Στις 23 Ιουνίου το ηλεκτρικό σύστημα στην Μ Βρετανία παρουσίασε πτώση στην συχνότητα κάτω από τα προβλεπόμενα όρια σε ορισμένα χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα. Σύμπτωμα ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο διαχειριστής του συστήματος αντιμετώπισε το πρόβλημα με διακοπή των διασυνδέσεων πρώτα με την Γαλλία (μονομερώς) και κατόπιν με την Γερμανία (κατόπιν συνεννόησης). Το γεγονός προκάλεσε τόσο θόρυβο που έδωσε αφορμή σε πολιτική αντιπαράθεση. Υπήρξε ερώτημα την Βουλή από την αντιπολίτευση και ταυτόχρονα ανατέθηκαν έρευνες τόσο σε δικηγόρους (από τον ίδιο τον διαχειριστή, τον NESO, για να ελέγξουν ότι τα στελέχη του έδρασαν σύμφωνα με τις διαδικασίες του) όσο και στον Ρυθμιστή - Ofgem (για να διαπιστωθεί ότι ο διαχειριστής του συστήματος έκανε καλά την δουλειά του).
Ένας βασικός λόγος που δημιουργήθηκε ο θόρυβος ήταν ότι η αντιπολίτευση, τόσο η σκιώδης υπουργός (με το πανέμορφο βραζιλιάνικο-πορτογαλικό επώνυμο Coutinho) όσο και ο τύπος χρησιμοποίησαν ως τεκμήρια πληροφορίες που διοχετεύθηκαν σ' αυτούς από whistleblowers - αυτούς που στην Ελλάδα ονομάζουμε πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος. Δηλαδή στελέχη του ίδιου του Διαχειριστή. Οι οποίοι δήλωσαν ανώνυμα ότι στην περίοδο του τέλους Ιουνίου υπήρξαν διαστήματα που το σύστημα "δεν διέθετε ούτε ένα μεγαβάτ εφεδρείας". Το παραμικρό να συνέβαινε υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσει το σύστημα σε γενική διακοπή - blackout.
Οι λεπτομέρειες του ζητήματος είναι συναρπαστικές - τουλάχιστον για αυτούς που έχουν, χωρίς να είναι ειδικοί, την περιέργεια να μάθουν πως λειτουργεί - διατηρείται σε ισορροπία σε πραγματικό χρόνο 24/7 - αυτή η τερατώδης σε μέγεθος μηχανή που κατασκεύασε ο άνθρωπος για να παράγει, μεταφέρει και διανείμει τον ηλεκτρισμό. Θα περιοριστούμε όμως εδώ σε ορισμένα θεσμικά και όχι τεχνικά θέματα που αναδεικνύονται από το επεισόδιο στην Μ Βρετανία και έχουν ίσως ενδιαφέρον και για τα δικά μας.
Το πρώτο από αυτά είναι η ύπαρξη ευάριθμων πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος οι οποίοι τροφοδοτούν με "θεσμικό" τρόπο τον δημόσιο διάλογο. Σε αντίθεση με την χώρα μας στην οποία την τελευταία φορά που ασχοληθήκαμε με "whistleblowers" ήταν όταν προσπαθήσαμε να τους βάλουμε φυλακή ως ψευδομάρτυρες. Ο γράφων είμαι εντελώς άσχετος με την νομική επιστήμη και δεν έχω ούτε καν επαρκή πληροφόρηση ως πολίτης για την συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι όμως γεγονός ότι, παρότι υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία η οποία υποθέτω ότι έχει ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο και προβλέπει την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος, δεν έχει υπάρξει ούτε μια περίπτωση εμφάνισης του είδους. Αυτό σημαίνει είτε ότι όλα δουλεύουν ρολόι στο κράτος μας είτε ότι έχουμε ενσωματώσει την ευρωπαϊκή οδηγία με τέτοιο τρόπο που καθίσταται στην πράξη ανενεργή. Ποιος θα στοιχημάτιζε για το πρώτο;
Το δεύτερο, ακόμα πιο σημαντικό ζήτημα, είναι τα όρια μεταξύ των αποφάσεων πολιτικής και της τεχνικής διαχείρισης του δημόσιου αγαθού που αποτελεί η ασφάλεια τροφοδοσίας της χώρας. Το βρετανικό επεισόδιο ανέδειξε προβλήματα. Η πρώτη ένδειξη ήταν η καταγγελία για συμμετοχή της μονάδας corporate affairs του NESO στην διαμόρφωση των κειμένων που δόθηκαν στην δημοσιότητα σχετικά με το συμβάν. Οι υπεύθυνοι επικοινωνίας - το corporate affairs - έκαναν "μασάζ" στο κείμενο που είχαν ετοιμάσει οι μηχανικοί του NESO. Η δεύτερη ήταν ότι ο ΔΣ του NESO συγκέντρωσε τα στελέχη του και τους είπε μεταξύ άλλων ότι οι whistleblowers αναμεσά τους "απογοήτευσαν" τον οργανισμό.
