Οι Τιμές Άρχισαν την Ανοδική τους Πορεία - Αυξημένος ο Δείκτης του allazorevma.gr

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Αυγούστου που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είναι αυξημένος σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Ιουλίου. Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων.

Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Αύγουστο αυξήθηκε από 94,30 ευρώ την μεγαβατώρα σε 95,47 ευρώ την μεγαβατώρα (περίπου 1%).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου  του ΦΠΑ αυξήθηκε από 158,99 σε 160,19 ευρώ την μεγαβατώρα.  Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 68,03 έως 96,91 με μέσο όρο τα 76,03 ευρώ την μεγαβατώρα (αυξημένο κατά περίπου 1,8% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα).

Στη χονδρική αγορά είχαμε συνέχιση της αύξησης από 41 ευρώ την μεγαβατώρα σε 46 δηλαδή περίπου 12%. Τα περιθώρια όλων των παρόχων (συμπεριλαμβανόμενης της ΔΕΗ) συνεπώς μειώθηκαν. Το μέσο περιθώριο των εναλλακτικών είναι στα επίπεδα των 30 ευρώ την μεγαβατώρα βαίνοντας συνεχώς μειούμενο.

Η αύξηση των λιανικών τιμών οφείλεται στην μικρή αύξηση του μεριδίου της ΔΕΗ αλλά κυρίως στην επίδραση των ρητρών οριακής τιμής ορισμένων παρόχων. Η πρόβλεψη είναι ότι η αύξηση αυτή θα γίνει ακόμα μεγαλύτερη τους επόμενους μήνες καθώς η οριακή τιμή ανεβαίνει (ήδη με στοιχεία Σεπτεμβρίου) με αποτέλεσμα η χρέωση ρητρών από τους παρόχους να γενικευθεί.  

Το allazorevma.gr έχει ήδη προειδοποιήσει το καταναλωτικό κοινό ότι η καλύτερη επιλογή την περίοδο αυτή είναι τα σταθερά τιμολόγια - αυτά δηλαδή που δεν χρεώνουν ρήτρα οριακής τιμής.

Χρηματοδότηση του Ασφαλιστικού με τον Φόρο Άνθρακα

Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι τώρα είναι η στιγμή των μεγάλων μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα είμαστε σε αναμονή πολλών δεκάδων δισεκατομμυρίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κίνδυνος είναι ότι θα επικεντρωθούμε (πάλι) στην διαδικασία διανομής των δώρων και θα αποφύγουμε τις δύσκολες αποφάσεις για μεταρρυθμίσεις. Είναι ανάγκη συνεπώς να διατυπώνονται, να προωθούνται και να συζητούνται ιδέες που μπορούν να υλοποιηθούν με ίδια μέσα - χωρίς τα δώρα από του κουτόφραγκους. Στην κατάσταση που έχουμε φτάσει μάλιστα δεν πρέπει να περιοριστούμε μόνο σε κοινοτοπίες αλλά να αναζητήσουμε και προτάσεις που σε πρώτη ματιά ακούγονται "τρελές". Ιδού λοιπόν μια "τρελή" πρόταση.

Να επιβληθεί ένας γενικός Φόρος Άνθρακα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τα έσοδα από τον φόρο αυτό να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την μείωση των ασφαλιστικών εισφορών (ή αλλιώς την χρηματοδότηση του "Τρίτου Πυλώνα¨). Με την εφαρμογή της πρότασης αυτής με ένα σμπάρο πετυχαίνουμε δυο τρυγόνια: Συμβάλουμε, όπως έχουμε υποχρέωση, στην αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος με τον οικονομικά αποτελεσματικότερο τρόπο και βοηθούμε στην αντιμετώπιση της μεγαλύτερης μακροπρόθεσμης πρόκλησης της ελληνικής οικονομίας με πολιτικά διαχειρίσιμο τρόπο.

Το ότι ο Φόρος Άνθρακα (σε παγκόσμιο επίπεδο) είναι η οικονομικά αποτελεσματικότερη λύση στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι κάτι στο οποίο πλέον συμφωνούν όλοι οι ανεξάρτητα σκεπτόμενοι, ενημερωμένοι άνθρωποι και όχι μόνο οι επιστήμονες ή οι διανοούμενοι- ακόμα κι αν διαφωνούν με το πόσο μεγάλο και επείγον είναι το πρόβλημα. Υπάρχουν προτάσεις ακόμα και για το αρχικό ύψος του (το "Κοινωνικό Κόστος του CΟ2") αλλά και για την διαφανή και αντικειμενική ("επιστημονική"- βασισμένη στις παρατηρήσεις) μέθοδο διακύμανσης του στον χρόνο. 

Για να είναι όμως οικονομικά αποτελεσματικός ο Φόρος Άνθρακα, πρέπει να υποκαταστήσει όλες τις υπόλοιπες πολιτικές/ρυθμιστικές παρεμβάσεις που έχουν σκοπό την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Τέρμα οι επιδοτήσεις στις ΑΠΕ, τέρμα τα "Εξοικονομώ". Τέρμα οι στόχοι 30-30-30. Τέρμα οι στόχοι "net zero". Οι πολίτες πρέπει να ενημερωθούν ότι οι πολιτικές αυτές έχουν αποτύχει οικτρά. Προσπαθούμε να λύσουμε το πρόβλημα εδώ και 30 χρόνια μ΄αυτές σε παγκόσμιο επίπεδο και η συγκέντρωση του CΟ2 στην ατμόσφαιρα (που είναι η ρίζα του προβλήματος και όχι οι εκπομπές) αυξάνεται σταθερά όλα αυτά τα χρόνια κατά περίπου 2 ppm τον χρόνο. Τζίφος.

Αυτό φαντάζει πολιτικά ανέφικτο. Για τον βασικό λόγο ότι οι υπάρχουσες ρυθμιστικές παρεμβάσεις έχουν δημιουργήσει ένα πλέγμα ιδιωτικών συμφερόντων που θα υφίσταντο (ή θα θεωρήσουν ότι θα υποστούν) ζημίες από την κατάργηση των παρεμβάσεων αυτών. Τα συμφέροντα αυτά, σε συμμαχία με τους ιδεολογικά φανατικούς έχουν (όπως η σύμπραξη "λαθρεμπόρων και βαπτιστών" στην ποτοαπαγόρευση) την πολιτική δύναμη να αποτρέψουν τις μεταρρυθμίσεις.

Η χρησιμοποίηση των εσόδων από τον Φόρο Άνθρακα για την ελάφρυνση του ασφαλιστικού είναι ίσως μια ιδέα που θα μπορούσε αν όχι να λύσει, τουλάχιστον να καταστήσει διαχειρίσιμο πολιτικά το πρόβλημα. Ένας εύελπις μεταρρυθμιστής πολιτικός θα μπορούσε να βρεί τα λόγια να εξηγήσει στους Έλληνες γιατί πληρώνουν 2 δισεκατομμύρια περισσότερα στο ρεύμα τους (ή ακόμα περισσότερα αν ο φόρος γενικευθεί, όπως πρέπει, στην κατανάλωση ενέργειας). Για να βοηθήσει αφενός τους πολίτες να εξοικονομήσουν ενέργεια, συμβάλλοντας στην σωτηρία της ανθρωπότητας αλλά συγχρόνως να λύσει το γόρδιο δεσμό του ασφαλιστικού. Που είναι ένα απαράδεκτα άδικο, βλακώδες σύστημα. Που παίρνει από την εργασία των νέων για να επιδοτηθούν οι συνταξιούχοι. Που σπρώχνει την οικονομία σε δίνη αφού η επιβάρυνση του κόστους της εργασίας οδηγεί σε ανεργία. Η οποία μικραίνει το ποσό που είναι διαθέσιμο για τους συνταξιούχους. Φαύλος κύκλος.

Επίμετρο: Ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με τα παραπάνω

Ο Φόρος Άνθρακα πρέπει να είναι ουδέτερος ως προς τα φορολογικά έσοδα. Ορισμένοι προτείνουν τα έσοδα του να μοιράζονται με τη μορφή σταθερού ετήσιου ποσού (lump sum) σε κάθε οικογένεια. Άλλοι οικονομολόγοι ισχυρίζονται αντίθετα ότι η μείωση των εισφορών μισθοδοσίας είναι οικονομικά πιο αποτελεσματική. Ειδικά για την Ελλάδα είναι με διαφορά νομίζω η προτιμητέα λύση. Να σημειωθεί ότι οι Γερμανοί, που είναι ίσως οι κύριοι υπεύθυνοι για την καταστροφική πολιτική σχετικά με το κλίμα στην ΕΕ, αποφάσισαν  να επιβάλουν ΚΑΙ φόρο άνθρακα - για τους λάθος λόγους και με τον λάθος τρόπο.

Μια προφανής ερώτηση είναι το αν η πρόταση για Φόρο Άνθρακα μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα κράτος μόνο. Η γενική απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, αρκεί να συνδεθεί με μια διαδικασία διόρθωσης στις εξαγωγές/εισαγωγές από άλλες χώρες (carbon adjustement) ώστε να αποφεύγεται η "διαρροή άνθρακα". Στην ελληνική περίπτωση το πρόβλημα βέβαια είναι πολύ μεγαλύτερο γιατί η χώρα ως μέλος της ΕΕ έχει απεμπολήσει το δικαίωμα να ακολουθεί ανεξάρτητη πολιτική στο θέμα (οι αμερικανικές πολιτείες έχουν μεγαλύτερη ευελιξία σχετικά). Ο γράφων δεν έχει την ικανότητα και τις γνώσεις για να προτείνει κάτι σχετικά. Έχει ακούσει όμως ότι η Ελλάδα είναι παραδοσιακά πρωταθλήτρια στις καθυστερήσεις στη εφαρμογή των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων.

Όλα τα παραπάνω είναι απλουστευμένες ιδέες τρίτων που ο γράφων (νομίζει ότι) κατανοεί και εμπιστεύεται. Βιβλιογραφία είναι διαθέσιμη σε τυχόν ενδιαφερόμενους.  

Σταθερός ο Δείκτης Τιμών τον Αύγουστο Αλλά Προβλέπεται ...Άνοδος

 Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, παρουσίασε σταθερότητα σε σχέση με τον δείκτη του Ιουλίου. Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων.

Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων τον Αύγουστο μειώθηκε ελαφρά από 94,57 ευρώ την μεγαβατώρα σε 94,30 ευρώ την μεγαβατώρα (πρακτικά σταθερός).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου  του ΦΠΑ μειώθηκε  από 159,23 σε 158,99 ευρώ την μεγαβατώρα.  Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 68,03 έως 82,40 με μέσο όρο τα 74,68 ευρώ την μεγαβατώρα (πρακτικά σταθερές στον μέσο όρο με τον προηγούμενο μήνα).

Στη χονδρική αγορά όμως είχαμε αύξηση και μάλιστα σημαντική-από 34 ευρώ/μεγαβατώρα στα 41 δηλαδή περίπου 20%. Τα περιθώρια όλων των παρόχων (συμπεριλαμβανόμενης της ΔΕΗ) συνεπώς μειώθηκαν. Το μέσο περιθώριο των εναλλακτικών είναι στα επίπεδα των 33 ευρώ την μεγαβατώρα παραμένοντας σε χαμηλότερο αλλά υγιές επίπεδο.

Η πρόβλεψη είναι όμως ότι, με βάση τις πρόσφατη ταχύτατη άνοδο της οριακής τιμής, οι τιμές λιανικής θα αυξηθούν αρχίζοντας ίσως και από τον Σεπτέμβριο. Αυτό γιατί οι ρήτρες οριακής τιμής των συμβάσεων των καταναλωτών θα ξεπεράσουν τα άνω τους όρια και με αυτόματο τρόπο θα επιφέρουν αυξήσεις στην χρέωση της κιλοβατώρας. Η περίοδος των μηδενικών ρητρών που ζήσαμε τους τελευταίους τρεις μήνες είναι μάλλον παρελθόν.  

Έπεσε Ελαφρά ο Δείκτης Τιμών του allazorevma.gr του Ιουλίου

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, παρουσίασε μείωση σε σχέση με τον δείκτη του Ιουνίου. Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης αφορά οικιακές καταναλώσεις (χρησιμοποιώντας ως αναφορά την κατανάλωση 3,750 ημερήσιες κιλοβατώρες τον χρόνο) και συνοψίζει τις τιμές της αγοράς, όπως αυτές υπολογίζονται από τον αλγόριθμο της ιστοσελίδας,  σταθμισμένες με τα μερίδια αγοράς των παρόχων.

Τα αποτελέσματα: Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Χρεώσεων μειώθηκε από 97,99 ευρώ την μεγαβατώρα σε 94,57 ευρώ την μεγαβατώρα (ήτοι κατά 3,6%). Αυτή η μείωση οφείλεται :

• στην ελαφριά αύξηση του μεριδίου αγοράς της ΔΕΗ στην χαμηλή τάση (σε όρους όγκου πωλήσεων-κιλοβατωρών)
• στην μειωμένη τιμή του νέου προϊόντος της ΔΕΗ (My Home Online) που επέδρασε σημαντικά στον δείκτη δεδομένου ότι η ΔΕΗ έχει με διαφορά το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου  του ΦΠΑ μειώθηκε  από 162,86 σε 159,23 ευρώ την μεγαβατώρα ήτοι κατά 2,3%.  Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 68,03 έως 91,03 με μέσο όρο τα 75,54 ευρώ την μεγαβατώρα (πρακτικά σταθερές στον μέσο όρο με τον προηγούμενο μήνα).

Η μείωση των ανταγωνιστικών τιμών λιανικής (3,6%) συνέπεσε με μικρή μείωση της χονδρικής (0,7%). Τα περιθώρια όλων των παρόχων (συμπεριλαμβανόμενης της ΔΕΗ) παρέμειναν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα της τάξεως των 61 ευρώ την μεγαβατώρα. Το μέσο περιθώριο των εναλλακτικών είναι στα επίπεδα των 41 ευρώ την μεγαβατώρα σε εξαιρετικά υψηλό ιστορικά επίπεδο. Ισχυρή ένδειξη ότι ο ανταγωνισμός στην λιανική δεν λειτουργεί όπως πρέπει. Ας ελπίσουμε ότι θα λειτουργήσει τους επόμενους μήνες όταν αναμένεται η χονδρική τιμή να πάρει την ανιούσα.

Λάθος Λύση στο Μεγάλο Πρόβλημα της Αγοράς Ρεύματος

Τα τελευταία χρόνια-τον καιρό της κρίσης, η ελληνική αγορά ηλεκτρισμού κατρακύλησε σε πρακτικές που θυμίζουν τρίτο κόσμο. Αυτό γιατί ένα σημαντικό μέρος των καταναλωτών σταμάτησε να πληρώνει τους λογαριασμούς του. Η πολιτική ηγεσία όχι μόνο δεν έθεσε ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση του προβλήματος αλλά έμμεσα συνέβαλε στην χειροτέρευση του φαινομένου. Γιατί είναι τόσο σημαντικό το πρόβλημα αυτό; Γιατί όπως υποδεικνύει η λογική και επιβεβαιώνει η πράξη (στον τρίτο κόσμο και στις χώρες της πρώην σοβιετικής ένωσης μετά την  κατάρρευση) όταν δεν πληρώνεις για ρεύμα καταλήγεις να μην έχεις ρεύμα. Θα υπάρξει αντίλογος: Μα εμείς στην Ελλάδα το καταφέραμε: έχουμε ρεύμα χωρίς να πληρώνουμε.  Η απάντηση είναι ότι τρώμε από το έτοιμα. Είμαστε σαν τον ατυχή που, πέφτοντας από την ταράτσα, αναφωνεί : μέχρι στιγμής όλα καλά!

Το ελληνικό δαιμόνιο όμως βρήκε το παυσίπονο. Λέγεται Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας. Κατασκευάζουμε ένα νέο πάροχο, στον οποίο φορτώνουμε όλους τους κακοπληρωτές. Αυτοί συνεχίζουν να καταναλώνουν ρεύμα χωρίς να πληρώνουν και το κόστος του το κοινωνικοποιούμε. Γιατί το χρεώνουμε στους υπόλοιπους καταναλωτές μέσω της ρυθμιζόμενης χρέωσης των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας - των γνωστών ΥΚΩ. Με τον τρόπο αυτό όλοι είναι ευχαριστημένοι. Οι κακοπληρωτές συνεχίζουν να μην πληρώνουν και οι πάροχοι δεν τους ενοχλούν με απειλές διακοπής γιατί θα εισπράξουν το κόστος της εξυπηρέτησης τους μέσω των χρεώσεων ΥΚΩ.

Δεν υπάρχει πιο εφιαλτικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι πάροχοι και οι κακοπληρωτές έχουν εντελώς λάθος ιδιωτικά κίνητρα που αντιστρατεύονται το γενικό συμφέρον. Για να κατανοήσει κανείς τον εφιάλτη αρκεί να σκεφτεί ότι με τον μηχανισμό αυτό οι καταναλωτές που εξακολουθούν να πληρώνουν το ρεύμα τους δρουν μη ορθολογικά. Οδηγώντας σε ένα μέλλον που, δρώντας ο καθένας για δικό του συμφέρον θα γίνουμε όλοι πελάτες του Παρόχου Καθολικής Υπηρεσίας. Ποιος θα μείνει να πληρώνει το ρεύμα; 

Είναι αυτό υπερβολή; Τα δεδομένα λένε όχι. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΡΑΕ, ο πάροχος που "κέρδισε" τους περισσότερους πελάτες (περίπου 100.000) μέσα στο 2019 ήταν ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας. Είναι πλέον ένας από στους πρώτους 5 "εναλλακτικούς" παρόχους σε αριθμό μετρητών στην χώρα (ανάμεσα στους 20 ενεργούς). Υπολογίζουμε ότι οι 133.000 καταναλωτές/πελάτες του ΠΚΥ θα στοιχίζουν πλέον πάνω από 100 εκατομμύρια τον χρόνο σε χρεώσεις ΥΚΩ. Είναι κρίμα γιατί αυτά είναι λίγο πολύ τα χρήματα (από τις ΥΚΩ) που θα σώσουμε με το υποβρύχιο καλώδιο της Κρήτης (αναμένουμε βέβαια τον επίσημο υπολογισμό για το τελευταίο).

Ποια είναι η λύση; Μια λύση που έχει προταθεί εδώ και πολλά χρόνια από τον υπογράφοντα είναι οι προπληρωμένοι μετρητές. Αντί οι δύστροποι πελάτες να μεταφέρονται στον Πάροχο Καθολικής Υπηρεσίας να υποχρεώνονται στην εγκατάσταση προπληρωμένου μετρητή. Λύση δοκιμασμένη για πολλές δεκαετίες σε χώρες, κυρίως αγγλοσαξωνικές (ή τις αποικίες τους), για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων ή δομικών προβλημάτων (πολέμους, οικονομικές κρίσεις, εκτεταμένο δίκτυο, περιοχές άβατα). Αλλά λύση δοκιμασμένη και πιο κοντά μας  - στις τηλεπικοινωνίες! Με μπόνους την μείωση (έως και μηδενισμό) του κόστους καταμέτρησης και του κόστους διακοπών ηλεκτροδότησης. Κάνουμε λοιπόν την πρόταση ακόμα μια φορά: Ας δοκιμάσουμε τους μετρητές προπληρωμής! Το λιγότερο που περιμένουμε είναι να υπάρξει κάποια αντίδραση-αντίρρηση!

Μπορεί να Καταργηθεί η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας;

Η απάντηση είναι όχι. Δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτή. Αυτό όμως δεν είναι γιατί είναι χρήσιμη ή απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία των ενεργειακών αγορών. Αλλά γιατί επί του παρόντος η κατάργησή της είναι  ανέφικτη για πολιτικούς λόγους. Σ' αυτό η χώρα μας δεν αποτελεί εξαίρεση. Σε καμία χώρα του δυτικού κόσμου δεν γνωρίζουμε να έχει υπάρξει τέτοια εξέλιξη - παρ΄όλο που υπήρξε ρυθμιστής (στην Μ Βρετανία) την δεκαετία του '80 που μόλις ανέλαβε την θέση διακήρυξε ότι στόχος του ήταν να την καταργήσει (Δεν την κατάργησε).

Αν όμως δεν μπορούμε να την καταργήσουμε μήπως θα μπορούσαμε να περιορίσουμε την δραστηριότητά της. Χωρίς πολλές τυμπανοκρουσίες ώστε να μην μας πάρουν είδηση τα κατεστημένα συμφέροντα και οι πολιτικοί; Πράγματι υπάρχει αυτή η θεωρητική δυνατότητα  - που είναι περισσότερο υλοποιήσιμη από ότι θα φανταζόταν κανείς. Αξίζει να διερευνηθεί γιατί οι ιδέες είναι καλό να διατυπώνονται και να συζητούνται πριν έρθει η ώρα τους - συνήθως μέσα από μια επόμενη κρίση ή ευκαιρία.

Επικεντρωνόμαστε στα δίκτυα (διανομής και μεταφοράς). Αυτό γιατί τα δίκτυα είναι το κομμάτι της αλυσίδας του ηλεκτρισμού (και του φυσικού αερίου ) όπου η αγορά υποτίθεται ότι δεν λειτουργεί ομαλά. Υπάρχει το πρόβλημα του "φυσικού μονοπωλίου". Η υπόλοιπη αλυσίδα της διαδικασίας παραγωγής και προμήθειας των ενεργειακών προϊόντων δεν απαιτεί ειδική μεταχείριση - αρκεί η εποπτεία του ανταγωνισμού στις αγορές παραγωγής και προμήθειας. Αυτό μπορεί (και ίσως πρέπει) να το κάνει η επιτροπή ανταγωνισμού- τουλάχιστον μετά από μια μεταβατική περίοδο. Συνεπώς τα δίκτυα αποτελούν την μοναδική ρυθμιστική δραστηριότητα που δικαιολογεί την ύπαρξη της ΡΑΕ.

Δεν την δικαιολογεί λοιπόν επαρκώς. Από το 1968, ο Harold Demsetz (o κατά γενική ομολογία σημαντικότερος οικονομολόγος του 20ου αιώνα που δεν τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ), με το άρθρο του "Why Regulate Utilities?", υποστήριξε ότι η συνθήκη φυσικού μονοπωλίου δεν αποτελεί επαρκή δικαιολόγηση της ρυθμιστικής παρέμβασης, γιατί μια κατάλληλα σχεδιασμένη αγορά μπορούσε να δώσει την λύση. Που στην ουσία της ήταν απλούστατη. Περιοδικές δημοπρασίες του δικαιώματος διανομής του ρεύματος σε ενδιαφερόμενες ιδιωτικές εταιρείες. Είναι η λύση αυτή εντελώς θεωρητική; Καθόλου. Μοιάζει με την δημοπρασία φάσματος για τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας. Η Επιτροπή τηλεπικοινωνιών δεν ελέγχει τις τιμές των παρόχων. Τους πουλάει το φάσμα (για 15 χρόνια) έναντι ενός σταθερού ποσού (lump sum) και αυτοί μετακυλίουν το κόστος στους πελάτες τους. Το πρόβλημα, αν υπάρχει, είναι στον ανταγωνισμό στην λιανική και όχι στο κόστος του κοινού πόρου (δηλαδή του φάσματος).

Η βασική ιδέα του Demsetz μπορεί να βελτιωθεί. Η λύση που έχει προταθεί (από τους L. Kiesling και F.Boffa που εργάσθηκαν με βάση στις πρωτοποριακές ιδέες του Vernon Smith Νόμπελ Οικονομικών το 2002) είναι η κοινή ιδιοκτησία ή συγκατοίκηση (cotenancy)  όλων των προμηθευτών του συστήματος διανομής. Σε μια Ανταγωνιστική Κοινή Σύμπραξη (Competitive Joint Venture). Όπου οι πάροχοι ηλεκτρισμού θα είναι ταυτοχρόνως χρήστες /πελάτες του δικτύου και ιδιοκτήτες του (κατά το ποσοστό τους στην λιανική αγορά).  Η ανάλυση της οργανωτικής αυτής δομής αποδεικνύεται ότι καταλήγει  (με την βασική υπόθεση της ελεύθερης εισόδου/εξόδου στην αγορά) σε αποτελεσματική αλλά και ευσταθή ισορροπία (Νash Equilibrium). Το αόρατο χέρι της αγοράς εξασφαλίζει τόσο ότι διανέμεται η κοινωνικά βέλτιστη ποσότητα προϊόντος (ρεύματος) στην σωστή τιμή όσο και ότι οι επενδύσεις στο δίκτυο είναι οικονομικά βέλτιστες. Χωρίς ο Ρυθμιστής να κάνει τίποτα άλλο από το να εξασφαλίζει την τήρηση των κανόνων ιδιοκτησίας και δικαιωμάτων χρήσης.

Πάντως τα παραπάνω δεν συζητούνται με (κύριο) σκοπό την κατάργηση της ΡΑΕ (κατά μια άποψη δεν υπάρχει και κάτι να καταργηθεί). Γράφονται γιατί ο ριζικός ανασχεδιασμός της διαχείρισης των δικτύων είναι τόσο σημαντικός  για τον κλάδο του ηλεκτρισμού όσο η διαχείριση του φάσματος για τις τηλεπικοινωνίες. Για το δεύτερο φαίνεται να υπάρχει πλήρης ομοφωνία. Το πρώτο δεν έχει αρχίσει να συζητιέται καν - ως προϋπόθεση για την  μετάβαση στην κατανεμημένη (δημοκρατική και πράσινη!!) παραγωγή ρεύματος. Θα το αφήσουμε εδώ. Ας το σηκώσουν οι ακαδημαϊκοί  μας ταγοί.

Βιβλιογραφία 

1. Why Regulate Utilities? Harold Demsetz   Journal of Law and Economics, Vol. 11, No. 1, (Apr., 1968), pp. 55-65
2. Network Regulation through Ownership Structure: An Application to the Electric Power Industry  Federico Boffα,  Lynne Kiesling

Ποια είναι η Δουλειά της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας;

Με την ευκαιρία της αλλαγής της ηγεσίας της ΡΑΕ, υπήρξαν δημοσιεύματα από ανθρώπους που είναι σε θέση να ξέρουν καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τα θέματα σχετικά με την λειτουργία της Αρχής στο παρελθόν και είναι κατά τεκμήριο ίσως οι ικανότεροι να προτείνουν κατευθύνσεις για το μέλλον. Ο υπογράφων είναι κοινός θνητός του οποίου η δραστηριότητα επηρεάζεται από την λειτουργία της ΡΑΕ. Όπως επηρεάζεται - χωρίς ίσως να το κατανοούν - η ζωή όλων των πολιτών.  Αισθάνεται συνεπώς ότι οφείλει στον εαυτό του αλλά και στο κοινωνικό σύνολο να παρουσιάσει προς συζήτηση μια εκλαϊκευμένη άποψη για τον κρατικό αυτό θεσμό. Όχι για το παρελθόν. Δεν έχει νόημα να κλαίμε πάνω από το χυμένο γάλα. Αλλά για το μέλλον. Προτάσεις που οδηγούν σε μετρήσιμους στόχους. Σε απλά ελληνικά.

Η ΡΑΕ λοιπόν έχει ένα λόγο ύπαρξης: Να υποστηρίζει τους Έλληνες καταναλωτές ενέργειας και την οικονομία της χώρας γενικότερα ώστε να έχουν στην διάθεσή τους επαρκή και ασφαλή τροφοδοσία σε ενέργεια στις χαμηλότερες δυνατές αλλά συγχρόνως ανταγωνιστικές τιμές σε σχέση με διεθνή μέτρα και σταθμά. Ο τρόπος που η ΡΑΕ προσπαθεί να το κάνει αυτό είναι να θέτει τους αναγκαίους κανόνες σε αγορές. Οι αγορές χρειάζονται κανόνες και την έξωθεν επιβολή τους για δύο κυρίως λόγους: Την ύπαρξη φυσικών μονοπωλίων (στα δίκτυα) και τις πολιτικές αποφάσεις στρέβλωσης τους για λόγους κοινωνικούς (κλιματική αλλαγή, προστασία αδυνάτων).

Παρατήρηση πρώτη: Η ύπαρξη καθεαυτή "ρύθμισης" επιβεβαιώνει την θεμελιώδη απόφαση (που έχει ληφθεί σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο έστω και χωρίς να το έχουν κατανοήσει ή να έχουν συμφωνήσει σ' αυτό όλοι) ότι ο κλάδος θα λειτουργεί κατά βάση με τους κανόνες της "ελεύθερης αγοράς". Αυτό σημαίνει ότι η πρώτη επιλογή για την λύση προβλημάτων σχετικών με την παραγωγή, διανομή κλπ των προϊόντων είναι ο σχεδιασμός, υλοποίηση και παρακολούθηση μηχανισμών αγοράς. Λογικό επακόλουθο αυτού είναι ότι, μακροπρόθεσμα, αν ο ρυθμιστής κάνει καλά την δουλειά του, το αποτέλεσμα θα είναι η κατάργηση της ανάγκης για ρύθμιση και συνεπώς του ρυθμιστικού οργάνου. Αυτός υπήρξε άλλωστε ο διακηρυγμένος στόχος του ρυθμιστή στο Ηνωμένο Βασίλειο επί Θάτσερ κυρίου Stephen Littlechild (πρέπει να ομολογήσουμε ότι απέτυχε).

Παρατήρηση δεύτερη: Για την ΡΑΕ οι πολιτικές αποφάσεις για την στρέβλωση των αγορών προς επίτευξη κοινωνικών στόχων είναι περιορισμοί και όχι δικοί της στόχοι. Περιορισμοί των οποίων την  επίπτωση πρέπει να ελαχιστοποιήσει για λογαριασμό των καταναλωτών. Η ΡΑΕ δεν είναι υπεύθυνη ούτε για την θέσπιση των στόχων ούτε για την επίτευξή τους  - για παράδειγμα σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση των πολιτικών αποφάσεων μέσω κανόνων που έχουν τις μικρότερες δυνατές αρνητικές επιπτώσεις/στρεβλώσεις στην αποδοτική λειτουργία των αγορών.

Η ΡΑΕ λοιπόν είναι στην υπηρεσία των καταναλωτών. Παρακολουθεί (και σχεδιάζει όταν χρειαστεί) τις αγορές (ή μηχανισμούς που προσομοιώνουν αγορές) ώστε αυτές να μεγιστοποιούν την κοινωνική ευημερία. Οι αγορές αυτό το κάνουν με δύο τρόπους. Εξασφαλίζουν κατ' αρχήν την βραχυπρόθεσμη κοινωνικά βέλτιστη ισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης μέσω του μηχανισμού των τιμών. Ταυτόχρονα όμως, ίσως το σημαντικότερο, εκπέμπουν σήματα ανισορροπίας που δημιουργούν οι καινοτομίες, οι οποίες καταλήγουν σε αύξηση της παραγωγικότητας και τελικά του "πλούτου των εθνών".  

Εάν τα παραπάνω είναι αποδεκτά, τότε μπορεί κανείς - έστω και κοινός θνητός με επίγνωση των περιορισμένων γνώσεων και εμπειρίας του, να παρουσιάσει ως λογική τους συνέπεια, ένα κατάλογο με δράσεις/πολιτικές που  θα μπορούσαν να είναι στην ημερήσια διάταξη της ΡΑΕ τα επόμενα χρόνια. Ιδού ο κατάλογος:

Ο νομπελίστας οικονομολόγος Vernon L. Smith (πειραματικά οικονομικά) έχει γράψει ότι οι καταναλωτικές αγορές κάνουν θαύματα υπό δύο όρους: Οι καταναλωτές να πληρώνουν για αυτό που αγοράζουν και οι πωλητές να μην παραπλανούν τους πελάτες τους. Στην ελληνική αγορά έχουμε πετύχει δύο στα δύο. Αλλά από την ανάποδη. Η χαμηλή εισπραξιμότητα είναι το σημαντικότερο πρόβλημα της ελληνικής αγοράς (ακόμα και σήμερα). Βασικός δείκτης επιτυχίας της διοίκησης της ΡΑΕ είναι η επαναφορά της εισπραξιμότητας σε επίπεδα πρώτου κόσμου. Μια μέθοδος που δεν έχει δοκιμαστεί μέχρι σήμερα είναι η χρήση (έξυπνων!) μετρητών προπληρωμής που θα μείωνε τους στρατηγικούς κακοπληρωτές.  Όσον αφορά την παραπλάνηση, η ΡΑΕ αρκεί να δώσει κίνητρα μέσω πιστοποίησης σε οικονομικές οντότητες που έχουν συμφέρον να μειώνουν το κόστος πρόσκτησης της πληροφορίας για τους καταναλωτές παρουσιάζοντας αντικειμενικά και αξιόπιστα τις τιμές στην λιανική. Λέγονται ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών και λειτουργούν με επιτυχία εδώ και 5 χρόνια (ο υπογράφων είναι ιδιοκτήτης μιας από αυτές). Αυτό άλλωστε αποτελεί και υποχρέωσή της να το κάνει με βάση την Οδηγία 944/2019 μέχρι 31/12/2020.

