Τα Πράσινα Τιμολόγια Ρεύματος ως "Φόρος Βλακείας"

Δυο από τις πιο κερδοφόρες οικονομικές δραστηριότητες στην χώρα είναι η "πώληση" τυχερών παιχνιδιών και η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος μέσω πράσινων τιμολογίων. Η δαπάνη για την πρώτη από αυτές, τα τυχερά παιχνίδια, έχει χαρακτηριστεί - δικαίως - ως "φόρος βλακείας". Αυτό γιατί το μακροπρόθεσμο όφελος για τον παίκτη είναι πάντα αρνητικό και πάντα μικρότερο από αυτό που θα ωφελούνταν δαπανώντας αλλιώς τα λεφτά του. Η επιλογή του παίκτη είναι μη ορθολογική και - αν μπορεί να εξηγηθεί - αυτό θα πρέπει να γίνει με υποθέσεις σχετικά με την ψυχολογική ή διανοητική του κατάσταση. Εξ' ου και ο βαρύς - αλλά ακριβής - χαρακτηρισμός "Φόρος Βλακείας".

Η παραμονή ενός καταναλωτή σε ένα τιμολόγιο το οποίο τον χρεώνει για την ίδια κατανάλωση 200 ευρώ τον χρόνο περισσότερα από ένα εναλλακτικό, είναι εξ' ίσου μη ορθολογική με την συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια. Δεδομένου άλλωστε ότι το κόστος της συναλλαγής - η αλλαγή τιμολογίου ή παρόχου - είναι αμελητέο. Ο καταναλωτής μοιάζει με κάποιον που του δείχνουν ένα χαρτονόμισμα των 100 ευρώ πεταμένο στον δρόμο και αυτός αγνοεί την υπόδειξη με την λογική ότι "αν υπήρχε, κάποιος θα το είχε μαζέψει". Ποια θα μπορούσε να είναι η ψυχολογική αιτία αυτής της αδράνειας;

Υπάρχουν ενδιαφέρουσες επιστημονικές έρευνες και υποθέσεις σχετικά με την έλλειψη ορθολογισμού στις ανθρώπινες αποφάσεις. Ένα πρακτικό αποτέλεσμα των ερευνών αυτών (της επιστήμης της "συμπεριφορικής") είναι η υπόδειξη στους πολιτικούς ότι μπορούν (και πρέπει) να στρέψουν τις αποφάσεις των πολιτών προς τις σωστές ("αντικειμενικά" ορθολογικές) κατευθύνσεις θεσπίζοντας κίνητρα μέσω τον οποίων θα "σπρώχνουν" προς αυτές τους πολίτες (με "nudges" όπως είναι γνωστά στους ειδήμονες). 

Αυτό που φαίνεται να έχει διαφύγει από τους ερευνητές της "συμπεριφορικής" είναι ότι οι "Φόροι Βλακείας" είναι αυτό που λέει η λέξη: Φόροι. Και δεν υπάρχουν αρκετοί πολιτικοί που θα ενεργούσαν έτσι ώστε να μειωθούν φόροι τους οποίους οι πολίτες - για τους δικούς τους λόγους - πληρώνουν αδιαμαρτύρητα ή συχνά και με ενθουσιασμό. Ειδικά, όπως έχει "δείξει η ζωή", Έλληνες πολιτικοί.