Είναι προφανές σε όλους, έστω και αν κανένα στόμα δεν το' βρε και δεν το΄ πε ακόμα τόσο φωναχτά, ότι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα είναι ένα καταστροφικό, τεραστίων διαστάσεων μπάχαλο. Τα παζάρια μεταξύ των χωρών μελών, υπό το βάρος των πιέσεων που ασκούνται κυρίως από τους πολιτικά ισχυρότερους, δηλαδή τις μεγάλες επιχειρήσεις, μοιάζουν με μπαλώματα στο αερόστατο λίγο πριν πιάσει φωτιά. Πριν αρχίσουν δηλαδή να διαμαρτύρονται και οι απλοί υπήκοοι με αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρά εκλογικά "ατυχήματα".
Το πρόβλημα πρέπει να τεθεί από την αρχή. Το πρώτο ερώτημα είναι θεμελιώδες: Γιατί χρειάζεται μια κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα; Γιατί δεν αφήνεται το ζήτημα σε κάθε χώρα ξεχωριστά; Το επόμενο ερώτημα, με την υπόθεση ότι οι χώρες μέλη αποφασίζουν (για κάποιους λόγους) να συνεχίσουν να δρουν συλλογικά, είναι: Ποιες πολιτικές πρέπει αλλάξουν και γιατί;
Σχετικά με το πρώτο ερώτημα: Η "ισχύς εν τη ενώσει" θα πει κανείς. Το κλίμα είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα και η συμμετοχή στην αντιμετώπισή του ως ομάδα κρατών είναι πιο αποτελεσματική. Ποιος πείθεται από το επιχείρημα αυτό όταν στο σύνολό τους τα κράτη μέλη εκπέμπουν κάθε χρόνο λιγότερο από το 9% του CO2 - ποσοστό που βαίνει μειούμενο εδώ και δεκαετίες; Που ακόμα και σωρευτικά από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης έχουν εκπέμψει λιγότερο από όσο η Κίνα τα τελευταία 20-30 χρόνια; Γιατί έχουν οι αμερικανικές πολιτείες μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην κλιματική τους πολιτική από τις χώρες μέλη της ΕΕ; Πως δικαιολογούνται ίδιοι κανόνες και στόχοι για όλες τις χώρες ακόμα και για αυτές που έχουν εισόδημα πολύ χαμηλότερο του μέσου ευρωπαϊκού όρου (και των οποίων η συμμετοχή στην συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα - που είναι το μοναδικό μέτρο ευθύνης για το φαινόμενο - είναι αμελητέα;)
Ο γράφων δεν είμαι σε θέση να ανακαλύψω λόγους για μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα - ειδικότερα όσον αφορά τα συμφέροντα της χώρας της οποίας είμαι πολίτης. Αν υποτεθεί όμως ότι αυτή είναι μια ομόφωνη απόφαση που πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη, τότε από το σημείο που ελήφθη και μετά θα πρέπει να υπάρχει μια λογική συνέπεια. Συνοπτικά μια καταγραφή ενός νέου ευρωπαϊκού σχεδίου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που έχει κατά την άποψή μου αυτή την λογική συνέπεια, ακολουθεί παρακάτω :
Η καλύτερη μέθοδος για να αντιμετωπισθεί η "εξωτερικότητα" που υποτίθεται ότι δημιουργεί η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα είναι ένας φόρος άνθρακα. Όλες οι χώρες συμφωνούν να επιβάλουν ένα τέτοιο φόρο του οποίου το ύψος θα αποφασίζεται με βάση επιστημονικές παρατηρήσεις και όχι πολιτικές διαδικασίες. Δεν πρέπει να είναι δύσκολο δεδομένου ότι ο φόρος άνθρακα είναι σχεδόν πλήρες υποκατάστατο του υπάρχοντος συστήματος cap and trade, του ETS. Οι στόχοι εκπομπών καταργούνται. Στον φόρο, που υποκαθιστά - και συμπληρώνει -το ΕTS θα υπάγονται εκτός από την βιομηχανία και την παραγωγή ενέργειας οι μεταφορές, το κτίρια και ο αγροτικός τομέας.
Ο φόρος άνθρακα θα πρέπει να συνδυασθεί άμεσα με ένα γενικευμένο Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) που θα αντισταθμίζει τον φόρο στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές με χώρες που δεν επιβάλουν ανάλογο φόρο. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα ότι το κόστος αγοράς δικαιωμάτων μόνο στην Ευρώπη (και του Φόρου Άνθρακα σε επόμενη φάση) δεν μειώνει τις εκπομπές στην πραγματικότητα αλλά απλώς τις μεταφέρει στον υπόλοιπο κόσμο.
Με την επιβολή του φόρου άνθρακα καταργείται οποιαδήποτε υποχρέωση των χωρών μελών να υιοθετούν και να προσπαθούν να επιτύχουν οποιοδήποτε άλλο στόχο που έχει σχέση με την κλιματική αλλαγή. Προφανώς καταργούνται όλες οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για την επίτευξη τέτοιων στόχων (ΑΠΕ, αποθήκευση, ηλεκτροκίνηση, εξοικονόμηση ενέργειας ή εμμέσως δικτύων κλπ.). Αυτό γίνεται για να αποφευχθεί ο σημερινός παραλογισμός να επιδοτούνται δράσεις των οποίων το κόστος αποτροπής εκπομπών είναι υψηλότερο από αυτό άλλων πιο αποτελεσματικών δράσεων (με το φαινόμενο για παράδειγμα, η τιμή των εκπομπών στο ETS να εξακολουθεί να είναι χαμηλότερη από το κόστος των επιδοτήσεων για τις ΑΠΕ).
Τα κράτη μέλη έχουν την πλήρη ελευθερία να μεταφέρουν τα έσοδα του Φόρου Άνθρακα απευθείας στους πολίτες (ως φορολογούμενους και όχι ως καταναλωτές). Ειδικότερα συμφωνείται σε ευρωπαικο επίπεδο ότι ο φόρος άνθρακα για κάθε χώρα θα μπορεί να τροποποιείται ανάλογα με το δημοσιονομικό βάρος των υφιστάμενων φόρων.
Τα παραπάνω σημαίνουν ότι οι χώρες μέλη θα είναι ελεύθερες να ακολουθήσουν τις δικές τους πολιτικές (να επιδοτούν τις ΑΠΕ για παράδειγμα) αλλά όχι υποχρεωμένες. Οι σχετικές αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε κράτος αυτόνομα με τις υπάρχουσες δημοκρατικές διαδικασίες. Η υποχρέωσή τους θα είναι μόνο η επιβολή του φόρου άνθρακα και αυτή μόνο εφόσον η ΕΕ πετύχει να εφαρμόσει ένα γενικευμένο CBAM. Η καλύτερη εκδοχή εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας (subsidiarity) για την οποία κόπτεται τόσο πολύ η Ένωση.
Είμαι πεπεισμένος ότι οι πιέσεις για την αλλαγή της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ θα αυξηθούν σε σημείο έκρηξης στο άμεσο μέλλον. Το παρόν σημείωμα είναι μια προσωπική διανοητική άσκηση. Η απάντηση ενός σπουδαστή σε ένα ξαφνικό διαγώνισμα - που πρέπει να περιορισθεί όμως σε 800 λέξεις. Υποθέτω ότι είναι όμως επαρκές για να ανοίξει μια συζήτηση με τυχόν ενδιαφερόμενους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου