Σχετικά με το net metering – ας μην κρατάμε την αναπνοή μας

Η ελληνική αγορά φωτοβολταικών περιμένει με αγωνία την έλευση του net metering ελπίζοντας στην αναζωογόνησή της. Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν έχουν τον στόχο να πείσουν την αγορά να μην κρατήσει την αναπνοή της για πολύ.

"Εξοικονομώ κατ΄οίκον"- ή η Χαρά της Προσμονής

Αναμνήσεις απο τα ταξίδια στην πρώην Σοβιετική Ενωση την δεκαετία του '90. Στο αυτοκίνητο καθ' οδόν απο το αεροδρόμιο στην Τυφλίδα η συνοδός μου δείχνει τα αξιοθέατα. Τις "πολυκατοικίες του Χρουστσώφ" με τα μικροσκοπικά διαμερίσματα και το "depot" της Avtovaz. Αυτό το δεύτερο ήταν το σημαντικότερο, αφού συμβόλιζε τον πόθο και την προσμονή των πολιτών για το καινούργιο τους Lada. Το  depot ήταν το σημείο διανομής για όλη την Γεωργία του εργοστασίου αυτοκινήτων. Η συνοδός μου εξήγησε ότι η αναμονή έπαιρνε χρόνια. Ετσι, η πρόσκληση για να το επισκεφθεί κανείς, που συνέβαινε μια φορά στην ζωή κάθε οικογένειας, έκανε το depot τόπο συνδεδεμένο με την εκπλήρωση ενός μεγάλου ονείρου. 

Τι μου θύμισε το depot της Avtovaz?  Η ατελείωτη ουρά και η (απρόβλεπτη σε διάρκεια) αναμονή των Ελλήνων για να επιδοτηθούν απο το πρόγραμμα "εξοικονομώ κατ΄οίκον".  Αναμονή για την δωρεάν χρηματοδότηση που θα τους επιτρέψει να κάνουν μια επένδυση στο σπίτι τους που θα μπορούσαν να έχουν κάνει και με ίδια μέσα (ή χρηματοδότηση με εμπορικούς όρους) δεδομένου ότι είναι εξαιρετικά αποδοτική.

Αναρωτιέμαι αν υπάρχει κάποια σοφία στις διαδικασίες αυτές. Η αναμονή δίνει ίσως ένα νόημα στην ζωή των ανθρώπων. Πιθανόν η χαρά όταν το αγαθό επί τέλους αποκτάται  είναι εντονότερη. Ακόμη περισσότερο η απόκτησή του είναι σημείο κοινωνικής αναβάθμισης και επιβεβαίωσης της "εξυπνάδας" του αποκτήσαντος. Ειλικρινά δεν ξέρω - ίσως θα πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για τα σπόρια που μας μοιράζουν οι ηγέτες μας - όπως παλιότερα οι ηρωικοί σοβιετικοί πολίτες.  

Θεσμική Καινοτομία για Εξοικονόμηση Ενέργειας - το PACE

Το PACE (Property Assessed Clean Energy)  είναι μια θεσμική καινοτομία που μας έρχεται από την Καλιφόρνια. Ακόμα ειδικότερα από το Berkeley - που τυχαίνει να είναι μια από τις πιο "αριστερόφρονες" (με την αμερικανική λογική) περιοχές των ΗΠΑ. Είναι μια διαδικασία με την οποία χρηματοδοτούνται ομαδοποιημένες επενδύσεις ιδιωτών σε ενεργειακές παρεμβάσεις στα σπίτια τους. Η ομαδοποίηση γίνεται από την τοπική αυτοδιοίκηση και η χρηματοδότηση από τις κεφαλαιαγορές με την έκδοση δημοτικών ομολόγων. Η αποπληρωμή γίνεται μέσω των φόρων περιουσίας που εισπράττουν οι δήμοι από τους ιδιοκτήτες (για αυτό και το "Property Assessed").

Που είναι η καινοτομία? Στην ομαδοποίηση που επιτρέπει: α) να διευκολύνονται οι ιδιοκτήτες γιατί χρηματοδοτούνται με ελάχιστη προσπάθεια και κίνδυνο. β) να επιτυγχάνονται εξαιρετικοί όροι χρηματοδότησης από τις κεφαλαιαγορές δεδομένου ότι η είσπραξη των φόρων περιουσίας έχει καλό ιστορικό εισπραξιμότητας (ή τουλάχιστον γνωστό για κάθε δήμο).

Είναι η θεσμική αυτή καινοτομία εφαρμόσιμη στην Ελλάδα? Με πρώτη ματιά φαίνεται "Ονειρο Θερινής Νυκτός". Αυτό γιατί υπάρχουν αναφορές σε δύο θεσμούς που στην Ελλάδα έχουν προβλήματα:  "Δήμοι" και "Κεφαλαιαγορές". Από μια άλλη οπτική γωνιά όμως, ο θεσμός ταιριάζει σαν γάντι στην Ελλάδα αν θυμηθεί κανείς ότι έχουμε πλέον περήφανη παράδοση να εισπράττουμε φόρους περιουσίας μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού. Και μάλιστα με πολύ καλό ρυθμό εισπραξιμότητας. Δεν είναι κακόγουστο αστείο. Είναι ευκαιρία.

Οι προμηθευτές ηλεκτρισμού (ή φυσικού αερίου) μπορούν, συνεργαζόμενοι με εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών, να διευκολύνουν (όπως είναι υποχρεωμένες από τους νόμους και τις οδηγίες της ΕΕ) μέσω των λογαριασμών τους (on bill financing) την διαδικασία χρηματοδότησης των πολλών μικρών ενεργειακών παρεμβάσεων στα σπίτια των πελατών τους. Μάλιστα στην περίπτωση της Ελλάδας θα έπρεπε να παίξουν και τον ρόλο των δήμων για λόγους που δεν είναι ανάγκη να αναλύσουμε εδώ. 

Δεν κομίζουμε γλαύκα στην Αθήνα μέσω Berkeley. Κάτι παρόμοιο, σε μικρή όμως έκταση, κάνει η ΕΠΑ Αττικής χρηματοδοτώντας μέσω των λογαριασμών φυσικού αερίου την μετατροπή του καυστήρα. Η γενίκευση όμως της προσπάθειας αυτής θα είχε σημαντικές θετικές επιπτώσεις αν συνδυαζόταν και με την δυνατότητα να εξασφαλίζεται η αποπληρωμή μέσω συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης. Αν δηλαδή στην διαδικασία συμμετείχαν και Εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών.

Συνοπτικά: Αντί το ΕΤΕΑΝ μέσω του "εξοικονομώ κατ'οίκον" να επιδοτεί χιλιάδες μικρο-επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης που ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗ (γιατί έχουν εξαιρετικά μικρούς χρόνους απόσβεσης) να δίνει κεφάλαια με εμπορικούς όρους στους προμηθευτές ενέργειας για την εφαρμογή ενός σχεδίου που να μοιάζει με το PACE. 

Να σημειωθεί ότι το PACE έχει καθυστερήσει στην Αμερική λόγω αντιδράσεων των τραπεζών που δεν δέχονται να είναι δεύτερες σε απαίτηση στις υποθήκες των σπιτιών (η απαίτηση των δήμων από φόρους περιουσίας προηγείται). Υποθέτουμε όμως ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν θα έχει τέτοιες ευαισθησίες- συνήθως υπακούει στις προτροπές του κράτους.

Οι Ανανεώσιμες Πηγές ως Επενδυτική Ευκαιρία - έχουμε Αποτελέσματα!

Με την ευκαιρία της ανακοίνωσης του New Deal απο την κυβέρνηση, προσφέρουμε για παρηγοριά στους έλληνες επενδυτές σε ανανεώσιμες πηγές το παρακάτω γράφημα, που δείχνει ότι δεν είναι μόνοι....

(απο την σελίδα στο facebook του Bjorn Lomborg)

Ενα Είκοσι Αντί Τρία!

Η ταπεινή μας άποψη για την ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαικής Ένωσης. Οι τρείς στόχοι που έχουν τεθεί για το 2020, η περίφημη "τριπλέττα" 20/20/20 (που θα επεκταθεί για το 2030) είναι δύο παραπάνω απο ότι χρειάζονται. Το "έδειξε η ζωή" όπως θα έλεγε παλιός θυμόσοφος πολιτικός. Η ζωή λοιπόν έδειξε:

• To 20% για την διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών αποδείχθηκε ότι είναι αντίθετο/αντικρουόμενο με τον στόχο τη μείωσης των εκπομπών διοξειδίου. Η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ, αποτέλεσμα της γενναίας επιδότησής τους, οδήγησε (σε μεγάλο βαθμό) στην κατάρρευση της αγοράς δικαιωμάτων με συνέπεια το παράδοξο της υποκατάστασης του φυσικού αερίου απο .....άνθρακα στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Αποτέλεσμα: Οι ΗΠΑ, που δεν έχουν στόχο για τις εκπομπές CO2, τις μείωσαν ταχύτερα απο την EΕ. Η παραγωγή ηλεκτρισμού απο ΑΠΕ εξακολουθεί να είναι ο ακριβότερος τρόπος αποφυγής (abatement) εκπομπών CO2.
• Το 20% για την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας δεν χρειάζεται, γιατί οι επενδύσεις σε εξοικονόμηση έχουν θετική οικονομική αξία - συμφέρει τους ιδιώτες να τις κάνουν. Το ιδιωτικό και το κοινό συμφέρον συμπίπτουν. Δεν είναι τυχαίο ότι η ενεργειακή ένταση (τόννοι ισοδυνάμου πετρελαίου ανα μονάδα του ΑΕΠ) των οικονομιών της Ευρώπης (και των ΗΠΑ) έχει μειωθεί δραματικά τα τελευταία 30-40 χρόνια. Η επιδότηση του στόχου αυτού αποτελεί συνεπώς κοινωνική σπατάλη και ο ίδιος ο στόχος "παραβιάζει θύρες ανοικτές". Ο λόγος που ο ρυθμός εξοικονόμησης δεν ειναι ταχύτερος? Κυρίως οι επιδοτήσεις στην κατανάλωση ενέργειας (τρανό παράδειγμα η Ελλάδα στον ηλεκτρισμό) και η ανυπαρξία μηχανισμού επαρκούς χρηματοδότησης των πολλών μικρών επενδύσεων που απαιτούνται. 
• Ο μόνος στόχος που είναι λογικά συνεπής και αυτάρκης είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου. Μόνο ερώτημα αν πρέπει ο μηχανισμός για την επίτευξή του θα έπρεπε να είναι η αγορά δικαιωμάτων (που επέλεξε η ΕΕ) ή ενας φόρος άνθρακα. Λεπτομέρεια: ο φόρος έχει πλεονέκτημα αν το ποσό που θα εισπραχθεί θα χρησιμοποιηθεί για μείωση της γενικής φορολογίας (και όχι για παράδειγμα για την επιδότηση των ΑΠΕ).

Είμαστε σίγουροι ότι εχέφρονες, στοιχειωδώς ενημερωμένοι πολίτες συμφωνούν στα παραπάνω. Η αν δεν συμφωνούν τώρα (και με την προυπόθεση ότι δεν έχουν προσωπικά συμφέροντα που ωφελούνται απο την ακολουθούμενη πολιτική) μια καλύτερη παρουσίαση των επιχειρημάτων θα τους έπειθε. Αυτό είναι δουλειά των πολιτικών (στην δημοκρατία). Κανείς όμως δεν έχει μπεί στον κόπο- ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Γιατί? 

ΥΓ:  Στοιχεία και πηγές σχετικά με τα παραπάνω διαθέσιμες σε ενδιαφερόμενους.

Οι προτάσεις της Clarus εφαρμόζονται ... στην Αριζόνα!

Φαίνεται ότι κάποιοι πέραν του Ατλαντικού μας διαβάζουν. Δεν εξηγείται αλλιώς το γιατί η αρμόδια ρυθμιστική επιτροπή της πολιτείας της Αριζόνας έκανε αυτό που προτείναμε στο προηγούμενο σημείωμα στον ιστότοπο αυτό (τον περασμένο Αύγουστο): Επέβαλε ένα μικρό μηνιαίο πάγιο (της τάξεως των 3 δολαρίων για μια εγκατάσταση 4 KW) σε όλους τους ιδιοκτήτες φωτοβολταικών σε στέγη. Επισημαίνεται ότι στην Αριζόνα εφαρμόζεται το net metering  και ότι η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει προηγούμενο για ανάλογες αποφάσεις και σε άλλες πολιτείες. Αντε και στα δικά μας.... Το σχετικό link

Ενημέρωση:

Και το εντυπωσιακό σχόλιο του εκπροσώπου των ιδιωτικών εταιρειών ηλεκτρισμού (οι υπογραμμίσεις δικές μας)

Edison Electric Institute President Tom Kuhn described the ACC decision more favorably. One comment:  “There are a number of state commissions currently reviewing outdated and unsustainable net metering policies. By adopting common sense reforms today, the ACC showed leadership in protecting electricity customers in Arizona, while also ensuring that solar has a bright future in the state and around the country.” EEI represents U.S. investor-owned utilities.

Επιστολή προς Πρίγκηπες της Ενέργειας Σχετικά με την Αγορά Φωτοβολταικών

Το κείμενο που ακολουθεί έχει ετοιμασθεί για ανθρώπους με έλλειψη χρόνου (ή αδυναμία εστίασης της προσοχής τους) γιατί έχουν στους ώμους τους την υποχρέωση να πάρουν  τις σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα. Η λογική είναι ότι, αν βρούν σ’ αυτό κάτι που θα τους τραβήξει την προσοχή, θα πρέπει να το δώσουν αμέσως στους συμβούλους τους – αυτοί θα τους εξηγήσουν τις λεπτομέρειες καλύτερα από μας (τώρα που το σκέφτομαι, μήπως πρέπει να το μεταφράσουμε και στα αγγλικά ή καλύτερα ακόμη στα γερμανικά?)

Εστιαζόμαστε στο εξής ερώτημα (και μόνο): Υπάρχει χώρος και πόσο μεγάλος για φωτοβολταικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και ειδικότερα εγκαταστάσεις σε κτίρια που είναι και οι μόνες για τις οποίες κατα την άποψή μας αξίζει να γίνει τέτοια συζήτηση? Η απάντηση του υπογράφοντος είναι απλή: «Δεν Ξέρω» (Αν κάποιος σας πεί ότι ξέρει, προτείνω να μάθετε πως βγάζει τα προς το ζήν).

Δεν ξέρω - υποψιάζομαι όμως, παρακολουθώντας την διεθνή και κυρίως την αμερικανική εμπειρία (και ακόμη ειδικότερα την Καλιφόρνια) ότι α) το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό και β) ότι υπάρχουν ορισμένες πολιτικές που θα δώσουν την ευκαιρία στην αγορά να δώσει την απάντηση. Οι πολιτικές αυτές θα επιτρέψουν την εξέλιξη της αγοράς σε χαμηλότερους απο την πρόσφατη εμπειρία μεν αλλά προβλέψιμους ρυθμούς, τον μηδενισμό των επιδοτήσεων και την αποτελεσματική αλλά και δίκαιη κατανομή της ωφέλειας απο την νέα αυτή κατανεμημένη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρισμού.  Οι πολιτικές αυτές (εδώ ο αναγνώστης/αρμόδιος/ηγέτης/πρίγκηπας προσέχει περισσότερο και κατα προτίμηση απομνημονεύει) είναι:

• Εφαρμογή του net metering με ταυτόχρονη επιβολή α) παγίου πρόσβασης στο δίκτυο διανομής στις ΦΒ εγκαταστάσεις και β) έντονα ζωνικής τιμολόγησης της παραγόμενης ενέργειας απο την εγκατάσταση.
• Καθορισμός των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας έτσι ώστε η εγκατάσταση να είναι δυνατόν να μένει στην ιδιοκτησία του εγκαταστάτη και όχι του ιδιοκτήτη του κτιρίου.

Η πολιτική του net metering στην οποία αναφερόμαστε συνοψίζεται με τον καλύτερο τρόπο απο τον κύριο Ron Binz, που είναι ο προτεινόμενος απο τον πρόεδρο Obama για τη θέση του ηγέτη του FERC (του ομοσπονδιακού ρυθμιστή ενέργειας των ΗΠΑ):

«.......Unless electricity is priced on a time-sensitive basis, the correct value of such distributed generation to the utility system is obscured. Net metering at time-sensitive rates will increase payments to solar systems, permitting utilities to charge compensatory rates to solar customers for distribution service....» –

Πρόχειρη δική μας μετάφραση: «...Εαν ο ηλεκτρισμός δεν τιμολογηθεί με τρόπο που να αντανακλά το κόστος του ηλεκτρικού συστήματος σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, η αξία της παραγωγής απο κατανεμημένη παραγωγή δεν φαίνεται. Μια μέθοδος net metering με ζωνικά  (time sensitive) τιμολόγια θα αυξήσει τις πληρωμές προς τις ΦΒ εγκαταστάσεις και θα επιτρέψει στις εταιρείες ηλεκτρισμού να χρεώσουν αντισταθμιστικά πάγια σε «ηλιακούς» πελάτες για την πρόσβαση στο δίκτυο και την και χρήση του....»

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα ο ΔΕΔΔΗΕ εγκαθιστά (έναντι εξοντωτικού τιμήματος) σε όλες τις οικιακές ΦΒ εγκαταστάσεις «έξυπνους» μετρητές που είναι σε θέση να διαχειριστούν το πιο πολύπλοκο ζωνικό τιμολόγιο (ο ΔΕΔΔΗΕ, όπως παλιά η ΔΕΗ, και οι προμηθευτές τους έβλεπαν πάντα μακριά!)

Η δεύτερη προτεινόμενη πολιτική (για την οποία έχουμε και παλιότερα γράψει) αφορά την δυνατότητα να αποκτήσουν την ιδιοκτησία των εγκαταστάσεων οικιακών φωτοβολταικών και συνεπώς των σχετικών χρηματορροών απο την πώληση της ενέργειας, τρίτοι δηλαδή επιχειρήσεις και όχι όπως σήμερα αποκλειστικά οι ιδιοκτήτες των ακινήτων. Ο ιδιοκτήτης του οικήματος θα έρχεται σε συμφωνία με επιχειρήσεις που θα «ομαδοποιούν» οικιακές εγκαταστάσεις με την οποία θα «νοικιάζει» την στέγη του για ορισμένο χρονικό διάστημα. Η ρύθμιση αυτή έχει δύο σημαντικά πλεονεκτήματα:

• Θα επιτρέψει λόγω οικονομιών κλίμακος την πρόσβαση σε χρηματοδότηση των ομαδοποιημένων αυτών επενδύσεων με πολύ καλύτερους όρους είτε μέσω της κεφαλαιαγοράς είτε μέσω ιδρυμάτων με ειδίκευση στην μακροπρόθεσμη πίστη (π.χ. την KfW). 
• Θα δώσει τη ευκαιρία σε ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να δανειστούν (και αυτοί είναι πια πολλοί και κατά τεκμήριο οι πιο αδύναμοι οικονομικά) να εγκαταστήσουν το ΦΒ τους χωρίς να χρειάζεται να δανειστούν οι ίδιοι.

Οι παραπάνω πολιτικές είναι άμεσα εφαρμόσιμες. Απαιτείται μόνο αυτός ο σπανίζων πόρος – οι γενναίες και έξυπνες υπογραφές. Δουλειά που συλλογικά έχουμε αναθέσει στους Πρίγκηπες (και τις Πριγκηποπούλες).