Μέσα στην Αυγουστιάτικη σιέστα και τις πυρκαγιές που προκαλούν τα αργοπορημένα μελτέμια τροφοδοτώντας τα ΜΜΕ με ειδήσεις επί 24ώρου βάσεως, φαίνεται ότι γίνονται οι πιο παραγωγικές συμφωνίες (deals). Δύο αξιοσημείωτες ειδήσεις που αφορούν τον εντολέα (ΡΑΑΕΥ) και τον εντολοδόχο (ΔΕΔΔΗΕ) συνέπεσαν την ίδια ημέρα.
Η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε, με κάποια καθυστέρηση, το Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου (ΣΑΔ) του ΔΕΔΔΗΕ για την περίοδο 2026-2030. Απο τα 6 δισεκατομμύρια που ζητούσε ο ΔΕΔΔΗΕ, η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε "μόνο" τα 5. Δηλαδή ο ΔΕΔΔΗΕ θα δαπανήσει για επενδύσεις ένα ποσό λίγο κάτω απο το ένα δισεκατομμύριο κάθε χρόνο. Αυξάνοντας την περιουσιακή του βάση (RAB-Regulated Asset Base) επι της οποίας αμείβεται με ένα σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου λίγο κάτω απο το 8% (ετησίως).
Την ίδια ημέρα, δημοσιεύτηκε η είδηση ότι η ΡΑΑΕΥ σκέφτεται να απαιτήσει απο τον ΔΕΔΔΗΕ την υπογείωση όλων των αγωγών που συνδέουν το δίκτυο με ΑΠΕ εγκατεστημένες σε δασικές εκτάσεις. Επειδή ακόμα το σκέφτεται, υποθέτει εύλογα κανείς ότι η σκέψη δεν υπήρχε όταν ενέκρινε το ΣΑΔ του ΔΕΔΔΗΕ. Θα χρειασθεί λοιπόν μια αναθεώρηση της οποίας το ύψος ελπίζω να συμπεριλαμβάνεται στην τελική εισήγηση της ΡΑΑΕΥ για την υπογείωση. Δεν θα είναι έκπληξη αν το ποσό καλύπτει μεγάλο μέρος της διαφοράς ανάμεσα στο αρχικό αίτημα του ΔΕΔΔΗΕ και το ποσό που μόλις εγκρίθηκε για το ΣΑΔ.
Υπάρχει ακόμα μα αυγουστιάτικη εξέλιξη, που δεν είναι όμως "φρέσκια" είδηση - την γνωρίζουμε εδώ και μήνες. Απο 1η Αυγούστου οι χρεώσεις δικτύου διανομής αυξάνονται πάλι. Συνολικά τα τελευταία 7 χρόνια έχουν διπλασιαστεί σε ονομαστικές τιμές ενώ την ίδια περίοδο το ρεύμα συνολικά αυξήθηκε "μόνο" κατά 48% και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή κατά 20% περίπου. Μήπως οι δυο σημερινές ειδήσεις έχουν σχέση με την εξέλιξη αυτή;
Υπάρχει πρόβλημα και μάλιστα σημαντικό. Τόσο σημαντικό που θα μπορούσε να γίνει αφορμή "δομικών" μεταρυθμίσεων - αυτών που αρέσει να υπόσχονται οι πολιτικοί μας. Και είναι σημαντικό γιατί ο ΔΕΔΔΗΕ μόνος του είναι ίσως ο μεγαλύτερος επενδυτής της χώρας. Καλό είναι συνεπώς να εξασφαλίζουμε ότι οι πόροι που του διαθέτουμε μέσω των λογαριασμών μας πιάνουν τόπο.
Μπορούμε πάντως να παρηγορηθούμε απο το γεγονός ότι το πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ "εντολέα" και "εντολοδόχου" δεν είναι ελληνικό. Άλλωστε οι λέξεις είναι μετάφραση (με την βοήθεια της ΤΝ) της φράσης "Principal Agent Problem". Που δεν είναι τίποτα περισσότερο απο το πρόβλημα ενός "Κυρίου" (Principal) - ιδιοκτήτη ενός "έργου" να εξασφαλίσει ότι ο "Εργολάβος" (Agent) που προσλαμβάνει για να εκτελέσει το έργο ενεργεί σύμφωνα με τα δικά του αποκλειστικά συμφέροντα. Ή, για να το πούμε διαφορετικά, το πρόβλημα είναι να σχεδιαστεί ένα συμβόλαιο που να δίνει στα δυο μέρη τέτοια κίνητρα και αντικίνητρα ώστε και οι δύο να υπηρετήσουν το κοινά συμφωνημένο και όχι το ατομικό συμφέρον τους.
Θεμελιώδης αιτία του προβλήματος είναι η "ασυμμετρία στην πληροφόρηση". Ο Εντολέας ξέρει τι θέλει αλλά δεν ξέρει πως να το κάνει - για αυτό προσλαμβάνει τον Εργολάβο. Αυτός υποτίθεται ότι ξέρει. Θα κάνει όμως την δουλειά στο χαμηλότερο δυνατό κόστος και την απαιτούμενη ποιότητα για τον εντολέα; Όσο και να ακούγεται περίεργο, στην περίπτωση του Δικτύου Διανομής Ρεύματος ο Εντολέας είναι η ΡΑΑΕΥ - εκπροσωπώντας το καταναλωτικό κοινό (ή αλλιώς το "Δημόσιο Συμφέρον") και ο εντολοδόχος είνα ο ΔΕΔΔΗΕ.
Να σημειωθεί ότι το πρόβλημα παραμένει ακόμα και αν ο εντολοδόχος είναι πλήρως κρατικοποιημένος. Στη πράξη γίνεται ακόμα χειρότερο, γιατί προκαλεί σε εντονότερη μορφή το πρόβλημα της κοινωνικής σχιζοφρένειας. Που εμφανίζεται όταν ο εντολέας και ο εργολάβος είναι πρακτικά το ίδιο Πρόσωπο. (πολιτικοί που υπόσχονται κρατικοποιήσεις και είναι συγχρόνως "πανεπιστημιακοί', φοβάμαι ότι υποφέρουν από την ασθένεια αυτή που στην πολιτική ορολογία αναφέρεται και ως λαικισμός).
Πως αντιμετωπίζουμε στην χώρα μας το πρόβλημα του εντολέα - εντολοδόχου; Με την χειρότερο δυνατό τρόπο. Η ΡΑΑΕΥ δεν διατυπώνει καν στόχους για τον εντολοδόχο. Και ο εντολοδόχος στις εισηγήσεις του δεν αισθάνεται την ανάγκη να δικαιολογήσει τις δαπάνες του με βάση (κοινωνικούς) στόχους - λογικά γιατί δεν έχουν τεθεί. Εντυπωσιακό στοιχείο - λεπτομέρια μεν αλλά διαφωτιστική: Στα κείμενα του ΔΕΕΔΗΕ δεν εμφανίζονται καν οι δυο βασικοί δείκτες ασφάλειας τροφοδοσίας που μετρούν την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του δικτύου. Οι δείκτες συχνότητας και διάρκειας διακοπών τροφοδοσίας (Η ΡΑΑΕΥ φαίνεται ότι τους ζητάει τώρα για την επόμενη πενταετία μετά το 2030).
Η διαδικασία έτσι όπως διεξάγεται σήμερα, μοιάζει με ένα (γνωστό τόσο στην θεωρία όσο και την πρακτική της διοίκησης μεγάλων επιχειρήσεων) παιχνίδι προσχηματικής διαπραγμάτευσης στο οποίο ο εργολάβος δίνει μια αυξημένη προσφορά αναμένοντας ότι ο κύριος του έργου θα ζητήσει έκπτωση - που θα μειώνει τα έσοδα του εργολάβου στον αρχικό του στόχο. Προφανώς στον βαθμό που ο εντολέας και ο εντολοδόχος ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από το ίδιο Πρόσωπο, αυτό είναι ευκολότερο.
Πως θα μπορούσαμε να βελτιώσουμε την σημερινή διαδικασία; Ίσως αντιγράφοντας πετυχημένες πρακτικές απο άλλες χώρες (ή αποφεύγοντας τα λάθη τους). Αυτό δεν είναι εύκολο, δεδομένου ότι η Ελλάδα διαφέρει ως προς την κυριαρχία του κράτους στην ιδιοκτησία των εμπλεκομένων επιχειρήσεων. Θα έπρεπε πρώτα να ιδιωτικοποιηθεί πλήρως η ΔΕΗ και να διαχωρισθεί ιδιοκτησιακά απο τον ΔΕΔΔΗΕ. Απο το σημείο αυτό και μετά θα ήταν θεωρητικά δυνατό να αξιοποιηθεί η διεθνής εμπειρία, η οποία είναι όμως και αυτή φτωχή. Το ελληνικό κράτος θα πρέπει να κάνει ένα "θαύμα". Να πρωτοτυπήσει διεθνώς.
Σε προηγούμενα σημειώματα (εδώ, εδώ, εδώ), έχω παρουσιάσει ορισμένες ριζοσπαστικές προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Δεν θα τις επαναλάβω εδώ - όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να ανατρέξει σ΄αυτές. Παρατηρήσεις είναι πάντα ευπρόσδεκτες. Έχω την εντύπωση ότι καμία δεν είναι εφαρμόσιμη αν το πρόβλημα δεν αναγνωρισθεί απο το πολιτικό σύστημα ως ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της χώρας. Ίσως όταν το υποζύγιο αρχίσει να κλωτσάει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου