“History repeats itself, first as tragedy, second as farce”, Karl Marx, 1852
Δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του ηλεκτρισμού που η συγκεκριμένη τεχνολογία παραγωγής (ή ακριβέστερα μετατροπής) της ενέργειας καλείται από τους πολιτικούς ηγέτες να διευκολύνει την επίτευξη ουτοπικών συλλογικών στόχων. Όπως όμως συχνά συμβαίνει, ενώ η πρώτη φορά σκόρπισε τον θάνατο στους κουλάκους και έφερε την μιζέρια σε τρείς γενιές σοβιετικών πολιτών, η δεύτερη φορά απλώς υπονομεύει την (ήδη υψηλού επιπέδου) ευημερία των πολιτών της Ευρώπης. Οι ομοιότητες όμως είναι χαρακτηριστικές και -μέχρι ενός σημείου - διασκεδαστικές:
Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν στον λόγο (του 1920)* που περιείχε την περίφημη φράση "Κομμουνισμός είναι η εξουσία των Σοβιέτ συν τον Ηλεκτρισμό", ήταν να μεγαλώσει με την βοήθεια του εξηλεκτρισμού το μέγεθος των παραγωγικών μονάδων - ιδιαίτερα των αγροτικών - ώστε να κερδηθεί ο ανταγωνισμός με το καπιταλιστικό σύστημα. Ο Βλαντίμιρ Ίλιτς - ορθά - στόχευσε την αγροτική παραγωγή γιατί γνώριζε ότι στα μυαλά των αγροτών, που πρόσφατα είχαν κερδίσει την γη τους, φώλιαζαν καπιταλιστικές ιδέες. Δηλαδή η αγάπη για την ατομική ιδιοκτησία.
Η ουτοπία που "πωλούσε" ο Β.Ι. Λένιν ήταν ο σοσιαλισμός. Τελικά το πρόβλημα των κουλάκων το έλυσε ο διάδοχός του - γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα. Δεν περίμενε το θαύμα του εξηλεκτρισμού. Υλοποίησε πιο άμεση λύση - την αναγκαστική κολεκτιβοποίηση. Με αποτέλεσμα την φυσική εξόντωση (είτε με θάνατο είτε με εξορία στην Σιβηρία) εκατομμυρίων κουλάκων.
Η ουτοπία που "πωλούν" οι ηγέτες της Ευρώπης είναι το Net Zero. Ο εξηλεκτρισμός εδώ παίζει τον ρόλο του "εξυγιαντή" της ενέργειας γιατί αξιοποιεί την παραγωγή από "καθαρές" Ανανεώσιμες Πηγές. Ο στόχος μηδενισμού των εκπομπών είναι εντελώς παράλογος δεδομένου ότι οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από την Ευρώπη είναι αμελητέες. Και όχι μόνο οι τρέχουσες αλλά και οι σωρευτικές. Πρόσφατα η Κίνα έφθασε σε σωρευτικές εκπομπές ίσες με αυτές που εξέπεμψε η Μ Βρετανία από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης. Οι ευρωπαίοι και να θέλουν δεν μπορούν να σώσουν την ανθρωπότητα. Είναι όμως διατεθειμένοι να πληρώσουν το κόστος. Για την ψυχή που θα παραδώσουν; Μα αυτό είναι συγχωροχάρτι. Επιστροφή στον μεσαίωνα.
Υπάρχουν όμως και διαφορές ανάμεσα στις δύο ιστορίες. Ο στόχος του Βλαντίμιρ Ιλιτς ήταν μεν ουτοπικός αλλά περιείχε ένα μήνυμα αισιοδοξίας για το μέλλον: Τον κομμουνιστικό Παράδεισο - το Βασίλειο της Ελευθερίας. Για εμάς, που έχουμε το πλεονέκτημα να γνωρίζουμε τι τελικά συνέβη, είναι δύσκολο να κατανοήσουμε την δύναμη τού μηνύματος. Θα πρέπει να κάνουμε έντονη διανοητική προσπάθεια για να βρεθούμε στην θέση των δρώντων τη εποχή εκείνη - και να αξιολογήσουμε αντικειμενικά τις προσδοκίες τους. Αντίθετα, το μήνυμα των ταγών της Ευρώπης είναι αρνητικό - καταστροφικό. Μια συμμαχία απογοητευμένων ιδεολόγων (που βρήκαν σε μια δυστοπία το υποκατάστατο της ουτοπίας) με κρατικοδίαιτα επιχειρηματικά συμφέροντα. Συμμαχία Βαπτιστών με Λαθρεμπόρους όπως αναφέρεται πλέον στην βιβλιογραφία.
Οι προθέσεις των κομμουνιστών λοιπόν ήταν "αγνές". Οδήγησαν όμως στην Κόλαση - όπως πολλές φορές συμβαίνει. Το κατάφεραν με την αξιοποίηση του απόλυτου μονοπώλιου της εξουσίας. Ο στόχος επετεύχθη όχι με τον εξηλεκτρισμό αλλά με τις σταλινικές μεθόδους εξόντωσης των αγροτών. Αυτή είναι η δεύτερη διαφορά ανάμεσα στις δυο ιστορίες. Ευτυχώς στην Ευρώπη, οι υπήκοοι έχουν λόγο. Υπάρχει η ελπίδα να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις των αποφάσεων των ηγετών. Υπάρχει διαφορά, όπως και να το κάνουμε, ανάμεσα στο τουφέκι της εξουσίας και την συντονισμένη πλύση εγκεφάλου στον δημόσιο διάλογο που ελέγχεται από τους βαπτιστές και τους λαθρεμπόρους. Οι εκλογές έχουν επιπτώσεις (elections have consequences) όπως είπε ο Ομπάμα.
Δυο παράλληλες ιστορίες ουτοπικών (ή δυστοπικών) αφηγημάτων με αθέλητο εργαλείο-κομπάρσο τον ηλεκτρισμό. Η πρώτη δεν πήγε τόσο καλά. Ελπίζει κανείς ότι η δεύτερη θα μοιάζει στο μέλλον - όσον αφορά τις επιπτώσεις της - σαν φάρσα.
* Είναι πολύ εύκολο να βρει κανείς στο διαδίκτυο τον συγκεκριμένο λόγο στα αγγλικά και να επιβεβαιώσει - αν δεν το γνωρίζει ήδη - ότι ο Λένιν ήταν ένας σπουδαίος διανοητής. Καλύτερος διανοητής από πολιτικός ίσως.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου