι μπαταρίες να γίνουν σημαντικό μέρος της υποδομής του ηλεκτρικού συστήματος στην χώρα. Αυτό που δεν είναι πιθανό στο προβλεπτό μέλλον (ας πούμε μέχρι το 2030) είναι να συνεισφέρουν στην μείωση των τιμών του ρεύματος για τους τελικούς καταναλωτές.

Πως μπορεί κανείς να κάνει αυτή την πρόβλεψη; Απλό: Για να εγκατασταθούν οι μπαταρίες πρέπει να επιδοτηθούν. Αυτό σημαίνει ότι είναι ακριβότερες απο τις εναλλακτικές που είναι: Η αποκοπή των ΑΠΕ (ή καλύτερα οι αρνητικές τιμές στην χονδρική) ή η παραγωγή απο φυσικό αέριο και υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Ανάγκη για επιδότηση ισοδυναμεί με αυξημένο κόστος γιατί υποχρησιμοποιούνται οι πιο ανταγωνιστικοί τρόποι παραγωγής.

Γιατί το κράτος επιδοτεί τις μπαταρίες; Για να βοηθήσει τους ιδιώτες ιδιοκτήτες ΑΠΕ να διασώσουν τις επενδύσεις τους (οι "πεταμένες" κιλοβατώρες είναι ιδιωτικό κόστος αλλά δημόσιο όφελος!). Το κράτος, όπως συνηθίζει (και όχι μόνο στην Ελλάδα), ενεργεί συνήθως όταν συγκεντρωμένα συμφέροντα απειλούνται - χωρίς να δίνει ιδαίτερη προσοχή στο ευρύ κοινό. Το εύλογο ερώτημα είναι: Γιατί διαχέεται με εντυπωσιακή ομοφωνία απο την ιντελλιγκέντσια και ειδικά απο τους Λειτουργούς του Τύπου, που υποτίθεται ότι ελέγχουν το κράτος και προστατεύουν τα συμφέροντα των πολλών, η εσφαλμένη ιδέα ότι οι μπαταρίες θα μας σώσουν*; Η άγνοια είνα η πιο καλοήθης εξήγηση που μπορώ να δώσω. 

Ποιά είναι η λύση; Η εγκατάσταση "merchant" μπαταριών. Δηλαδή μπαταριών που δεν απαιτούν επιδότηση (ούτε Contract for Difference που αποτελεί επιδότηση καθώς εγγυάται στους επενδυτες σταθερή ελάχιστη τιμή μακροχρόνια). Διαβάζω ότι υπάρχουν τέτοιοι αισιόδοξοι επενδυτές. Οι οποίοι προσπαθούν αυτό τον καιρό να πείσουν τις τράπεζες να τους χρηματοδοτήσουν. Αν και όταν προχωρήσουν τέτοιου είδους έργα θα αναθεωρήσω τις απόψεις μου. Υποθέτω όμως ότι το κράτος θα ανακαλύψει μια καινοτομική ιδέα για ένα νέο είδος επιδότησης. Φοβάμαι ότι θα ακολουθήσει την πεπατημένη και θα μεταφέρει το κόστος στους καταναλωτές - πράγμα που μέχρι στιγμής αποκρύπτει η ντόπια ιντελλιγκέντσια. 

Υπολογίζω ότι οι τιμές του ρεύματος μπορούν να πέσουν κατά 30% αν "σταματήσουμε να φοβόμαστε και μάθουμε να αγαπάμε"** την κλιματική αλλαγή. Γιατί οι επιδοτήσεις που αυξάνουν την τιμή του ρεύματος (στις ΑΠΕ, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις μπαταρίες) είναι ασφάλιστρα για ένα κίνδυνο για τον οποίο ούτε είμαστε υπεύθυνοι ούτε μπορούμε να αποτρέψουμε. Είναι στην καλύτερη περίπτωση ένα συγχωροχάρτι.

* Ρώτησαν τους καημένους τους Βούλγαρους αν η προσωρινή τους "τύχη" θα διαρκέσει τόσο ώστε να αποσβέσουν σε εύλογο χρόνο τις επενδύσεις τους σε μπαταρίες;  Και ποιά είναι εν τέλει η διαφορά για το καταναλωτικό κοινό αν τα κέρδη πηγαίνουν σε τσέπες Βούλγαρων η Ελλήνων επενδυτών; Μάλιστα, αν οι Βούλγαροι επιδοτούνται, αυτό είναι όφελος για τους Ελληνες καταναλωτές.

**Αναφορά στον ειρωνικό υπότιτλο της ταινίας του Κιούμπρικ (1964): Dr Strangelove: "How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb".

Το Κράτος Κάνει Οικονομία στην Αλήθεια για το Ρεύμα

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι το κράτος διαχέει στο κοινό ανώνυμα, μέσω των Λειτουργών του Τύπου, πληροφορίες που απέχουν απο την αλήθεια σχετικά με τις τιμές του ρεύματος*. Με δυο τρόπους: α) παραποιώντας τα δεδομένα β) απαντώντας σε ερώτημα που αυτό επιλέγει και όχι αυτό που αφορά τους πολίτες.

"Υπάρχουν σταθερά τιμολόγια με τιμή κάτω από 15 λεπτά διαθέσιμα στην αγορά" ισχυρίζεται το κράτος. Μιμούμενο τις πρακτικές των τηλεφωνικών πωλήσεων (call centers) αδιαφορεί για τις πάγιες χρεώσεις. Πράγματι υπάρχουν τιμολόγια με τιμή κιλοβατώρας χαμηλότερη απο 15 λεπτά. Με πάγια όμως που είναι πάνω απο 10 ευρώ τον μήνα. Στην πράξη, υπολογίζοντας και το πάγιο δεν υπάρχει παρά μόνο ένα τιμολόγιο που είναι (για τον μέσο καταναλωτή) κάτω απο 15 λεπτά. Σημειωτέον ότι το πάγιο  αυξάνει την πραγματική τιμή του ρεύματος όσο χαμηλότερη είναι η κατανάλωση. Επιδοτούνται δηλαδή οι μεγάλοι καταναλωτές απο τους μικρότερους. 

Το κράτος χρησιμοποιεί το παραποιημένο αυτό δεδομένο για να αιτιολογήσει το ότι δεν προτίθεται να επιδοτήσει το ρεύμα. Συγκρίνει γι' αυτό την πρακτική της προηγούμενης κρίσης όπου επιδοτούσε τόσο ώστε να μην ξεπερνά η τιμή τα 15 λεπτά. "Αφού διατίθενται στην αγορά τέτοια τιμολόγια δεν χρειάζεται να επιδοτήσουμε". Λαθροχειρία σε δυο επίπεδα Πρώτο: Τα 15 λεπτά της κρίσης του 22-23 αφορούσαν πράσινα τιμολόγια με χαμηλό πάγιο. Τα σημερινά αφορούν μπλέ τιμολόγια με, οπως προαναφέρθηκε, υψηλές πάγιες χρεώσεις. Δεύτερο: Τα πράσινα τιμολόγια του 22-23 αφορούσαν την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών. Τα μπλε σήμερα αφορούν ένα ποσοστό γύρω στο 30% των καταναλωτών. 

"Μα δεν μπορούν όσοι είναι σε πράσινο τιμολόγιο να πάνε στα φτηνά μπλε που προσφέρει η αγορά;" Αυτή είναι μια φράση, που αφήνει να εννοηθεί το κράτος, ισάξια σε υποκρισία με την θρυλική αποστροφή της Μαρίας Αντουανέττας: "Αφού δεν έχουν ψωμί γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;" Το κράτος απαντά στην λάθος ερώτηση. Που είναι όχι το πως μερικές χιλιάδες τυχεροί καταναλώτες θα έχουν τη ευκαιρία να σωθούν τους επόμενους 12 μήνες αλλά αν η συντριπτική πλειοψηφία - τα εκατομμύρια - των πολιτών θα βοηθηθούν να ξεπεράσουν την επερχόμενη κρίση. Ιδιαίτερα αυτών που θα παραμείνουν σε πράσινα και κίτρινα τιμολόγια οι οποίοι θα υποστούν δραματικές αυξήσεις τους επόμενους 6 μήνες τουλάχιστον.

Η ρητορική του κράτους, όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω, μου φαίνεται τόσο ασθενική, που έχω αμφιβολία ότι θα αρκέσει ώστε να αποφευχθεί τελικά η επιδότηση. Η οποία θα πρέπει, όπως πάντα προτείνω, να δοθεί με τη μορφή πάγιας ισόποσης ενίσχυσης μέχρι ένα όριο κατανάλωσης (εξουδετερώνοντας έτσι μέρος των παγίων χρεώσεων). Και η οποία θα πρέπει να επεκταθεί και στους μικρούς επαγγελματικούς καταναλωτές οι οποίοι θα υποστούν ακόμα δυσμενέστερες τις επιπτώσεις της κρίσης. Όπως παραδοσιακά συμβαίνει στην χώρα μας απο την εποχή του κρατικού μονοπωλίου ακόμα. 

* Οι απόψεις που διατυπώνονται παρακάτω βασίζονται στην υπόθεση ότι οι Λειτουργοί του Τύπου μεταφέρουν με ακρίβεια τις ανώνυμες κρατικές δηλώσεις

Οι "Έξυπνοι" Μετρητές Αλλάζουν τις Χρεώσεις του Δικτύου Διανομής

Ο τρόπος με τον οποίο χρεώνεται το δίκτυο διανομής στους λογαριασμούς ρεύματος αλλάζει όταν εγκατασταθεί "Εξυπνος" μετρητής. Το απλό αλλά σημαντικό αυτό γεγονός κρατιέται μυστικό απο τους καταναλωτές. Όχι τυπικά - όλοι οι Πάροχοι στους τιμοκαταλόγους τους περιλαμβάνουν τα σχετικά νούμερα και  φόρμουλες υπολογισμού - αλλά ουσιαστικά. 

Οι Πάροχοι - αλλά κυρίως η Πολιτεία και η ΡΑΑΕΥ - έχουν μέχρι στιγμής παραμελήσει το στοιχειώδες καθήκον τους να ενημερώσουν τους καταναλωτές ότι με την εγκατάσταση του έξυπνου μετρητή - για την οποία δεν έχουν δικαίωμα να φέρουν αντίρρηση - οι χρεώσεις του δικτύου διανομής εξαρτώνται πλέον απο την καταναλωτική τους συμπεριφορά. 

Η χρέωση για το δίκτυο διανομής δεν είναι αμελητέο ποσό. Για ένα μέσο καταναλωτή με συμβατικό (όχι έξυπνο) μετρητή, με συμφωνημένη ισχύ 25KVA, η ετήσια χρέωση ανέρχεται στα 6,766Χ25=169,15 ευρώ (με τον ΦΠΑ 179,3) - που ισοδυναμεί με ένα ποσοστό γύρω στο 15% της συνολικής του δαπάνης για ρεύμα. Αν εγκατασταθεί στο σπίτι του έξυπνος μετρητής η ετήσια χρέωση θα είναι 210,139Χ(Μέση ισχύς κατανάλωσης σε ώρες αιχμής). Πόση είναι αυτή η "Μέση ισχύς κατανάλωσης" και ποιές είναι αυτές οι ώρες αιχμής; 

Ο Πάροχος τυπικά ενημερώνει στον τιμοκατάλογό του. Αλλά ποιός καταναλωτής γνωρίζει ότι πρέπει πλέον να αλλάξει την συμπεριφορά του στις "ώρες αιχμής"; Λεπτομέρειες θα πει κανείς. Καθόλου λεπτομέρειες - αρκεί ένας στοιχειώδης υπολογισμός. Με βάση τον νέο ορισμό της ισχύος είναι πιθανό - για παράδειγμα - με 1 KVA  "μέση ισχύ σε ώρες αιχμής" (από τα συμφωνημένα 25 KVA) η ετήσια χρέωση μετά την εγκατάσταση του έξυπνου μετρητή απο τα 169,15 να ανέβει στα 210,139 ευρώ τον χρόνο (απο 179,3 σε 222,75 με τον ΦΠΑ)- δηλαδή να αυξηθεί κατά 25%!

Πόσο εύκολο είναι στις ώρες αιχμής η κατανάλωση ενός σπιτιού να ανέβει στο 1 KVA; Η απάντηση είναι απλή: Για να είναι ώρα αιχμής σημαίνει ότι είναι η ώρα που τα σπίτια έχουν ανάγκη να καταναλώνουν περισσότερο ρεύμα*. Άλλωστε αυτός είναι ο λόγος του νέου τρόπου τιμολόγησης: να πείσει του καταναλωτές να αλλάξουν συνήθειες. Να μεταφέρουν την κατανάλωσή τους σε ώρες εκτός των ωρών αιχμής. Για να το κάνουν όμως πρέπει κάποιος να τους ενημερώσει. Αλλιώς ο ΔΕΔΔΗΕ έχει λάβει μια αύξηση στα έσοδά του χωρίς κανείς να το πάρει είδηση - και δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά - ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια.

Μπορεί κανείς εύλογα να υποθέσει ότι ο δισταγμός της Πολιτείας να ενημερώσει τους καταναλωτές για την καινοτομία στις χρεώσεις δικτύου οφείλεται στο ότι θα έπρεπε να δώσει το ακριβώς αντίθετο μήνυμα απο αυτό που διαχέει εδώ και καιρό: Την προτροπή να μεταφέρουν στις ίδιες ώρες αιχμής (που σε μεγάλο βαθμό συμπίπτουν) μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσής τους για να ωφεληθούν απο τις "φθηνές τιμές λόγω της παραγωγής των ΑΠΕ" στις ώρες αυτές. 

Η αλλαγή του τρόπου χρέωσης του δικτύου διανομής με την βοήθεια των έξυπνων μετρητών είναι μια απο τις μεγαλύτερες καινοτομίες που έχει εισάγει το κράτος στο ρεύμα. Και την κρατάει μυστική - πράγμα που μηδενίζει την αποτελεσματικότητά της. Ακριβώς για τον λόγο αυτό έχω προτείνει είτε την (προσωρινή;) κατάργησή της είτε την εθελούσια αποδοχή της απο τον καταναλωτή στον οποίο θα εγκατασταθεί έξυπνος μετρητής. Να μπορεί δηλαδή να επιλέγει να μείνει στον συμβατικό τρόπο τιμολόγησης του δικτύου διανομής. Σε ώτα μη ακουόντων όπως συνήθως.

* Το ψυγείο και ένα κλιματιστικό ή μια αντλία θερμότητας αρκούν για το 1 KVA. Για εμπορικούς καταναλωτές (Γ21) είναι ακόμα χειρότερο γιατί αυτοί στην πλειοψηφία τους καταναλώνουν με μεγαλύτερη ισχύ αλλά και η ζήτησή τους είναι λιγότερο ελαστική.

Ωφελούνται οι Καταναλωτές απο την Γενναιοδωρία της ΔΕΗ;

Η ΔΕΗ προσφέρει μέχρι τις 31 Οκτωβρίου του 2026 το φθηνότερο σταθερό τιμολόγιο στην αγορά. Με μεγάλη διαφορά από το δεύτερο. Αυτό κατά την γνώμη μου αποτελεί κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης και για αυτό υπέβαλα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και την ΡΑΑΕΥ σχετική καταγγελία. Ενα ερώτημα είναι γιατί η ΔΕΗ συμπεριφέρεται με αυτό τον τρόπο; Αυτό δεν θα το σχολιάσω εδώ, αν και υποθέτω ότι όλοι οι νοήμονες 'Ελληνες κάτι υποψιάζονται. 

Υπάρχει όμως ένα επόμενο λογικοφανές ερώτημα. Άσχετα με την νομιμότητα - δεν ωφελούνται οι καταναλωτές απο αυτή την προσφορά; Η απάντηση είναι ότι βραχυπρόθεσμα οι πολλοί - η συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών - χάνουν και μια μικρή μειοψηφία ωφελείται. Μακροπρόθεσμα όλοι οι καταναλωτές χάνουν (όχι όμως και όλοι οι πάροχοι - ένας λόγος ίσως που αυτοί δεν καταγγέλουν την ΔΕΗ σήμερα). Βραχυπρόθεσμα γίνεται σταυροειδής επιδότηση. Μακροχρόνια μειώνεται ο ανταγωνισμός και διατηρούνται έτσι παχυλά τα περιθώρια της ΔΕΗ και των παρόχων που θα επιβιώσουν (σας θυμίζει κάτι ο όρος καρτέλ; Δεν πρόκειται γι' αυτό - δεν θα χρειάζεται καν συνεννόηση!).

Πρακτικά. Γιατί χάνει η συντριπτική πλειοψηφία; Έχει χάσει εδώ και μερικούς μήνες όταν η ΔΕΗ (στα μουλωχτά) χαμήλωσε το όριο για την κλίμακα υψηλής χρέωσης στο πράσινο τιμολόγιό της απο τις 500 στις 200 κιλοβατώρες τον μήνα. Αυτό αύξησε την τιμή για το 80% των πελατών της που ξεπερνούν το χαμηλότερο αυτό όριο. Η ΔΕΗ έχει αυξήσει το περιθώριο κέρδους της το πρώτο εξάμηνο του 26 στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Η αλλαγή του ορίου και μόνο υπολογίζω ότι πρόσθεσε ένα ποσό της τάξεως των 300 εκατομμυρίων ευρώ στα κέρδη (όχι έσοδα - η αλλαγή ορίου δεν της κόστισε κάτι). Στην ίδια περίοδο το κράτος έδωσε γενναιόδωρη αύξηση στην θυγατρική της - τον ΔΕΔΔΗΕ. Οι αυξήσεις αυτές αφορούν την πλειοψηφία των πελατών της ΔΕΗ - σχεδόν 3 εκατομμύρια οικιακούς μετρητές (και όλους τους καταναλωτές στην περίπτωση του ΔΕΔΔΗΕ).

Απο το περίσσευμα αυτό, η ΔΕΗ μοιράζει μέχρι τις 31 Οκτωβρίου σε όποιον προλάβει ένα προιόν που υπολογίζω ότι θα της στοιχίσει όχι περισσότερο απο 30 εκατομμύρια ευρώ (αν δεν το  συνεχίσει μετά την 31/10). Αυτό υποθέτει ότι θα προλάβουν περί τους 100.000 καταναλωτές (δικοί της πελάτες είτε πελάτες εναλλακτικών) να περάσουν τις συμπληγάδες και να γίνουν περήφανοι πελάτες του Homeonline. (Αυτή είναι μια εξαιρετικά αισιόδοξη πρόβλεψη - είναι κάτι που δεν έχει ποτέ παρατηρηθεί στο παρελθόν στην ελληνική αγορά. Η ΔΕΗ άλλωστε διαθέτει τον τρόπο να  ελέγξει τον αριθμό αυτό στην περίπτωση που υπάρξουν εκπλήξεις)

Τα 3 εκατομμύρια των αδρανών πελατών της ΔΕΗ λοιπόν επιδοτούν τους 100.000 που ωφελούνται από το  νέο καταπληκτικό προιόν της ΔΕΗ. Αυτό βραχυπρόθεσμα.

Μακροπρόθεσμα, η επίπτωση της ενέργειας της ΔΕΗ (που δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνει - το έκανε και το 2021 οπότε έκανα και την πρώη σχετική καταγγελία) στον ανταγωνισμό θα είναι ακόμη πιο αρνητική. Οι εναλλακτικοί πάροχοι, όντες ήδη σε μειονεκτική θέση (γιατί αυτοί δεν κληρονόμησαν 7,5 εκατομμύρια πελάτες και πρέπει να επενδύσουν για να τους προσελκύσουν),  θα αντιμετωπίσουν το προιόν της ΔΕΗ με τον εύκολο τρόπο: την παραπλάνηση του κοινού. Με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της αξιοπιστίας τους  - των ίδιων αλλά κυρίως της αγοράς ρεύματος. Οι πρακτικές της ΔΕΗ ψηλώνουν το εμπόδιο για επιχειρήσεις που θα ήθελαν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά  - είτε να συνεχίσουν είτε να εισέλθουν. Περίπου όπως ο ΟΤΕ "σκότωσε" την αγορά των τηλεπικοινωνιών έτσι και η ΔΕΗ θα "σκοτώσει" την αγορά  ρεύματος. Ενας υπο κρατικό έλεγχο ελέφαντας στην μέση και δυο - τρείς ιδιώτες που θα λυμαίνονται την αγορά. Καταστροφή για τους καταναλωτές. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάσταση αυτή στην ελληνική αγορά διαφοροποιεί την χώρα απο σχεδόν όλες τις άλλες ευρωπαικές χώρες. Αυτό είναι πολιτικό πρόβλημα. Και επειδή εμείς τους ψηφίζουμε, δική μας συλλογική ευθύνη. 

Καταγγελία για Κατάχρηση Δεσπόζουσας Θέσης από την ΔΕΗ ΑΕ

(ακολουθεί το κείμενο που εστάλη νωρίτερα σήμερα στην ΡΑΑΕΥ και την Επιτροπή Ανταγωνισμού από την Clarus ΕΕΥ ΑΕ σχετικά με την λιανική αγορά ηλεκτρισμού στην Χαμηλή Τάση)

Κυρίες/κύριοι,

Όπως είναι γνωστό, η λιανική αγορά ηλεκτρισμού στην Ελλάδα, 25 χρόνια μετά την «απελευθέρωσή» της, εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλότατο βαθμό συγκέντρωσης (Herfindahl-Hirschman Index 5.221 σε αριθμό μετρητών – στοιχεία Ιουνίου 2026). Ήτοι o ανταγωνισμός βρίσκεται στο επίπεδο του δυοπωλίου.

Η ΔΕΗ ΑΕ στη λιανική αγορά ηλεκτρισμού, και ειδικότερα στην Χαμηλή Τάση στην οποία τροφοδοτούνται το 99% των μετρητών της χώρας, κατέχει εμφανή δεσπόζουσα θέση. Προμηθεύει το 65,47% της αγοράς αυτής (relevant market) σε όγκο (κιλοβατώρες-στοιχεία ΕΕΧ 8/26) και το 71,96% σε αριθμό μετρητών (στοιχεία ΡΑΑΕΥ-ΔΕΔΔΗΕ, 6/26).

Η ΔΕΗ ανακοίνωσε πρόσφατα (1/9/26) ότι προωθεί στη αγορά το προϊόν σταθερής τιμολόγησης για 12 μήνες με την ονομασία myHomeOnline, με τιμή 11,5 λεπτά/KWh και πάγιο 3,5 ευρώ τον μήνα. Η τιμή αυτή ισοδυναμεί (για ένα καταναλωτή με ετήσια κατανάλωση 3,750 κιλοβατώρες) σε 12,6 λεπτά/KWh ή 126 ευρώ/MWh. Η τιμή αυτή είναι κατά 55 ευρώ/MWh χαμηλότερη από το πλήρες κόστος της χονδρικής αγοράς που ήταν στα 178 ευρώ/MWh τον Αύγουστο και προβλέπεται να κυμανθεί σε ένα μέσο όρο των 181 ευρώ/MWh στην διάρκεια του επόμενου 12μήνου (ΤΕΑ+ προσαυξήσεις + απώλειες Δικτύου Διανομής στην Χαμηλή Τάση). Η ΔΕΗ ΑΕ με το συγκεκριμένο προϊόν πουλάει κάτω του κόστους και αυτό καθίσταται δυνατό λόγω της δεσπόζουσας θέσης της.

Η συμπεριφορά αυτή της ΔΕΗ βλάπτει τα συμφέροντα των ανταγωνιστών της, της Clarus ESCo και του κλάδου γενικότερα αλλά και μακροπρόθεσμα των καταναλωτών γιατί καθιστά την αγορά δυσκολότερα διεκδικήσιμη (contestable).

Θεωρούμε ότι τα παραπάνω είναι επαρκείς ενδείξεις συμπεριφοράς που παραβιάζει το γράμμα και το πνεύμα στης σχετικής νομοθεσίας (Άρθρο 2, Παράγραφος 2, σημείο α) του Νόμου 3959/2011, ΦΕΚ Α΄93/20.4.2011) περί Προστασίας του Eλεύθερου Ανταγωνισμού.

Τα στοιχεία που αναφέρονται στο παρόν είναι δημόσια διαθέσιμα, πράγμα που υποθέτουμε ότι διευκολύνει την ταχύτερη επεξεργασία της καταγγελίας. Προτείνουμε συνεπώς οι αρμόδιοι φορείς να επιληφθούν άμεσα του θέματος και να προβούν στις προβλεπόμενες από τον Νόμο ενέργειες.

Στην διάθεσή σας για κάθε διευκρίνηση ή πρόσθετη πληροφορία. 

Με εκτίμηση

Αθανάσιος Γκίκας

Πρόεδρος ΔΣ και Διευθύνων Σύμβουλος 

Clarus Εταιρεία Ενεργειακών Υπηρεσιών A.E.

Δείκτης Τιμών Αυγούστου: Μεγάλη Αύξηση στην Χονδρική - Σχετική Αδράνεια στη Λιανική

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Αύγουστο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Αύγουστο αυξήθηκε σε σχέση με τον δείκτη Ιουλίου '26. Από 255,14 πήγε στα 260 ευρώ την μεγαβατώρα (+1,9%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις αυξήθηκαν τον Αύγουστο του '26 σε 86,49 από 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα (+5,3%) . Η αύξηση οφείλεται στην αύξηση των χρεώσεων δικτύου διανομής κατά 10% (για τον μέσο καταναλωτή με συμφωνημένη ισχύ 25 KVA) που εφαρμόζονται από την 1η Αυγούστου του 2026.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, είχε ελαφριά αύξηση στα 159,41 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 158,75 τον Ιούλιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Αύγουστο σε μέσο όρο ήταν στα 171,84 ευρώ την μεγαβατώρα, αυξημένες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (168,93 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ παρέμειναν στα 153,20 ευρώ την μεγαβατώρα - σταθερές σε σχέση με τον Ιούλιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Αύγουστο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά (+16,81 %) για δεύτερο συνεχή μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι πέρασαν μικρό μέρος της αύξησης της χονδρικής στις λιανικές τιμές (+1,72%).  Η ΔΕΗ κράτησε τις τιμές της σταθερές σε σχέση με του προηγούμενο μήνα. Το μερίδιο της ΔΕΗ αυξήθηκε για δεύτερο συνεχή μήνα σημαντικά σε κιλοβατώρες (όπως αυτό αναφέρεται στις δημοσιεύσεις των στοιχείων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) - και έφθασε το 65,47%. Η προηγούμενη φορά που το μερίδιο της ΔΕΗ στην Χαμηλή Τάση ήταν σε υψηλότερο επίπεδο ήταν τον Αύγουστο του 2023 (65,75%). 

Αντίθετα με τον Δείκτη Τιμών (που βασίζεται στα φθηνότερα τιμολόγια που είναι διαθέσιμα στην αγορά - κυρίως σταθερά)  ο Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Αύγουστο του 2026 αυξήθηκε σημαντικά στα 300,25 ευρώ την μεγαβατώρα (+4,7%%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 40 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.126 ευρώ - δηλαδή περίπου 180 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (946 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Ιεραρχία των Παρόχων: Κερδισμένοι και Χαμένοι στο 6μηνο του '26

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ), δίνοντας την εντύπωση ότι ξύπνησε από χειμερία νάρκη, μέσα σε ένα μήνα από την δημοσίευση των αναφορών της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Απρίλιο του 2026, έδωσε στην δημοσιότητα τα στοιχεία και του εξαμήνου - μέχρι τον Ιούνιο του 2026. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο του πρόσφατου τετράμηνου - από 1/1 μέχρι 30/6/26. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 71,6% των μετρητών την 30/6/26, όχι μόνο παραμένει συντριπτική αλλά αυξήθηκε στο εξάμηνο (ήταν 70,96% στις 31/12/25). Η ΔΕΗ είχε 5.469.455 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 30/6/26, ήτοι 37.179 περισσότερους από ότι την 31/12/25. Με την αντιστροφή της "απώλειας" σε πρόσκτηση νέων μετρητών από την ΔΕΗ, ο χρονικός ορίζοντας για να πέσει το μερίδιο αγοράς της σε ανεκτό επίπεδο ανταγωνισμού εκτείνεται πλέον στο άπειρο.

Στην διάρκεια του εξαμήνου 1/26 έως 6/26, παρατηρήθηκαν τα εξής αξιοσημείωτα:

α) Η άνοδος του μεριδίου τη ΔΕΗ για πρώτη φορά από τότε που "απελευθερώθηκε" η αγορά. Η αύξηση είναι σημαντική και ενισχύει την άποψη ότι αποτελεί ένα ιστορικό σημείο καμπής της αγοράς ρεύματος στην χώρα. Οι κρατικοί αρμόδιοι, που έχουν εξευτελίσει τις σχετικές μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, δεν έχουν κατά την γνώμη μας πιστωθεί επαρκώς την "επιτυχία" αυτή.

β) Η εικόνα των εναλλακτικών παρόχων είναι μικτή. Οι δυο μεγαλύτεροι εναλλακτικοί Πάροχοι, η Protergia και η Zeniθ, έχασαν πελάτες μέσα στο τετράμηνο  - η Protergia έχασε περίπου όσους κέρδισε η ΔΕΗ. Ο Ηρων έμεινε στάσιμος αλλά πέρασε τρίτος στην ιεραρχία. Αντίθετα η Enerwave βρέθηκε στους κερδισμένους. Από τους "μικρομέγαλους" η έκπληξη ήρθε από την Volton που κέρδισε όσους πελάτες κέρδισε η ΔΕΗ και λίγο περισσότερους από ότι κέρδισε η Enerwave. NRG και Φυσικό Αέριο ακολουθούν καθοδική πορεία.

γ) Αξίζει να σημειωθεί ότι με βάση την τιμοληψία του allazorevma.gr, οι τρείς Πάροχοι που κέρδισαν σημαντικό μερίδιο στο εξάμηνο ήταν αυτοί που είχαν και τα ελκυστικότερα τιμολόγια στην περίοδο αυτή. Αυτό είναι μια ένδειξη ότι οι καταναλωτές έχουν αρχίσει να βλέπουν ευκρινέστερα τις τιμές μέσα στην "θολούρα" που επικρατεί. στην αγορά.

δ) Στα λιγότερο καλά νέα του εξαμήνου, παρατηρήθηκε - ιδιαίτερα στο δίμηνο Μάϊου-Ιουνίου - μια στροφή καταναλωτών στα Κίτρινα τιμολόγια. Ορισμένοι έπεσαν προφανώς θύματα της άγνοιας ορισμένων Λειτουργών του Τύπου και άσχετων δημοσιολογούντων οι οποίοι προκάλεσαν πανικό λόγω των αυξήσεων σε σταθερά τιμολόγια. Αυτό θα τους στοιχίσει σύντομα ακριβά γιατί οι αυξήσεις στα κίτρινα ήδη ήταν και προβλέπεται να είναι ακόμα μεγαλύτερες Αλλά έχουν την δυνατότητα να επανορθώσουν.  

ε) Τέλος, "Ουδέν νεότερο από το Δυτικό Μέτωπο": Ο Δείκτης Herfindahl Hirschman δεν σημείωσε αξιοσημείωτη μεταβολή. Το επίπεδο του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού (Χαμηλή Τάση) σε αριθμό μετρητών όπως μετριέται από τον δείκτη HHI, είναι ισοδύναμο με αυτό ενός δυοπώλιου (1,9).

Κερδισμένοι λοιπόν στο Α' Εξάμηνο ΔΕΗ, Volton και Enerwave. Χαμένοι οι υπόλοιποι. Κερδισμένα τα κίτρινα  τιμολόγια. Ελπίζουμε - για το καλό των καταναλωτών - όχι για πολύ.

Ο Κύριος Βαρουφάκης Είναι Πολιτικός Απατεώνας - στο Ρεύμα!

Μην αρχίσετε τα "όλοι οι πολιτικοί είναι απατεώνες". Θα συμφωνήσω μέχρι ενός σημείου (υπάρχουν όμως εξαιρέσεις). Είναι πιθανό ότι ούτε καν ο κύριος Βαρουφάκης είναι πολιτικός απατεώνας - γενικά. Σε ότι λέει για το ρεύμα όμως είναι. Παρακολουθώ τα shorts του σχετικά με το ρεύμα γιατί α) πρέπει να  ομολογήσω ότι τα λέει ωραία και β) γιατί χρησιμοποιεί την ιδιότητά του ως πανεπιστημιακός για να δώσει μια "επιστημονική" χροιά στα λόγια του. Αυτό είναι το χειρότερο είδος απατεωνιάς κατά την γνώμη μου. Γιατί δεδομένης της κατά τεκμήριο υψηλής διανοητικής του ικανότητας είναι σε θέση να γνωρίζει ότι παραποιεί την αλήθεια. Εκτός εάν....

Σε πρόσφατο λοιπόν Short ισχυρίζεται ότι το ρεύμα είναι ένα αγαθό στο οποίο δεν μπορούν να λειτουργήσουν αγορές. Δικαιολογεί τη άποψη αυτή δίνοντας τρείς λόγους. Οι οποίοι είναι ψευδείς και στην καλύτερη περίπτωση λένε την μισή αλήθεια.

Ο πρώτος λόγος κατά τον Γιάνη είναι ότι το προϊόν είναι ομοιογενές και δεν είναι εύκολη η διαφοροποίηση μεταξύ πωλητών. Ο ισχυρισμός αυτός βρίσκεται στα πρόθυρα του ιλαροτραγικού - ειδικά από ένα που ισχυρίζεται ότι είναι οικονομολόγος. Γιατί ισχύει ακριβώς το αντίθετο - και οι πρωτοετείς στην ΑΣΟΕΕ (πρέπει να) το ξέρουν καλά. Τα ομοιογενή προϊόντα είναι ακριβώς αυτά για τα οποία είναι κατάλληλες οι αγορές. Προσοχή: δεν λέω ότι το ρεύμα είναι ομοιογενές αγαθό. Λέω ότι αντίθετα με όσα λέει ο Γιάνης, αν ήταν, αυτό θα το καθιστούσε πιο κατάλληλο για να πωλείται μέσω αγορών (είναι ομοιογενές περίπου όσο το λάδι Γιάνη! Θα φτιάξεις κολεκτίβες για να το παράγεις κι αυτό;)

Ο δεύτερος λόγος που δίνει ο Γιάνης είναι το φυσικό μονοπώλιο. Επειδή είναι και πονηρούλης, εστιάζει στο ένα καλώδιο που φθάνει στο σπίτι μας για την παροχή ρεύματος. Δεν έχουμε επιλογή άρα για ποια αγορά μιλάμε;. Εντέχνως ξεχνά ότι το ρεύμα για να διανεμηθεί πρέπει να παραχθεί. Και στην παραγωγή δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα φυσικού μονοπωλίου. Αντίθετα, με την πρόοδο της τεχνολογίας το μέγεθος της οικονομικά βιώσιμης μονάδας παραγωγής μειώνεται διαρκώς- μέχρι το  Φωτοβολταϊκό στην στέγη του καταναλωτή (μαζί με μπαταρία). Αλλά ποιος του είπε ότι ακόμα και το δίκτυο διανομής είναι  μακροπρόθεσμα φυσικό μονοπώλιο. Τι άλλο κάνουν οι ενεργειακές κοινότητες που ο ίδιος προωθεί; Προσπαθούν να απομακρυνθούν από το δίκτυο. Ή δεν έχει ακούσει ότι πολλά data centers  χτίζονται με την δική τους παραγωγή και δεν έχουν καμία ανάγκη το δίκτυο; Γιάνη, για να το πούμε απλά μήπως το καταλάβεις, οι μπαταρίες - τις οποίες υποθέτω αγαπάς - υποκατάστατο του δικτύου είναι. Για ποιο φυσικό μονοπώλιο μιλάς;

Ο τρίτος λόγος που οι αγορές δεν μπορούν να λειτουργήσουν κατά τον Γιάνη είναι ότι δεν υπάρχει υποκατάστατο του ρεύματος. Το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και ο ήλιος (του ηλιακού θερμοσίφωνα) στην θέρμανση τι είναι Γιάνη; Το πετρέλαιο και η βενζίνη στην κίνηση τι είναι; Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν χρήσεις για τις οποίες το ρεύμα είναι δύσκολο να υποκατασταθεί. Οι εύπορες κοινωνίες (εύπορες γιατί είναι καπιταλιστικές) έχουν αποφασίσει ότι μέχρι ενός σημείου πρέπει να επιδοτούν τις χρήσεις αυτές για τους λιγότερο τυχερούς. Άλλο αυτό και άλλο ο ισχυρισμός ότι δεν υπάρχει υποκατάστατο του ρεύματος.

Το καλό όμως ο Γιάνης το φυλάει για το τέλος. Αφού μας έπεισε ότι δεν μπορούν να υπάρχουν αγορές στο ρεύμα, μας ξεφουρνίζει το μυστικό: οι ολιγάρχες και οι κυβερνήσεις που ελέγχουν φτιάχνουν ιδιωτικά καρτέλ στο ρεύμα για να εκμεταλλεύονται τον κοσμάκη. Ο οποίος κοσμάκης τι πρέπει να να κάνει για να αμυνθεί; Πρέπει να ψηφίσει τον Γιάνη για να "επανακτήσει" την παλιά καλή κρατική ΔΕΗ. Να αντικαταστήσει δηλαδή το καρτέλ των τεσσάρων - πέντε ολιγαρχών* με το μονοπώλιο ιδιοκτησίας του Γιάνη. Γιάνη είσαι μοναχοφάης και δεν σε εμπιστευόμαστε να σου δανείσουμε ούτε ένα ευρώ -  ίσως μόνο μερικές δραχμούλες! Ελπίζω ότι απηχώ το κοινό αίσθημα!

* Θα ήταν μια καλή ιδέα  οι "ολιγάρχες" (περιλαμβανόμενης προφανώς και της σημερινής ΔΕΗ) να ζητούσαν από την ελληνική δικαιοσύνη να ελέγξει αν η σοβαρή κατηγορία που τους καταλογίζει ο Γιάνης περί σύστασης καρτέλ είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Πάντως όσο αδιαφορούν τόσο πιο αξιόπιστο τον κάνουν - ποιον; τον Γιάνη!

Επισήμανση Κακοπληρωτών στο Ρεύμα: Άχρηστος και Ανωφελής Παρενταλισμός

Δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ η απόφαση του κράτους να δυσχεράνει την αλλαγή προμηθευτή σε καταναλωτές που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές σε προηγούμενο προμηθευτή. Η παρέμβαση αυτή, που αποτελούσε μόνιμο αίτημα του κλάδου εδώ και χρόνια, είναι άχρηστη και δεν ωφελεί - τουλάχιστον σημαντικά - κανένα.

Είναι άχρηστη γιατί δεν βλέπω το λόγο γιατί το κράτος πρέπει να επεμβαίνει για να υποστηρίξει ιδιωτικές εταιρείες στην προσπαθειά τους να κάνουν την δουλειά τους: να εισπράττουν τα οφειλόμενα. Το να αποζητούν και να λαμβάνουν την υποστήριξη αυτή οι Προμηθευτές απο το κράτος είναι ένα φαινόμενο παρενταλισμού*. Όχι πατερναλισμού, όπου την πρωτοβουλία της ανάμειξης έχει το κράτος. Πρόκεται για το αντίθετο και πιο φθοροποιό για την κοινωνία φαινόμενο, όπου ο υπήκοος παρακαλάει το κράτος να επέμβει στα του οίκου του αναλαμβάνοντας τις δικές του υποχρεώσεις. 

Αν το κράτος ήθελε να κάνει κάτι, αυτό θα έπρεπε να εστιαστεί στο μέρος της διαδικασίας που οι Πάροχοι δεν ελέγχουν και είναι αναγκασμένοι να το κάνουν μέσω τρίτου: την εκτέλεση της εντολής διακοπής ηλεκτροδότησης. Αν το κράτος είχε λίγη υπομονή θα περίμενε τους έξυπνους μετρητές. Οπου την εντολή θα μπορεί να εκτελεί ο ίδιος ο Πάροχος - όπως γίνεται  στις τηλεπικοινωνίες. Αν υπήρχε ακόμα πιο μεταρρυθμιστικό πνεύμα, θα εξεταζόταν η χρήση των έξυπνων μετρητών ως μετρητών προπληρωμής.

Η παρέμβαση είναι ανωφελής - παραδόξως για ένα σωστό λόγο. Γιατί θα αποτύχει στην μείωση του "ενεργειακού τουρισμού". Του φαινομένου που είναι συστατικό στοιχείο της ελεύθερης αγοράς και συνεπώς εξαιρετικά δυσάρεστο για τους Προμηθευτές. Οι οποίοι προσπαθούν να συσχετίσουν τις συχνές αλλαγές προμηθευτή με την αύξηση των οφειλών. Ο ενεργειακός τουρισμός δεν αρέσει στους Προμηθευτές (απανταχού της οικουμένης όχι μόνο σε μας) γιατί μειώνει τον χρόνο κατακράτησης του πελάτη και συνεπώς την δυνατότητα απόσβεσης του κόστους πρόσκτησής του. Οι Προμηθευτές είναι λογικό ότι θα συνεχίσουν την προσπάθεια να μειώσουν τον ρυθμό αλλαγών προμηθευτή. Η παρέμβαση της επισήμανσης των κακοπληρωτών όμως δεν προβλέπουμε ότι θα βοηθήσει πολύ. 

(Είναι αλήθεια ότι η απαγόρευση αλλαγής μετά απο τρείς "επισημάνσεις" θα επιβραδύνει την έξοδο  ορισμένων πελατών και θα επιτύχει την είσπραξη τουλάχιστον του τελικού τους λογαριασμού. Πράγμα που είναι ένα μικρό πρόβλημα που μεγενθύνεται απο την πολιτική απαλλαγής νέων πελατών απο την εγγύηση. Οι Πάροχοι θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημα οι ίδιοι).

Με την ευκαιρία θα ήθελα να σχολιάσω την επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος. Η είδηση κυκλοφορεί και αναπαράγεται στα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα εμπλουτισμένη με αριθμούς όπως 3 δισεκατομμύρια οφειλών και 6 λεπτά την κιλοβατώρα επιβάρυνση των καλοπληρωτών. Ισχυρίζομαι ότι οι αριθμοί αυτοί έχουν πολύ μικρή σχέση με το φαινόμενο του ενεργειακού τουρισμού, πράγμα που κατά τεκμήριο είναι γνωστό σε αυτούς που τους παράγουν - ιδίως αν αυτοί είναι στελέχη κρατικών οργανισμών. Το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων στο ρεύμα οφείλεται αποκλειστικά (ή σε σημαντικό βαθμό) στον ενεργειακό τουρισμό; Σοβαρά;

Προτείνω στους Λειτουργούς του Τύπου, την επόμενη φορά που θα αναφέρουν τους αριθμούς αυτούς (τώρα βέβαια είναι αργά για την συγκεκριμένη υπόθεση αλλά θα υπάρξουν και άλλες)  να παραθέτουν το ονοματεπώνυμο του φυσικού προσώπου - πληροφοριοδότη τους και όχι μόνο το όνομα του οργανισμού-πηγής με την μορφή παραπολιτικού σχολίου. Ώστε να ρωτήσουμε προσωπικά τον υπεύθυνο για την μέθοδο που χρησιμοποίησε για τους υπολογισμούς. Για να μπορέσουμε επιτέλους να κουβεντιάσουμε σοβαρά σε αυτόν τον τόπο. 

* Ο όρος και η ανάδειξη του φαινομένου οφείλονται στον James Buchanan Νόμπελ Οικονομικών 1986

Ποιος Πληρώνει το Κόστος των Πυρκαγιών που Προκαλεί το Δίκτυο Ηλεκτρισμού*;

Είναι, ή θα έπρεπε να είναι, ένα επίκαιρο ερώτημα - τέτοια εποχή κάθε χρόνο. Στην χώρα μας κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο οι οιμωγές των ΜΜΕ για τις καταστροφές και οι καταγγελίες εναντίον του Ενόχου. Και όλοι γνωρίζουμε ποιός είναι ο Ένοχος. Ο ΔΕΔΔΗΕ (και οι ανεμογεννήτριες αλλά ας περιοριστούμε στους σοβαρότερους από τους καταγγέλοντες). Το ερώτημα του ποιος πληρώνει δεν συζητείται αλλά ο λογαριασμός θα έλθει. Είναι αλήθεια ότι η απάντηση δεν είναι εύκολη. Για αυτό προσπαθώ παρακάτω να προσεγγίσω το θέμα με την βοήθεια των τεκταινόμενων στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ όπου η συζήτηση έχει πάρει πολιτικές διαστάσεις και βρίσκονται υπό εκκόλαψη δραματικές αποφάσεις.

Στην Καλιφόρνια, έχουν βρεί τον ίδιο Ένοχο - όπως και στην χώρα μας. Τις εταιρείες ηλεκτρισμού. Ο κυβερνήτης όμως προτείνει τώρα τον περιορισμό της ευθύνης των εταιρειών ηλεκτρισμού (και του Πολιτειακού Ταμείου για την αποτροπή των πυρκαγιών - με άλλα λόγια του δημόσιου κορβανά). Χωρίς να το λέει φωναχτά ο κυβερνήτης προτείνει στην πράξη μερική ιδιωτικοποίηση του κόστους. Ελπίζοντας ότι αυτό θα επιτευχθεί μέσω του μηχανισμού της ιδιωτικής ασφάλισης.

Ο λόγος που το κάνει αυτό ο κυβερνήτης δεν διαφέρει πολύ από τον λόγο που θα έπρεπε να το κάνει ο Ελληνας ομόλογός του. Η επίρριψη του κόστους στην εταιρεία ηλεκτρισμού και το δημόσιο ταμείο μεταφέρει το κόστος στους λογαριασμούς των καταναλωτών ρεύματος (κανείς - ούτε στην Καλιφόρνια - δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι μέρος του κόστους θα αναλάβουν οι μέτοχοι των εταιρειών) και τους φορολογούμενους. Δηλαδή κοινωνικοποιεί το κόστος. Με την κοινωνικοποίηση αυτή δημιουργεί σοβαρά αντικίνητρα στους εμπλεκόμενους για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Για παράδειγμα, στην Καλιφόρνια, όπως και στην Ελλάδα, οι εταιρείες ηλεκτρισμού όχι μόνο δεν ανησυχούν για το κόστος αποτροπής των πυρκαγιών αλλα δηλώνουν διατεθειμένες να το αντιμετωπίσουν με τον πιο δραστικό τρόπο: Την υπογειοποίηση των δικτύων. Η οποία αυξάνει με ταχύ ρυθμό την ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση των εταιρειών και συνεπώς των εσόδων τους απολαμβάνοντας ένα ρυθμιστικά καθοριζόμενο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (με εξωπραγματικές αποδόσεις της τάξεως του 8% τον χρόνο στην Ελλάδα).

Απο την άλλη μεριά, το κράτος αναλαμβάνει την κάλυψη ζημιών σε ιδιωτικές περιουσίες με τρόπο που δεν διαφοροποιεί τις περιπτώσεις ανάλογα με τη συμπεριφορά των ιδιωτών ούτε με βάση τα πραγματικά αίτια της πυρκαγιάς. Υποκαθιστώντας την ιδιωτική ασφάλιση λειτουργεί με πολιτικά κίνητρα. Ιδιαίτερα στην χώρα μας, με την έμμεση "βοήθεια" των αντίπαλων πολιτικών και ορισμένων Λειτουργών του Τύπου που αρέσκονται στον λαικισμό, το μόνο ερώτημα που τίθεται δημοσίως είναι: "Γιατί καθυστερούν οι αποζημιώσεις;" (οι αποζημιώσεις πάντα καθυστερούν παρά το ότι κάθε ελληνική κυβέρνηση που σέβεται τον εαυτό της συγκαλεί υπουργικό συμβούλιο την επομένη της καταστροφής όπου δίνονται εντολές για άμεση πληρωμή των πληγέντων).

Τι πρέπει να λάβει υπόψη του ο αρμόδιος που (για κάποιο άγνωστο λόγο...) αποφάσισε να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα αντιμετώπισης των πυρκαγιών στην χώρα;

Πρώτον όσον αφορά την πρόληψη των πυρκαγών. Τα αίτιά τους είναι πολλαπλά και πολλά από αυτά δεν είναι στον έλεγχο των εταιρειών ηλεκτρισμού. Τα φορτία καύσιμης ύλης, η θωράκιση των κατοικιών, ο αμυντικός (αντιπυρικός) χώρος, οι οικοδομικοί κανονισμοί, ακόμα και το πού επιλέγουν να ζουν οι άνθρωποι — τίποτα από αυτά δεν μπορούν να διαχειριστούν οι εταιρείες ηλεκτρισμού.

Δεύτερο, οι γραμμές του δικτύου είναι μία από τις πολλές πιθανές αιτίες ανάφλεξης. Στην Καλιφόρνια πάνω από το 90 τοις εκατό των δασικών πυρκαγιών και περίπου το 70 τοις εκατό των πιο καταστροφικών— προκαλούνται από κάτι άλλο εκτός από τα δίκτυα ηλεκτρισμού** (κεραυνοί, οχήματα, μηχανήματα, φωτιές κατασκήνωσης, εμπρησμοί). Μια γειτονιά σε μια περιοχή υψηλού κινδύνου που αποφεύγει μια πυρκαγιά προκληθείσα από εταιρεία ηλεκτρισμού σήμερα, μπορεί παρ' όλα αυτά να καεί τον επόμενο χρόνο από μια πυρκαγιά που ξεκίνησε από άλλη αιτία.

Τρίτο: Το "πληρώνει η εταιρεία ηλεκτρισμού" δεν είναι το ίδιο με το "πληρώνουν οι μέτοχοι". Η κοινωνικοποίηση του κόστους μέσω των λογαριασμών ρεύματος είναι η συμβατική ρυθμιστική αντιμετώπιση μέχρι σήμερα. Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος του κόστους των δασικών πυρκαγιών –τόσο το κόστος αστικής ευθύνης όσο και το κόστος πρόληψης– μετακυλίεται στους καταναλωτές. Αυτά τα κόστη αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα αύξησης των τιμολογίων κατά την τελευταία δεκαετία (η αναφορά είναι για την Καλιφόρνια όπου μεταξύ του 2019 και του 2024 οι εταιρείες ηλεκτρισμού έχουν επιρρίψει στους λογαριασμούς ένα ποσό 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων για επενδύσεις σχετικές με την πρόληψη πυρκαγιών. Λόγω της εχεμύθειας που τηρεί αυστηρά το ελληνικό κράτος είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τα στοιχεία της Καλιφόρνια καλύτερα από τα δικά μας).

Η απάντηση συνεπώς στο ερώτημα του τίτλου που, πιο σωστά διατυπωμένο είναι "ποιος πρέπει να πληρώνει" είναι: Αυτός που έχει την ευθύνη και δυνατότητα της πρόληψης με το μικρότερο δυνατό κόστος και αυτός που πραγματικά ευθύνεται για την ζημία". Αυτές οι αρχές δεν είναι ομολογουμένως εύκολο να μεταφραστούν σε λεπτομερείς πολιτικές (εγώ θα τα κάνω όλα;). Υποδεικνύει όμως κάποια στοιχειώδη μηνύματα : "Δεν φταίει πάντα ο ΔΕΔΔΗΕ". "Δεν είμαστε όλοι - συλλογικά - ένοχοι αλλά μερικές φορές ίσως βρούμε τον ένοχο κοιτώντας στον καθρέφτη". Αν κατανοήσει αυτά τα μηνύματα η κοινή γνώμη, είναι μια καλή αρχή.

* Το παρόν κείμενο γράφτηκε με βάση πληροφορίες και ανάλυση που περιέχεται στο άρθρο: Fowlie Meredith. “Who Should Pay for Utility-Ignited Wildfires?” Energy Institute Blog, UC Berkeley, August 24, 2026.

**Ο ΔΕΔΔΗΕ ισχυρίζεται ότι το ποσοστό αυτό στην Ελλάδα είναι 97%. Αφήνω στον αναγνώστη να κρίνει ποιόν πιστεύει - τους αμερικανούς ή τον ΔΕΔΔΗΕ; Σε κάθε περίπτωση αυτό ενισχύει τα επιχειρήματα του σημειώματος.

Αυγουστιάτικες Εντολές της ΡΑΑΕΥ στον Εντολοδόχο ΔΕΔΔΗΕ

Μέσα στην Αυγουστιάτικη σιέστα και τις πυρκαγιές που προκαλούν τα αργοπορημένα μελτέμια τροφοδοτώντας τα ΜΜΕ με ειδήσεις επί 24ώρου βάσεως, φαίνεται ότι γίνονται οι πιο παραγωγικές συμφωνίες (deals). Δύο αξιοσημείωτες ειδήσεις που αφορούν τον εντολέα (ΡΑΑΕΥ) και τον εντολοδόχο (ΔΕΔΔΗΕ) συνέπεσαν την  ίδια ημέρα. 

Η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε, με κάποια καθυστέρηση, το Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου (ΣΑΔ) του ΔΕΔΔΗΕ για την περίοδο 2026-2030. Απο τα 6 δισεκατομμύρια που ζητούσε ο ΔΕΔΔΗΕ, η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε "μόνο" τα 5. Δηλαδή ο ΔΕΔΔΗΕ θα δαπανήσει για επενδύσεις ένα ποσό λίγο κάτω απο το ένα δισεκατομμύριο κάθε χρόνο. Αυξάνοντας την περιουσιακή του βάση (RAB-Regulated Asset Base) επι της οποίας αμείβεται με ένα σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου λίγο κάτω απο το 8% (ετησίως).

Την ίδια ημέρα, δημοσιεύτηκε η είδηση ότι η ΡΑΑΕΥ σκέφτεται να απαιτήσει απο τον ΔΕΔΔΗΕ την υπογείωση όλων των αγωγών που συνδέουν το δίκτυο με ΑΠΕ εγκατεστημένες σε δασικές εκτάσεις. Επειδή ακόμα το σκέφτεται, υποθέτει εύλογα κανείς ότι η σκέψη δεν υπήρχε όταν ενέκρινε το ΣΑΔ του ΔΕΔΔΗΕ. Θα χρειασθεί λοιπόν μια αναθεώρηση της οποίας το ύψος ελπίζω να συμπεριλαμβάνεται στην τελική εισήγηση της ΡΑΑΕΥ για την υπογείωση. Δεν θα είναι έκπληξη αν το ποσό καλύπτει μεγάλο μέρος της διαφοράς ανάμεσα στο αρχικό αίτημα του ΔΕΔΔΗΕ και το ποσό που μόλις εγκρίθηκε για το ΣΑΔ.

Υπάρχει ακόμα μα αυγουστιάτικη εξέλιξη, που δεν είναι όμως "φρέσκια" είδηση - την γνωρίζουμε εδώ και μήνες. Απο 1η Αυγούστου οι χρεώσεις δικτύου διανομής αυξάνονται πάλι. Συνολικά τα τελευταία 7 χρόνια έχουν διπλασιαστεί σε ονομαστικές τιμές ενώ την ίδια περίοδο το ρεύμα συνολικά αυξήθηκε "μόνο" κατά 48% και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή κατά 20% περίπου. Μήπως οι δυο σημερινές ειδήσεις έχουν σχέση με την εξέλιξη αυτή;

Υπάρχει πρόβλημα και μάλιστα σημαντικό. Τόσο σημαντικό που θα μπορούσε να γίνει αφορμή "δομικών" μεταρυθμίσεων - αυτών που αρέσει να υπόσχονται οι πολιτικοί μας. Και είναι σημαντικό γιατί ο ΔΕΔΔΗΕ μόνος του είναι ίσως ο μεγαλύτερος επενδυτής της χώρας. Καλό είναι συνεπώς να εξασφαλίζουμε ότι οι πόροι που του διαθέτουμε μέσω των λογαριασμών μας πιάνουν τόπο.

Μπορούμε πάντως να παρηγορηθούμε απο το γεγονός ότι το πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ "εντολέα" και "εντολοδόχου" δεν είναι ελληνικό. Άλλωστε οι λέξεις είναι μετάφραση (με την βοήθεια της ΤΝ) της φράσης "Principal Agent Problem".  Που δεν είναι τίποτα περισσότερο απο το πρόβλημα ενός "Κυρίου" (Principal) - ιδιοκτήτη ενός "έργου" να εξασφαλίσει ότι ο "Εργολάβος" (Agent) που προσλαμβάνει για να εκτελέσει το έργο ενεργεί σύμφωνα με τα δικά του αποκλειστικά συμφέροντα. Ή, για να το πούμε διαφορετικά, το πρόβλημα είναι να σχεδιαστεί ένα συμβόλαιο που να δίνει στα δυο μέρη τέτοια κίνητρα και αντικίνητρα ώστε και οι δύο να υπηρετήσουν το κοινά συμφωνημένο και όχι το ατομικό συμφέρον τους.

Θεμελιώδης αιτία του προβλήματος είναι η "ασυμμετρία στην πληροφόρηση". Ο Εντολέας ξέρει τι θέλει αλλά δεν ξέρει πως να το κάνει - για αυτό προσλαμβάνει τον Εργολάβο. Αυτός υποτίθεται ότι ξέρει. Θα κάνει όμως την δουλειά στο χαμηλότερο δυνατό κόστος και την απαιτούμενη ποιότητα για τον εντολέα; Όσο και να ακούγεται περίεργο, στην περίπτωση του Δικτύου Διανομής Ρεύματος ο Εντολέας είναι η ΡΑΑΕΥ - εκπροσωπώντας το καταναλωτικό κοινό (ή αλλιώς το "Δημόσιο Συμφέρον") και ο εντολοδόχος είνα ο ΔΕΔΔΗΕ. 

Να σημειωθεί ότι το πρόβλημα παραμένει ακόμα και αν ο εντολοδόχος είναι πλήρως κρατικοποιημένος. Στη πράξη γίνεται ακόμα χειρότερο, γιατί προκαλεί σε εντονότερη μορφή το πρόβλημα της κοινωνικής σχιζοφρένειας.  Που εμφανίζεται όταν ο εντολέας και ο εργολάβος είναι πρακτικά το ίδιο Πρόσωπο. (πολιτικοί που υπόσχονται κρατικοποιήσεις και είναι συγχρόνως "πανεπιστημιακοί', φοβάμαι ότι υποφέρουν από την ασθένεια αυτή που στην πολιτική ορολογία αναφέρεται και ως λαικισμός). 

Πως αντιμετωπίζουμε στην χώρα μας το πρόβλημα του εντολέα - εντολοδόχου; Με την χειρότερο δυνατό τρόπο. Η ΡΑΑΕΥ δεν διατυπώνει καν στόχους για τον εντολοδόχο. Και ο εντολοδόχος στις εισηγήσεις του δεν αισθάνεται την ανάγκη να δικαιολογήσει τις δαπάνες του με βάση (κοινωνικούς) στόχους - λογικά γιατί δεν έχουν τεθεί. Εντυπωσιακό στοιχείο - λεπτομέρια μεν αλλά διαφωτιστική: Στα κείμενα του ΔΕΕΔΗΕ δεν εμφανίζονται καν οι δυο βασικοί δείκτες ασφάλειας τροφοδοσίας που μετρούν την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του δικτύου. Οι δείκτες συχνότητας  και διάρκειας διακοπών τροφοδοσίας (Η ΡΑΑΕΥ φαίνεται ότι τους ζητάει τώρα για την επόμενη πενταετία μετά το 2030).

Η διαδικασία έτσι όπως διεξάγεται σήμερα, μοιάζει με ένα (γνωστό τόσο στην θεωρία όσο και την πρακτική της διοίκησης μεγάλων  επιχειρήσεων) παιχνίδι προσχηματικής διαπραγμάτευσης στο οποίο ο εργολάβος δίνει μια αυξημένη προσφορά αναμένοντας ότι ο κύριος του έργου θα ζητήσει έκπτωση - που θα μειώνει τα έσοδα του εργολάβου στον αρχικό του στόχο. Προφανώς στον βαθμό που ο εντολέας και ο εντολοδόχος ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από το ίδιο Πρόσωπο, αυτό είναι ευκολότερο.

Πως θα μπορούσαμε να βελτιώσουμε την σημερινή διαδικασία; Ίσως αντιγράφοντας πετυχημένες πρακτικές απο άλλες χώρες (ή αποφεύγοντας τα λάθη τους). Αυτό δεν είναι εύκολο, δεδομένου ότι η Ελλάδα διαφέρει ως προς την κυριαρχία του κράτους στην ιδιοκτησία των εμπλεκομένων επιχειρήσεων. Θα έπρεπε πρώτα να ιδιωτικοποιηθεί πλήρως η ΔΕΗ και να διαχωρισθεί ιδιοκτησιακά απο τον ΔΕΔΔΗΕ. Απο το σημείο αυτό και μετά θα ήταν θεωρητικά δυνατό να αξιοποιηθεί η διεθνής εμπειρία, η οποία είναι όμως και αυτή φτωχή. Το ελληνικό κράτος θα πρέπει να κάνει ένα "θαύμα". Να πρωτοτυπήσει διεθνώς. 

Σε προηγούμενα σημειώματα (εδώ, εδώ, εδώ), έχω παρουσιάσει ορισμένες ριζοσπαστικές προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Δεν θα τις επαναλάβω εδώ - όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να ανατρέξει σ΄αυτές. Παρατηρήσεις είναι πάντα ευπρόσδεκτες.  Έχω την εντύπωση ότι καμία δεν είναι εφαρμόσιμη αν το πρόβλημα δεν αναγνωρισθεί απο το πολιτικό σύστημα ως ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της χώρας. Ίσως όταν το υποζύγιο αρχίσει να κλωτσάει.

Διαβάζοντας τα Λογιστικά Διαχωρισμένα Αποτελέσματα της ΔΕΗ (στην Προμήθεια)

Σε προηγούμενο (πρόσφατο) σημείωμα πρότεινα να επιβληθεί στους Παρόχους ηλεκτρισμού (και φυσικού αερίου) η υποχρέωση να δημοσιεύουν τις οικονομικές τους καταστάσεις και συγκεκριμένα τα αποτελέσματα της δραστηριότητάς τους στην Προμήθεια. Με βάση τυποποιημένες προδιαγραφές από την ΡΑΑΕΥ. Το ερέθισμα ήταν η ανάλογη υποχρέωση των ομοειδών Βρετανικών επιχειρήσεων υπό την καθοδήγηση του Ofgem. Αυτό οδήγησε την περιέργειά μου στο επόμενο λογικό βήμα. Η ΔΕΗ είναι υποχρεωμένη να δημοσιεύει λογιστικά διαχωρισμένες καταστάσεις για τον κλάδο της προμήθειας. Ας ρίξουμε μια ματιά να δούμε τι πληροφορίες θα μπορούσαμε να αντλήσουμε από αυτές. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα για τα έτη 2022 έως 2025.

