Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ για μέτρα στην προμήθεια ρεύματος-η συμβολή του allazorevma.gr

(Το παρόν είναι προσχέδιο του κειμένου που πρόκειται να υποβληθεί στην ΡΑΑΕΥ ως συμμετοχή του allazorevma.gr  στην δημόσια διαβούλευση σχετικά με την "επιβολή μέτρων για την προμήθεια ρεύματος - επικαιροποίηση της απόφασης 409/2020" - Απρίλιος 2025).

Με την ευκαιρία της παρούσας διαβούλευσης υποβάλουμε κατ' αρχάς ορισμένες απόψεις μας σχετικά με την διαδικασία ρύθμισης καθεαυτή. Ακολουθούν οι παρατηρήσεις μας στο κείμενο και τέλος παρατίθενται ορισμένες προτάσεις. 

Το πρόβλημα της (μη) "επιβολής" στην ρυθμιστική διαδικασία

Η διαδικασία ρύθμισης της αγοράς κατά την  άποψή μας, που βασίζεται στην πολυετή εμπειρία μας τόσο ως παρόχου υπηρεσιών σύγκρισης τιμών όσο και ως καταναλωτών,  πάσχει απο την έλλειψη της δυνατότητας "αστυνόμευσης". Η λέξη "επιβολή" που χρησιμοποιείται στο τίτλο του υπό δημόσια διαβούλευση κειμένου εκτιμούμε ότι είναι κενή πρακτικού περιεχομένου.

Κατά την άποψή μας, αν ο ρυθμιστής δεν μπορεί ή δεν θέλει να επιβάλει στην πράξη τα μέτρα που θεωρεί κατάλληλα, συνιστάται να ακολουθεί την ιατρική αρχή "πρώτα να μην προκληθεί ζημιά - Primum non nocere"

Η ΡΑΑΕΥ, έχοντας κατά τεκμήριο αγαθές προθέσεις, προσπαθεί να τυποποιήσει τις "καινοτομικές" ιδέες των Παρόχων στην προώθηση των προιόντων τους που έχουν σκοπό (ορθολογικά πράττοντας) να σπείρουν σύγχυση στο καταναλωτικό κοινό. Κάνει συνεπώς τα πράγματα χειρότερα. Παράδειγμα: Η ΡΑΑΕΥ σχεδίασε πρότυπο λογαριασμού. Ενας μόνο πάροχος το υιοθέτησε για τους άτυχους πελάτες του - που έχουν στην διαθεσή τους πλέον τόσο πολλά δεδομένα ώστε να τους διαφεύγει η ουσία - το πόσο τους στοιχίζει το ρεύμα και γιατί. 

Στο τρίτο μέρος του παρόντος προτείνουμε ορισμένες ιδέες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην απλοποίηση των πραγμάτων προς όφελος των καταναλωτών. Χωρίς όμως αξιόπιστη αστυνόμευση των οποιωνδήποτε "ρυθμίσεων" η αποτελεσματικότητα τους προβλέπουμε ότι θα είναι μικρή.  

Παρατηρήσεις στο κείμενο

Θα ήταν καλή ιδέα, δεδομένου ότι υποθέτουμε ότι το κείμενο απευθύνεται σε όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά, περιλαμβανομένων των καταναλωτών, να υπάρξει και μια  σύνοψη μιας σελίδας - κατ΄αναλογία της σύστασης στους Παρόχους να κάνουν το ίδιο με τις συμβάσεις Προμήθειας"*.

Στο κείμενο υπάρχει η εκτίμηση ότι ο χρωματικός κώδικας "έτυχε μαζικής αποδοχής τόσο από τους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας όσο και από το καταναλωτικό κοινό, ενώ η Αρχή στο πλαίσιο άσκησης της εποπτικής της αρμοδιότητας διαπίστωσε τη σημαντική ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών". Πως τεκμηριώνεται η διαπίστωση αυτή; Υπάρχει στη διάθεση της ΡΑΑΕΥ σχετική έρευνα; Η δική μας εμπειρία, πλούσια αλλά - ομολογουμένως - ανεκδοτολογικού χαρακτήρα, απέχει πολύ απο την διαπίστωση αυτή. Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε που στηρίζει η ΡΑΑΕΥ τις δικές της διαπιστώσεις.

Είναι εντυπωσιακό ότι από το κείμενο απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στα Ειδικά - Πράσινα - τιμολόγια. Αν η ΡΑΑΕΥ θεωρεί ότι όλα είναι καλά σχετικά με τα πράσινα τιμολόγια, εμείς έχουμε άλλη άποψη (και παρουσιάζουμε τις παρατηρήσεις μας παρακάτω). Ακόμα όμως και αν πράγματι όλα είναι καλά, η πλήρης απουσία ακόμα και ως τίτλου των ειδικών τιμολογίων (συνοδευόμενου έστω με την αξιολόγηση ότι "όλα είναι καλά") προκαλεί ερώτημα. 

Στο κείμενο ορίζεται με σαφήνεια και αυστηρότητα ότι στα σταθερά τιμολόγια η τιμή δεν μπορεί να αλλάξει κατά την διάρκεια του 12μήνου της ισχύος της σύμβασης. Στον Κώδικα Προμήθειας όμως προβλέπεται δυνατότητα να αλλάξει η τιμή (μετά απο ενημέρωση του πελάτη) μετά απο 6 μήνες. Θα πρέπει να διευκρινιστεί αν το μέτρο αντικαθιστά την σχετική γενική πρόβλεψη του Κώδικα Προμήθειας (με την ευκαιρία ενημερώνουμε την ΡΑΑΕΥ ότι ορισμένοι Πάροχοι προειδοποιούν μέσω των λογαριασμών τους πελάτες τους για την δυνατότητα αλλαγής της τιμής στο 6μηνο σε σταθερά τιμολόγια).

Γίνεται αναφορά σε "εύλογα" όρια χρέωσης ρήτρας αναπροσαρμογής (ενεργοποίησης του μηχανισμού διακύμανσης). Η αναφορά ισοδυναμεί με ευχή δεδομένου ότι δεν καθορίζεται τι είναι "εύλογο" (παρά μόνο ότι δεν πρέπει να αλλάζει συχνά). Αλλά το "εύλογο" μπορεί να διαφέρει απο πάροχο σε πάροχο. Γνωρίζουμε το πρόβλημα της κατάχρησης των ορίων από ορισμένους παρόχους. Η πρόβλεψη όμως είναι εντελώς άχρηστη γιατί είναι λογικά δύσκολο να ελεγχθεί η εφαρμογή της αλλά και γιατί είναι αδύνατο να αξιολογηθεί απο τον καταναλωτή.

Προβλέπεται ότι σε περίπτωση που υπάρχει έκπτωση αυτή αλλάζει κατά την διάρκεια της σύμβασης μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή. Πως εφαρμόζεται στα πράσινα τιμολόγια η πρόβλεψη αυτή σχετικά με την έκπτωση στην "βασική" τιμή; Η εμπειρία στην αγορά υποδεικνύει ότι α) η έκπτωση στην "βασική" τιμή χρησιμοποιείται επικοινωνιακά για να δώσει την εντύπωση έκπτωσης στην τιμή- πράγμα που δεν ισχύει κατ΄ανάγκη και β) ότι η έκπτωση στην βασική τιμή έχει μέχρι τώρα μεταβληθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις - και μάλιστα με μεγάλη διακύμανση. Να διευκρινιστεί αν η πρόβλεψη για αλλαγή μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή ισχύει και για την "βασική" τιμή.

Στο κείμενο υπενθυμίζεται ότι οι Πάροχοι είναι υπεύθυνοι για την συμπεριφορά των εμπορικών συνεργατών τους. Το ερώτημα είναι πως αξιολογεί η ΡΑΑΕΥ την μέχρι τώρα εμπειρία των καταναλωτών απο την προώθηση προιόντων ρεύματος μέσω τηλεφώνου. Σε ποιές ενέργειες έχει προβεί με βάση την αξιολόγηση αυτή; Να υπενθυμίσουμε ότι εκτός από τους Παρόχους έχει και η ΡΑΑΕΥ την υποχρέωση να ελέγχει τις ιστοσελίδες που αυτοπροσδιορίζονται ως "σύγκρισης τιμών" (σύμφωνα με το πνεύμα της Οδηγίας 944/2019 Άρθρο 14). Σε ποιές ενέργειες έχει προχωρήσει σχετικά;

Η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ (invoices.gr ή energycost.gr) δεν παρέχει την δυνατότητα στον καταναλωτή να συγκρίνει σταθερά με μεταβλητά τιμολόγια σε χρονικό ορίζοντα πέραν του ενός μηνός. Πότε σκοπεύει η ΡΑΑΕΥ να βελτιώσει αυτή την αδυναμία, που αποτελεί εμπόδιο για την υιοθέτηση απο τους καταναλωτές των τιμολογίων σταθερής τιμής;

Προτάσεις

Προτείνεται να τυποποιηθούν τρία είδη τιμολογίων: 1) Μεταβλητά-Ειδικά-ελεγχόμενα (Κίτρινο χρώμα - σε αντικατάσταση των Πράσινων. Το πράσινο χρώμα να κρατηθεί για σήμανση προέλευσης), 2) Σταθερά (Μπλέ) και 3) Δυναμικά (Πορτοκαλί). Αυτό σημαίνει κατάργηση των σημερινών ex post Κίτρινων τιμολογίων. Κατάργηση των ορίων στον μηχανισμό διακύμανσης στα ελεγχόμενα Ειδικά τιμολόγια (νυν πράσινα). Κατάργηση της έκπτωσης στην "βασική τιμή" των ελεγχόμενων τιμολογίων (νυν πράσινων) - η οποία περισσεύει ως μοχλός διαχείρισης των τιμών δεδομένης της διακηρυγμένης δέσμευσης του κράτους για επιδότηση της δαπάνης για ρεύμα όταν κρίνει ότι απαιτείται. Πιστοποίηση απο την ΡΑΑΕΥ ιδιωτικών ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών, δεδομένης της ανεπάρκειας των εργαλείων της ΡΑΑΕΥ τα οποία, όπως λειτουργούν σήμερα, δεν παρέχουν επαρκή πληροφόρηση στους καταναλωτές. 

Ακόμα καλύτερα κατά την άποψή μας θα ήταν να επικεντρωθεί η ΡΑΑΕΥ στα δύο σημαντικότερα προβλήματα της αγοράς προμήθειας ρεύματος: α) Την παραμονή της πλειοψηφίας των καταναλωτών σε Πράσινα τιμολόγια και β) την υπερσυγκέντρωση του κλάδου και ειδικότερα την δεσπόζουσα θέση του υπο κρατικό έλεγχο παρόχου - το μερίδιο της αγοράς του οποίου στην Χαμηλή Τάση έχει μείνει πρακτικά σταθερό τα τελευταία 4 χρόνια (περίπου στο 63% σε κιλοβατώρες και στο 72% σε αριθμό μετρητών). Τα δύο αυτά προβλήματα στοιχίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια τον χρόνο στους καταναλωτές (η παραμονή σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμούμε ότι στοιχίζει περισσότερα απο 150 ευρώ τον χρόνο στον μέσο καταναλωτή) και είναι στην αρμοδιότητα της ΡΑΑΕΥ να τα αντιμετωπίσει. Είναι ευτυχής άλλωστε η συγκυρία γιατί και η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει πάρει πρόσφατα σχετική πρωτοβουλία.

* Εδώ υπάρχει η ευκαιρία να υιοθετήσουμε την βρετανική πρακτική της προδιαγραφής του "Plain English". Να πιστοποιούνται επιλεγμένα κείμενα (απο ανεξάρτητο τρίτο - ένα ΑΕΙ, το allazorevma.gr έναντι μικρής αμοιβής;) ότι είναι γραμμένα με τρόπο που τα καθιστά κατανοητά στον μέσο Έλληνα - "Γραμμένο σε Απλά Ελληνικά". Μια εκσυγχρονιστική, για να μη  πούμε επαναστατική ιδέα, που με πρωτοπόρο την ΡΑΑΕΥ θα μπορούσε να επεκταθεί σε όλο τον δημόσιο τομέα.

Σε "Συγχωροχάρτια" Πάνε τα Λεφτά των Λογαριασμών Ρεύματος;

Οι τιμές στην ενέργεια και ειδικότερα στο ρεύμα ελέγχονται απο το κράτος - σε μεγαλύτερο βαθμό απο οποιοδήποτε άλλο αγαθό. Οι πολίτες συνεπώς είναι ανάγκη να κατανοήσουν ότι η αγορά ηλεκτρισμού επηρέαζεται λιγότερο από τις δικές τους ατομικές επιλογές και περισσότερο απο τις επιλογές που κάνει για λογαριασμό τους το κράτος. Η αγορά του ρεύματος δεν μας αφορά μόνο ως καταναλωτές αλλά - κυρίως - ως ψηφοφόρους. Η ανάλυση που ακολουθεί*, εκκινώντας από τον λογαριασμό που παίρνει ο καταναλωτής (Πίνακας Α) αναλύει τα ποσά ώστε να καταλήξει στον Πίνακα Δ στον οποίο δίνεται μια ευκρινέστερη εικόνα για το που πάνε τα λεφτά του λογαριασμού. Το αξιοσημείωτο εύρημα είναι ότι περισσότερο απο το 1/4 του λογαριασμού πηγαίνει στην αγορά "συγχωροχαρτιών". Ειδικότερα: 

Στον Πίνακα Δ φαίνεται ότι οι συλλογικές/πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνει το κράτος ευθύνονται για το 65% του λογαριασμού μας. Οι αγορές (διεθνείς στην περίπτωση του φυσικού αερίου) και τα (μικτά) κέρδη των Προμηθευτών ευθύνονται αντίστοιχα για το 26% και το 9%, σύνολο 35%.

Το 65% του λογαριασμού που οδηγείται από πολιτικές αποφάσεις, εκτός απο τους φόρους (και τέλη!), που σε ποσοστό 7% είναι ένα απο τα δύο πράγματα που κανένας θνητός δεν έχει ελπίδα να αποφύγει, αφορά:

• Την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής (27%)
• Την ασφάλεια τροφοδοσίας - δηλαδή τα δίκτυα (28%)
• και τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (3%) - δηλαδή την εξασφάλιση της  ίδιας τιμής για όλους τους πολίτες και την επιδότηση των αδύναμων.
• Στα παραπάνω θα έπρεπε να προστεθούν και οι φόροι που πληρώνουν οι Προμηθευτές στα κέρδη τους. Στην παρούσα ανάλυση τα αγνοούμε γιατί τα καθαρά κέρδη δεν είναι εύκολο να υπολογιστούν (αν υπάρχουν - το 6%+3% είναι μικτά).

Οι χρεώσεις για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής (ή "κρίσης") ισοδυναμούν πρακτικά με "συγχωροχάρτια". Δεν αποδίδουν κανένα όφελος στους πολίτες/καταναλωτές - τουλάχιστον στην διάρκεια της ζωής τους στην γη. Οι Έλληνες πληρώνουν περισότερο απο το 1/4 του λογαριασμού τους για κάτι που δεν χρωστούν και απο το οποίο δεν περιμένουν κανένα όφελος - ούτε αυτοί ούτε κανένας άλλος στον κόσμο. Αυτό είναι προφανές. Το μόνο ερώτημα είναι πότε ρωτήθηκαν και πως ενέκριναν την  πολιτική αυτή απόφαση.

Οι χρεώσεις δικτύων είναι αναγκαίες. Το ερώτημα εδώ είναι το ύψος τους και ο έλεγχός τους. Ενα μέρος τους για παράδειγμα - σύμφωνα με τους ίδιους τους διαχειριστές - αφορά επενδύσεις για την ενσωμάτωση ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα. Δηλαδή την ακριβότερη μορφή "συγχωροχαρτιών", δεδομένου ότι ήδη "πετάμε στα σκουπίδια" παραγωγή τους που έχουμε ακριβοπληρώσει. Το σημαντικότερο όμως είναι οι ενδείξεις ότι το κράτος έχει χάσει τον έλεγχο των δαπανών για τα δίκτυα. Όχι μόνο αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς τελευταία, αλλά η διαχείρισή τους είναι τόσο προβληματική που οι αυξήσεις αυτές δεν είναι επαρκείς για να καλύψουν αναδρομικές δαπάνες. Οι οποίες προς το παρόν "κρύβονται" σε ισολογισμούς Παρόχων αλλά δεν θα αργήσουν να μεταφερθούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Τέλος, απουσιάζει πλήρως η λογοδοσία από τους διαχειριστές σχετικά με την βασική αποστολή τους: Την εξασφάλιση ασφάλειας τροφοδοσίας (και όταν γίνεται αναφορά σε "μικρά γράμματα" φαίνεται ότι οι σχετικοί ποιοτικοί δείκτες της χώρας είναι χειρότεροι απο αυτούς της Ρουμανίας!)**

Υπάρχει ανάγκη να μειωθεί η τιμή τους ρεύματος. Την ευθύνη για αυτό την έχει το κράτος, δεδομένου ότι ελέγχει το 65% του κόστους. Στην προσπάθεια αυτή  υπάρχει ένας "ελέφαντας στο δωμάτιο". Είναι τα "συγχωροχάρτια" για την "κλιματική αλλαγή/κρίση". Οι πολιτικοί καλό είναι να βγάλουν τον "φερετζέ" της τιμής του φυσικού αερίου (με τον οποίο αποποιούνται των ευθυνών τους) και να κάνουν το πρώτο εύκολο βήμα: Να καταργήσουν το ΕΤΜΕΑΡ (όπως έκαναν οι Γερμανοί εδώ και δύο χρόνια). Επόμενο βήμα είναι η αποδέσμευση από τους νεοσταλινικούς  στόχους του Net Zero και ειδικότερα τους στόχους για την διείσδυση ΑΠΕ και αποθήκευσης που έχουν ήδη καταντήσει μαύρο ανέκδοτο - αλλά στοιχίζουν. 

*Οι υπολογισμοί έγιναν με βάση τα στοιχεία Μαρτίου 2025. Η τελική λιανική τιμή αντιστοιχεί στο  Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο όπως αυτό ορίζεται από την μέθοδο που ακολουθεί το allazorevma.gr. Τα μικτά κέρδη έχουν υπολογιστεί ως υπόλοιπα (residuals). Οι Πίνακες Β και Γ παρουσιάζονται για να υποστηρίξουν την κατανομή του Πίνακα Δ και καθιστούν διαφανείς τις υποθέσεις που έκανε ο γράφων, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να ελεγχθεί το αποτέλεσμα απο τυχόν ενδιαφερόμενους. Οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν είνα διαθέσιμοι μετά από αίτημα.

**Το ελληνικό δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει απώλειες διπλάσιες απο αυτές των δικτύων των πολιτισμένων χωρών της ΕΕ. Ακόμα χειρότερα, ο Διαχειριστής του Δικτύου διανομής, σε αντίθεση με τους ομολόγους του στις πολιτισμένες χώρες δεν έχει κανένα κίνητρο - εκτός απο το πατριωτικό καθήκον - να τις μειώσει.

Δείκτης Τιμών Μαρτίου: Επιτέλους η Άνοιξη!

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Μάρτιο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Μάρτιο έπεσε σε σχέση με τον δείκτη Φεβρουαρίου 2025. Από 213,02 πήγε στα 204,65 ευρώ την μεγαβατώρα.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Μαρτίου '25 περιλαμβάνουν όπως και τον Φεβρουάριο του '25 κρατική επιδότηση 15 ευρώ την μεγαβατώρα αλλά αυξήθηκαν στα 64,63 ευρώ την μεγαβατώρα - απο 59,98.  Η αύξηση οφείλεται κατά 1,55 ευρώ στην αύξηση της Χρέωσης Συστήματος Μεταφοράς (απο 0,00844 σε 0,00999 ευρώ την κιλοβατώρα) και σε συνυπολογισμό για πρώτη φορά στον αλγόριθμο του Δείκτη του Ειδικού Τέλους (0,9 ευρώ) και του Ειδικού φόρου κατανάλωσης (2,2 ευρώ). Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης καταρτίζεται με αφαίρεση της επιδότησης από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Επιδότηση που ακόμα μια φορά αποδεικνύεται άχρηστη και προσωρινή (σε αντίθεση με την αύξηση στην χρέωση δικτύου μεταφοράς που είναι μόνιμη).

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έπεσε στα 128,25 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 140,98 τον Φεβρουάριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Μάρτιο σε μέσο όρο έπεσαν στα 135,88 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένο σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (142,52 ευρώ την μεγαβατώρα). 

Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες. 

Τον Μάρτιο η χονδρική τιμή είχε απότομη και σημαντκή πτώση (-32%) σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Οι Πάροχοι πέρασαν μέρος μόνο της πτώσης στις λιανικές τιμές (-9%). Το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ στην Χαμηλή Τάση σε κιλοβατώρες ανέβηκε στο 61,97% σε σχέση με αυτό του προηγούμενου μήνα (61,92%).

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο* για τον Μάρτιο του 2025 είναι στα 257,43 ευρώ την μεγαβατώρα, υψηλότερο απο αυτό του Φεβρουαρίου (247,31). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατα 37 ευρώ την μεγαβατώρα (+17%) απο τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr  ο οποίος καταρτίζετια με βάση τα φθηνότερα τιμολόγια που προσφέρονται στην αγορά. Η διαφορά αυτή σημαίνει ότι η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 965 ευρώ - δηλαδή περίπου 222 ευρώ υψηλότερη απο ότι θα ήταν (743 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

*Η μέθοδος υπολογισμού του ΤΚΤ δίνεται συνοπτικά παρακάτω:

1. Υπολογίζεται, καθε μήνα, η προβλεπόμενη δαπάνη για κατανάλωση 3.750 κιλοβατωρών ηλεκτρικού ρεύματος (ημερήσια) τους επόμενους 12 μήνες (Συμφωνημένη ισχύς 25 KVA)

2. Ο υπολογισμός γίνεται χρησιμοποιώντας τις φόρμουλες των μεταβλητών Πράσινων ("Ειδικών") τιμολογίων των Παρόχων με συνολικό μερίδιο αγοράς 80% (στην Χαμηλή Τάση) σε κιλοβατώρες (σταθμισμένος με το μερίδιο αγοράς του καθενός).

3. Για τους επόμενους 12 μήνες γίνονται προβλέψεις για την εξέλιξη των τιμών χονδρικής στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας με βάση προσθεσμιακές αγορές.

4. Περιλαμβάνονται οι ισχύουσες ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ο ΦΠΑ. Ο υπολογισμός και η πρόβλεψη των εκπτώσεων στην βασική τιμή (που προβλέπουν οι φόρμουλες των "Πράσινων" τιμολογίων) γίνεται κατ' εκτίμηση, με βάση την ιστορική συμπεριφορά των Παρόχων. Δεν περιλαμβάνονται άλλες εκπτώσεις, προωθητικά δώρα και οι κρατικές επιδοτήσεις.

Αξιολόγηση για Όλους και για Όλα: Το allazorevma.gr Πρωτοπορεί!

Πολλή συζήτηση γίνεται αυτό τον καιρό για την ανάγκη αξιολόγησης - κυρίως στον δημόσιο τομέα και τους εργαζόμενους σ' αυτόν. Το κράτος έχει ανακοινώσει την απόφασή του να την επιβάλει. Ίσως θα μπορούσε να πάρει (δωρεάν!) ιδέες απο τον ιδιωτικό τομέα και ειδικότερα απο το allazorevma.gr! Που εδώ και χρόνια αξιολογεί όχι μόνο τους Παρόχους Ενέργειας αλλά και καθένα απο τα τιμολόγια τους!

Το allazorevma.gr αξιολογεί τους Παρόχους! Για την ακρίβεια, δίνει την ευκαιρία στους χρήστες του να καταγράψουν την εμπειρία τους συμπληρώνοντας το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης Παρόχων αξιολογώντας εκτός από την τιμή, την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρουν. (Σύνδεσμος Αξιολόγηση Παρόχων).

Η έρευνα συνοψίζει τις απόψεις και τις εμπειρίες των Φίλων του allazorevma.gr και έχει σκοπό την αλληλοενημέρωσή τους – πράγμα που περιορίζει την στατιστική σημαντικότητα των αποτελεσμάτων αλλά πιστεύουμε όχι την χρησιμότητά τους.

Οι Φίλοι που συμπληρώνουν το ερωτηματολόγιο προσφέρουν δωρεάν πληροφόρηση σε τρίτους για αυτό και το allazorevma.gr τους επιβραβεύει επιλέγοντας τυχαία κάθε μήνα έναν (ή περισσότερους) και αμείβοντας τους με το ποσό των 50 ευρώ.

Το allazorevma.gr βαθμολογεί και τα τιμολόγια! Παρουσιάζει πλέον στα αποτελέσματα της σύγκρισης των τιμολογίων, εκτός από την χρηματική ωφέλεια και μια βαθμολόγηση των ποιοτικών τους χαρακτηριστικών. (Σύνδεσμος Αξιολόγηση Τιμολογίων)

Η βαθμολογία έχει στόχο να συνοψίσει τα χαρακτηριστικά του κάθε τιμολογίου που, αφενός δεν είναι εύκολο να αποτιμηθούν σε χρήμα, αφετέρου περιλαμβάνονται σε “μικρά γράμματα” των συμβάσεων στα οποία ο καταναλωτής δεν δίνει συνήθως σημασία. Για παράδειγμα:

• Παίρνουν καλύτερο βαθμό τιμολόγια που η τιμή δεν υπολογίζεται μετά από έκπτωση ή δώρα. 
• Αν υπάρχει έκπτωση, “επιδοτούνται” βαθμολογικά τιμολόγια που την αποδίδουν γρηγορότερα
• Αν υπάρχει έκπτωση, βαθμολογούνται υψηλότερα αυτά στα οποία αυτή ΔΕΝ δίνεται ως έκπτωση συνέπειας.
• Τυχόν δεσμεύσεις και ποινές αποχώρησης χαμηλώνουν τη βαθμολογία καθώς και υψηλές εγγυήσεις ή προκαταβολές.
• Αντίθετα επιβραβεύονται τιμολόγια με μεγαλύτερη διάρκεια σταθερότητας της τιμής.
• Τέλος, βαθμολογούνται υψηλότερα διευκολύνσεις σχετικά με την ηλεκτρονική διεκπεραίωση συναλλαγών, ποσοστό “πράσινης” ενέργειας κλπ.

Η βαρύτητα των ποιοτικών χαρακτηριστικών των τιμολογίων στην συνολική βαθμολόγηση αποφασίστηκε από τους ειδικούς του allazorevma.gr με βάση την πολυετή εμπειρία τους. Στο μέλλον, αν οι χρήστες μας το απαιτήσουν, θα τους δοθεί η δυνατότητα να επιλέγουν οι ίδιοι τους συντελεστές βαρύτητας των χαρακτηριστικών. Μια ακόμα πρωτοποριακή υπηρεσία από το allazorevma.gr, που υπηρετεί καινοτομώντας τους καταναλωτές ρεύματος από το 2015!

Δύο Μέθοδοι Υπολογισμού των Χρεώσεων ΥΚΩ

Η χρέωση για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας στους λογαριασμούς ρεύματος εφαρμόζεται με βάση κλίμακα. Οι πρώτες 1.600 κιλοβατώρες το τετράμηνο χρεώνονται με μια χαμηλή τιμή (0,0069 ευρώ/KWh), οι επόμενες 400 με ψηλότερη (επταπλάσια - 0,050 ευρώ/KWh). Τέλος για τις κιλοβατώρες πάνω απο τις 2.000 το τετράμηνο η τιμή ανεβαίνει στα 0,085 ευρώ/KWh. Αυτές είναι οι τιμές για ημερήσια κατανάλωση. Για την νυκτερινή ισχύουν τα ίδια (ανεξάρτητα) όρια ανα τετράμηνο αλλά με τιμές χαμηλότερες (0,0069 - 0,015 - 0,030 αντίστοιχα).

Οι Πάροχοι είναι υποχρεωμένοι να εκδίδουν μηνιαίους εκκαθαριστικούς λογαριασμούς. Με ποιά μέθοδο λοιπόν υπολογίζουν τις χρεώσεις ΥΚΩ που έχουν τετραμηνιαία κλίμακα; Ο γράφων χρησιμοποίησε τους 12 πιο πρόσφατους λογαριασμούς του (η ανάλυση στον παρακάτω Πίνακα) και υπολόγισε τις χρεώσεις ΥΚΩ με δύο εναλλακτικές μεθόδους. Η Μέθοδος Β είναι αυτή που εφαρμόζει ο Πάροχος μου και η Μέθοδος Α είναι αυτή που, κατα την αποψή μου, ανταποκρίνεται ορθότερα στο πνεύμα και το γράμμα τη διάταξης. Με βάση το αποτέλεσμα της ανάλυσης στοιχειοθετείται επαρκώς η ακόλουθη πρόταση: Πρέπει, είτε να αλλάξει η διάταξη καθιστώντας τα όρια μηνιαία, είτε να αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού ώστε να γίνεται με βάση πραγματικά και όχι υποθετικά δεδομένα κατανάλωσης. Ως καταναλωτής θα προτιμούσα προφανώς την δεύτερη λύση γιατί οδηγεί σε μείωση της χρέωσης κατά 36% σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσιάζονται στον Πίνακα.

Πως χρέωσε τις ΥΚΩ ο Πάροχός μου με την Μέθοδο Β; Μέχρι και τον 10ο μήνα δεν υπήρξε θέμα. Όλες οι κιλοβατώρες χρεώθηκαν στην χαμηλή κλίμακα. Στον 11ο μήνα όμως ο Πάροχος έκανε τον εξής υπολογισμό: 404Χ(120/28)=1.731. Εκανε δηλαδή αναγωγή της μηνιαίας (ημερήσιας) κατανάλωσης σε τετραμηνιαία*. Εντελώς αυθαίρετα έκανε την υπόθεση ότι θα κατανάλωνα και τους επόμενους τρείς μήνες με τον ίδιο ρυθμό αδιαφορώντας για το ότι τους προηγούμενους τρεις (συν τον τρέχοντα) η σωρευτική μου κατανάλωση ήταν μόνο 1.201 κιλοβατώρες. Το επόμενο βήμα ήταν να δημιουργήσει δυο τεκμαρτές κλίμακες κατ' αναλογία του 1.600/1.731. Στην πρώτη έβαλε 374 απο τις 404 κιλοβατώρες (1.600/1.731)Χ404 και στην  δεύτερη τις υπόλοιπες 30. Οι 374 χρεώθηκαν με 0,0069 και οι 30 με 0,050. Οι 98 νυκτερινές χρεώθηκαν με 0,0069. Συνολική χρέωση 374Χ0,0069+30Χ0,050+98Χ0,0069: 4,76 ευρώ.

Η (δική μου) Μέθοδος Α όμως έχει ως αποτέλεσμα χρέωση μόνο 3,46 ευρώ. Την οποία προφανώς θα προτιμούσα καθότι χαμηλότερη. Αλλά φαίνεται ότι αντανακλά καλύτερα και την πραγματικότητα. Η πραγματική σωρευτική μου κατανάλωση στους τέσσερεις πρόσφατους μήνες ήταν 1.201 κιλοβατώρες- δηλαδή κάτω από το όριο των 1.600. Όλες συνεπώς θα έπρεπε να χρεωθούν με την  τιμή της χαμηλότερης κλίμακας. Ερμηνεύοντας ταυτόχρονα ορθά το πνεύμα και το γράμμα της σχετικής διάταξης. "Ορθά" με την υπόθεση ότι η διάταξη ορίζει τις κλίμακες για πραγματική και όχι υποθετική/τεκμαρτή κατανάλωση.

"Πως κάνεις έτσι για 1,5 ευρώ τον μήνα καημένε μου - αυτό είναι το πρόβλημά σου;" θα σχολιάσει πιθανόν ο χουβαρντάς αναγνώστης. Ομολογώ ότι το σκέφτηκα - μέχρι που πήρα τον 12ο λογαριασμό. Εφαρμόζοντας ο Πάροχος την Μέθοδο Β η χρέωση ανέβηκε στα 17,35 ευρώ ενώ με την προσφιλή μου Μέθοδο Α θα ήταν μόλις 8,58 ευρώ. Στη περίπτωση αυτή είχα πράγματι ξεπεράσει το όριο των 1.600 (πραγματικών) κιλοβατωρών το τετράμηνο αλλά μόνο για 36 κιλοβατώρες. Ο Πάροχος χρέωσε  561 (414+147 νυκτερινή) με την χαμηλή χρέωση (0,0069), 103 με την ψηλότερη (0,050) και 98 με την ακόμα πιο ψηλή (0,085).

Η χρέωση των ΥΚΩ όπως γίνεται σήμερα βασίζεται σε υποθετικές/τεκμαρτές και όχι πραγματικές καταναλώσεις. Αυτό, κατά την άποψη του γράφοντος καταστρατηγεί το πνεύμα και το γράμμα της διάταξης. Αν αυτό γίνει δεκτό, το εύλογο επακόλουθο είναι ότι οδηγεί κατά κανόνα σε υπερχρέωση των καταναλωτών (τμήμα της καταβάλεται "αχρεωστήτως"). Η εύκολη λύση για το κράτος είναι να ορίσει τα όρια στην κλίμακα σε μηνιαία βάση, ώστε η χρέωση να γίνεται επί πραγματικής κατανάλωσης. Η δύσκολη λύση είναι να ακολουθηθεί η Μέθοδος Α. Δεν θα κρατήσουμε την αναπνοή μας περιμένοντας αυτή την εκδοχή.

* Είναι ενδεικτικό του προβλήματος το ότι τον προηγούμενο μήνα (τον 10ο) η κατανάλωση ήταν η ίδια με αυτή του 11ου: 404 κιλοβατώρες. Οι ημέρες όμως ήταν περισσότερες (35) και με την αναγωγή η τεκμαρτή κατανάλωση ήταν 404Χ(120/35)=1.385 - κάτω απο το όριο των 1.600.

Να Διορθωθεί το Όριο της Κλίμακας των Χρεώσεων ΥΚΩ στο Ρεύμα

Το παλιό καλό καιρό και μέχρι να έρθει στον (προηγούμενο) Βεζίρη Ενέργειας η φαεινή (και λογική) ιδέα να καινοτομήσει επιβάλοντας υποχρεωτικά τους μηνιαίους εκκαθαριστικούς λογαριασμούς στο ρεύμα, η εκκαθάριση και των χρεώσεων για τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ωφέλειας (ΥΚΩ) γινόταν σε τετραμηνιαία βάση - στους τρείς (3) τετραμηνιαίους εκκαθαριστικούς λογαριασμούς τον χρόνο.

Η χρέωση για τις ΥΚΩ είναι κλιμακωτή. Οι πρώτες 1.600 κιλοβατώρες το τετράμηνο είναι φθηνές αλλά οι επόμενες 400 πολύ ακριβότερες (επταπλάσια τιμή) και αυτές πάνω απο τις 2.000 ακόμα ακριβότερες (δεκαπλάσια). Σε καθένα απο τους τρείς εκκαθαριστικούς λογαριασμούς συνεπώς ο Πάροχος με βάση την (πραγματική - καταμετρημένη) κατανάλωση των τεσσάρων μηνών, επέβαλε την κλίμακα και χρέωνε αναλόγως.

Με την καθιέρωση των μηναίων εκκαθαριστικών όμως αυτό που κάνουν οι Πάροχοι είναι, σε κάθε λογαριασμό, να πολλαπλασιάζουν την (πραγματική - υποτίθεται καταμετρημένη) κατανάλωση του τρέχοντα μήνα επι τέσσερα (4)*, να συγκρίνουν το σύνολο με τα τετραμηνιαία όρια και να εφαρμόζουν αναλογικά στο αποτέλεσμα την κλίμακα. Με άλλα λόγια χρεώνουν με βάση υποθετική μελλοντική κατανάλωση. Αν η πραγματική κατανάλωση τους επόμενους τρείς μήνες δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε το τετραμηνιαίο σύνολο να περάσει στην ακριβότερη κλίμακα - τι να γίνει έχουμε ένα μικρό ατύχημα. Ο καταναλωτής πλήρωσε "αχρεωστήτως¨- δηλαδή για κατανάλωση που δεν έκανε. 

Το σημαντικό είναι η παραπλάνηση του καταναλωτή. Με συνέπεια τον επηρεασμό της συμπεριφοράς του. Που είναι διαφορετική αν υπολογίζει ότι κινδυνεύει να πληρώσει με επτά φορές υψηλότερη τιμή τις πάνω απο 1.600 κιλοβατώρες το τετράμηνο απο ότι αν γνώριζε ότι αυτό θα του συμβεί αν ξεπεράσει τις 400 τον μήνα. Ότι δηλαδή στη  πράξη δεν έχει δυνατότητα να "ρεφάρει" έναν μήνα με επιβαρυμένη κατανάλωση.

Θα μπορούσε η χρέωση να γίνεται με βάση πραγματική κατανάλωση (ex post που θα έλεγε και η ΡΑΑΕΥ). Το πιο εύκολο και απλό όμως είναι να αλλάξουν τα όρια της κλίμακας σε 400, 500 και 500+ τον μήνα. Ανηγμένα βέβαια πάντα σε 30 ημέρες (αυτό μπορεί και να το κρύψωμεν απο τον λαό για να μην τον μπερδέψουμε)

* Στην πράξη εφαρμόζουν συντελεστή ημερών με βάση τις 120 ημέρες για το τετράμηνο. Σε ένα  λογαριασμό διάρκειας 31 ημερών ο συντελεστής είναι 120/31=3,87

Ιεραρχία των Παρόχων: Ενα Κάπως "Θερμότερο" 4ο Τρίμηνο

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ) δημοσίευσε τις αναφορές της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024. Στον παρακάτω Πίνακα, φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς (σε αριθμό μετρητών στην Χαμηλή Τάση) στην περίοδο από 31/12/23 μέχρι 31/12/24. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 71,69% των μετρητών την 31/12/24, παραμένει συντριπτική και σταθερή (ήταν 72,30% στις 31/12/23). Η ΔΕΗ είχε 5.516.950 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 31/12/24, 46.940 λιγότερους από ότι την 31/12/23.

Ειδικά το τελευταίο τρίμηνο του 2024, παρατηρήθηκαν ορισμένες αξιοπρόσεκτες εξελίξεις: 

α) Η ΔΕΗ είχε στο 4ο τρίμηνο το 70% των απωλειών της στην διάρκεια του 2024 (30.000 απο ένα σύνολο 46.000). Η ΔΕΗ πρακτικά έχασε πελάτες μόνο στο 2ο εξάμηνο σε αντίθεση με το 1ο εξάμηνο στο οποίο έμεινε σταθερή σε αριθμό πελατών. Στην ίδια περίοδο (4ο Τρίμηνο) η Protergia κέρδισε σχεδόν το 50% των νέων πελατών της μέσα στην χρονιά (37.000 απο 77.000). Ακόμα όμως και με τον αυξημένο ρυθμό που η ΔΕΗ έχασε πελάτες στο 4ο Τρίμηνο του 2024, προβλέπεται ότι θα πέσει κάτω από το 50% του αριθμού μετρητών στην ΧΤ σε 17 χρόνια - δηλαδή το 2042.

β) Το θετικό είναι ότι ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας είναι ένας από τους μεγαλύτερους "χαμένους" το 2024.  ("έχασε" περίπου 35.000 μετρητές). Αυτή είναι μια ευχάριστη εξέλιξη. Φαίνεται ότι οι Πάροχοι το 2024 έκαναν ιδιαίτερη προσπάθεια να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα του ΠΚΥ οι "πελάτες" του οποίου είναι κατα τεκμήριο οι χειρότεροι κακοπληρωτές. 

γ) Είναι αρνητικό για το επίπεδο ανταγωνισμού στην αγορά ότι μόνο τρείς από τους εναλλακτικούς Παρόχους είχαν αύξηση στον αριθμό των πελατών τους το 2024. Η Protergia, ο Ηρων και η Ζενίθ. Οι Elpedison, NRG, Φυσικό Αέριο, Volton έχασαν πελάτες μέσα στην χρονιά (συνολικά περιπου 65.000).

Τα στοιχεία του 12μήνου με χρωματιστά τιμολόγια επιβεβαιώνουν ότι το κράτος απέτυχε οικτρά στην (υποτιθέμενη) προσπάθεια για ενίσχυση του ανταγωνισμού. Κύριος υπαίτιος είναι η κρατική προπαγάνδα για τα περίφημα "πράσινα" μεταβλητά τιμολόγια, που ενίσχυσαν την σύγχυση των καταναλωτών και τους οδήγησαν σε αδράνεια τουλάχιστον για ένα εξάμηνο. Το θετικό είναι ότι η αγορά ανταποκρίθηκε στο 2ο εξάμηνο  με την προσφορά, για πρώτη φορά μετά απο καιρό, εξαιρετικά ανταγωνιστικών τιμολογίων σταθερής τιμής. 

Η αγορά είναι σε αναμονή εξελίξεων σχετικά με την έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού που ανακοινώθηκε πριν τρείς μήνες. Το allazorevma.gr κρατάει (για λίγο για να μην σκάσει) την αναπνοή του στο άκουσμα της επέμβασης του Ιππικού και με την ευκαιρία επαναλαμβάνει - ακόμα μια φορά - την πρότασή του α) να μεταφερθούν όλοι οι καταναλωτές σε σταθερά τιμολόγια το γρηγορότερο δυνατό (όπως μεταφέρθηκαν σε πράσινα την 1/1/24). Με διοικητικό τρόπο και όχι με επιδότηση και β) Να τεθούν υπό κοστολογικό έλεγχο τα τιμολόγια της ΔΕΗ και να καθοριστούν σε επίπεδο που θα καθιστά την λιανική αγορά ηλεκτρισμού διεκδικίσιμη - όχι μόνο από τους "ισχυρούς" παίκτες αλλά και από φιλόδοξους νεοεισερχόμενους.