Διαβάζοντας τα Λογιστικά Διαχωρισμένα Αποτελέσματα της ΔΕΗ (στην Προμήθεια)

Σε προηγούμενο (πρόσφατο) σημείωμα πρότεινα να επιβληθεί στους Παρόχους ηλεκτρισμού (και φυσικού αερίου) η υποχρέωση να δημοσιεύουν τις οικονομικές τους καταστάσεις και συγκεκριμένα τα αποτελέσματα της δραστηριότητάς τους στην Προμήθεια. Με βάση τυποποιημένες προδιαγραφές από την ΡΑΑΕΥ. Το ερέθισμα ήταν η ανάλογη υποχρέωση των ομοειδών Βρετανικών επιχειρήσεων υπό την καθοδήγηση του Ofgem. Αυτό οδήγησε την περιέργειά μου στο επόμενο λογικό βήμα. Η ΔΕΗ είναι υποχρεωμένη να δημοσιεύει λογιστικά διαχωρισμένες καταστάσεις για τον κλάδο της προμήθειας. Ας ρίξουμε μια ματιά να δούμε τι πληροφορίες θα μπορούσαμε να αντλήσουμε από αυτές. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα για τα έτη 2022 έως 2025.

Η πρώτη εντύπωση είναι μια έντονη  μεταβλητότητα - ειδικά στο μικτό περιθώριο. Το οποίο μέσα στην τετραετία κυμαίνεται από 5,3 έως 14,5%. Το σημαντικότερο πρόβλημα όμως εστιάζεται στο 2024. Την χρονιά αυτή η ΔΕΗ εμφανίζει ζημιές στην Προμήθεια και το χαμηλότερο μικτό περιθώριο της περιόδου. Αυτό, σε ένα ρυθμιστικό περιβάλλον που λειτουργεί με στοιχειώδη επάρκεια, θα χτυπούσε καμπανάκι. Ο δεσπόζων Πάροχος πουλάει στο κόστος; Αυτό εκ πρώτης όψεως (prima facie) είναι ισχυρή ένδειξη ανωμαλίας στην λειτουργία της αγοράς. Προσωπικά δεν άκουσα κανένα καμπανάκι - ούτε καν ψίθυρο.

Την ακριβώς αντίθετη εντύπωση δημιουργούν τα χρόνια της κρίσης 2022 και 2023. Η κερδοφορία της Προμήθειας της ΔΕΗ στην περίοδο αυτή είναι εντυπωσιακή - ειδικά το 2023. Την χρονιά που πετυχαίνει την υψηλότερη κερδοφορία της περιόδου. Η οποία, γιγαντώνεται εάν αφαιρεθεί (όπως πρέπει) από τις δαπάνες το ποσό των 200 εκατομμυρίων ευρώ της έκτακτης φορολογίας των "υπερκερδών". Το 2023 η ΔΕΗ "'έβγαλε πολλά λεφτά" (πράγμα που αποτελεί έμμεση δικαίωση της έκτακτης φορολόγησης!).

Γιατί αυτές οι διαφορές μεταξύ των δυο περιόδων; Μια προφανής αιτία είναι ότι στην διάρκεια του 2022 και του 2023 υπήρχε κρίση. Το κράτος επιδοτούσε τους καταναλωτές και οι προμηθευτές περνούσαν με ευκολία τις τεράστιες αυξήσεις στο κόστος του καυσίμου στην λιανική. Δεδομένου άλλωστε ότι το κράτος είχε καθιερώσει υποχρεωτικά τα μεταβλητά τιμολόγια, πράγμα που μείωνε για όλους τους Προμηθευτές τον κίνδυνο της μεταβλητότητας της τιμής. Πιθανότατα όλοι οι Προμηθευτές επωφελήθηκαν και όχι μόνο η ΔΕΗ. Έχω την άποψη ότι, όποιος προμηθευτής δεν "έβγαλε πολλά λεφτά" αυτά τα δύο χρόνια, δεν έχει θέση στην αγορά.

Το 2024, η χρονιά όπου η ΔΕΗ είχε ζημίες στην Προμήθεια, ήταν η πρώτη χρονιά που λειτούργησε στοιχειωδώς η αγορά με την προσφορά ανταγωνιστικών σταθερών τιμολογίων που επετράπη από 1/1/24 από το κράτος. Η απάντηση της ΔΕΗ, όπως δείχνουν οι αριθμοί, ήταν να πουλάει στο κόστος  ή λίγο πιο κάτω, στην προσπάθειά της να προστατεύσει το μερίδιο αγοράς της - πράγμα που πέτυχε. Αυτός είναι ο ορισμός του "στραγγαλισμού του περιθωρίου" του ανταγωνισμού (margin squeeze) και θα έπρεπε υπό κανονικές συνθήκες να προκαλέσει την προσοχή των αρμοδίων κρατικών αρχών (το "καμπανάκι" που προαναφέρθηκε!). Δεν την προκάλεσε από ότι είμαι σε θέση να γνωρίζω.

Πέραν των παραπάνω παρατηρήσεων, που αφορούν κυρίως θέματα ανταγωνισμού, στον αναγνώστη των στοιχείων της ΔΕΗ δημιουργούνται ορισμένες πρόσθετες απορίες.

• Το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του καυσίμου στον συνολικό κύκλο εργασιών της προμήθειας. Που κυμαίνεται από το 80% το 2020 έως το 65% τα υπόλοιπα έτη. Το αντίστοιχο ποσοστό των βρετανικών εταιρειών είναι κοντά στο 45% - διαχρονικά. Η διαφορά είναι αρκετά μεγάλη ώστε να γίνει αντικείμενο έρευνας, δεδομένου του ότι η καθετοποιημένη ΔΕΗ έχει πιθανόν την δυνατότητα στο όνομα της αντιστάθμισης να διανέμει το κόστος ανάμεσα στις δραστηριότητές της κατά το δοκούν. 
• Σε κάθε περίπτωση το κόστος του καυσίμου σε απόλυτους αριθμούς με βάση τα λογιστικά στοιχεία είναι πολύ υψηλότερο από το μέσο κόστος της χονδρικής σε όλη της περίοδο 2022- 2025. Παράδειγμα το 2025 που, όπως υπολογίζεται από την λογιστικά διαχωρισμένη κατάσταση αποτελεσμάτων της ΔΕΗ είναι στα 168 ευρώ την στιγμή που ο υπολογισμός με βάση τα στοιχεία της χονδρικής δεν υπερβαίνει τα 145 ευρώ (για την χαμηλή τάση περιλαμβανομένων  των απωλειών στο δίκτυο Διανομής)
• Οι ενδείξεις "δημιουργικής λογιστικής" ενισχύονται με τις διαφορές στον καταλογισμό/ επιμερισμό στην προμήθεια του κόστους της κεντρικής διοίκησης. Για λόγους που, κατά την άποψή μου καλό είναι να διευκρινιστούν, το ποσό που καταλογίζεται αυξάνεται κάθε χρόνο  μέσα στην περίοδο και από 46 εκατομμύρια το 2022 φθάνει τα 165 το 2025. 
• Μια εξέλιξη που φαίνεται εύλογη είναι η σημαντική αύξηση μέσα την περίοδο των τελών μεταφοράς και διανομής (από 560 εκατομμύρια το 2022 σε 860 το 2025). Πράγματι το κόστος αυτό έχει εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια. Με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται η λειτουργία Προμήθειας της ΔΕΗ αλλά να βελτιώνονται θεαματικά τα αποτελέσματα της Διανομής δηλαδή του ΔΕΔΔΗΕ. Ο τελευταίος βέβαια ανταποδίδει την καλοσύνη μοιράζοντας μέρισμα στον ιδιοκτήτη του (κατά 50%) - την ΔΕΗ (η οποία το πανηγυρίζει δημοσίως!)

Η ανάλυση στο παρόν σημείωμα είναι βασισμένη στις επίσημες αναφορές των λογιστικά διαχωρισμένων αποτελεσμάτων της ΔΕΗ όπως είναι αναρτημένες στην ιστοσελίδα της (η αγγλική γλώσσα οφείλεται στο ότι έκανα προσπάθεια να τα προσαρμόσω στην βρετανική ταξινόμηση). Η ερμηνεία και οι παρατηρήσεις αποτελούν μια προκαταρκτική ημιερασιτεχνική προσέγγιση η οποία είναι ένα μικρό πρώτο βήμα* της προσπάθειας που θα πρέπει να καταβάλει η ΡΑΑΕΥ αν αποφασισθεί να υιοθετήσει την πρότασή μου να επιβάλει την δημοσίευση των αποτελεσμάτων των παρόχων με τυποποιημένο τρόπο μιμούμενη τους Βρετανούς. Αλλά "κάθε Μεγάλη Πορεία ξεκινά με ένα πρώτο βήμα" - έτσι δεν είπε ο Μεγάλος Τιμονιέρης;

* Απευθύνω πρόσκληση σε οποιονδήποτε μπορεί να βελτιώσει το σημείωμα, υποδεικνύοντας λάθη και παρερμηνείες, προτείνοντας βελτιώσεις και παρέχοντας πρόσθετες πληροφορίες. Με μεγάλη χαρά θα υποδεχθώ πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος ώστε να αξιοποιηθεί η υπάρχουσα νομοθεσία για το κοινό καλό (δεν διαθέτω την δυνατότητα αμοιβής).

Η Αλβανία του Εμβέρ Χότζα και ο ΔΕΔΔΗΕ

Ένα ανυπόγραφο άρθρο στον ειδικό Τύπο, αναμεταδίδοντας τις ανώνυμες ("στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ") απόψεις του Πίθου των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος, του ΔΕΔΔΗΕ, σχετικά με τις πυρκαγιές, μου προκάλεσε την έντονη νοσταλγία για τα προεφηβικά μου χρόνια. Όταν, ζώντας στα Γιάννενα, συντόνιζα στα βραχέα το νέο μου παιχνίδι - ένα ραδιοφωνάκι - στον σταθμό των Τιράνων. Μια σοβαρή μονότονη γυναικεία φωνή με νανούριζε με τα τελευταία επιτεύγματα της αλβανικής οικονομίας. Τόση η παραγωγή βαμβακιού, τόση η παραγωγή σταριού και πάντα πάνω από το πεντάχρονο πλάνο (την εποχή εκείνη, αν θυμάμαι καλά, η Αλβανία ήταν ακόμα υπό σταλινική επιρροή). 

Έτσι και ο ΔΕΔΔΗΕ. Ως έμμεση απάντηση στις κατηγορίες για έλλειψη καλής διαχείρισης του δικτύου η απάντηση είναι: Τόση υπογειοποίηση του δικτύου, τόσα κλαδέματα και πάντως περισσότερα από ποτέ (ή περισσότερα από όσα όταν ήταν άλλοι στο γκουβέρνο). Και βέβαια τόση αύξηση των επενδύσεων στο δίκτυο (που μεταφράζονται σε διπλάσιες  χρεώσεις δικτύου για τους καταναλωτές τα τελευταία 7 χρόνια).

Τόσο το καθεστώς του Εμβέρ Χότζα όσο και ο ΔΕΔΔΗΕ αδιαφορούν για το σημαντικότερο - τα αποτελέσματα των επιτευγμάτων τους για την κοινωνία. Να δώσουμε ένα ελαφρυντικό στον ΔΕΔΔΗΕ - τουλάχιστον αυτός παραδέχεται την εκρηκτική αύξηση των επενδύσεών του αποσιωπώντας βέβαια εντέχνως το  κόστος τους για τους καταναλωτές. Αλλά, όπως και ο Εμβέρ Χότζα, ο ΔΕΕΔΗΕ αποφεύγει να μας ενημερώσει για τα αποτελέσματα. Πόσες πυρκαγιές τότε; Πόσες τώρα; Λιγότερες ή περισσότερες; Να πληρώσουμε αλλά πως εξασφαλίζουμε ότι τα χρήματα πιάνουν τόπο; Όπως ο Εμβέρ Χότζα τότε, έτσι και ο ΔΕΔΔΗΕ τώρα, δεν βλέπουν τον λόγο να μας διαφωτίσουν.

Σε μια αυταρχική οικονομία κεντρικού σχεδιασμού το ερώτημα δεν τίθεται καν. Οι σχεδιαστές ξέρουν καλύτερα από το πόπολο τι είναι καλό γι' αυτό. Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομία αντίθετα, μετρά το αποτέλεσμα σε σχέση με τις θυσίες στις οποίες υποβάλλονται οι πολίτες. Αντί όμως να ενημερώσει τον λαό για τις επιλογές και τα αποτελέσματά τους, με την επικοινωνιακή του πολιτική (μέσω δημοσιευμάτων που μοιάζουν περισσότερο με κομματικά δελτία τύπου), ο ΔΕΔΔΗΕ λαϊκίζει με τον χειρότερο τρόπο. Δημιουργώντας προβλήματα : 

• Περηφανεύεται για την υπογειοποίηση που (τα στελέχη του γνωρίζουν πολύ καλά ότι) είναι ο ακριβότερος τρόπος για να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος πυρκαγιών από το δίκτυο. Δίνει αφορμή ("πάσα" σε λαϊκιστές πολιτικούς) στην δημιουργία ενός φαύλου κύκλου με τον οποίο το φόβητρο των πυρκαγιών εκτινάσσει ακόμα περισσότερο την δαπάνη του δικτύου. Με μόνους ωφελημένους τους επενδυτές στον ΔΕΔΔΗΕ που απολαμβάνουν αποδόσεις σε επίπεδο πανευρωπαϊκού ρεκόρ της τάξεως του 8% (μέση σταθμική) στα κεφάλαιά τους (που θα επενδυθούν στην υπογειοποίηση...)
• Λέει την μισή αλήθεια για τις επενδύσεις, οι οποίες σε ποσοστό 50% (όπως ο ίδιος παραδέχεται) δεν αφορούν την προστασία από πυρκαγιές αλλά την ενσωμάτωση των ΑΠΕ. Για τις οποίες υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι, χωρίς κατ' ανάγκη να υπάρχει πρόθεση από τους εμπλεκόμενους, όχι μόνο δεν μειώνουν αλλά πιθανόν αυξάνουν τον κίνδυνο ανάφλεξης πυρκαγιών.

Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα των πυρκαγιών είναι ζήτημα δημόσιων επιλογών και η ενημέρωση των πολιτών δεν μπορεί να αφήνεται στους κατά τεκμήριο πιθανούς υπεύθυνους - οι οποίοι γίνονται έτσι κριτές των δικών τους πράξεων ή παραλείψεων. Αρμόδιος να σχεδιάσει και να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των δράσεων για τις πυρκαγιές είναι το κράτος. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ). Αυτή περιμένουμε να μας ενημερώσει για το αν η δαπάνη του ΔΕΔΔΗΕ για την προστασία από πυρκαγιές είναι αποτελεσματική. Και όχι πόσο μας στοίχισε. Αυτό το ξέρουμε. Δώσαμε! 

Να Δημοσιεύονται οι Οικονομικές Καταστάσεις των Παρόχων!

Ιδού μια καλή ιδέα για μια μεταρρύθμιση που θα βοηθήσει να χυθεί άπλετο φως στην λειτουργία της αγοράς ρεύματος και φυσικού αερίου στην χώρα. Μιμούμενοι τους Βρετανούς, να  υποχρεώσουμε (μέσω τροποποίησης της άδειας λειτουργίας τους) όλους τους Προμηθευτές και Παραγωγούς να υποβάλουν με ετήσιες τυποποιημένες αναφορές συγκεντρωτικά στοιχεία για τα αποτελέσματα χρήσεως της χρονιάς. "Όλοι έχουν δικαίωμα της δικής τους άποψης αλλά όχι των δικών τους δεδομένων"*. Με την μεταρρύθμιση αυτή, πριν αρχίσουμε τον "διάλογο" για τα κακώς κείμενα, εξασφαλίζουμε ότι τουλάχιστον έχουμε κοινά δεδομένα.  

Στον Πίνακα παρακάτω παρουσιάζονται (ομαδοποιημένα από τον γράφοντα) τα σχετικά στοιχεία για τις έξη μεγαλύτερους προμηθευτές στην Μ. Βρετανία που συνολικά κατέχουν το 90% της αγοράς προμήθειας. 'Oπως τα ζητάει ο Ofgem υπό τον γενικό τίτλο Consolidated Segmental Statements (CSS). Το Consolidated πιθανόν γιατί γίνεται ενοποίηση θυγατρικών κλπ., το Segmental γιατί απαιτείται διαχωρισμός αποτελεσμάτων τόσο μεταξύ ρεύματος και φυσικού αερίου όσο και μεταξύ οικιακών  και μη οικιακών πελατών (στα παρακάτω Πίνακα παρουσιάζονται μόνο τα στοιχεία για το ρεύμα και τους οικιακούς πελάτες - domestic).

Πόσο εύκολο είναι να εφαρμοστεί κάτι ανάλογο στην Ελλάδα; Θα έλεγε κανείς ότι είναι απλό: Να επεκταθεί σε όλους τους παρόχους και παραγωγούς η υποχρέωση της ΔΕΗ να παρουσιάζει λογιστικά διαχωρισμένα τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων τους**. Αυτό θα σήμαινε ότι α) όλοι οι καθετοποιημένοι θα έπρεπε να διαχωρίσουν (τουλάχιστον λογιστικά) την παραγωγή από την προμήθεια και β) ότι οι σχετικές καταστάσεις αποτελεσμάτων θα τυποποιούνταν με βάση οδηγίες της ΡΑΑΕΥ. Με βάση την εμπειρία στον κλάδο εδώ και δεκαπέντε χρόνια, αμφιβάλω για το αν οι εναλλακτικοί Πάροχοι θα ενθουσιαστούν με την ιδέα. Αλλά μεταρρυθμίσεις (και ομελέτες) χωρίς να σπάσουν αυγά δεν γίνονται, έτσι δεν είναι;

Μια πρόσθετη παρατήρηση με τις απαραίτητες επιφυλάξεις. Τα βρετανικά στοιχεία εμφανίζουν ένα μέσο (σταθμισμένο με τα μερίδια αγοράς) μικτό περιθώριο της τάξεως του 15% και ένα περιθώριο κέρδους προ φόρων και τόκων στο 3,8%. Το 14,5% του μέσου σταθμισμένου μικτού περιθωρίου δεν διαφέρει πολύ από το 14-15% που υπολογίζει το allazorevma,gr για τα τελευταία δυο χρόνια στην ελληνική αγορά (που όμως το πρώτο εξάμηνο του '26 έχει εκτιναχθεί πάνω από το 20%). 

Οι επιφυλάξεις: Συγκρίνουμε ιστορικά στοιχεία (του 2024 και του 23 για την Μ Βρετανία) με πιο πρόσφατα ελληνικά, αλλά κυρίως συγκρίνουμε απολογιστικά βρετανικά στοιχεία με υπολογισμούς τυποποιημένου (standard) κόστους με βάση δημόσια διαθέσιμα στοιχεία τιμών στην Ελλάδα.  Εδώ θα έρθει η ΡΑΑΕΥ με την μεταρρυθμιστική έφεση που την διακρίνει να εξασφαλίσει ότι η σύγκριση θα είναι καλύτερα τεκμηριωμένη. Οπότε να αρχίσουμε πάλι όλοι να φωνάζουμε "καρτέλ", "υπερκέρδη" και όλα τα συναφή. Σε νέα, πιο αξιόπιστη, βάση όμως.  

* Partick Moynihan, Αμερικανός γερουσιαστής 

**Θα χρειαστεί βέβαια τροποποίηση και "εμπλουτισμός" της μεθοδολογίας που προβλέπει η ΡΑΑΕΥ για τον λογιστικό διαχωρισμό της ΔΕΗ σήμερα.

Τα Αυτογκόλ των Καταναλωτών στο Ρεύμα!

Έξυπνος, δραστήριος, νοικοκύρης, επιχειρηματίας της εστίασης. Κάτι δεν πάει όμως καλά με το ρεύμα. Για δείτε το βρε παιδιά! (Τα "παιδιά" είναι το allazorevma.gr). Τίποτα δεν πάει καλά. Ο Πάροχός του εδώ και μήνες τον έχει περάσει - με την λήξη του προηγούμενου κίτρινου -   στο ακριβότερο πράσινο τιμολόγιο της αγοράς (τον ειδοποίησε; δεν θυμάται). Από τότε, φουσκωμένοι λογαριασμοί μένουν απλήρωτοι ή πληρώνονται εκπρόθεσμα και έτσι έχει χάσει και την έκπτωση συνέπειας. Αν συνεχίσει έτσι, η δαπάνη του για ρεύμα θα είναι κατά 30% υψηλότερη από το "κανονικό" - αυτό που θα πλήρωνε αν πρόσεχε λιγάκι.

Ιδιοκτήτης πρότυπου καταστήματος λιανικής, γνώστης και λάτρης της τεχνολογίας, όχι μόνο είναι απόλυτα ευχαριστημένος με τον Πάροχό του αλλά είναι σίγουρος ότι πληρώνει το φθηνότερο τιμολόγιο της αγοράς.  Πριν μερικούς μήνες, ένας "σύμβουλος ενέργειας" τον έπεισε να τερματίσει πρόωρα το σταθερό του τιμολόγιο - πληρώνοντας την ποινή αποχώρησης - και να μεταφερθεί σε ένα "φθηνότερο" κίτρινο. Τα "παιδιά" του allazorevma.gr μόλις είδαν τους λογαριασμούς του έφριξαν. Στο νέο κίτρινο τιμολόγιο πληρώνει ήδη περισσότερα από ότι θα πλήρωνε αν άφηνε το σταθερό του να λήξει και επέλεγε ένα νέο - έστω και λίγο ακριβότερο - σταθερό. Και αν μείνει τους επόμενους μήνες στο κίτρινο, προβλέπονται ακόμα πιο δυσάρεστες εκπλήξεις.

Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας που διεξάγει αυτό τον καιρό το allazorevma.gr ανάμεσα στις μικρές επιχειρήσεις - δηλαδή αυτές που καταναλώνουν πάνω από 30 - 40 μεγαβατώρες τον χρόνο και δαπανούν πάνω από 8-10.000 ευρώ για το ρεύμα, είναι εντυπωσιακά. Οι μισές από τις επιχειρήσεις αυτές στο δείγμα μας μέχρι σήμερα έχουν σημαντικά προβλήματα "νοικοκυρέματος" στην διαχείριση της δαπάνης για ρεύμα. 

"Νοικοκύρεμα" είναι οι μικρές επιχειρήσεις να μπορούν να απαντούν στα βασικά ερωτήματα :

• Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε τον λογαριασμό μας σωστά; Μας χρεώνει ο Πάροχός μας σύμφωνα με την σύμβαση (και τον Νόμο);
• Πως πάει η κατανάλωσή μας - μήπως "καίμε" παραπάνω από ότι χρειάζεται (ή έχουμε προϋπολογίσει); Τι μας περιμένει του χρόνου;
• Πόσο πληρώνουμε την κιλοβατώρα - υπάρχει κάτι καλύτερο στην αγορά;
• Μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα - χωρίς μεγάλο κόστος - για να μειώσουμε την δαπάνη για ρεύμα;

Το allazorevma,gr, με την υπερδεκαετή εμπειρία της ομάδας του στο ρεύμα βοηθάει τις μικρές επιχειρήσεις να γνωρίζουν τις απαντήσεις. Με αντικειμενικότητα ανεξαρτησία και αξιοπιστία. 

Δείκτης Τιμών Ιουλίου: Νηνεμία αλλά η ΔΕΗ Αντεπιτίθεται!

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Ιούλιο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Ιούλιο παρέμεινε πρακτικά σταθερός σε σχέση με τον δείκτη Ιουνίου '26. Από 256,21 πήγε στα 255,14 ευρώ την μεγαβατώρα (-0,4%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Ιουλίου '26 έμειναν σταθερές σε 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα. Αύξηση αναμένεται από την 1η Αύγουστου όταν θα εφαρμοστούν οι νέες χρεώσεις δικτύου διανομής.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έμεινε πρακτικά σταθερός στα 158,75 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 159,26 τον Ιούνιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Ιούλιο σε μέσο όρο ήταν στα 168,93 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένες ελαφριά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (171,09 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ παρέμειναν στα 153,20 ευρώ την μεγαβατώρα σε σχέση με τον Ιούνιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Ιούλιο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά (+13,2 %) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές. Αντίθετα ορισμένοι, όπως η Volton,  βελτίωσαν τις σταθερές προσφορές τους  Η ΔΕΗ κράτησε τις τιμές της σταθερές σε σχέση με του προηγούμενο μήνα. Το μερίδιο της ΔΕΗ αυξήθηκε για δεύτερο συνεχή μήνα σημαντικά σε κιλοβατώρες (όπως αυτό αναφέρεται στις δημοσιεύσεις των στοιχείων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) - κατά περίπου 2%. Όλοι οι εναλλακτικοί Πάροχοι έχασαν μερίδιο αγοράς τον Ιούλιο. Το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ τον Ιούλιο του '26 (64,68%) "γύρισε" πίσω σχεδόν 2 χρόνια. Τελευταία φορά που η ΔΕΗ είχε μεγαλύτερο μερίδιο  (64,91%) ήταν τον Σεπτέμβριο του '24.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Ιούλιο του 2026 αυξήθηκε ελαφρά στα 286,82 ευρώ την μεγαβατώρα (+1%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 32 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.076 ευρώ - δηλαδή περίπου 170 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (906 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Η Πολιτική της Ευρώπης για το Κλίμα Χρειάζεται Ριζική Αναθεώρηση

Είναι προφανές σε όλους, έστω και αν κανένα στόμα δεν το' βρε και δεν το΄ πε ακόμα τόσο φωναχτά, ότι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα είναι ένα καταστροφικό, τεραστίων διαστάσεων μπάχαλο. Τα παζάρια μεταξύ των χωρών μελών, υπό το βάρος των πιέσεων που ασκούνται κυρίως από τους πολιτικά ισχυρότερους, δηλαδή τις μεγάλες επιχειρήσεις, μοιάζουν με μπαλώματα στο αερόστατο λίγο πριν πιάσει φωτιά. Πριν αρχίσουν δηλαδή να διαμαρτύρονται και οι απλοί υπήκοοι με αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρά εκλογικά "ατυχήματα". 

Το πρόβλημα πρέπει να τεθεί από την αρχή. Το πρώτο ερώτημα είναι θεμελιώδες: Γιατί χρειάζεται μια κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα; Γιατί δεν αφήνεται το ζήτημα σε κάθε χώρα ξεχωριστά; Το επόμενο ερώτημα, με την υπόθεση ότι οι χώρες μέλη αποφασίζουν (για κάποιους λόγους) να συνεχίσουν να δρουν συλλογικά, είναι: Ποιες πολιτικές πρέπει αλλάξουν και γιατί;

Σχετικά με το πρώτο ερώτημα: Η "ισχύς εν τη ενώσει" θα πει κανείς. Το κλίμα είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα και η συμμετοχή στην αντιμετώπισή του ως ομάδα κρατών είναι πιο αποτελεσματική. Ποιος πείθεται από το επιχείρημα αυτό όταν στο σύνολό τους τα κράτη μέλη εκπέμπουν κάθε χρόνο λιγότερο από το 9% του CO2 - ποσοστό που βαίνει μειούμενο εδώ και δεκαετίες; Που ακόμα και σωρευτικά από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης έχουν εκπέμψει λιγότερο από όσο η Κίνα τα τελευταία 20-30 χρόνια; Γιατί έχουν οι αμερικανικές πολιτείες μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην κλιματική τους πολιτική από τις χώρες μέλη της ΕΕ; Πως δικαιολογούνται ίδιοι κανόνες και στόχοι για όλες τις χώρες ακόμα και για αυτές που έχουν εισόδημα πολύ χαμηλότερο του μέσου ευρωπαϊκού όρου (και των οποίων η συμμετοχή στην συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα - που είναι το μοναδικό μέτρο ευθύνης για το φαινόμενο - είναι αμελητέα;)

Ο γράφων δεν είμαι σε θέση να ανακαλύψω λόγους για μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα - ειδικότερα όσον αφορά τα συμφέροντα της χώρας της οποίας είμαι πολίτης. Αν υποτεθεί όμως ότι αυτή είναι μια ομόφωνη απόφαση που πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη, τότε από το σημείο που ελήφθη και μετά θα πρέπει να υπάρχει μια λογική συνέπεια. Συνοπτικά μια καταγραφή ενός νέου ευρωπαϊκού σχεδίου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που έχει κατά την άποψή μου αυτή την λογική συνέπεια, ακολουθεί παρακάτω :

Η καλύτερη μέθοδος για να αντιμετωπισθεί η "εξωτερικότητα" που υποτίθεται ότι δημιουργεί η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα είναι ένας φόρος άνθρακα. Όλες οι χώρες συμφωνούν να επιβάλουν ένα τέτοιο φόρο του οποίου το ύψος θα αποφασίζεται με βάση επιστημονικές παρατηρήσεις και όχι πολιτικές διαδικασίες. Δεν πρέπει να είναι δύσκολο δεδομένου ότι ο φόρος άνθρακα είναι σχεδόν πλήρες υποκατάστατο του υπάρχοντος συστήματος cap and trade, του ETS. Οι στόχοι εκπομπών καταργούνται. Στον φόρο, που υποκαθιστά - και συμπληρώνει -το ΕTS θα υπάγονται εκτός από την βιομηχανία και την παραγωγή ενέργειας οι μεταφορές, το κτίρια και ο αγροτικός τομέας. 

Ο φόρος άνθρακα θα πρέπει να συνδυασθεί άμεσα με ένα γενικευμένο Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) που θα αντισταθμίζει τον φόρο στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές με χώρες που δεν επιβάλουν ανάλογο φόρο. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα ότι το κόστος αγοράς δικαιωμάτων μόνο στην Ευρώπη (και του Φόρου Άνθρακα σε επόμενη φάση) δεν μειώνει τις εκπομπές στην πραγματικότητα αλλά απλώς τις μεταφέρει στον υπόλοιπο κόσμο.

Με την επιβολή του φόρου άνθρακα καταργείται οποιαδήποτε υποχρέωση των χωρών μελών να υιοθετούν και να προσπαθούν να επιτύχουν οποιοδήποτε άλλο στόχο  που έχει σχέση με την κλιματική αλλαγή. Προφανώς καταργούνται όλες οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για την επίτευξη τέτοιων στόχων (ΑΠΕ, αποθήκευση, ηλεκτροκίνηση, εξοικονόμηση ενέργειας ή εμμέσως δικτύων κλπ.). Αυτό γίνεται για να αποφευχθεί ο σημερινός παραλογισμός να επιδοτούνται δράσεις των οποίων το κόστος αποτροπής εκπομπών είναι υψηλότερο από αυτό άλλων πιο αποτελεσματικών δράσεων (με το φαινόμενο για παράδειγμα, η τιμή των εκπομπών στο ETS να εξακολουθεί να είναι χαμηλότερη από το κόστος των επιδοτήσεων για τις ΑΠΕ).

Τα κράτη μέλη έχουν την πλήρη ελευθερία να μεταφέρουν τα έσοδα του Φόρου Άνθρακα απευθείας στους πολίτες (ως φορολογούμενους και όχι ως καταναλωτές). Ειδικότερα συμφωνείται σε ευρωπαικο επίπεδο ότι ο φόρος άνθρακα για κάθε χώρα θα μπορεί να τροποποιείται ανάλογα με το δημοσιονομικό βάρος των υφιστάμενων φόρων. 

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι χώρες μέλη θα είναι ελεύθερες να ακολουθήσουν τις δικές τους πολιτικές (να επιδοτούν τις ΑΠΕ για παράδειγμα) αλλά όχι υποχρεωμένες. Οι σχετικές αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε κράτος αυτόνομα με τις υπάρχουσες δημοκρατικές διαδικασίες. Η υποχρέωσή τους θα είναι μόνο η επιβολή του φόρου άνθρακα και αυτή μόνο εφόσον η ΕΕ πετύχει να εφαρμόσει ένα γενικευμένο CBAM. Η καλύτερη εκδοχή εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας (subsidiarity) για την οποία κόπτεται τόσο πολύ η Ένωση. 

Είμαι πεπεισμένος ότι οι πιέσεις για την αλλαγή της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ θα αυξηθούν σε σημείο έκρηξης στο άμεσο μέλλον. Το παρόν σημείωμα είναι μια προσωπική διανοητική άσκηση. Η απάντηση ενός σπουδαστή σε ένα ξαφνικό διαγώνισμα - που πρέπει να περιορισθεί σε 800 λέξεις. Υποθέτω ότι είναι όμως επαρκές για να ανοίξει μια συζήτηση με τυχόν ενδιαφερόμενους.

Εξηλεκτρισμός: Όταν η Ιστορία Επαναλαμβάνεται ως Φάρσα

“History repeats itself, first as tragedy, second as farce”, Karl Marx, 1852

Δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του ηλεκτρισμού που η συγκεκριμένη τεχνολογία παραγωγής (ή ακριβέστερα μετατροπής) της ενέργειας καλείται από τους πολιτικούς ηγέτες να διευκολύνει την επίτευξη ουτοπικών συλλογικών στόχων. Όπως όμως συχνά συμβαίνει, ενώ η πρώτη φορά σκόρπισε τον θάνατο στους κουλάκους και έφερε την μιζέρια σε τρείς γενιές σοβιετικών πολιτών, η δεύτερη φορά απλώς υπονομεύει την (ήδη υψηλού επιπέδου) ευημερία των πολιτών της Ευρώπης. Οι ομοιότητες όμως είναι χαρακτηριστικές και -μέχρι ενός σημείου - διασκεδαστικές:

Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν στον λόγο (του 1920)* που περιείχε την περίφημη φράση "Κομμουνισμός είναι η εξουσία των Σοβιέτ συν τον Ηλεκτρισμό", ήταν να μεγαλώσει με την βοήθεια του εξηλεκτρισμού το μέγεθος των παραγωγικών μονάδων - ιδιαίτερα των αγροτικών - ώστε να κερδηθεί ο ανταγωνισμός με το καπιταλιστικό σύστημα. Ο Βλαντίμιρ Ίλιτς - ορθά - στόχευσε την αγροτική παραγωγή γιατί γνώριζε ότι στα μυαλά των αγροτών, που πρόσφατα είχαν κερδίσει την γη τους, φώλιαζαν καπιταλιστικές ιδέες. Δηλαδή η αγάπη για την ατομική ιδιοκτησία.

Η ουτοπία που "πωλούσε" ο Β.Ι. Λένιν ήταν ο σοσιαλισμός. Τελικά το πρόβλημα των κουλάκων το έλυσε ο διάδοχός του - γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα. Δεν περίμενε το θαύμα του εξηλεκτρισμού. Υλοποίησε πιο άμεση λύση - την αναγκαστική κολεκτιβοποίηση. Με αποτέλεσμα την φυσική εξόντωση (είτε με θάνατο είτε με εξορία στην Σιβηρία) εκατομμυρίων κουλάκων.

Η ουτοπία που "πωλούν" οι ηγέτες της Ευρώπης είναι το Net Zero. Ο εξηλεκτρισμός εδώ παίζει τον ρόλο του "εξυγιαντή" της ενέργειας γιατί αξιοποιεί την παραγωγή από "καθαρές" Ανανεώσιμες Πηγές. Ο στόχος μηδενισμού των εκπομπών είναι εντελώς παράλογος δεδομένου ότι οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από την Ευρώπη είναι αμελητέες. Και όχι μόνο οι τρέχουσες αλλά και οι σωρευτικές. Πρόσφατα η Κίνα έφθασε σε σωρευτικές εκπομπές ίσες με αυτές που εξέπεμψε η Μ Βρετανία από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης. Οι ευρωπαίοι και να θέλουν δεν μπορούν να σώσουν την ανθρωπότητα. Είναι όμως διατεθειμένοι να πληρώσουν το κόστος. Για την ψυχή που θα παραδώσουν; Μα αυτό είναι συγχωροχάρτι. Επιστροφή στον μεσαίωνα.

Υπάρχουν όμως και διαφορές ανάμεσα στις δύο ιστορίες. Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ιλιτς ήταν μεν ουτοπικός αλλά περιείχε ένα μήνυμα αισιοδοξίας για το μέλλον: Τον κομμουνιστικό Παράδεισο - το Βασίλειο της Ελευθερίας. Για εμάς, που έχουμε το πλεονέκτημα να γνωρίζουμε τι τελικά συνέβη, είναι δύσκολο να κατανοήσουμε την δύναμη τού μηνύματος. Θα πρέπει να κάνουμε έντονη διανοητική προσπάθεια για να βρεθούμε στην θέση των δρώντων τη εποχή εκείνη - και να αξιολογήσουμε αντικειμενικά τις προσδοκίες τους. Αντίθετα, το μήνυμα των ταγών της Ευρώπης είναι αρνητικό - καταστροφικό. Μια συμμαχία απογοητευμένων ιδεολόγων (που βρήκαν σε μια δυστοπία το υποκατάστατο της ουτοπίας) με κρατικοδίαιτα επιχειρηματικά  συμφέροντα. Συμμαχία Βαπτιστών με Λαθρεμπόρους όπως αναφέρεται πλέον στην βιβλιογραφία (με αναφορά την Ποτοαπαγόρευση στις ΗΠΑ). 

Οι προθέσεις των κομμουνιστών λοιπόν ήταν "αγνές". Οδήγησαν όμως στην Κόλαση - όπως πολλές φορές συμβαίνει. Το κατάφεραν με την αξιοποίηση του απόλυτου μονοπώλιου της εξουσίας. Ο στόχος επετεύχθη όχι με τον εξηλεκτρισμό αλλά με τις σταλινικές μεθόδους εξόντωσης των αγροτών. Αυτή είναι η δεύτερη διαφορά ανάμεσα στις δυο ιστορίες. Ευτυχώς στην Ευρώπη, οι υπήκοοι έχουν λόγο. Υπάρχει η ελπίδα να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις των αποφάσεων των ηγετών. Υπάρχει διαφορά, όπως και να το κάνουμε, ανάμεσα στο τουφέκι της εξουσίας και την συντονισμένη πλύση εγκεφάλου στον δημόσιο διάλογο που ελέγχεται από τους βαπτιστές και τους λαθρεμπόρους. Οι εκλογές έχουν επιπτώσεις (elections have consequences)  όπως είπε ο Ομπάμα.

Δυο παράλληλες ιστορίες ουτοπικών (ή δυστοπικών) αφηγημάτων με αθέλητο εργαλείο-κομπάρσο τον ηλεκτρισμό. Η πρώτη δεν πήγε τόσο καλά. Ελπίζει κανείς ότι η δεύτερη θα μοιάζει στο μέλλον - όσον αφορά τις επιπτώσεις της - σαν φάρσα.

* Είναι πολύ εύκολο να βρει κανείς στο διαδίκτυο τον συγκεκριμένο λόγο στα αγγλικά και να επιβεβαιώσει - αν δεν το γνωρίζει ήδη - ότι ο Λένιν ήταν ένας σπουδαίος διανοητής. Καλύτερος διανοητής από πολιτικός ίσως.

Κίνδυνος Blackout στην Μ. Βρετανία - Μήπως μας Αφορά;

Στις 23 Ιουνίου το ηλεκτρικό σύστημα στην Μ Βρετανία παρουσίασε πτώση στην συχνότητα κάτω από τα προβλεπόμενα όρια σε ορισμένα χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα. Σύμπτωμα ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο διαχειριστής του συστήματος αντιμετώπισε το πρόβλημα με διακοπή των διασυνδέσεων πρώτα με την Γαλλία (μονομερώς)  και κατόπιν με την Γερμανία (κατόπιν συνεννόησης). Το γεγονός προκάλεσε τόσο θόρυβο που έδωσε αφορμή σε πολιτική αντιπαράθεση. Υπήρξε ερώτημα την Βουλή από την αντιπολίτευση και ταυτόχρονα ανατέθηκαν έρευνες τόσο σε δικηγόρους (από τον ίδιο τον διαχειριστή, τον NESO, για να ελέγξουν ότι τα στελέχη του έδρασαν σύμφωνα με τις διαδικασίες του) όσο και στον Ρυθμιστή - Ofgem  (για να διαπιστωθεί ότι ο διαχειριστής του συστήματος έκανε καλά την δουλειά του).

Ένας βασικός λόγος που δημιουργήθηκε ο θόρυβος ήταν ότι η αντιπολίτευση, τόσο η σκιώδης υπουργός (με το πανέμορφο βραζιλιάνικο-πορτογαλικό επώνυμο Coutinho)  όσο και ο τύπος χρησιμοποίησαν ως τεκμήρια πληροφορίες που διοχετεύθηκαν σ' αυτούς από whistleblowers - αυτούς που στην Ελλάδα ονομάζουμε πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος. Δηλαδή στελέχη του ίδιου του Διαχειριστή. Οι οποίοι δήλωσαν ανώνυμα ότι στην περίοδο του τέλους Ιουνίου υπήρξαν διαστήματα που το σύστημα "δεν διέθετε ούτε ένα μεγαβάτ εφεδρείας". Το παραμικρό να συνέβαινε υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσει το σύστημα σε γενική διακοπή - blackout.

Οι λεπτομέρειες του ζητήματος είναι συναρπαστικές - τουλάχιστον για αυτούς που έχουν, χωρίς να είναι ειδικοί, την περιέργεια να μάθουν πως λειτουργεί - διατηρείται σε ισορροπία σε πραγματικό χρόνο 24/7 - αυτή η τερατώδης σε μέγεθος μηχανή που κατασκεύασε ο άνθρωπος για να παράγει, μεταφέρει και διανείμει τον ηλεκτρισμό. Θα περιοριστούμε όμως εδώ σε ορισμένα θεσμικά και όχι τεχνικά θέματα που αναδεικνύονται από το επεισόδιο στην Μ Βρετανία και έχουν ίσως ενδιαφέρον και για τα δικά μας.

Το πρώτο από αυτά είναι η ύπαρξη ευάριθμων πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος οι οποίοι τροφοδοτούν με "θεσμικό" τρόπο τον δημόσιο διάλογο. Σε αντίθεση με την χώρα μας στην οποία την τελευταία φορά που ασχοληθήκαμε με "whistleblowers" ήταν όταν προσπαθήσαμε να τους βάλουμε φυλακή ως ψευδομάρτυρες. Ο γράφων είμαι εντελώς άσχετος με την νομική επιστήμη και δεν έχω ούτε καν επαρκή πληροφόρηση ως πολίτης για την συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι όμως γεγονός ότι, παρότι υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία η οποία υποθέτω ότι έχει ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο και προβλέπει την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος, δεν έχει υπάρξει ούτε μια περίπτωση εμφάνισης του είδους. Αυτό σημαίνει είτε ότι όλα δουλεύουν ρολόι στο κράτος μας είτε ότι έχουμε ενσωματώσει την ευρωπαϊκή οδηγία με τέτοιο τρόπο που καθίσταται στην πράξη ανενεργή. Ποιος θα στοιχημάτιζε για το πρώτο;

Το δεύτερο, ακόμα πιο σημαντικό ζήτημα, είναι τα όρια μεταξύ των αποφάσεων πολιτικής και της τεχνικής διαχείρισης του δημόσιου αγαθού που αποτελεί η ασφάλεια τροφοδοσίας της χώρας. Το βρετανικό επεισόδιο ανέδειξε προβλήματα. Η πρώτη ένδειξη ήταν η καταγγελία για συμμετοχή της μονάδας corporate affairs του NESO στην διαμόρφωση των κειμένων που δόθηκαν στην δημοσιότητα σχετικά με το συμβάν. Οι υπεύθυνοι επικοινωνίας - το corporate affairs - έκαναν "μασάζ" στο κείμενο που είχαν ετοιμάσει οι μηχανικοί του NESO. Η δεύτερη ήταν ότι ο ΔΣ του NESO συγκέντρωσε τα στελέχη του και τους είπε μεταξύ άλλων ότι οι whistleblowers αναμεσά τους "απογοήτευσαν" τον οργανισμό. 

Η ρίζα του προβλήματος βέβαια είναι η πολιτική αντιπαράθεση για το Net Zero. Η αντιπολίτευση, η οποία έχει δεσμευθεί να καταργήσει την σχετική νομοθεσία, χρησιμοποιεί το επιχείρημα (μεταξύ άλλων) ότι η αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ στο σύστημα θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά του. Ο NESO βρίσκεται στην πολιτική αυτή αντιπαράθεση ανάμεσα στην Σκύλλα και την Χάρυβδη (ο Όμηρος είναι επίκαιρος!). Η ευθύνη του είναι η ασφάλεια του συστήματος. Η οποία όμως επηρεάζεται από πολιτικές αποφάσεις - ο στόχος διείσδυσης των ΑΠΕ είναι πολιτική απόφαση. Αυτό σημαίνει ότι η διοίκησή του πρέπει να αποφασίσει σε ποιο βαθμό θα αναλάβει την πρωτοβουλία να θέσει σε κίνδυνο την βασική του αποστολή για να προσαρμοστεί σε πολιτικές αποφάσεις. Στην Μ. Βρετανία δόθηκε η εντύπωση ότι η διοίκηση του NESO ενήργησε εμφανώς με πολιτικό κριτήριο. Διέψευσε τους πάντες και τα πάντα (ενώ αναγκαζόταν να δεχθεί δυο έρευνες για το θέμα) και έδωσε στον αρμόδιο υπουργό το δικαίωμα να ισχυρισθεί στην Βουλή ότι τίποτα δεν συνέβη - τους μηχανικούς του NESO τους βάρεσε η ζέστη και παραμιλούν.

Αφορά την χώρα μας το οργανωτικό πρόβλημα που αναδείχθηκε στην Μ. Βρετανία με την ευκαιρία του επεισοδίου; Από μια άποψη όχι. Η ταύτιση των δημόσιων επιχειρήσεων και των ελεγκτικών μηχανισμών με το κράτος είναι τόσο ισχυρή που για την ελληνική πραγματικότητα οι Βρετανοί αντιμετωπίζουν ένα ψευδοπρόβλημα. Το πιθανότερο κατά την γνώμη μου είναι ότι ο ΑΔΜΗΕ και η ΡΑΑΕΥ θα εξυπηρετήσουν τις πολιτικές αποφάσεις. Και αν γίνει η "στραβή"; Θα το λύσουν οι πολιτικοί - ίσως με την βοήθεια της κολυμβήθρας του Σιλωάμ - της δικαιοσύνης. Ελληνική πατέντα.

Από μια άλλη άποψη το πρόβλημα είναι υπαρκτό και στην χώρα μας. Οι πολιτικές για το Net Zero και η ασφάλεια του συστήματος αλληλοσυνδέονται και συνήθως αντικρούονται η μια με την άλλη. Η διαφορά με την Μ Βρετανία - προς το παρόν τουλάχιστον - είναι ότι δεν υπάρχει σοβαρός (ούτε καν λιγότερο "σοβαρός") πολιτικός στην Ελλάδα που να έχει βάλει στην ατζέντα του το πρόβλημα του Net Zero. Το πολιτικό σύστημα έχει αποφασίσει να ακολουθήσει τον εύκολο δρόμο. Χρέωση για αυξημένες εφεδρείες από τον ΑΔΜΗΕ που περνούν εύκολα με αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ στους καταναλωτές. Δώσαμε όμως, δώσαμε... 

Καλύτερα να Αφήσουμε Ήσυχο το "Παραγωγικό Μοντέλο" της Χώρας!

Είναι σπάνιο πλέον να διαβάσουμε την άποψη μέλους της ελληνικής ιντελιγκέντσιας (πολιτικού, Λειτουργού του Τύπου, "Πανεπιστημιακού" κλπ.) για την οικονομία που να μην κλαυθμυρίζει για το λάθος "παραγωγικό μοντέλο" της χώρας και να μην προτρέπει στην ριζική αλλαγή του. Συνήθως δεν δίνονται λεπτομέρειες. Πέραν του ότι δεν ορίζεται σαφώς τι ακριβώς είναι αυτό το παραγωγικό μοντέλο, υπάρχουν ερωτήματα:  Πως ακριβώς το κράτος μπορεί να το αλλάξει και ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες;

Κατανοώ και σέβομαι την ανησυχία των ταγών της κοινωνίας και δηλώνω ότι δεν είμαι σε θέση να απαντήσω στα σχετικά ερωτήματα. Η εμπειρία μου όμως από τον κλάδο του ηλεκτρισμού είναι ότι το κράτος τα τελευταία χρόνια έχει επέμβει στον κλάδο με πιο ριζοσπαστικό - σχεδόν επαναστατικό - τρόπο από ότι θα ήλπιζε και το πιο φιλόδοξο μέλος της εγχώριας ιντελιγκέντσιας. Το αποτέλεσμα - χρησιμοποιώντας την λαϊκή φράση - είναι ένα μεγάλο "μπάχαλο". Γιατί πως αλλιώς μπορούν να χαρακτηρισθούν αυτά που συμβαίνουν;

Μέσα σε λίγα χρόνια χτίσαμε με επιδοτήσεις ένα δεύτερο ηλεκτρικό σύστημα στην χώρα για μια κατανάλωση ρεύματος που εδώ και τουλάχιστον 10 χρόνια είναι στάσιμη. Στην πραγματικότητα αυτό το διπλό σύστημα παράγει τόσο άφθονη ενέργεια, που ήδη ένα σημαντικό μέρος της το πετάμε στα άχρηστα. Αυτό πρέπει να το επαναλάβουμε για να εμπεδωθεί στο μέγεθός του. Ένα δεύτερο σύστημα για στάσιμη κατανάλωση. Τι πιο ριζοσπαστικό;. Πόσο επαναστατικότερη αλλαγή "παραγωγικού μοντέλου"; Πόσο μεγαλύτερη σπατάλη σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων - ειδικά για μια οικονομία που το ίδιο περίπου διάστημα υπέφερε τα δεινά μιας χρεωκοπίας;

Η επίπτωση της επενδυτικής αυτής απόφασης στους πολίτες είναι επίσης επαναστατική - ισχυρίζομαι ιστορικής σημασίας. Γιατί αντιστρέφοντας την πτωτική τάση για περισσότερο από ένα αιώνα εξέλιξης του ηλεκτρισμού, εδώ και μερικά χρόνια η τιμή του ρεύματος σε πραγματική αξία αυξάνεται συνεχώς.  Με ρυθμούς που θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς - πως αλλιώς; - επαναστατικούς. Μόνο τα τελευταία 6 χρόνια το ρεύμα για την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών (που είναι οι οικιακοί) έχει αυξηθεί κατά 48% - ή 28 μονάδες υψηλότερα από τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Πριν 20 χρόνια ο Έλληνας αδιαφορούσε - δεν ήξερε πόσο κοστίζει το ρεύμα. Σήμερα τείνει για πολλούς να καταντήσει αγαθό πολυτελείας. Επαναστατικό - δεν είναι;

Μα όλα αυτά γίνονται για ένα μεγάλο σκοπό - θα απαντούσε ένα θερμόαιμο μέλος της ιντελιγκέντσιας: Την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής. Μήπως όμως οι θυσίες που απαιτούνται από την φτωχότερη χώρα της ΕΕ - που δεν είναι ούτε υπήρξε ποτέ βιομηχανική δύναμη - ισοδυναμούν με ένα είδος αυτοτραυματισμού; Το βάρος της απόδειξης ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στον ηλεκτρικό κλάδο είναι ορθολογική συλλογική απόφαση για την χώρα πέφτει σε αυτούς που την προωθούν και την εφαρμόζουν.

Αλλά το βασικό και γενικό σημείο του παρόντος σημειώματος είναι ότι τα αιτήματα/προτάσεις για "αλλαγές του παραγωγικού μοντέλου" με κρατικές αποφάσεις είναι εξαιρετικά επικίνδυνα*. Γιατί υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να πάρεις αυτό που ευχόσουν (σε σχέση με το να αφήσεις τις αγορές να αποφασίσουν**). Αυτή είναι η δική μου εμπειρική παρατήρηση στο φλέγον θέμα του "παραγωγικού μοντέλου". 

* Η οικονομική επιστήμη μπορεί να βοηθήσει: "The curious task of economics is to demonstrate to men how little they really know about what they imagine they can design." Friedrich Hayek.

** Αφού τοποθετήσεις έναν γενικό φόρο άνθρακα (κατά προτίμηση σε παγκόσμιο επίπεδο) ο οποίος να υπολογίζεται με βάση επιστημονικές παρατηρήσεις και όχι πολιτικές διαδικασίες. Καταργώντας ταυτόχρονα όλες τις άλλες πολιτικές αποτροπής (επιδοτήσεις σε ΑΠΕ κλπ) και επιστρέφοντας τα έσοδα του φόρου στου πολίτες.   

Το allazorevma.gr Προβλέπει: Οι Χρεώσεις των Δήμων ΔΕΝ Φεύγουν από το Ρεύμα!

Οι Λειτουργοί του Τύπου μας ενημέρωσαν ότι με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ψηφίστηκε πρόσφατα, προβλέπεται η απαλλαγή των λογαριασμών ρεύματος από τις χρεώσεις των Δήμων. Το νέο μας φάνηκε συνταρακτικό και ελπιδοφόρο καθώς ήταν ένα όνειρο του κλάδου  (του ηλεκτρισμού) που επιτέλους φαίνεται ότι γίνεται πραγματικότητα. 

Επειδή όμως μας φάνηκε πολύ καλό για να είναι αληθινό, κάναμε μια μικρή έρευνα - να "θέσουμε τον δάκτυλο επί των τύπων των ήλων". Το αποτέλεσμα της έρευνας μας προσγείωσε στην περίφημη ελληνική πραγματικότητα. Διαμορφώσαμε την άποψη ότι οι χρεώσεις των Δήμων θα μείνουν για πολύ καιρό ακόμα στους λογαριασμούς. Πάντως δεν φεύγουν από την 1η Ιανουαρίου του 2028 όπως υποσχέθηκε (ρητά μιλώντας στην Βουλή!) ο αρμόδιος Υπουργός. Είμαστε τόσο σίγουροι, που είμαστε έτοιμοι να διατυπώσουμε με τους ισχυρότερους όρους την πρόβλεψή μας. Παρακάτω εξηγούμε την γνώμη μας και στο τέλος διατυπώνουμε επίσημα και δεσμευτικά την πρόβλεψη.

Πρώτο: Η ημερομηνία 1η Ιανουαρίου 2028 δεν υπάρχει σε κανένα σημείο του Νέου Κώδικα. Είναι μια προφορική δέσμευση του αρμόδιου Υπουργού χωρίς καμία τεκμηρίωση - από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε. Γιατί χρειάζονται  18 μήνες για να εκδοθεί μια Κοινή Υπουργική Απόφαση - την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης; (στον Τύπο λανθασμένα αναφέρθηκε Προεδρικό Διάταγμα - που θα δικαιολογούσε κάπως μεγαλύτερη καθυστέρηση).

Δεύτερο: Η ανάγνωση και μόνο της σχετικής παραγράφου 2 του άρθρου 446 του Νόμου (ο νόμος έχει 550 σελίδες και 773 άρθρα!) προκαλεί αμηχανία στον απλό πολίτη - γιατί είναι διατυπωμένη με τρόπο που αποτελεί πρόκληση για τις διανοητικές ικανότητες ακόμα και ενός βουλευτή/βουλεύτριας που πρέπει να το ψηφίσει.  Με την προϋπόθεση ότι ήδη κάποιος του/της έχει εμπιστευθεί το μυστικό : ότι είναι η παράγραφος 2 του άρθρου 446 που αφορά την απαλλαγή των λογαριασμών  του ρεύματος από τις χρεώσεις των Δήμων*. Ιδού η παράγραφος: 

..."2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δύναται να καθορίζονται η διαδικασία ενημέρωσης του πρώτου εδαφίου της παρ. 5 του άρθρου 392 και ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα διαλειτουργητικοτήτων με άλλα πληροφοριακά συστήματα ή μητρώα του δημόσιου τομέα, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και κάθε αναγκαία, τεχνική ή άλλη, λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.".....

"Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα" - λέει ο λαός. "Δύνανται να καθορίζονται"; Δηλαδή αν δεν θέλουν οι Υπουργοί δεν καθορίζονται; Ποιο είναι το "πρώτο εδάφιο της παραγράφου του άρθρου 392"; (φαίνεται ότι αφορά το Κτηματολόγιο). Πιο πρακτικά - σε ποιό σημείο λέει για λογαριασμούς ρεύματος; Ο νόμος έτσι όπως είναι διατυπωμένος δεν λέει σε απλά ελληνικά πουθενά ότι οι χρεώσεις των Δήμων θα μεταφερθούν από τους λογαριασμούς του ρεύματος. Και, όπως προαναφέρθηκε, δεν προβλέπει καμία προθεσμία. Κατά την φτωχή μου άποψη αυτό που λέει ο νόμος είναι ότι κάποιοι Υπουργοί εξουσιοδοτούνται να φροντίσουν κάποτε για την "διαλειτουργικότητα" των συστημάτων του Δημοσίου. Γενικά και αόριστα - αν και εμμέσως υποθέτει εύλογα κανείς ότι σε αυτά τα συστήματα περιλαμβάνονται και αυτά των Δήμων.

Με βάση τα παραπάνω, το allazorevma.gr προβλέπει το εξής: 

"Δεν θα υπάρξει Έλληνας οικιακός καταναλωτής που, στον πρώτο (με βάση την περίοδο κατανάλωσης) λογαριασμό ρεύματος του 2028, θα έχει την ευτυχία να διαπιστώσει ότι οι χρεώσεις για Δήμους απουσιάζουν"**. 

Αν η πρόβλεψη αποδειχθεί αληθής, θα περηφανευόμαστε για την προφητεία μας. Αν όχι, ένα όνειρο μέχρι τώρα απατηλό θα έχει εκπληρωθεί. Ειλικρινά - προτιμούμε το δεύτερο. 

* Υπάρχει πιθανότητα να αφορούν την υπόθεσή μας και οι παράγραφοι 3 και 4. Δεν προσθέτουν όμως ούτε αφαιρούν κάτι από τα επιχειρήματα του παρόντος 

** Θα κάναμε την ίδια πρόβλεψη για την ΕΡΤ αλλά θα ήταν σαν να κλέβαμε εκκλησία

Ιεραρχία Παρόχων Απρίλιος του 26: Όπισθεν Ολοταχώς

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ) δημοσίευσε επιτέλους τις αναφορές της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Απρίλιο του 2026. Με μεγάλη και ανεξήγητη καθυστέρηση όπως συνήθως. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο του πρόσφατου τετράμηνου - από 1/1 μέχρι 30/4/26. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 71,03% των μετρητών την 30/4/26, όχι μόνο παραμένει συντριπτική αλλά αυξήθηκε ελαφριά στο τετράμηνο (ήταν 70,96% στις 31/12/25). Η ΔΕΗ είχε 5.443.227 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 30/4/26, ήτοι 10.951 περισσότερους από ότι την 31/12/25. Με αυτό τον ρυθμό "απώλειας" μετρητών από την ΔΕΗ, ο χρονικός ορίζοντας για να πέσει το μερίδιο αγοράς της σε ανεκτό επίπεδο ανταγωνισμού εκτείνεται πλέον στο άπειρο.

Στην διάρκεια του τετράμηνου 1/26 έως 4/26, παρατηρήθηκαν τα εξής αξιοσημείωτα:

α) Η άνοδος του μεριδίου τη ΔΕΗ για πρώτη  φορά από τότε που "απελευθερώθηκε" η αγορά. Παρ' όλο που η αύξηση είναι μικρή (αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερη στους μήνες μετά τον Απρίλιο) δεν μπορεί παρά να χαρακτηρισθεί ως ένα ιστορικό σημείο καμπής της αγοράς ρεύματος στην χώρα. Οι κρατικοί αρμόδιοι, που έχουν εξευτελίσει τις σχετικές μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, δεν έχουν κατά την γνώμη μας πιστωθεί  επαρκώς την "επιτυχία" αυτή.

β) Η εικόνα των εναλλακτικών παρόχων είναι μικτή. Οι δυο μεγαλύτεροι εναλλακτικοί Πάροχοι, η Protergia και η Zeniθ, έχασαν πελάτες μέσα στο τετράμηνο. Ο Ηρων έμεινε στάσιμος ενώ η Enerwave βρέθηκε στους κερδισμένους. Παρόμοια εικόνα στους "μικρομέγαλους" όπου το Φυσικό Αέριο έχασε (πολλούς) πελάτες - και το περηφανεύεται -  ενώ η Volton κέρδισε μερίδιο αγοράς. Καλό σημάδι η συνεχής μείωση του αριθμού των "πελατών" του Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας.

γ) Ο Δείκτης Herfindahl Hirschman δεν σημείωσε αξιοσημείωτη μεταβολή. Το επίπεδο του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού (Χαμηλή Τάση) σε αριθμό μετρητών όπως μετριέται από τον δείκτη HHI, είναι ισοδύναμο με αυτό ενός δυοπώλιου (1,9). Ούτε η έξοδος ενός Παρόχου από την αγορά - της Volterra, ούτε η αναμενόμενη συγχώνευση nrg/Hρωνα θα έχει αξιόλογη επίπτωση στην εικόνα αυτή δεδομένου του γιγαντιαίου μεριδίου του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα Παρόχου.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις της ΡΑΑΕΥ, το 68% των καταναλωτών βρίσκονται ακόμα σε μεταβλητά τιμολόγια τον Απρίλιο του 2026 - χάνοντας την ευκαιρία να μειώσουν την ετήσια δαπάνη τους για ρεύμα (για τον μέσο καταναλωτή) κατά περίπου 150 ευρώ. Η αδράνεια αυτή των καταναλωτών τους στοιχίζει συλλογικά ένα ποσό που κατά την εκτίμησή μας είναι της τάξεως του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ τον χρόνο.

Η εικόνα του πρώτου τετράμηνου του 2026 δείχνει μια αγορά σε οπισθοδρόμηση. Ο μειωμένος ανταγωνισμός και η ισχύς του υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζοντα παρόχου έχει οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά μικτά περιθώρια τον κλάδο (της τάξεως του 20%) με αφορμή και δικαιολογία την κρίση στον Κόλπο. 

Ποιος θα "Ταπώσει" τον Πίθο των Δαναΐδων - τον ΔΕΔΔΗΕ;

Με απόφαση της ΡΑΑΕΥ, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ με ημερομηνία 30 Ιουνίου 2026, αυξάνονται οι χρεώσεις του Δικτύου Διανομής στους λογαριασμούς των οικιακών καταναλωτών. Οι νέες χρεώσεις θα εφαρμοστούν από την 1η Αυγούστου. Με την ευκαιρία, ανατρέξαμε πίσω στον χρόνο και καταρτίσαμε τον παρακάτω Πίνακα που παρουσιάζει συνοπτικά την εξέλιξη των χρεώσεων δικτύου διανομής από το 2020 μέχρι σήμερα. Οι αριθμοί τεκμηριώνουν επαρκώς κατά την άποψή μας τον χαρακτηρισμό που έχουμε αποδώσει στον ΔΕΔΔΗΕ ως "Πίθο των Δαναΐδων¨ του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Ένα βαρέλι δίχως πάτο.

Πως αλλιώς θα μπορούσε όμως να χαρακτηρισθεί με ελαφρά ειρωνική (αλλά πάντα ευγενική) διάθεση ένας οργανισμός ο οποίος μας στοιχίζει σήμερα διπλάσια (+96%) από ότι στοίχιζε πριν 7 χρόνια; Την  ίδια περίοδο που η τελική τιμή του ρεύματος αυξήθηκε "μόνο" κατά 48% και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 20%;

Ο ΔΕΔΔΗΕ μας στοίχισε περίπου 1,24 δισεκατομμύριο ευρώ το 2025 ενώ το μακρινό 2020 μας στοίχιζε γύρω στα 730 εκατομμύρια ευρώ. Ακόμα χειρότερα, από το 2023 και μετά, πάνω από το 90% των εσόδων του είναι πάγια. Καμιά σχέση με την κατανάλωσή μας. Σε κάθε περίπτωση, όσο και αν καταναλώσουμε, ο ΔΕΔΔΗΕ θα εισπράξει (δεν περιλαμβάνεται στον Πίνακα) και ένα 16% καπέλο στην χονδρική τιμή (από 8% που εισέπραττε πριν 7 χρόνια). Λόγω τεχνικών και "εμπορικών" απωλειών (κοινώς ρευματοκλοπών). Για τις οποίες απεκδύεται - με την  συμφωνία του κράτους - κάθε ευθύνης. 

Είναι εμφανές ότι το κράτος έχει απωλέσει τον έλεγχο του κόστους του Δικτύου Διανομής. Οι αυξήσεις που δίνονται και η δομή των χρεώσεων έχουν επιπτώσεις: 

Δίνουν λάθος κίνητρα στον ΔΕΔΔΗΕ. Κατανοούμε ότι η ΡΑΑΕΥ έχει σχεδιάσει διαδικασίες αναμόρφωσης του επιτρεπόμενου εσόδου με βάση δείκτες απόδοσης. Αμφιβάλουμε ότι έχουν αισθητό αποτέλεσμα - είμαστε όμως έτοιμοι να πεισθούμε για το αντίθετο.

Οι χρεώσεις από το 2023 έχουν γίνει αντιστρόφως αναδιανεμητικές. Λογικά, όταν σχεδόν όλη η χρέωση είναι πάγια, όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση, τόσο υψηλότερη είναι η χρέωση ανά κιλοβατώρα. Αυτό έχει οικονομική λογική αλλά είναι προφανές ότι επιβαρύνει υπέρμετρα  τους μικρούς καταναλωτές. Το πως αυτή η δραματική αλλαγή (μεγαλύτερη από όσο μπορούμε να γνωρίζουμε από οποιαδήποτε άλλη δημοκρατική χώρα) έγινε "αβρόχις ποσί" στην Ελλάδα είναι ένα μυστήριο*.

Πως θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα του ΔΕΔΔΗΕ; Ένας γρήγορος τρόπος είναι να αποδεσμευθεί η ΡΑΑΕΥ από τον ρόλο του ελεγκτή και να δοθεί η ευθύνη σε έγκριτο διεθνή οίκο ο οποίος θα έχει το μέγεθος και την φήμη ώστε να μην αποδέχεται να είναι υπηρέτης ενός αφέντη με δυο καπέλα (που μπορεί να καταλήξει σε σχιζοφρενικές τάσεις). Αίροντας το βάρος από τους ώμους των στελεχών της ΡΑΑΕΥ που - όντες διορισμένοι από το κράτος - καλούνται να λάβουν αποφάσεις που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα κέρδη της μεγαλύτερης - πολυεθνικής πλέον - υπό κρατικό έλεγχο ελληνικής επιχείρησης, εισηγμένης στο Χρηματιστήριο.

Το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος όμως μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο με αλλαγή τροχιάς στην "πράσινη μετάβαση". Αυτή η ανορθολογική πολιτική αξιοποιείται από τον ΔΕΔΔΗΕ (και όχι μόνο!) για να φουσκώσει τον λογαριασμό (άλλωστε μας διαβεβαιώνει με περηφάνεια ο ίδιος ότι το 50% των επενδύσεών του αφορά την "πράσινη μετάβαση"). Ο πολιτικός που θα ταπώσει τον Πίθο των Δαναΐδων θα πρέπει να ξεκινήσει βάζοντας όριο στο αυτοτραυματισμό της ελληνικής οικονομίας από το Net Zero.

*Έχουμε εδώ και χρόνια εισηγηθεί την επιδότηση με μορφή παγίου για όσους θεωρούνται "ευάλωτοι" -ΚΟΤ- με την ταυτόχρονη κατάργηση κάθε είδους επιδότησης της κιλοβατώρας

Δείκτης Τιμών Ιουνίου: Αύξηση στις Τιμές και στο Μερίδιο της ΔΕΗ

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Ιούνιο του 2026. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Ιούνιο είχε σημαντική αύξηση σε σχέση με τον δείκτη Μάϊου '26. Από 244,24 πήγε στα 256,21 ευρώ την μεγαβατώρα (+4,9%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Ιουνίου '26 έμειναν σταθερές σε 82,14 ευρώ την μεγαβατώρα περιλαμβάνοντας πλέον την αύξηση των χρεώσεων δικτύου μεταφοράς που είναι σε ισχύ από 1/2/26.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, αυξήθηκε σημαντικά στα 159,26 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 148,46 τον Μάιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Ιούνιο σε μέσο όρο ήταν στα 171,09 ευρώ την μεγαβατώρα, αυξημένες ελαφριά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (170,30 ευρώ την μεγαβατώρα). Οι τιμές της ΔΕΗ αυξήθηκαν σημαντικά στα 153,20 ευρώ την μεγαβατώρα σε σχέση με τον Μάιο. Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.

Τον Ιούνιο η χονδρική τιμή αυξήθηκε ελαφρά (+3,23 %) σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι εναλλακτικοί Πάροχοι δεν πέρασαν όλη την αύξηση της χονδρικής στις λιανικές τιμές. Η ΔΕΗ αύξησε σημαντικά τις τιμές της καταργώντας κυρίως τις προσφορές σε σταθερά προϊόντα. Το αξιοσημείωτο για τον Ιούνιο είναι ότι το μερίδιο της ΔΕΗ στην Χαμηλή Τάση σε κιλοβατώρες (όπως αυτό αναφέρεται στις δημοσιεύσεις των στοιχείων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας) αυξήθηκε σημαντικά - κατά περίπου 2%. Το συνολικό ποσοστό των εναλλακτικών Παρόχων μειώθηκε κατά το ίδιο ποσοστό. Η εξέλιξη αυτή στα μερίδια αγοράς αντανακλά κατά την εκτίμησή μας την μαζική ροή καταναλωτών τους προηγούμενους μήνες προς την ΔΕΗ λόγω της επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής της  - η οποία ανεστάλη τον Ιούνιο. 'Όλοι οι εναλλακτικοί έχασαν μερίδιο αγοράς τον Ιούνιο (με εξαίρεση την Volton).

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο (ΤΚΤ) για τον Ιούνιο του 2026 αυξήθηκε ελαφρά στα 284 ευρώ την μεγαβατώρα (+0,2%). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατά 28 ευρώ την μεγαβατώρα από τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 1.065 ευρώ - δηλαδή περίπου 116 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (949 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

Πως το Ισχυρότερο "Καρτέλ" στο Ρεύμα θα Εξοικονομήσει 1 Δισεκατομμύριο

Με τον δημόσιο διάλογο να υπερθερμαίνεται λόγω καλοκαιριού και επικείμενων εκλογών, οι κραυγές για το "καρτέλ του ρεύματος" ακούγονται δυνατότερα από ποτέ. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι κρατικοί αρμόδιοι (Επιτροπή Ανταγωνισμού, ΡΑΑΕΥ) κωφεύουν, αγνοώντας πλήρως τις κραυγές αυτές. Ίσως γιατί γνωρίζουν ότι το πιο σημαντικό πρόβλημα στο ρεύμα δεν είναι το υποτιθέμενο καρτέλ των επιχειρήσεων αλλά το de facto μονοπώλιο του κράτους. Ομολογουμένως αυτό θα μπορούσε να εξηγεί την ψυχραιμία των αρμοδίων. Γιατί είναι ίσως σίγουροι ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν δίνει αφορμή για κραυγές γιατί οι κραυγάζοντες ευελπιστούν να γίνουν και αυτοί κάποτε χαλίφηδες στην θέση του χαλίφη - ιδιοκτήτες δηλαδή του μονοπωλίου.

Ο χαλίφης - συγγνώμη, το κράτος - ελέγχει με τις αποφάσεις του περισσότερο από το 70% της τιμής του ρεύματος. Αυτό του δίνει την ισχύ σχεδόν (de facto) μονοπωλητή. Στο 40% περίπου των χρεώσεων των λογαριασμών που αποτελούν οι "ρυθμιζόμενες" χρεώσεις, το ποσοστό αυτό είναι 100%. Το βαρύ χέρι όμως του κράτους διαμορφώνει μεγάλο μέρος και του υπόλοιπου 60% των λογαριασμών - τις ονομαζόμενες ανταγωνιστικές χρεώσεις.

Εστιάζουμε στο σημείωμα αυτό στις ανταγωνιστικές χρεώσεις. Υποστηρίζουμε ότι με την πλήρη εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών αποφάσεων, το κρατικό de facto μονοπώλιο είναι σε θέση, αν το αποφασίσει, να απαλλάξει τους Έλληνες καταναλωτές από περίπου 1 δισεκατομμύριο  ευρώ στους λογαριασμούς τους - ήτοι να επιτύχει μια μείωση της τάξης του 20% που αντιστοιχεί  σε 160 ευρώ λιγότερα τον χρόνο για τον μέσο καταναλωτή. Αυτό που ονομάζουμε Όραμα του δισεκατομμυρίου. Που θα μπορούσε να επιτευχθεί πριν αρχίσουμε να ασχολούμαστε με το υποτιθέμενο καρτέλ.

Εξηγούμε με την βοήθεια του πίνακα παρακάτω που παρουσιάζει την διαμόρφωση του κόστους της χονδρικής στην χώρα τα τελευταία 10 χρόνια. Η τελευταία γραμμή τους Πίνακα παρουσιάζει τους αριθμούς - στόχους που θα είχαν ως αποτέλεσμα την επίτευξη του Οράματος του δισεκατομμυρίου: 

• Η μείωση της (μέσης ετήσιας) τιμής εκκαθάρισης αγοράς κατά 10 ευρώ την μεγαβατώρα θα μπορούσε να επιτευχθεί με την επιστροφή στους καταναλωτές του 50% του κόστους για την αγορά δικαιωμάτων (κατ' αναλογία των σχετικών προβλέψεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες).
• Η μείωση του κόστους των λογαριασμών προσαυξήσεων (εφεδρειών) επίσης κατά 50% απλώς θα επανάφερε το σύστημα στην  κατάσταση πριν 6-7 χρόνια. Το κράτος θα χρειαζόταν να αναρωτηθεί μόνο ποιοι ήταν οι λόγοι του διπλασιασμού τους τα τελευταία χρόνια. Είμαστε σίγουροι ότι τους γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα (Hint: Αν στην ημερήσια αγορά υπάρχει καρτέλ, στην αγορά εφεδρειών υπάρχει πρακτικά μονοπώλιο).
• Το ίδιο και με τον συντελεστή απωλειών του δικτύου διανομής. Δεν απαιτείται τίποτα άλλο από το να επανέλθει το σύστημα στη κατάσταση που ήταν το 2017. Το κράτος είναι σε θέση να γνωρίζει τις αιτίες και να τις θεραπεύσει.

Με μια ταυτόχρονη μικρή επέμβαση στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις - μείωση στο μισό της χρέωσης του ΕΤΜΕΑΡ (από 17 σε 9 ευρώ την μεγαβατώρα) και με την υπόθεση ότι το μικτό περιθώριο των Παρόχων είναι στο 15%*, επιτυγχάνεται μια συνολική μείωση του τυπικού κυμαινόμενου τιμολογίου κατά 21% (από 249 σε 206 ευρώ την μεγαβατώρα - περιλαμβανομένου του ΦΠΑ). Συνολικά μείωση της δαπάνης κατά 20% για ένα μέσο καταναλωτή ή 161 ευρώ τον χρόνο (3,75 μεγαβατώρες τον χρόνο) με συνολική μείωση της δαπάνης για τους καταναλωτές στην Χαμηλή Τάση του φθάνει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ τον χρόνο (25.000.000 MWhΧ(249-206)). Όπερ έδει δείξαι.

Να σημειωθεί ότι πετύχαμε το 1 δισεκατομμύριο χωρίς να "πειράξουμε" τις χρεώσεις δικτύων και Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Εκτιμούμε ότι με λίγη προσοχή θα ήταν δυνατόν να "βγάλουμε" και από αυτές μειώσεις της τάξεως του μισού δισεκατομμυρίου τον χρόνο (δεν μπορεί - κάποτε θα απολαύσουμε και τις μειώσεις στις ΥΚΩ από το καλώδιο της Κρήτης!). 

Οι υπολογισμοί στο παρόν σημείωμα είναι πρόχειροι και προσεγγιστικοί - σε μια χώρα άλλωστε που το κράτος έχει ισχυρή παράδοση εχεμύθειας. Προσδοκούμε και προσβλέπουμε σε παρατηρήσεις που θα βελτιώσουν την αξιοπιστία και την ακρίβειά τους τόσο όσο αφορά τους αριθμούς, όσο και την εφαρμοσιμότητα των προτάσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως, θεωρούμε ότι οφείλει να αναγνωρισθεί - και αυτό είναι το πρόβλημα - ότι υπολογισμοί τέτοιου είδους δεν είναι  πιθανό να εμφανισθούν στο πρόγραμμα κανενός κόμματος στην προεκλογική περίοδο. Dum Spiro Spero. 

* Υπολογίζουμε ότι το 15% Μικτό Περιθώριο καταλήγει σε ένα 4-5% Περιθώριο Κέρδους για τους Προμηθευτές. Γιατί έχουν  να πληρώσουν τα σταθερά τους έξοδα αλλά κυρίως την αντιστάθμιση του χαρτοφυλακίου τους και τους μπαταχτσήδες πελάτες τους. Και να μην μιλήσουμε για το κόστος πρόσκτησης νέων πελατών - ιδιαίτερα για τους εναλλακτικούς (διαφήμιση, προμήθειες σε call centers) το οποίο οι πιο αισιόδοξοι μάλλον κεφαλαιοποιούν.

Μήπως Βιαστήκαμε με τον Λιγνίτη;

Το ερώτημα μας φάνηκε εύλογο και τέθηκε αυθόρμητα διαβάζοντας άρθρο στο BBC για τις σκέψεις που γίνονται στην Γερμανία να δοθεί παράταση στην παραγωγή ρεύματος από τα λιγνιτικά και ανθρακικά της εργοστάσια. Το BBC όπως είναι γνωστό έχει ανεπίληπτη φήμη για την δημοσιογραφική του ακεραιότητα. Το Γερμανικό κράτος από την άλλη μεριά είναι ο ηγέτης στην ευρωπαϊκή προσπάθεια της απανθρακοποίησης και του στόχου για το Net Zero.

Στους πρώτους μήνες του 2026 η παραγωγή από λιγνιτικά και ανθρακικά εργοστάσια στην Γερμανία αποτέλεσε το 23% της συνολικής* - 15% από λιγνιτική και 8% από ανθρακική. Αντίθετα την ίδια περίοδο στην Ελλάδα η λιγνιτική παραγωγή δεν ξεπερνά το 3% της συνολικής. Οι Γερμανοί έχουν δώσει περιθώριο μέχρι το 2030 στα δικά τους λιγνιτικά και το 2038 στα ανθρακικά. Οι Έλληνες έχουμε ανακοινώσει ότι το 2026 η λιγνιτική παραγωγή θα σταματήσει τελείως. Ενώ οι Έλληνες έσβησαν την λιγνιτική παραγωγή οι Γερμανοί - μας ενημερώνει το BBC - συζητούν να δοθεί παράταση στα λιγνιτικά τους εργοστάσια (που τα προτιμούν γιατί διαθέτουν  τεράστια εγχώρια αποθέματα λιγνίτη ενώ τον άνθρακα πρέπει να τον εισάγουν)

Αναρωτιέται κανείς ποιοι είναι οι λόγοι για την μεγάλη αυτή διάσταση στις πολιτικές σχετικά με τον λιγνίτη ανάμεσα στις δύο χώρες. Μια πρώτη διάσταση είναι αυτή της ασφάλειας τροφοδοσίας. Το BBC αναφέρει ότι οι Γερμανοί φοβούνται την εξάρτησή τους από το φυσικό αέριο λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στον Κόλπο. Αυτό είναι σημαντικό γιατί βρίσκονται στην  διαδικασία να αυξήσουν την παραγωγή με φυσικό αέριο για λόγους κυρίως ευελιξίας του συστήματος που κυριαρχείται από τις ΑΠΕ. Σημειωτέον ότι το φυσικό αέριο συμμετέχει επί του παρόντος μόνο κατά 13% στην παραγωγή ρεύματος στην Γερμανία έναντι του 40% περίπου στην Ελλάδα. Φαίνεται λοιπόν ότι ένας λόγος που διαφέρουν οι πολιτικές των δύο χωρών είναι το ότι οι Έλληνες αρμόδιοι, σε αντίθεση με τους Γερμανούς ομολόγους τους, είναι πολύ αισιόδοξοι για την (πτωτική) πορεία της τιμής και την διαθεσιμότητα του φυσικού αερίου (άλλωστε θα δαπανήσουν 300 εκατομμύρια ευρώ για να μετατρέψουν το λιγνιτικό της  Πτολεμαΐδας 5 σε φυσικό αέριο)

Ένας άλλος λόγος θα ήταν το κόστος παραγωγής - που αποτελεί και την συνήθη δικαιολογία από την  πλευρά της ΔΕΗ και του κράτους. Είναι το κόστος παραγωγής υψηλότερο στην Ελλάδα από ότι την Γερμανία; Χωρίς να είναι κανείς ειδικός, μπορεί να βρει ισχυρές ενδείξεις ότι η διαφορά στο κόστος δεν θα πρέπει να είναι η αιτία για την διαφορετική απόφαση πολιτικής. 

Πρώτα από όλα το 70% του κόστους παραγωγής από ένα λιγνιτικό εργοστάσιο αφορά το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO2 - είτε το εργοστάσιο λειτουργεί στην Ελλάδα είτε στην Γερμανία. Θα μπορούσε να υπάρχει το επιχείρημα της χειρότερης ποιότητας ή/και ποσότητας  του λιγνίτη ή της χαμηλής απόδοσης των σταθμών. Πως δικαιολογείται όμως αξιόλογη διαφορά στο υπόλοιπο 30% του κόστους όταν η ναυαρχίδα της ελληνικής παραγωγής λιγνίτη η Πτολεμαΐδα 5 τέθηκε σε λειτουργία το 2023**; Και όταν η χώρα εξάγει λιγνίτη σε όμορες χώρες για να τον "κάψουν" αυτές σε δικά τους λιγνιτικά εργοστάσια; Τέλος, πως είναι σε θέση οι Γερμανοί παραγωγοί με λιγνίτη να πωλούν σε μια χονδρική αγορά που είναι στον μέσο ετήσιο όρο κατά 15% χαμηλότερη από την ελληνική και να επιβιώνουν (103-89 το 2025);

Το δημοσίευμα του BBC έτυχε να συμπέσει χρονικά με τις εικόνες της ανατίναξης του εξοπλισμού των ορυχείων στην Πτολεμαΐδα (με σκοπό να πωληθεί ως σκραπ). Αυτό έδωσε την ευκαιρία στους συνήθεις λαϊκιστές να δημιουργήσουν εντυπώσεις. Τα κρατικά ή κρατικοδίαιτα παπαγαλάκια και οι κυβερνητικοί "θεσμικοί" λομπίστες έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τους λαϊκιστές με εξίσου έωλα λαϊκίστικα επιχειρήματα. 

Ούτε οι μεν ούτε οι δε κατάφεραν έστω να θέσουν το σωστό ερώτημα. Οπότε εξακολουθούμε να αναμένουμε  με αγωνία την απάντηση θέτοντας ακόμα μια φορά το ερώτημα. Μήπως βιαστήκαμε με τον λιγνίτη;

* Τυχαίνει το ποσοστό αυτό (περίπου 25%) να είναι στο ίδιο επίπεδο με αυτό της γειτονικής μας Βουλγαρίας, η οποία έχει επίσης θέσει ως έτος - στόχο "απολιγνιτοποίησης" το 2038.

** Ένας τίμιος υπολογισμός του κόστους παραγωγής στην Ελλάδα θα λάμβανε υπόψη ότι η Πτολεμαΐδα 5 λειτουργεί μόνο 1.700 ώρες τον χρόνο (2025). Φαύλος κύκλος: Κοστίζει πολύ γιατί την χρησιμοποιούμε λίγο; Η την χρησιμοποιούμε λίγο γιατί κοστίζει πολύ;

"Posokanei" το Ρεύμα;

Το κράτος επένδυσε (σύμφωνα με τον Τύπο) ένα ποσό περίπου 370 χιλιάδες ευρώ (+ΦΠΑ) για να διευκολύνει τους καταναλωτές στις αγορές τους καταναλωτικών αγαθών μέσω μιας ιστοσελίδας "σύγκρισης τιμών" - του Posokanei.gov.gr. Αυτή είναι η δεύτερη προσπάθεια μετά τον αλήστου μνήμης e-katanalotis - για τον οποίο δεν γίνεται πια λόγος ούτε δόθηκε εξήγηση γιατί εγκαταλείφθηκε. 

Δεν θα κάνουμε αρνητική κριτική επισημαίνοντας ότι οι σελίδες αυτές δεν πρόκειται να λύσουν το περίφημο "πρόβλημα της ακρίβειας". Αυτό είναι δεδομένο. Αντίθετα θα δώσουμε τα εύσημα που αναλογούν στην προσπάθεια να παρασχεθεί περισσότερη και εύκολα προσβάσιμη πληροφορία στους καταναλωτές. Περισσότερη πληροφορία ποτέ δεν βλάπτει - έστω και αν η αξιοποίησή της από τον καταναλωτή έχει κόστος που μειώνει την αξία της (το σούπερ μάρκετ με τις φτηνότερες σοκολάτες δεν έχει κατάστημα κοντά στο σπίτι...).

Το Posokanei όμως είναι μια ευκαιρία να "ευλογήσουμε τα γένια μας" εμείς στην ομάδα του allazorevma.gr. Την ιστοσελίδα που με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία υπηρετεί τους καταναλωτές ρεύματος και φυσικού αερίου από το 2015 - εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια!

Η σύγκριση τιμών στο ρεύμα, που στα 1.000 ευρώ περίπου τον χρόνο δεν είναι αμελητέα δαπάνη για το μέσο νοικοκυριό, είναι πολύ πιο αναγκαία και χρήσιμη για τον καταναλωτή σε σχέση με την σύγκριση τιμών των άλλων καταναλωτικών αγαθών. Είναι αναγκαία γιατί η τιμολόγηση του ρεύματος είναι πολύπλοκη και αδιαφανής. Είναι επίσης χρήσιμη γιατί ο καταναλωτής μπορεί να ενεργήσει ώστε να επωφεληθεί άμεσα από την πληροφορία που του παρέχει η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών.  

Την χρησιμότητα και αναγκαιότητα των ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών στο ρεύμα την αναγνωρίζει και η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η οποία από το 2020 είναι και ελληνική νομοθεσία. Προβλέποντας ότι σε κάθε χώρα μέλος θα πρέπει να λειτουργεί τουλάχιστον μια τέτοια ιστοσελίδα κατάλληλα πιστοποιημένη από τις Αρχές.

Πως αντιμετώπισε το ελληνικό κράτος την υποχρέωσή του αυτή; Με τρία χρόνια καθυστέρηση και ενώ το allazorevma.gr εξυπηρετούσε ήδη - πριν υπάρξει οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση - πλήρως τις ανάγκες των καταναλωτών σε επίπεδο των καλύτερων διεθνών πρακτικών, αποφάσισε να δημιουργήσει τις δικές του ιστοσελίδες. Όπως και με το posokanei  δυο σελίδες. Την πρώτη την ονόμασε energycost.gr. Την δεύτερη την ονόμασε invoices.gr. Στην τρίτη προσπάθεια μετονόμασε το invoices.gr σε energycost.gr. 

Οι δύο αυτές ιστοσελίδες, που στοίχησαν (μέχρι στιγμής...) περίπου 10 φορές περισσότερο από το ανάλογο ποσό που επενδύθηκε στο allazorevma.gr και των οποίων η ανάπτυξη πήρε περισσότερα από 2 χρόνια έναντι 3 μηνών για το allazorevma.gr, είναι μέχρι αυτή την στιγμή χρήσιμες στην καλύτερη περίπτωση μόνο στους ενεργειακούς τουρίστες. Καταναλωτές που είναι διατεθειμένοι να αλλάζουν Πάροχο κάθε μήνα. Για τους "κανονικούς" καταναλωτές είναι κάτι χειρότερο από άχρηστες - είναι παραπλανητικές.

Το κράτος, στην περίπτωση του ρεύματος, επιβεβαίωσε με πειστικό τρόπο την αδυναμία του να υλοποιήσει τις αγαθές προθέσεις  του νομοθέτη. Όχι μόνο απέτυχε παταγωδώς να αναπτύξει ένα χρήσιμο εργαλείο για τους καταναλωτές, αλλά με την άρνησή του να πιστοποιήσει ιδιωτικές σελίδες έχει επιτρέψει σε call centers,  που δουλειά τους δεν είναι να παρέχουν πληροφορίες στον καταναλωτή αλλά να προωθούν συγκεκριμένα προϊόντα, να ισχυρίζονται ότι "συγκρίνουν τιμές". Το κράτος, στην ευγενική προσπάθειά του να μειώσει την ασυμμετρία στην πληροφόρηση μεταξύ καταναλωτών και πωλητών έχει κάνει τα πράγματα χειρότερα.

Η εμπειρία μας από το allazorevma.gr υποδεικνύει ότι οι οιωνοί δεν είναι ευνοϊκοί για το posokanei. Προβλέπουμε ότι, αν υπάρξει πρόοδος, αυτή θα έλθει μόνο εάν ιδιώτες αποφασίσουν να αξιοποιήσουν την επιχειρηματική ευκαιρία. Γιατί η πληροφορία έχει κόστος και συνεπώς αξία. 

Μέχρι τότε, ευτυχώς για τον  Έλληνα καταναλωτή, θα υπάρχει πάντα το allazorevma.gr!

allazorevma.gr: Ο Αξιόπιστος Συνεργάτης των Επιχειρήσεων για το Ρεύμα

Το ρεύμα είναι πλέον μια σημαντική δαπάνη για τις επιχειρήσεις σε συνθήκες μάλιστα που μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα. Ο διαχειριστές τους αντιμετωπίζουν απλά, συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε τον λογαριασμό μας σωστά; Μας χρεώνει ο Πάροχός μας σύμφωνα με την σύμβαση (και τον Νόμο);
• Πως πάει η κατανάλωσή μας - μήπως "καίμε" παραπάνω από ότι χρειάζεται (ή έχουμε προϋπολογίσει); Τι μας περιμένει του χρόνου;
• Πόσο πληρώνουμε την κιλοβατώρα - υπάρχει κάτι καλύτερο στην αγορά;
• Μπορούμε να κάνουμε κάτι άμεσα - χωρίς μεγάλο κόστος - για να μειώσουμε την δαπάνη για ρεύμα;

Η ομάδα του allazorevma.gr, της ιστοσελίδας που υπηρετεί τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015 με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και πάνω από όλα αξιοπιστία, είναι κοντά στις επιχειρήσεις - σε όποιον Πάροχο και αν είναι κάθε φορά- και απαντά στα ερωτήματά τους:

• με βάση την μοναδική - μεγαλύτερη από 10 χρόνια - εμπειρία των στελεχών του στην ελληνική αγορά ρεύματος.
• έναντι αμοιβής που είναι αμελητέα σε σύγκριση με τις απώλειες που θα υπήρχαν αν δεν αντιμετωπίζονταν σωστά και στην ώρα τους τα ερωτήματα αυτά.

Αν σας απασχολούν ερωτήματα σχετικά με το ρεύμα, σας προτείνουμε να κάνετε μια κουβέντα μαζί μας. Έχουμε να σας πούμε ιστορίες! Στο................................

allazorevma.gr: Τα Σταθερά Τιμολόγια Εξακολουθούν να είναι Φθηνότερα

Η πιο πρόσφατη (3 Ιουνίου) τιμοληψία που διενήργησε το allazorevma.gr στο ρεύμα έδειξε ότι στα 10 πιο φθηνά τιμολόγια στην αγορά τα οκτώ (8) και τα πρώτα (5) πέντε στην κατάταξη από το φθηνότερο στο ακριβότερο είναι σταθερά (μπλε). Στην ίδια κατάταξη, το φθηνότερο πράσινο είναι 6ο και το φθηνότερο κίτρινο 8ο. 

Η ετήσια συνολική δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή (3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο) που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο (το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο όπως το ορίζει το allazorevma.gr) εκτιμάται ότι θα είναι 1.063 ευρώ - δηλαδή περίπου 134 ευρώ υψηλότερη από ότι θα ήταν (929 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο - που εξακολουθεί να είναι σταθερό.

Είναι αλήθεια ότι η διαφορά των 134 ευρώ ετησίως υπέρ των σταθερών τιμολογίων έχει μειωθεί σημαντικά από την αρχή του χρόνου που ήταν στο υψηλότερο σημείο των 261 ευρώ. Αυτό ήταν αποτέλεσμα της - κατά την άποψή μας - συντηρητικής πολιτικής των περισσότερων παρόχων οι οποίοι αύξησαν τις τιμές των σταθερών προϊόντων τους για νέους πελάτες.

Με βάση τα παραπάνω, η σύσταση του allazorevma,gr είναι:

• Εξακολουθεί να ισχύει η προτροπή μας στους καταναλωτές με πράσινο τιμολόγιο να επιλέξουν ένα σταθερό - εκτός αν θέλουν να εξακολουθούν να χαρίζουν 134 ευρώ τον χρόνο στον τρέχοντα Πάροχό τους.
• Για τους καταναλωτές που είναι ήδη σε σταθερό τιμολόγιο του οποίου η σύμβαση λήγει στο προσεχές διάστημα προτείνουμε είτε να διαπραγματευθούν με τον Πάροχό τους την μεταφορά τους σε ένα νέο σταθερό τιμολόγιο είτε να αλλάξουν στον Πάροχο που προσφέρει σήμερα το φθηνότερο σταθερό.

Το πρώτο βήμα είναι μια επίσκεψη την ιστοσελίδα allazorevma.gr που υπηρετεί με ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία τους Έλληνες καταναλωτές από το 2015. 

Εκεί θα τους περιμένει μια ευχάριστη έκπληξη: Αν προωθήσουν την αίτηση αλλαγής Παρόχου μέσω της ιστοσελίδας θα έχουν ανταμοιβή από το allazorevma.gr που θα αυξήσει σημαντικά το όφελός τους από την αλλαγή αυτή.

Προσοχή: Οι Μετρητές είναι "Εξυπνοι" Αλλά Όχι Αθώοι!

Ο ΔΕΔΔΗΕ, ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής του ρεύματος (δηλαδή το κράτος) αποφάσισε να εγκαταστήσει στα σπίτια μας μετρητές νέας τεχνολογίας - "έξυπνους". Χωρίς να μας ενημερώσει σε τι ακριβώς συνίσταται η εξυπνάδα τους και χωρίς να ζητήσει την έγκρισή μας για την εγκατάσταση. Δεν θα ήταν λογικό να έχουμε αντίρρηση για τον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού συστήματος στη χώρα. Αφού όμως πρώτα μας εξηγήσει με ειλικρίνεια και σαφήνεια ότι με τον έξυπνο μετρητή α) τίθενται πιθανόν σε κίνδυνο δεδομένα που θεωρούμε προσωπικά και β) ότι η χρέωση του ρεύματος αλλάζει με κίνδυνο να έχουμε δυσάρεστες εκπλήξεις στον λογαριασμό μας.

Πρώτο: τα προσωπικά δεδομένα. Ο ΔΕΔΔΗΕ δηλαδή το κράτος και ο Προμηθευτής Ρεύματος, με τον έξυπνο μετρητή αποκτούν εικόνα της κατανάλωσής μας σε πρακτικά πραγματικό χρόνο. Ο Μεγάλος Αδελφός (ή Πατέρας) ξέρει με ακρίβεια λεπτών την κατανάλωσή μας και μέσω αυτής έχει στην διάθεσή του μια εικόνα των δραστηριοτήτων μας. Η πληροφορία αυτή έχει αξία για τρίτους με κακόβουλες (π.χ. αυτούς που θα ήθελαν να ξέρουν ότι λείπουμε) ή ιδιοτελείς (διαφημιζόμενους, πωλητές συσκευών ή υπηρεσιών) προθέσεις. Πόσο σίγουροι είμαστε ότι ο Μεγάλος Αδελφός μας προστατεύει από τέτοιου είδους κινδύνους; 

Ο Προμηθευτής μας είναι σίγουρα ενθουσιασμένος με την προοπτική να διαθέτει ένα εύκολο και γρήγορο τρόπο να διακόψει εκ του μακρόθεν την παροχή ρεύματος λόγω καθυστερημένης οφειλής (ή για κάποιο άλλα λόγο!). Δεν είναι όμως προφανές ότι οι καταναλωτές συμμερίζονται - ή θα έπρεπε να συμμερίζονται - τον ενθουσιασμό αυτόν. Ο Έξυπνος μετρητής αλλάζει συντριπτικά την σχέση ισχύος μεταξύ καταναλωτή και πωλητή. Το Κράτος τι κάνει; Από ότι είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε απολύτως τίποτα - μέχρι στιγμής.

Μα πάλι θα μας σώσει το Κράτος (ή κατ' ευφημισμό η "Πολιτεία"); Ναι είναι η απάντηση αν κρίνουμε από το ότι σε άλλα προηγμένα κράτη (Μεγάλη Βρετανία) η εγκατάσταση έξυπνου  μετρητή προϋποθέτει την συναίνεση του καταναλωτή, Ο Προμηθευτής πρέπει εκεί να πείσει για τα οφέλη και την προστασία των δεδομένων του καταναλωτή πριν προχωρήσει στην εγκατάσταση (και το Κράτος δαπανά σημαντικά ποσά για να ενημερώσει του πολίτες σχετικά).

Δεύτερο: η αλλαγή στην χρέωση δικτύου. Με την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, ο ΔΕΔΔΗΕ, με την έγκριση της ΡΑΑΕΥ δηλαδή του Κράτους, αποφάσισε ότι αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της χρέωσης των δικτύων διανομής (και μεταφοράς). Αυτά δεν είναι αμελητέα ποσά. Αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 25% του μέσου λογαριασμού μας. Είναι πραγματικά απελπιστικό το ότι αυτή η σημαντική αλλαγή κρατιέται ως επτασφράγιστο μυστικό από τους τάλανες πολίτες αυτής της χώρας.

Η χρέωση δικτύου με την νέα μέθοδο υπολογισμού α) εξαρτάται πλέον από καταναλωτικές μας συνήθειες στο ρεύμα και β) αν δεν δείξουμε επαρκή ευελιξία υπάρχει κίνδυνος να πολλαπλασιαστεί επί τέσσερα η χρέωση δικτύου. Χρέωση η οποία πρόσφατα έτσι κι αλλιώς έχει αυξηθεί δραματικά για να γεμίσει ο Πίθος των Δαναΐδων του ηλεκτρικού μας συστήματος - κατά κόσμο ΔΕΔΔΗΕ.

Παράδειγμα: Ένας μέσος καταναλωτής με συμβατικό μετρητή πληρώνει 150 ευρώ τον χρόνο για το δίκτυο διανομής. Με τον έξυπνο μετρητή, αν σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας δεν καταφέρει να μειώσει την κατανάλωσή του κάτω από - για παράδειγμα - τα 2 KW (από τα 25 που έχει συμφωνήσει με τον ΔΕΔΔΗΕ) η ετήσια χρέωσή του θα είναι 430 ευρώ - τρείς φορές πάνω από την χρέωση με συμβατικό μετρητή*. 

Ποιες είναι οι συγκεκριμένες ώρες; Εργάσιμες ημέρες από 1100 -1400 και 1800-2100. Πόσο εύκολο είναι να φτάσει κανείς τα 2 KW τις ώρες αυτές; Πολύ τρόποι. Κλιματιστικό, αντλία θερμότητας, μαγείρεμα, θερμοσίφωνας - ακόμα και τοστιέρα ή καφετιέρα. Η ανάγκη για όλες αυτές τις καταναλώσεις (εκτός ίσως του Ηλεκτρικού Αυτοκινήτου) είναι συνήθως συγκεντρωμένη ακριβώς στις ώρες αιχμής. Στις οποίες η χρέωση του δικτύου διανομής με έξυπνο μετρητή εκτοξεύεται. Υπολογίζουμε ότι το νεκρό σημείο στο οποίο οι δυο μέθοδοι χρέωσης είναι ισοδύναμες είναι τα 750 Watt.  Οτιδήποτε παραπάνω καίει τον λογαριασμό μας. Η συμβουλή είναι απλή. Μας βάλανε έξυπνο μετρητή; Για να είμαστε σίγουροι, εργάσιμες μέρες από 1100 μέχρι 1400 και 1800 έως 2100 κλείνουμε το σπίτι (κατεβάζοντας τον γενικό διακόπτη) και ανακαλύπτουμε - όσοι μπορούμε - νέες δραστηριότητες έξω από το σπίτι (μπάνιο, βόλτα, σινεμά, κανένα μουσείο...)

Φοβόμαστε ότι ο προσεκτικός καταναλωτής (που έχει μνήμη ελέφαντα) θα αναφωνήσει ταραγμένος και ευλόγως συγχυσμένος: Καλά δεν μας λένε να καταναλώνουμε περισσότερο ρεύμα τις μεσημεριανές ώρες; Τις ώρες που τα φωτοβολταικά παράγουν το ρεύμα τζάμπα; Που σε εμάς με διζωνικό τιμολόγιο αυτό σημαίνει και χαμηλότερη τιμή; Δηλαδή το κράτος μας παίρνει από την μια τσέπη και τα βάζει στην άλλη; Μεταφέρουμε φορτία στις μεσημεριανές ώρες και πέφτει χαράτσι στις  ρυθμιζόμενες χρεώσεις;

Φίλτατοι συν-καταναλωτές είναι χειρότερο από αυτό. Μας τα παίρνει σιωπηρά - πάντα νομότυπα - και από τις δυο τσέπες. Αλλά δυστυχώς αυτό δεν είναι το χειρότερο. Το χειρότερο είναι ότι αυτό το κράτος - του οποίου δεν γνωρίζει η αριστερά τι ποιεί η δεξιά του - είναι εντελώς ανίκανο να διαχειριστεί τα κοινά. Είναι Χοντρό, Ηλίθιο και συχνά Τρελό**. Χρειάζεται μια Ανώτερη Δύναμη να μας  σώσει.

*Η μέθοδος είναι ότι ο (έξυπνος) μετρητής καταγράφει 80 μετρήσεις ισχύος κατανάλωσης στις ώρες αιχμής κάθε μήνα. Η χρέωση ισχύος στον λογαριασμό υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των 80 αυτών μετρήσεων. Πιάσε τ' αυγό και κούρεφ'το!

**"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

Για την Τιμή του Φυσικού Αερίου - Ακόμα μια Φορά*

Υπάρχει ένα ερώτημα που πλανάται πάνω απο τις διεθνείς αγορές ενέργειας (και τα μυαλά των τοπικών ειδικών σχολιαστών). Η διαφορά της τιμής του φυσικού αερίου μεταξύ των αγορών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μεταξύ δηλαδή των αντιπροσωπευτικών δεικτών του Henry Hub στις ΗΠΑ και του TTF στην Ευρώπη. Οι δυο δείκτες μετρούνται σε διαφορετικές μονάδες. Η τρέχουσα τιμή στο Henry Hub (3,2 δολλάρια το mmbtu) μεταφράζεται με την τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ (0,862 δολλάρια το ευρώ) και την μετατροπή mmbtu σε μεγαβατώρες (0,293 mmbtu την μεγαβατώρα) σε 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα.

Το χάσμα μεταξύ της τιμής στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη είναι εντυπωσιακό. Η τιμή των 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα είναι σχεδόν πέντε φορές χαμηλότερη απο την τρέχουσα τιμή του δείκτη TTF που κυμαίνεται γύρω στα 48 ευρώ την μεγαβατώρα. Για να πωληθεί όμως το αμερικανικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη πρέπει να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί σε υγρή μορφή με ειδικά δεξαμενόπλοια και να επανέλθεί στην αέρια μορφή του στον τόπο κατανάλωσης. 

Η διαδικασία υγροποίησης και επαναεροποίησης συν την μεταφορά επιβαρύνουν την τιμή του αμερικανικού αερίου που θα πωληθεί στην Ευρώπη κατά περίπου 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Η τελική τιμή υπολογίζεται σε 21,1 ευρώ την μεγαβατώρα. Συνεπώς η σωστή σύγκριση είναι μεταξύ των 21 και των 48 ευρώ την μεγαβατώρα του TTF. Αυτό μειώνει στην πράξη την διαφορά μεταξύ των  αμερικανικών και των ευρωπαικών τιμών - απο το πενταπλάσιο στο διπλάσιο. 

Η Ευρώπη συνεπώς πληρώνει το φυσικό αέριο σε τιμή (λίγο παραπάνω απο) διπλάσια απο την ισοδύναμη τιμή του αμερικανικού αερίου. Ποιος είναι ο λόγος για την ανισορροπία αυτή στην αγορά; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα που αναμένει εξήγηση.

Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι μέρος της διαφοράς οφείλεται στην τρέχουσα πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, η οποία μειώνει την προσφορά υγροποιημένου αερίου - μείωση προσφοράς = αύξηση τιμής. Δεδομένου ότι η μέση τιμή του TFF τα τελευταία τρία χρόνια (από τα μεσα του 2023) ήταν στο επίπεδο των 38 ευρώ την μεγαβατώρα, η αύξηση της τιμής λόγω σύρραξης μπορεί να αποτιμηθεί περίπου στα 10 ευρώ την μεγαβατώρα.

Μένουν ακόμα περίπου 17 ευρώ την μεγαβατώρα διαφοράς ανάμεσα στην τιμή στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη που αναμένουν αληθοφανή εξήγηση. Η προφανής είναι αυτή που εξηγεί την διαφορά απο την απόφαση της ΕΕ να αποδεσμευθεί απο το ρωσικό φυσικό αέριο. Παρ' όλο που ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί πλήρως, η αυτοδέσμευση της ΕΕ έχει ήδη ως αποτέλεσμα την δραματική μείωση των ροών αερίου απο την Ρωσία. Ακόμα μία μείωση της προσφοράς. Να προστεθεί εδώ το γεγονός ότι η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επαναεροποίησης οι οποίες ωριμάζουν παίρνοντας τον χρόνο τους.

Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί αλλά βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αν είναι έστω και μόνο προς την σωστή κατεύθυνση, υποδεικνύουν τον βασικό  ένοχο για το υψηλό επίπεδο και τις έντονες μεταβολές της τιμής του φυσικού αερίου. Την πολιτική εξουσία κάθε είδους.

Θα μπορούσε να υπάρξει η αντίρρηση ότι μέρος της διαφοράς μεταξύ της τιμής του οριακού παραγωγού (που είναι το αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο) και της διεθνούς τιμής οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού στην αγορά.  Τα σχετικά μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν τέτοια εικόνα. Αυτοί που φαίνεται ότι στρεβλώνουν την αγορά είναι οι πολιτικοί και όχι οι παραγωγοί με μεγάλη ισχύ - τέτοιοι απλώς δεν υπάρχουν. Προφανώς μέρος της διαφοράς εξηγείται απο την καθυστερημένη - λόγω ανάγκης επενδύσεων -  υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG. Αυτή όμως είναι μια παροδική αιτία  η οποία - όπως οι Έλληνες ελπίζουμε - δεν θα διαρκέσει πολύ.

Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι, ειδικά για την χρήση του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία επιβαρύνειται με περίπου 40 ευρώ την μεγαβατώρα στην ΕΕ (μέσος όρος των τελευταίων 3 ετών της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2) υπεύθυνοι είναι πάλι οι πολιτικοί. Οι οποίοι καθορίζουν την τιμή των δικαιωμάτων με την μέθοδο της κολοκυθιάς. Χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν - ειδικά στην Ελλάδα- τον λόγο και το ύψος του χαρατσιού αυτού που μοιάζει εκ του μακρόθεν ως συγχωροχάρτι.

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι η οριακή (χονδρική) τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα με βασικό καύσιμο το φυσικό αέριο θα ήταν περίπου στα 25Χ2=50 ευρώ η μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου το 1/3 αυτής που είναι σήμερα (γύρω στα 2Χ48+35=130) αν άλλαζαν οι αποφάσεις και οι πράξεις των πολιτικών - ιδιαίτερα των Ευρωπαίων και των εγχώριων φερέφωνών τους.  Οι οποίοι για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα έχουν επιστρέψει στην παλαιολιθική ρητορική της αυτάρκειας. Που είναι σχιζοφρενική γιατί οι ίδιοι ταυτόχρονα διαλαλούν την μαγεία της ενιαίας αγοράς ή αλλιώς της θεωρίας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ενός απο τα βασικά θεμέλια της ιδέας της Ευρωπαικής Ένωσης. 

"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Η σχιζοφρένια των Ευρωπαίων πολιτικών είναι ένδειξη ότι το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας. 

* Παρατηρήσεις, αντιρρήσεις και καθε είδους καλόπιστη κριτική στο σημείωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες και οι επώνυμες θα γίνει προσπάθεια να απαντηθούν αν απαιτηθεί.