Η πρώτη εντύπωση είναι μια έντονη  μεταβλητότητα - ειδικά στο μικτό περιθώριο. Το οποίο μέσα στην τετραετία κυμαίνεται από 5,3 έως 14,5%. Το σημαντικότερο πρόβλημα όμως εστιάζεται στο 2024. Την χρονιά αυτή η ΔΕΗ εμφανίζει ζημιές στην Προμήθεια και το χαμηλότερο μικτό περιθώριο της περιόδου. Αυτό, σε ένα ρυθμιστικό περιβάλλον που λειτουργεί με στοιχειώδη επάρκεια, θα χτυπούσε καμπανάκι. Ο δεσπόζων Πάροχος πουλάει στο κόστος; Αυτό εκ πρώτης όψεως (prima facie) είναι ισχυρή ένδειξη ανωμαλίας στην λειτουργία της αγοράς. Προσωπικά δεν άκουσα κανένα καμπανάκι - ούτε καν ψίθυρο.

Την ακριβώς αντίθετη εντύπωση δημιουργούν τα χρόνια της κρίσης 2022 και 2023. Η κερδοφορία της Προμήθειας της ΔΕΗ στην περίοδο αυτή είναι εντυπωσιακή - ειδικά το 2023. Την χρονιά που πετυχαίνει την υψηλότερη κερδοφορία της περιόδου. Η οποία, γιγαντώνεται εάν αφαιρεθεί (όπως πρέπει) από τις δαπάνες το ποσό των 200 εκατομμυρίων ευρώ της έκτακτης φορολογίας των "υπερκερδών". Το 2023 η ΔΕΗ "'έβγαλε πολλά λεφτά" (πράγμα που αποτελεί έμμεση δικαίωση της έκτακτης φορολόγησης!).

Γιατί αυτές οι διαφορές μεταξύ των δυο περιόδων; Μια προφανής αιτία είναι ότι στην διάρκεια του 2022 και του 2023 υπήρχε κρίση. Το κράτος επιδοτούσε τους καταναλωτές και οι προμηθευτές περνούσαν με ευκολία τις τεράστιες αυξήσεις στο κόστος του καυσίμου στην λιανική. Δεδομένου άλλωστε ότι το κράτος είχε καθιερώσει υποχρεωτικά τα μεταβλητά τιμολόγια, πράγμα που μείωνε για όλους τους Προμηθευτές τον κίνδυνο της μεταβλητότητας της τιμής. Πιθανότατα όλοι οι Προμηθευτές επωφελήθηκαν και όχι μόνο η ΔΕΗ. Έχω την άποψη ότι, όποιος προμηθευτής δεν "έβγαλε πολλά λεφτά" αυτά τα δύο χρόνια, δεν έχει θέση στην αγορά.

Το 2024, η χρονιά όπου η ΔΕΗ είχε ζημίες στην Προμήθεια, ήταν η πρώτη χρονιά που λειτούργησε στοιχειωδώς η αγορά με την προσφορά ανταγωνιστικών σταθερών τιμολογίων που επετράπη από 1/1/24 από το κράτος. Η απάντηση της ΔΕΗ, όπως δείχνουν οι αριθμοί, ήταν να πουλάει στο κόστος  ή λίγο πιο κάτω, στην προσπάθειά της να προστατεύσει το μερίδιο αγοράς της - πράγμα που πέτυχε. Αυτός είναι ο ορισμός του "στραγγαλισμού του περιθωρίου" του ανταγωνισμού (margin squeeze) και θα έπρεπε υπό κανονικές συνθήκες να προκαλέσει την προσοχή των αρμοδίων κρατικών αρχών (το "καμπανάκι" που προαναφέρθηκε!). Δεν την προκάλεσε από ότι είμαι σε θέση να γνωρίζω.

Πέραν των παραπάνω παρατηρήσεων, που αφορούν κυρίως θέματα ανταγωνισμού, στον αναγνώστη των στοιχείων της ΔΕΗ δημιουργούνται ορισμένες πρόσθετες απορίες.

• Το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του καυσίμου στον συνολικό κύκλο εργασιών της προμήθειας. Που κυμαίνεται από το 80% το 2020 έως το 65% τα υπόλοιπα έτη. Το αντίστοιχο ποσοστό των βρετανικών εταιρειών είναι κοντά στο 45% - διαχρονικά. Η διαφορά είναι αρκετά μεγάλη ώστε να γίνει αντικείμενο έρευνας, δεδομένου του ότι η καθετοποιημένη ΔΕΗ έχει πιθανόν την δυνατότητα στο όνομα της αντιστάθμισης να διανέμει το κόστος ανάμεσα στις δραστηριότητές της κατά το δοκούν. 
• Σε κάθε περίπτωση το κόστος του καυσίμου σε απόλυτους αριθμούς με βάση τα λογιστικά στοιχεία είναι πολύ υψηλότερο από το μέσο κόστος της χονδρικής σε όλη της περίοδο 2022- 2025. Παράδειγμα το 2025 που, όπως υπολογίζεται από την λογιστικά διαχωρισμένη κατάσταση αποτελεσμάτων της ΔΕΗ είναι στα 168 ευρώ την στιγμή που ο υπολογισμός με βάση τα στοιχεία της χονδρικής δεν υπερβαίνει τα 145 ευρώ (για την χαμηλή τάση περιλαμβανομένων  των απωλειών στο δίκτυο Διανομής)
• Οι ενδείξεις "δημιουργικής λογιστικής" ενισχύονται με τις διαφορές στον καταλογισμό/ επιμερισμό στην προμήθεια του κόστους της κεντρικής διοίκησης. Για λόγους που, κατά την άποψή μου καλό είναι να διευκρινιστούν, το ποσό που καταλογίζεται αυξάνεται κάθε χρόνο  μέσα στην περίοδο και από 46 εκατομμύρια το 2022 φθάνει τα 165 το 2025. 
• Μια εξέλιξη που φαίνεται εύλογη είναι η σημαντική αύξηση μέσα την περίοδο των τελών μεταφοράς και διανομής (από 560 εκατομμύρια το 2022 σε 860 το 2025). Πράγματι το κόστος αυτό έχει εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια. Με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται η λειτουργία Προμήθειας της ΔΕΗ αλλά να βελτιώνονται θεαματικά τα αποτελέσματα της Διανομής δηλαδή του ΔΕΔΔΗΕ. Ο τελευταίος βέβαια ανταποδίδει την καλοσύνη μοιράζοντας μέρισμα στον ιδιοκτήτη του (κατά 50%) - την ΔΕΗ (η οποία το πανηγυρίζει δημοσίως!)

Η ανάλυση στο παρόν σημείωμα είναι βασισμένη στις επίσημες αναφορές των λογιστικά διαχωρισμένων αποτελεσμάτων της ΔΕΗ όπως είναι αναρτημένες στην ιστοσελίδα της (η αγγλική γλώσσα οφείλεται στο ότι έκανα προσπάθεια να τα προσαρμόσω στην βρετανική ταξινόμηση). Η ερμηνεία και οι παρατηρήσεις αποτελούν μια προκαταρκτική ημιερασιτεχνική προσέγγιση η οποία είναι ένα μικρό πρώτο βήμα* της προσπάθειας που θα πρέπει να καταβάλει η ΡΑΑΕΥ αν αποφασισθεί να υιοθετήσει την πρότασή μου να επιβάλει την δημοσίευση των αποτελεσμάτων των παρόχων με τυποποιημένο τρόπο μιμούμενη τους Βρετανούς. Αλλά "κάθε Μεγάλη Πορεία ξεκινά με ένα πρώτο βήμα" - έτσι δεν είπε ο Μεγάλος Τιμονιέρης;

* Απευθύνω πρόσκληση σε οποιονδήποτε μπορεί να βελτιώσει το σημείωμα, υποδεικνύοντας λάθη και παρερμηνείες, προτείνοντας βελτιώσεις και παρέχοντας πρόσθετες πληροφορίες. Με μεγάλη χαρά θα υποδεχθώ πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος ώστε να αξιοποιηθεί η υπάρχουσα νομοθεσία για το κοινό καλό (δεν διαθέτω την δυνατότητα αμοιβής).

Η Αλβανία του Εμβέρ Χότζα και ο ΔΕΔΔΗΕ

Ένα ανυπόγραφο άρθρο στον ειδικό Τύπο, αναμεταδίδοντας τις ανώνυμες ("στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ") απόψεις του Πίθου των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος, του ΔΕΔΔΗΕ, σχετικά με τις πυρκαγιές, μου προκάλεσε την έντονη νοσταλγία για τα προεφηβικά μου χρόνια. Όταν, ζώντας στα Γιάννενα, συντόνιζα στα βραχέα το νέο μου παιχνίδι - ένα ραδιοφωνάκι - στον σταθμό των Τιράνων. Μια σοβαρή μονότονη γυναικεία φωνή με νανούριζε με τα τελευταία επιτεύγματα της αλβανικής οικονομίας. Τόση η παραγωγή βαμβακιού, τόση η παραγωγή σταριού και πάντα πάνω από το πεντάχρονο πλάνο (την εποχή εκείνη, αν θυμάμαι καλά, η Αλβανία ήταν ακόμα υπό σταλινική επιρροή). 

Έτσι και ο ΔΕΔΔΗΕ. Ως έμμεση απάντηση στις κατηγορίες για έλλειψη καλής διαχείρισης του δικτύου η απάντηση είναι: Τόση υπογειοποίηση του δικτύου, τόσα κλαδέματα και πάντως περισσότερα από ποτέ (ή περισσότερα από όσα όταν ήταν άλλοι στο γκουβέρνο). Και βέβαια τόση αύξηση των επενδύσεων στο δίκτυο (που μεταφράζονται σε διπλάσιες  χρεώσεις δικτύου για τους καταναλωτές τα τελευταία 7 χρόνια).

Τόσο το καθεστώς του Εμβέρ Χότζα όσο και ο ΔΕΔΔΗΕ αδιαφορούν για το σημαντικότερο - τα αποτελέσματα των επιτευγμάτων τους για την κοινωνία. Να δώσουμε ένα ελαφρυντικό στον ΔΕΔΔΗΕ - τουλάχιστον αυτός παραδέχεται την εκρηκτική αύξηση των επενδύσεών του αποσιωπώντας βέβαια εντέχνως το  κόστος τους για τους καταναλωτές. Αλλά, όπως και ο Εμβέρ Χότζα, ο ΔΕΕΔΗΕ αποφεύγει να μας ενημερώσει για τα αποτελέσματα. Πόσες πυρκαγιές τότε; Πόσες τώρα; Λιγότερες ή περισσότερες; Να πληρώσουμε αλλά πως εξασφαλίζουμε ότι τα χρήματα πιάνουν τόπο; Όπως ο Εμβέρ Χότζα τότε, έτσι και ο ΔΕΔΔΗΕ τώρα, δεν βλέπουν τον λόγο να μας διαφωτίσουν.

Σε μια αυταρχική οικονομία κεντρικού σχεδιασμού το ερώτημα δεν τίθεται καν. Οι σχεδιαστές ξέρουν καλύτερα από το πόπολο τι είναι καλό γι' αυτό. Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομία αντίθετα, μετρά το αποτέλεσμα σε σχέση με τις θυσίες στις οποίες υποβάλλονται οι πολίτες. Αντί όμως να ενημερώσει τον λαό για τις επιλογές και τα αποτελέσματά τους, με την επικοινωνιακή του πολιτική (μέσω δημοσιευμάτων που μοιάζουν περισσότερο με κομματικά δελτία τύπου), ο ΔΕΔΔΗΕ λαϊκίζει με τον χειρότερο τρόπο. Δημιουργώντας προβλήματα : 

• Περηφανεύεται για την υπογειοποίηση που (τα στελέχη του γνωρίζουν πολύ καλά ότι) είναι ο ακριβότερος τρόπος για να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος πυρκαγιών από το δίκτυο. Δίνει αφορμή ("πάσα" σε λαϊκιστές πολιτικούς) στην δημιουργία ενός φαύλου κύκλου με τον οποίο το φόβητρο των πυρκαγιών εκτινάσσει ακόμα περισσότερο την δαπάνη του δικτύου. Με μόνους ωφελημένους τους επενδυτές στον ΔΕΔΔΗΕ που απολαμβάνουν αποδόσεις σε επίπεδο πανευρωπαϊκού ρεκόρ της τάξεως του 8% (μέση σταθμική) στα κεφάλαιά τους (που θα επενδυθούν στην υπογειοποίηση...)
• Λέει την μισή αλήθεια για τις επενδύσεις, οι οποίες σε ποσοστό 50% (όπως ο ίδιος παραδέχεται) δεν αφορούν την προστασία από πυρκαγιές αλλά την ενσωμάτωση των ΑΠΕ. Για τις οποίες υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι, χωρίς κατ' ανάγκη να υπάρχει πρόθεση από τους εμπλεκόμενους, όχι μόνο δεν μειώνουν αλλά πιθανόν αυξάνουν τον κίνδυνο ανάφλεξης πυρκαγιών.

Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα των πυρκαγιών είναι ζήτημα δημόσιων επιλογών και η ενημέρωση των πολιτών δεν μπορεί να αφήνεται στους κατά τεκμήριο πιθανούς υπεύθυνους - οι οποίοι γίνονται έτσι κριτές των δικών τους πράξεων ή παραλείψεων. Αρμόδιος να σχεδιάσει και να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των δράσεων για τις πυρκαγιές είναι το κράτος. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ). Αυτή περιμένουμε να μας ενημερώσει για το αν η δαπάνη του ΔΕΔΔΗΕ για την προστασία από πυρκαγιές είναι αποτελεσματική. Και όχι πόσο μας στοίχισε. Αυτό το ξέρουμε. Δώσαμε! 

Να Δημοσιεύονται οι Οικονομικές Καταστάσεις των Παρόχων!

Ιδού μια καλή ιδέα για μια μεταρρύθμιση που θα βοηθήσει να χυθεί άπλετο φως στην λειτουργία της αγοράς ρεύματος και φυσικού αερίου στην χώρα. Μιμούμενοι τους Βρετανούς, να  υποχρεώσουμε (μέσω τροποποίησης της άδειας λειτουργίας τους) όλους τους Προμηθευτές και Παραγωγούς να υποβάλουν με ετήσιες τυποποιημένες αναφορές συγκεντρωτικά στοιχεία για τα αποτελέσματα χρήσεως της χρονιάς. "Όλοι έχουν δικαίωμα της δικής τους άποψης αλλά όχι των δικών τους δεδομένων"*. Με την μεταρρύθμιση αυτή, πριν αρχίσουμε τον "διάλογο" για τα κακώς κείμενα, εξασφαλίζουμε ότι τουλάχιστον έχουμε κοινά δεδομένα.  

Στον Πίνακα παρακάτω παρουσιάζονται (ομαδοποιημένα από τον γράφοντα) τα σχετικά στοιχεία για τις έξη μεγαλύτερους προμηθευτές στην Μ. Βρετανία που συνολικά κατέχουν το 90% της αγοράς προμήθειας. 'Oπως τα ζητάει ο Ofgem υπό τον γενικό τίτλο Consolidated Segmental Statements (CSS). Το Consolidated πιθανόν γιατί γίνεται ενοποίηση θυγατρικών κλπ., το Segmental γιατί απαιτείται διαχωρισμός αποτελεσμάτων τόσο μεταξύ ρεύματος και φυσικού αερίου όσο και μεταξύ οικιακών  και μη οικιακών πελατών (στα παρακάτω Πίνακα παρουσιάζονται μόνο τα στοιχεία για το ρεύμα και τους οικιακούς πελάτες - domestic).

Πόσο εύκολο είναι να εφαρμοστεί κάτι ανάλογο στην Ελλάδα; Θα έλεγε κανείς ότι είναι απλό: Να επεκταθεί σε όλους τους παρόχους και παραγωγούς η υποχρέωση της ΔΕΗ να παρουσιάζει λογιστικά διαχωρισμένα τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων τους**. Αυτό θα σήμαινε ότι α) όλοι οι καθετοποιημένοι θα έπρεπε να διαχωρίσουν (τουλάχιστον λογιστικά) την παραγωγή από την προμήθεια και β) ότι οι σχετικές καταστάσεις αποτελεσμάτων θα τυποποιούνταν με βάση οδηγίες της ΡΑΑΕΥ. Με βάση την εμπειρία στον κλάδο εδώ και δεκαπέντε χρόνια, αμφιβάλω για το αν οι εναλλακτικοί Πάροχοι θα ενθουσιαστούν με την ιδέα. Αλλά μεταρρυθμίσεις (και ομελέτες) χωρίς να σπάσουν αυγά δεν γίνονται, έτσι δεν είναι;

Μια πρόσθετη παρατήρηση με τις απαραίτητες επιφυλάξεις. Τα βρετανικά στοιχεία εμφανίζουν ένα μέσο (σταθμισμένο με τα μερίδια αγοράς) μικτό περιθώριο της τάξεως του 15% και ένα περιθώριο κέρδους προ φόρων και τόκων στο 3,8%. Το 14,5% του μέσου σταθμισμένου μικτού περιθωρίου δεν διαφέρει πολύ από το 14-15% που υπολογίζει το allazorevma,gr για τα τελευταία δυο χρόνια στην ελληνική αγορά (που όμως το πρώτο εξάμηνο του '26 έχει εκτιναχθεί πάνω από το 20%). 

Οι επιφυλάξεις: Συγκρίνουμε ιστορικά στοιχεία (του 2024 και του 23 για την Μ Βρετανία) με πιο πρόσφατα ελληνικά, αλλά κυρίως συγκρίνουμε απολογιστικά βρετανικά στοιχεία με υπολογισμούς τυποποιημένου (standard) κόστους με βάση δημόσια διαθέσιμα στοιχεία τιμών στην Ελλάδα.  Εδώ θα έρθει η ΡΑΑΕΥ με την μεταρρυθμιστική έφεση που την διακρίνει να εξασφαλίσει ότι η σύγκριση θα είναι καλύτερα τεκμηριωμένη. Οπότε να αρχίσουμε πάλι όλοι να φωνάζουμε "καρτέλ", "υπερκέρδη" και όλα τα συναφή. Σε νέα, πιο αξιόπιστη, βάση όμως.  

* Partick Moynihan, Αμερικανός γερουσιαστής 

**Θα χρειαστεί βέβαια τροποποίηση και "εμπλουτισμός" της μεθοδολογίας που προβλέπει η ΡΑΑΕΥ για τον λογιστικό διαχωρισμό της ΔΕΗ σήμερα.

Τα Αυτογκόλ των Καταναλωτών στο Ρεύμα!

Έξυπνος, δραστήριος, νοικοκύρης, επιχειρηματίας της εστίασης. Κάτι δεν πάει όμως καλά με το ρεύμα. Για δείτε το βρε παιδιά! (Τα "παιδιά" είναι το allazorevma.gr). Τίποτα δεν πάει καλά. Ο Πάροχός του εδώ και μήνες τον έχει περάσει - με την λήξη του προηγούμενου κίτρινου -   στο ακριβότερο πράσινο τιμολόγιο της αγοράς (τον ειδοποίησε; δεν θυμάται). Από τότε, φουσκωμένοι λογαριασμοί μένουν απλήρωτοι ή πληρώνονται εκπρόθεσμα και έτσι έχει χάσει και την έκπτωση συνέπειας. Αν συνεχίσει έτσι, η δαπάνη του για ρεύμα θα είναι κατά 30% υψηλότερη από το "κανονικό" - αυτό που θα πλήρωνε αν πρόσεχε λιγάκι.

Ιδιοκτήτης πρότυπου καταστήματος λιανικής, γνώστης και λάτρης της τεχνολογίας, όχι μόνο είναι απόλυτα ευχαριστημένος με τον Πάροχό του αλλά είναι σίγουρος ότι πληρώνει το φθηνότερο τιμολόγιο της αγοράς.  Πριν μερικούς μήνες, ένας "σύμβουλος ενέργειας" τον έπεισε να τερματίσει πρόωρα το σταθερό του τιμολόγιο - πληρώνοντας την ποινή αποχώρησης - και να μεταφερθεί σε ένα "φθηνότερο" κίτρινο. Τα "παιδιά" του allazorevma.gr μόλις είδαν τους λογαριασμούς του έφριξαν. Στο νέο κίτρινο τιμολόγιο πληρώνει ήδη περισσότερα από ότι θα πλήρωνε αν άφηνε το σταθερό του να λήξει και επέλεγε ένα νέο - έστω και λίγο ακριβότερο - σταθερό. Και αν μείνει τους επόμενους μήνες στο κίτρινο, προβλέπονται ακόμα πιο δυσάρεστες εκπλήξεις.

Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας που διεξάγει αυτό τον καιρό το allazorevma.gr ανάμεσα στις μικρές επιχειρήσεις - δηλαδή αυτές που καταναλώνουν πάνω από 30 - 40 μεγαβατώρες τον χρόνο και δαπανούν πάνω από 8-10.000 ευρώ για το ρεύμα, είναι εντυπωσιακά. Οι μισές από τις επιχειρήσεις αυτές στο δείγμα μας μέχρι σήμερα έχουν σημαντικά προβλήματα "νοικοκυρέματος" στην διαχείριση της δαπάνης για ρεύμα. 

"Νοικοκύρεμα" είναι οι μικρές επιχειρήσεις να μπορούν να απαντούν στα βασικά ερωτήματα :

• Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε τον λογαριασμό μας σωστά; Μας χρεώνει ο Πάροχός μας σύμφωνα με την σύμβαση (και τον Νόμο);
• Πως πάει η κατανάλωσή μας - μήπως "καίμε" παραπάνω από ότι χρειάζεται (ή έχουμε προϋπολογίσει); Τι μας περιμένει του χρόνου;
• Πόσο πληρώνουμε την κιλοβατώρα - υπάρχει κάτι καλύτερο στην αγορά;
• Μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα - χωρίς μεγάλο κόστος - για να μειώσουμε την δαπάνη για ρεύμα;

Το allazorevma,gr, με την υπερδεκαετή εμπειρία της ομάδας του στο ρεύμα βοηθάει τις μικρές επιχειρήσεις να γνωρίζουν τις απαντήσεις. Με αντικειμενικότητα ανεξαρτησία και αξιοπιστία. 

Δείκτης Τιμών Ιουλίου: Νηνεμία αλλά η ΔΕΗ Αντεπιτίθεται!

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Ιούλιο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Ιούλιο παρέμεινε πρακτικά σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Ιουνίου '26. Από 256,21 πήγε στα 255,14 ευρώ την μεγαβατώρα (-0,4%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Ιουλίου '26 έμειναν σταθερές σε 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα. Αύξηση αναμένεται από την 1η Αύγουστου όταν θα εφαρμοστούν οι νέες χρεώσεις δικτύου διανομής.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έμεινε πρακτικά σταθερός στα 158,75 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 159,26 τον Ιούνιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Ιούλιο σε μέσο όρο ήταν στα 168,93 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένες ελαφριά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (171,09 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ παρέμειναν στα 153,20 ευρώ την μεγαβατώρα σε σχέση με τον Ιούνιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Ιούλιο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά (+13,2 %) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές. Αντίθετα ορισμένοι, όπως η Volton,  βελτίωσαν τις σταθερές προσφορές τους  Η ΔΕΗ κράτησε τις τιμές της σταθερές σε σχέση με του προηγούμενο μήνα. Το μερίδιο της ΔΕΗ αυξήθηκε για δεύτερο συνεχή μήνα σημαντικά σε κιλοβατώρες (όπως αυτό αναφέρεται στις δημοσιεύσεις των στοιχείων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) - κατά περίπου 2%. Όλοι οι εναλλακτικοί Πάροχοι έχασαν μερίδιο αγοράς τον Ιούλιο. Το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ τον Ιούλιο του '26 (64,68%) "γύρισε" πίσω σχεδόν 2 χρόνια. Τελευταία φορά που η ΔΕΗ είχε μεγαλύτερο μερίδιο  (64,91%) ήταν τον Σεπτέμβριο του '24.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Ιούλιο του 2026 αυξήθηκε ελαφρά στα 286,82 ευρώ την μεγαβατώρα (+1%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 32 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.076 ευρώ - δηλαδή περίπου 170 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (906 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Η Πολιτική της Ευρώπης για το Κλίμα Χρειάζεται Ριζική Αναθεώρηση

Είναι προφανές σε όλους, έστω και αν κανένα στόμα δεν το' βρε και δεν το΄ πε ακόμα τόσο φωναχτά, ότι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα είναι ένα καταστροφικό, τεραστίων διαστάσεων μπάχαλο. Τα παζάρια μεταξύ των χωρών μελών, υπό το βάρος των πιέσεων που ασκούνται κυρίως από τους πολιτικά ισχυρότερους, δηλαδή τις μεγάλες επιχειρήσεις, μοιάζουν με μπαλώματα στο αερόστατο λίγο πριν πιάσει φωτιά. Πριν αρχίσουν δηλαδή να διαμαρτύρονται και οι απλοί υπήκοοι με αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρά εκλογικά "ατυχήματα". 

Το πρόβλημα πρέπει να τεθεί από την αρχή. Το πρώτο ερώτημα είναι θεμελιώδες: Γιατί χρειάζεται μια κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα; Γιατί δεν αφήνεται το ζήτημα σε κάθε χώρα ξεχωριστά; Το επόμενο ερώτημα, με την υπόθεση ότι οι χώρες μέλη αποφασίζουν (για κάποιους λόγους) να συνεχίσουν να δρουν συλλογικά, είναι: Ποιες πολιτικές πρέπει αλλάξουν και γιατί;

Σχετικά με το πρώτο ερώτημα: Η "ισχύς εν τη ενώσει" θα πει κανείς. Το κλίμα είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα και η συμμετοχή στην αντιμετώπισή του ως ομάδα κρατών είναι πιο αποτελεσματική. Ποιος πείθεται από το επιχείρημα αυτό όταν στο σύνολό τους τα κράτη μέλη εκπέμπουν κάθε χρόνο λιγότερο από το 9% του CO2 - ποσοστό που βαίνει μειούμενο εδώ και δεκαετίες; Που ακόμα και σωρευτικά από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης έχουν εκπέμψει λιγότερο από όσο η Κίνα τα τελευταία 20-30 χρόνια; Γιατί έχουν οι αμερικανικές πολιτείες μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην κλιματική τους πολιτική από τις χώρες μέλη της ΕΕ; Πως δικαιολογούνται ίδιοι κανόνες και στόχοι για όλες τις χώρες ακόμα και για αυτές που έχουν εισόδημα πολύ χαμηλότερο του μέσου ευρωπαϊκού όρου (και των οποίων η συμμετοχή στην συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα - που είναι το μοναδικό μέτρο ευθύνης για το φαινόμενο - είναι αμελητέα;)

Ο γράφων δεν είμαι σε θέση να ανακαλύψω λόγους για μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα - ειδικότερα όσον αφορά τα συμφέροντα της χώρας της οποίας είμαι πολίτης. Αν υποτεθεί όμως ότι αυτή είναι μια ομόφωνη απόφαση που πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη, τότε από το σημείο που ελήφθη και μετά θα πρέπει να υπάρχει μια λογική συνέπεια. Συνοπτικά μια καταγραφή ενός νέου ευρωπαϊκού σχεδίου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που έχει κατά την άποψή μου αυτή την λογική συνέπεια, ακολουθεί παρακάτω :

Η καλύτερη μέθοδος για να αντιμετωπισθεί η "εξωτερικότητα" που υποτίθεται ότι δημιουργεί η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα είναι ένας φόρος άνθρακα. Όλες οι χώρες συμφωνούν να επιβάλουν ένα τέτοιο φόρο του οποίου το ύψος θα αποφασίζεται με βάση επιστημονικές παρατηρήσεις και όχι πολιτικές διαδικασίες. Δεν πρέπει να είναι δύσκολο δεδομένου ότι ο φόρος άνθρακα είναι σχεδόν πλήρες υποκατάστατο του υπάρχοντος συστήματος cap and trade, του ETS. Οι στόχοι εκπομπών καταργούνται. Στον φόρο, που υποκαθιστά - και συμπληρώνει -το ΕTS θα υπάγονται εκτός από την βιομηχανία και την παραγωγή ενέργειας οι μεταφορές, το κτίρια και ο αγροτικός τομέας. 

Ο φόρος άνθρακα θα πρέπει να συνδυασθεί άμεσα με ένα γενικευμένο Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) που θα αντισταθμίζει τον φόρο στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές με χώρες που δεν επιβάλουν ανάλογο φόρο. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα ότι το κόστος αγοράς δικαιωμάτων μόνο στην Ευρώπη (και του Φόρου Άνθρακα σε επόμενη φάση) δεν μειώνει τις εκπομπές στην πραγματικότητα αλλά απλώς τις μεταφέρει στον υπόλοιπο κόσμο.

Με την επιβολή του φόρου άνθρακα καταργείται οποιαδήποτε υποχρέωση των χωρών μελών να υιοθετούν και να προσπαθούν να επιτύχουν οποιοδήποτε άλλο στόχο  που έχει σχέση με την κλιματική αλλαγή. Προφανώς καταργούνται όλες οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για την επίτευξη τέτοιων στόχων (ΑΠΕ, αποθήκευση, ηλεκτροκίνηση, εξοικονόμηση ενέργειας ή εμμέσως δικτύων κλπ.). Αυτό γίνεται για να αποφευχθεί ο σημερινός παραλογισμός να επιδοτούνται δράσεις των οποίων το κόστος αποτροπής εκπομπών είναι υψηλότερο από αυτό άλλων πιο αποτελεσματικών δράσεων (με το φαινόμενο για παράδειγμα, η τιμή των εκπομπών στο ETS να εξακολουθεί να είναι χαμηλότερη από το κόστος των επιδοτήσεων για τις ΑΠΕ).

Τα κράτη μέλη έχουν την πλήρη ελευθερία να μεταφέρουν τα έσοδα του Φόρου Άνθρακα απευθείας στους πολίτες (ως φορολογούμενους και όχι ως καταναλωτές). Ειδικότερα συμφωνείται σε ευρωπαικο επίπεδο ότι ο φόρος άνθρακα για κάθε χώρα θα μπορεί να τροποποιείται ανάλογα με το δημοσιονομικό βάρος των υφιστάμενων φόρων. 

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι χώρες μέλη θα είναι ελεύθερες να ακολουθήσουν τις δικές τους πολιτικές (να επιδοτούν τις ΑΠΕ για παράδειγμα) αλλά όχι υποχρεωμένες. Οι σχετικές αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε κράτος αυτόνομα με τις υπάρχουσες δημοκρατικές διαδικασίες. Η υποχρέωσή τους θα είναι μόνο η επιβολή του φόρου άνθρακα και αυτή μόνο εφόσον η ΕΕ πετύχει να εφαρμόσει ένα γενικευμένο CBAM. Η καλύτερη εκδοχή εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας (subsidiarity) για την οποία κόπτεται τόσο πολύ η Ένωση. 

Είμαι πεπεισμένος ότι οι πιέσεις για την αλλαγή της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ θα αυξηθούν σε σημείο έκρηξης στο άμεσο μέλλον. Το παρόν σημείωμα είναι μια προσωπική διανοητική άσκηση. Η απάντηση ενός σπουδαστή σε ένα ξαφνικό διαγώνισμα - που πρέπει να περιορισθεί σε 800 λέξεις. Υποθέτω ότι είναι όμως επαρκές για να ανοίξει μια συζήτηση με τυχόν ενδιαφερόμενους.

Εξηλεκτρισμός: Όταν η Ιστορία Επαναλαμβάνεται ως Φάρσα

“History repeats itself, first as tragedy, second as farce”, Karl Marx, 1852

Δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του ηλεκτρισμού που η συγκεκριμένη τεχνολογία παραγωγής (ή ακριβέστερα μετατροπής) της ενέργειας καλείται από τους πολιτικούς ηγέτες να διευκολύνει την επίτευξη ουτοπικών συλλογικών στόχων. Όπως όμως συχνά συμβαίνει, ενώ η πρώτη φορά σκόρπισε τον θάνατο στους κουλάκους και έφερε την μιζέρια σε τρείς γενιές σοβιετικών πολιτών, η δεύτερη φορά απλώς υπονομεύει την (ήδη υψηλού επιπέδου) ευημερία των πολιτών της Ευρώπης. Οι ομοιότητες όμως είναι χαρακτηριστικές και -μέχρι ενός σημείου - διασκεδαστικές:

Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν στον λόγο (του 1920)* που περιείχε την περίφημη φράση "Κομμουνισμός είναι η εξουσία των Σοβιέτ συν τον Ηλεκτρισμό", ήταν να μεγαλώσει με την βοήθεια του εξηλεκτρισμού το μέγεθος των παραγωγικών μονάδων - ιδιαίτερα των αγροτικών - ώστε να κερδηθεί ο ανταγωνισμός με το καπιταλιστικό σύστημα. Ο Βλαντίμιρ Ίλιτς - ορθά - στόχευσε την αγροτική παραγωγή γιατί γνώριζε ότι στα μυαλά των αγροτών, που πρόσφατα είχαν κερδίσει την γη τους, φώλιαζαν καπιταλιστικές ιδέες. Δηλαδή η αγάπη για την ατομική ιδιοκτησία.

Η ουτοπία που "πωλούσε" ο Β.Ι. Λένιν ήταν ο σοσιαλισμός. Τελικά το πρόβλημα των κουλάκων το έλυσε ο διάδοχός του - γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα. Δεν περίμενε το θαύμα του εξηλεκτρισμού. Υλοποίησε πιο άμεση λύση - την αναγκαστική κολεκτιβοποίηση. Με αποτέλεσμα την φυσική εξόντωση (είτε με θάνατο είτε με εξορία στην Σιβηρία) εκατομμυρίων κουλάκων.

Η ουτοπία που "πωλούν" οι ηγέτες της Ευρώπης είναι το Net Zero. Ο εξηλεκτρισμός εδώ παίζει τον ρόλο του "εξυγιαντή" της ενέργειας γιατί αξιοποιεί την παραγωγή από "καθαρές" Ανανεώσιμες Πηγές. Ο στόχος μηδενισμού των εκπομπών είναι εντελώς παράλογος δεδομένου ότι οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από την Ευρώπη είναι αμελητέες. Και όχι μόνο οι τρέχουσες αλλά και οι σωρευτικές. Πρόσφατα η Κίνα έφθασε σε σωρευτικές εκπομπές ίσες με αυτές που εξέπεμψε η Μ Βρετανία από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης. Οι ευρωπαίοι και να θέλουν δεν μπορούν να σώσουν την ανθρωπότητα. Είναι όμως διατεθειμένοι να πληρώσουν το κόστος. Για την ψυχή που θα παραδώσουν; Μα αυτό είναι συγχωροχάρτι. Επιστροφή στον μεσαίωνα.

Υπάρχουν όμως και διαφορές ανάμεσα στις δύο ιστορίες. Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ιλιτς ήταν μεν ουτοπικός αλλά περιείχε ένα μήνυμα αισιοδοξίας για το μέλλον: Τον κομμουνιστικό Παράδεισο - το Βασίλειο της Ελευθερίας. Για εμάς, που έχουμε το πλεονέκτημα να γνωρίζουμε τι τελικά συνέβη, είναι δύσκολο να κατανοήσουμε την δύναμη τού μηνύματος. Θα πρέπει να κάνουμε έντονη διανοητική προσπάθεια για να βρεθούμε στην θέση των δρώντων τη εποχή εκείνη - και να αξιολογήσουμε αντικειμενικά τις προσδοκίες τους. Αντίθετα, το μήνυμα των ταγών της Ευρώπης είναι αρνητικό - καταστροφικό. Μια συμμαχία απογοητευμένων ιδεολόγων (που βρήκαν σε μια δυστοπία το υποκατάστατο της ουτοπίας) με κρατικοδίαιτα επιχειρηματικά  συμφέροντα. Συμμαχία Βαπτιστών με Λαθρεμπόρους όπως αναφέρεται πλέον στην βιβλιογραφία (με αναφορά την Ποτοαπαγόρευση στις ΗΠΑ). 

Οι προθέσεις των κομμουνιστών λοιπόν ήταν "αγνές". Οδήγησαν όμως στην Κόλαση - όπως πολλές φορές συμβαίνει. Το κατάφεραν με την αξιοποίηση του απόλυτου μονοπώλιου της εξουσίας. Ο στόχος επετεύχθη όχι με τον εξηλεκτρισμό αλλά με τις σταλινικές μεθόδους εξόντωσης των αγροτών. Αυτή είναι η δεύτερη διαφορά ανάμεσα στις δυο ιστορίες. Ευτυχώς στην Ευρώπη, οι υπήκοοι έχουν λόγο. Υπάρχει η ελπίδα να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις των αποφάσεων των ηγετών. Υπάρχει διαφορά, όπως και να το κάνουμε, ανάμεσα στο τουφέκι της εξουσίας και την συντονισμένη πλύση εγκεφάλου στον δημόσιο διάλογο που ελέγχεται από τους βαπτιστές και τους λαθρεμπόρους. Οι εκλογές έχουν επιπτώσεις (elections have consequences)  όπως είπε ο Ομπάμα.

Δυο παράλληλες ιστορίες ουτοπικών (ή δυστοπικών) αφηγημάτων με αθέλητο εργαλείο-κομπάρσο τον ηλεκτρισμό. Η πρώτη δεν πήγε τόσο καλά. Ελπίζει κανείς ότι η δεύτερη θα μοιάζει στο μέλλον - όσον αφορά τις επιπτώσεις της - σαν φάρσα.

* Είναι πολύ εύκολο να βρει κανείς στο διαδίκτυο τον συγκεκριμένο λόγο στα αγγλικά και να επιβεβαιώσει - αν δεν το γνωρίζει ήδη - ότι ο Λένιν ήταν ένας σπουδαίος διανοητής. Καλύτερος διανοητής από πολιτικός ίσως.