Με την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της είσπραξης των λογαριασμών, η ΡΑΕ θα είναι σε θέση να θέσει φιλόδοξους στόχους για την μείωση του μεριδίου αγοράς της ΔΕΗ στην λιανική αγορά - ίσως Herfidahl index στο 0,200 στα επόμενα 2-3 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι το μερίδιο αγοράς του δεσπόζοντα παρόχου θα είναι στο 35% περίπου. Ο δοκιμασμένος τρόπος είναι η τοποθέτηση κατώτατου ορίου στα τιμολόγια της ΔΕΗ μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος του 35%. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι η  ΔΕΗ χρεώνει υψηλότατες τιμές στους συνεπείς της πελάτες οι οποίοι επιδοτούν έτσι τους κακοπληρωτές. Αυτή η πρακτική δεν οδηγεί πουθενά γιατί δίνει λάθος κίνητρα σε όλους τους εμπλεκόμενους.

Ο κλάδος του ηλεκτρισμού έχει αποδεχθεί από την γέννησή του μια ασυμμετρία ανάμεσα στο κόστος τους προϊόντος που είναι σε μεγάλο βαθμό σταθερό και την δομή των τιμολογίων πώλησης που είναι κυρίως ογκομετρικά - μεταβλητά. Στα  πρώτα βήματα του κλάδου με τις μεγάλες αυξήσεις των πωλήσεων αυτό ήταν καλό για τις επιχειρήσεις γιατί κάθε ευρώ (δολάριο!) αύξησης των πωλήσεων πήγαινε κατευθείαν στα κέρδη. Τα πράγματα όμως έχουν αλλάξει. Οι πάροχοι ευρίσκονται μπροστά όχι μόνο σε σχεδόν μηδενικές αυξήσεις πωλήσεων αλλά ίσως και μειώσεις - που θα μειώνουν πλέον κατευθείαν τα κέρδη. Ένας πρόσθετος λόγος είναι η κυριαρχία στο προβλεπτό μέλλον μονάδων παραγωγής με 100% σχεδόν σταθερό κόστος (ΑΠΕ και ίσως πυρηνικά!). Μια πρώτη σημαντική κίνηση της ΡΑΕ θα ήταν η αύξηση της χρέωσης των δικτύων με βάση την εγκατεστημένη ισχύ και η μείωση αυτής που είναι ανάλογη των κιλοβατωρών. Σήμερα αντισταθμίζεται η απώλεια εσόδων του ΔΕΔΔΗΕ από την υπο- απορρόφηση του κόστους μέσω των τιμολογίων. Αυτό όμως δημιουργεί αντικίνητρο για τους φιλόδοξους ανταγωνιστές/υποκατάστατα του δικτύου - την αποθήκευση! Συμφωνούμε συνεπώς με τον πανεπιστημιακό πρώην πρόεδρο της ΡΑΕ ότι είναι καιρός οι καταναλωτές να αρχίζουν να συνηθίζουν την χρέωση για εγκατεστημένη (και εγγυημένη) ισχύ και όχι την κιλοβατώρα. Να πουν όμως από σήμερα στους πολιτικούς ότι αυτό θα κάνει τα τιμολόγια κάπως πιο "αντιστρόφως προοδευτικά". Πρακτικά  η πρόταση είναι η ΡΑΕ να αντιστρέψει το σημερινό 80%-20% υπέρ των ογκομετρικών χρεώσεων στα δίκτυα στο αντίστροφο και πιο "κοστοστρεφές" 20%-80%

Γενικά η κατάσταση των δικτύων διανομής είναι ένα από τα μεγαλύτερα αδιαφανή προβλήματα του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος. Έχει τεράστια ανάγκη επενδύσεων - όχι σε έξυπνους μετρητές αλλά σε αντικατάσταση/αναβάθμιση του μεγαλύτερου μέρους του δικτύου που έχει κατασκευαστεί πριν 50 χρόνια. Οι δείκτες τεχνικής εξυπηρέτησης του είναι οι χειρότεροι στην ΕΕ με εξαίρεση ορισμένες χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ. Εισηγούμαστε στην ΡΑΕ να προτείνει τον ριζικό ανασχεδιασμό του κλάδου. Ο ΔΕΔΔΗΕ πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί πλήρως αφού σπάσει το λιγότερο σε 7 περιφερειακές επιχειρήσεις χωρίς να αποκλείονται μικρότερες κλίμακες (όπως δήμοι, επιχειρήσεις οργανωμένης δόμησης κλπ). Ακόμα καλύτερα να του αφαιρεθεί η λειτουργία της διαχείρισης των μετρητών και να ιδιωτικοποιηθεί με την σειρά της. Όσον αφορά τους έξυπνους μετρητές,  η απόφαση για την εγκατάστασή τους σε μικρούς πελάτες πρέπει να ανατεθεί στους προμηθευτές όπου αυτό είναι στο κοινό συμφέρον με τους πελάτες τους (οι "μεγάλοι" πελάτες έχουν ήδη έξυπνους μετρητές οι οποίοι παραμένουν μέχρι στιγμής σε αχρηστία). Δεν αναφερόμαστε στις πρόσφατες ανακοινώσεις περί αμοιβής βάσει απόδοσης και μερική ιδιωτικοποίηση γιατί θεωρούμε ότι είναι σε λάθος κατεύθυνση και σε κάθε περίπτωση πολύ λίγα και πολύ αργά για τον δημόσιας ιδιοκτησίας ΔΕΔΔΗΕ.

Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που πρέπει να αντιμετωπίσει ο Ρυθμιστής είναι η σημαντική επιβάρυνση τους κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας από τις επιδοτήσεις των ΑΠΕ. Η αλήθεια είναι ότι το κόστος των ΑΠΕ μειώνεται με τον χρόνο και οι σχετικές επιδοτήσεις για νέες εγκαταστάσεις επίσης. Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως στο legacy cost δηλαδή το κόστος των συμβάσεων που έχουν συναφθεί στο παρελθόν και θα συνεχίσουν επιβαρύνουν τον καταναλωτή για πολλά χρόνια ακόμα. Μια λύση είναι να δανείζεται ο ΔΑΠΕΕΠ το ποσό (ή ένα μέρος) των υποχρεώσεων του προς τις ΑΠΕ για όσα χρόνια η χονδρική τιμή συστήματος είναι χαμηλότερη των επιδοτούμενων και να αποπληρώσει το δάνειο στο μέλλον - όταν η χονδρική τιμή ανέβει σε σχέση με την επιδότηση. Αυτή είναι μια ιδέα από την Γερμανία όπου ο προβληματισμός για το αντίστοιχο ΕΤΜΕΑΡ είναι έντονος (περίπου 65 ευρώ την μεγαβατώρα για οικιακούς πελάτες σε σύγκριση με το δικό μας 17). Από την άλλη μεριά η ΡΑΕ νομίζουμε ότι πρέπει να προτείνει ένα μέρος του κόστους της επιδότησης για τις ΑΠΕ να μετατραπεί από υποχρεωτικό σε εθελοντικό. Δεν κατανοούμε γιατί δεν δίνεται η ευκαιρία στους Έλληνες καταναλωτές να αναλάβουν τουλάχιστον ένα μέρος της δαπάνης για την σωτηρία του πλανήτη με προσωπική τους ευθύνη. Eνα εθελοντικό ΠΧΦΕΛ (μέσω "πράσινων τιμολογίων").

Η χονδρική αγορά ηλεκτρισμού στην Ελλάδα είναι από τις ακριβότερες στην Ευρώπη. Η βιομηχανία παραπονείται γι' αυτό συνεχώς. Η λύση είναι η ενίσχυση των διασυνδέσεων με τις όμορες χώρες. Αυτή άλλωστε είναι και η λογική του περίφημου target model της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΡΑΕ συνεπώς πρέπει να εξαντλήσει τις δυνατότητες επιρροής της για να δοθεί προτεραιότητα στις διασυνδέσεις ώστε όσο το δυνατόν γρηγορότερα οι ελληνικές τιμές χονδρικής να συγκλίνουν με αυτές της Κεντρικής Ευρώπης. 

Βασική υποδομή για την αγορά ηλεκτρισμού είναι η θεσμοθέτηση και λειτουργία αγοράς δυναμικότητας (capacity market) το συντομότερο δυνατό. Στο μέλλον η αγορά αυτή θα αποτελέσει και τον κύριο μηχανισμό για την εισαγωγή νέας δυναμικότητας στο σύστημα και ανανέωσης της υπάρχουσας. Τα αποτελέσματα της δημοπρασίας, όπου θα πωλούνται δικαιώματα (και υποχρεώσεις) διαθεσιμότητας για μια περίοδο μετά από 2-3 χρόνια θα οδηγούν στην πράξη σε κλείσιμο εργοστασίων που δεν κέρδισαν στην δημοπρασία και την κατασκευή νέων με βάση τα συμβόλαια ισχύος που τους κατακυρώθηκαν στην ίδια διαδικασία. Οι δημοπρασίες του είδους αυτού στην Μ. Βρετανία αποτελούν εξαιρετικό υπόδειγμα προς μίμηση καθώς λειτουργούν εδώ και πολλά χρόνια με εξαιρετικά αποτελέσματα. Ήδη στις βρετανικές δημοπρασίες συμμετέχουν διασυνδέσεις, παραγωγοί με μείγμα  μονάδων συμπεριλαμβανομένων ΑΠΕ αλλά και συστήματα απόκρισης ζήτησης. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι η αγορά αυτή θα μας είχε σώσει με ταχύτητα αποτελεσματικότητα, διαφάνεια και αντικειμενικότητα από το θρίλερ της "απολιγνιτοποίησης" (ή τουλάχιστον τα ψέμματα των πολιτικών) . Επίσης θα μας είχαν γλυτώσει από τις "τρέλες" του παρελθόντος- όταν τα ΑΔΙ στην Ελλάδα τιμολογούνταν στα 40 χιλιάδες ευρώ το μεγαβάτ τον χρόνο και η βρετανική δημοπρασία έδινε τιμές  26 χιλιάδες ευρώ το μεγαβάτ τον χρόνο και η πιο πρόσφατη 8 χιλιάδες ευρώ το μεγαβάτ τον χρόνο. Αλλά είπαμε, ότι έγινε, έγινε - κοιτάμε μπροστά.

Αυτές είναι ορισμένες από τις προτάσεις για την ημερήσια διάταξη των θεμάτων για την ΡΑΕ το επόμενο διάστημα. Θα υπάρξουν κι άλλες αν χρειαστεί. Υπάρχουν όμως και ορισμένες απλές χειρονομίες που θα μας έκαναν ευτυχείς πέρα και πάνω από όλα:

Θα ευχαριστούσαμε την καλή μας τύχη αν τα Πεπραγμένα της ΡΑΕ για το 2019 εκδίδονταν μέσα στο 2020. Αλλά θα μας ανέβαζαν στα ουράνια τα Πεπραγμένα του 2020 μέσα στον Γενάρη του 2021 (31/1) οργανωμένα ως εξής: μικρή εισαγωγή (1/2 σελίδα), σύνοψη (1,5 σελίδα), 25 καλογραμμένες σελίδες παρουσίαση δράσεων συν κάποια παραρτήματα όπου θα φαινόταν η πρόοδος στην υλοποίηση των παραπάνω προτάσεων με αριθμούς.

....και κάτι ακόμα -  για το βίτσιο μας: Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας ένα σημάδι με τίτλο : "σε απλά ελληνικά" ως δείγμα της επέμβασης γνωστού φιλολόγου - γλωσσολόγου στο κείμενο.