Η ρίζα του προβλήματος βέβαια είναι η πολιτική αντιπαράθεση για το Net Zero. Η αντιπολίτευση, η οποία έχει δεσμευθεί να καταργήσει την σχετική νομοθεσία, χρησιμοποιεί το επιχείρημα (μεταξύ άλλων) ότι η αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ στο σύστημα θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά του. Ο NESO βρίσκεται στην πολιτική αυτή αντιπαράθεση ανάμεσα στην Σκύλλα και την Χάρυβδη (ο Όμηρος είναι επίκαιρος!). Η ευθύνη του είναι η ασφάλεια του συστήματος. Η οποία όμως επηρεάζεται από πολιτικές αποφάσεις - ο στόχος διείσδυσης των ΑΠΕ είναι πολιτική απόφαση. Αυτό σημαίνει ότι η διοίκησή του πρέπει να αποφασίσει σε ποιο βαθμό θα αναλάβει την πρωτοβουλία να θέσει σε κίνδυνο την βασική του αποστολή για να προσαρμοστεί σε πολιτικές αποφάσεις. Στην Μ. Βρετανία δόθηκε η εντύπωση ότι η διοίκηση του NESO ενήργησε εμφανώς με πολιτικό κριτήριο. Διέψευσε τους πάντες και τα πάντα (ενώ αναγκαζόταν να δεχθεί δυο έρευνες για το θέμα) και έδωσε στον αρμόδιο υπουργό το δικαίωμα να ισχυρισθεί στην Βουλή ότι τίποτα δεν συνέβη - τους μηχανικούς του NESO τους βάρεσε η ζέστη και παραμιλούν.
Αφορά την χώρα μας το οργανωτικό πρόβλημα που αναδείχθηκε στην Μ. Βρετανία με την ευκαιρία του επεισοδίου; Από μια άποψη όχι. Η ταύτιση των δημόσιων επιχειρήσεων και των ελεγκτικών μηχανισμών με το κράτος είναι τόσο ισχυρή που για την ελληνική πραγματικότητα οι Βρετανοί αντιμετωπίζουν ένα ψευδοπρόβλημα. Βεβαίως ο ΑΔΜΗΕ και η ΡΑΑΕΥ θα υποκύψουν πλήρως και θα εξυπηρετήσουν τις πολιτικές αποφάσεις - για αυτό τους βάλαμε εκεί. Και αν γίνει η "στραβή"; Θα το λύσουν οι πολιτικοί - ίσως με την βοήθεια της κολυμβήθρας του Σιλωάμ - της δικαιοσύνης. Ελληνική πατέντα.
Από μια άλλη άποψη το πρόβλημα είναι υπαρκτό και στην χώρα μας. Οι πολιτικές για το Net Zero και η ασφάλεια του συστήματος αλληλοσυνδέονται και συνήθως αντικρούονται η μια με την άλλη. Η διαφορά με την Μ Βρετανία - προς το παρόν τουλάχιστον - είναι ότι δεν υπάρχει σοβαρός (ούτε καν λιγότερο "σοβαρός") πολιτικός στην Ελλάδα που να έχει βάλει στην ατζέντα του το πρόβλημα του Net Zero. Το πολιτικό σύστημα έχει αποφασίσει να ακολουθήσει τον εύκολο δρόμο. Χρέωση για αυξημένες εφεδρείες από τον ΑΔΜΗΕ που περνούν εύκολα με αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ στους καταναλωτές. Δώσαμε όμως, δώσαμε...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου