Η Watt+Volt Καινοτομεί και το allazorevma.gr Επιδοκιμάζει

Η Watt+Volt με το νέο της προϊόν "Zero" καινοτομεί παρουσιάζοντας ένα τιμολόγιο που είναι έντιμο και διαφανές. Έντιμο γιατί διαχωρίζει το κόστος της κιλοβατώρας που πληρώνει η ίδια για να αγοράσει το ρεύμα στη χονδρική από αυτό που εισπράττει για τις υπηρεσίες της στον πελάτη. Διαφανές γιατί ο καταναλωτής μπορεί να επαληθεύσει τα νούμερα πολύ πιο εύκολα από αυτά των διάφορων κακόφημων ρητρών. 

Ο τρόπος αυτός παρουσίασης του τιμολογίου είναι καινοτομικός όχι μόνο για την ελληνική αγορά αλλά και διεθνώς από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε. Είναι η απάντηση της Watt+Volt στην πλήρη σύγχυση που επικρατεί στην ελληνική αγορά με την χρήση ρητρών που μεταβάλουν την τιμή του ρεύματος με τρόπο εντελώς ανεξέλεγκτο και ακατανόητο για τους καταναλωτές.

Το Zero δεν είναι το τέλειο τιμολόγιο - εμείς θα το σχεδιάζαμε λίγο διαφορετικό. Ούτε επιδοκιμάζουμε πλήρως τον τρόπο που ο Πάροχος το διαφημίζει. Επίσης δεν προβλέπουμε ότι θα είναι το φθηνότερο στην αγορά - θα περιληφθεί σύντομα άλλωστε στον αλγόριθμο του allazorevma.gr. Η εμπορική του επιτυχία θα είναι ανάλογη του αριθμού των καταναλωτών που, έχοντας πικρή εμπειρία, θα επιλέξουν την διαφάνεια έστω και αν τους στοιχίζει κάτι παραπάνω.

Η καινοτομία της Watt +Volt είναι προς την σωστή κατεύθυνση γιατί τα σωστά σχεδιασμένα τιμολόγια είναι το θεμέλιο της αγοράς - και ειδικότερα η εξοικείωση των καταναλωτών με διαφανή μεταβλητά τιμολόγια.

Η Μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ για τους Έξυπνους Μετρητές Χρειάζεται Ριζική Αναθεώρηση (από Τρίτο)

(Το κείμενο αποτελεί την συνεισφορά της Clarus ESCo στην Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΕ αναφορικά με την Εισήγηση του ΔΕΔΔΗΕ για το Επιτρεπόμενο Έσοδο της 1ης Ρυθμιστικής Περιόδου Διανομής 2021-2024 και ειδικότερα για το κείμενο "Αναλύσεις Κόστους - Οφέλους για έργα Μείζονος Σημασίας")

Η σημαντικότερη παρατήρηση είναι διαδικαστικού χαρακτήρα. Η ΡΑΕ θα πρέπει να λάβει τις αποφάσεις της σχετικά με το έργο των έξυπνων μετρητών με βάση μελέτη που θα γίνει από ανεξάρτητο φορέα της επιλογής της - δεν αρκεί η διαβούλευση επί της πρότασης του ΔΕΔΔΗΕ. Γιατί είναι λογικό και αναμενόμενο ότι ο ελεγχόμενος (ΔΕΔΔΗΕ), ενόψει μάλιστα της μερικής ιδιωτικοποίησης του, έχει κίνητρο να παρουσιάσει αυξημένη Ρυθμιζόμενη Βάση Παγίων και να ζητήσει όσο το δυνατόν υψηλότερη απόδοση κεφαλαίων. Αυτή η παρατήρηση δεν αφορά την ποιότητα ή την πληρότητα της συγκεκριμένης πρότασης αλλά την τήρηση της στοιχειώδους καλής πρακτικής στην ρυθμιστική διαδικασία. 

Ένας πρόσθετος λόγος για την ανάθεση μελέτης σε τρίτους είναι το γεγονός ότι αυτή θα μπορεί να κληθεί να απαντήσει σε ορισμένα γενικά ερωτήματα τα οποία η μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ θεωρεί, όπως είναι αναμενόμενο, ότι έχουν ήδη απαντηθεί. Επειδή όμως το έργο είναι σημαντικό και ευτυχώς είναι ακόμα σε νηπιακή φάση, υπάρχει η ευκαιρία να αναθεωρηθούν ορισμένες θεμελιώδεις αποφάσεις. Ακολουθεί σε πρώτο στάδιο  η παρουσίαση των γενικών ερωτημάτων σχετικά με τις αποφάσεις αυτές και σε επόμενο η κριτική του συγκεκριμένου πλάνου που έχει υποβληθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Γενικά ερωτήματα

Γιατί πρέπει να είναι υπεύθυνος ο ΔΕΔΔΗΕ για την εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών; Γιατί να μην δοθεί η δυνατότητα ή/και η ευθύνη στους παρόχους να προωθήσουν την νέα τεχνολογία; Από την φύση του ο ΔΕΔΔΗΕ είναι πιθανόν σε θέση να αναλάβει την διαχείριση της βάσης δεδομένων και του τηλεπικοινωνιακού δικτύου που απαιτείται (και προφανώς της κατάρτισης των σχετικών προδιαγραφών και ίσως την κεντρική διαχείριση της προμήθειας των μετρητών για λογαριασμό των παρόχων) τόσο για τον  ηλεκτρισμό όσο και - γιατί όχι - το φυσικό αέριο.  Γιατί πρέπει να επιβαρυνθεί με μια επενδυτική δαπάνη - τα οφέλη της οποίας (σε μεγάλο βαθμό) δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί;

Γιατί πρέπει η επενδυτική δαπάνη να κοινωνικοποιηθεί στο σύνολο της; Να επιβαρύνει τον ΔΕΔΔΗΕ και συνεπώς όλους τους χρήστες του δικτύου του έστω και αν δεν έχουν (ή δεν θέλουν να έχουν) έξυπνο μετρητή; Η ΔΕΗ διατηρεί μόνιμα την πρακτική οι καταναλωτές να συμμετέχουν στην δαπάνη για νέα παροχή - γιατί όχι και έξυπνου μετρητή; Γιατί να μην συμμετέχουν οι καταναλωτές αλλά και οι Πάροχοι στην δαπάνη; Αυτό θα εξασφαλίσει την (πιθανόν βραδύτερη αλλά) οικονομικά αποτελεσματικότερη ροή εγκατάστασης (roll out). Άλλωστε αυτή η πρακτική ακολουθήθηκε στην ψηφιοποίηση του επίγειου τηλεοπτικού σήματος - οι τηλεθεατές επιβαρύνθηκαν το κόστος του νέου αποκωδικοποιητή.

Γιατί θεωρείται δεδομένο ότι η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών θα γίνει αποδεκτή από τους καταναλωτές; Ποια είναι η υπόθεση σχετικά με το ποσοστό εθελοντικής συμμετοχής των καταναλωτών στο πρόγραμμα; Έχουν ληφθεί υπόψιν οι αντιδράσεις σε χώρες που έχουν προηγηθεί, σχετικά με την διαχείριση δεδομένων που ορισμένοι καταναλωτές δεν θέλουν να μοιραστούν με το Πάροχο τους; Να σημειωθεί ότι στην Μ. Βρετανία, όπου έχει αποφασιστεί να απαιτείται η συναίνεση των καταναλωτών για την εγκατάσταση έξυπνου μετρητή, έχει δημιουργηθεί ένας οργανισμός ειδικά για την προώθηση της ιδέας (Smart Energy GB).

Παρατηρήσεις επί της μελέτης κόστους  - οφέλους:

Ο σημαντικότερος παράγοντας για την διαμόρφωση του συνολικού κόστους της επένδυσης είναι η απόφαση για την κάλυψη του 100% των καταναλωτών με έξυπνους μετρητές έστω και σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Είναι πολύ πιθανό ότι για ένα σημαντικό αριθμό πελατών η ανάλυση κόστους οφέλους από την επένδυση δεν θα γίνει ποτέ θετική. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Γερμανοί αποφάσισαν να δώσουν προτεραιότητα σε μετρητές με κατανάλωση μεγαλύτερη από 6 GWh τον χρόνο και στους υπόλοιπους να εγκαταστήσουν έξυπνους μετρητές με την συνήθη διαδικασία τεχνολογικής απαξίωσης (14 χρόνια). Αν ακολουθείτο η ίδια πρακτική στην Ελλάδα, η επένδυση θα μειωνόταν ίσως κατά μια τάξη μεγέθους (αντί 7,5 εκατομμύρια μετρητές θα απαιτούντο 700,000). Υπάρχει συνεπώς ανάγκη ένας ανεξάρτητος μελετητής να προσπαθήσει να εξηγήσει τους λόγους της διαφοράς ανάμεσα στην ελληνική και την γερμανική μελέτη κόστους οφέλους.

Ορισμένα πιο συγκεκριμένα ερωτήματα: Πως υπολογίστηκε η δαπάνη των 150 ευρώ ανά εγκατεστημένο μετρητή; Το ερώτημα τίθεται γιατί, στα στοιχεία που ή ίδια η μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ παρουσιάζει από άλλες χώρες, το ποσό αυτό βρίσκεται στα κατώτατο όριο. Η αισιοδοξία αυτή χρειάζεται καλύτερη υποστήριξη δεδομένου ότι στην Μ. Βρετανία για παράδειγμα το τρέχον κόστος ανά εγκατεστημένο μετρητή μετά από 10 χρόνια προσπαθειών έχει ανέβει αντί να μειωθεί (από 215 σε 247 λίρες/μετρητή ή 285 ευρώ).  Αντίθετα, υπάρχει ερώτημα σχετικά με το κόστος αλλά κυρίως με την ανάγκη τοποθέτησης των in home display units. Αυτές μπορούν να υποκατασταθούν από συσκευές του ίδιου του καταναλωτή - τους υπολογιστές ή ακόμα καλύτερα το κινητό του τηλέφωνο (τώρα με το 5G!)

Στην μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ δεν είναι εμφανές αν λαμβάνεται υπόψιν η επενδυτική δαπάνη και το λειτουργικό κόστος της διαχείρισης των μετρητών (βάσης δεδομένων, διαχείρισης εφαρμογών και τηλεπικοινωνιακού συστήματος). Η επενδυτική δαπάνη (Data Center και εφαρμογές) είναι σημαντική και πρώτης προτεραιότητας. Αλλά ακόμα σημαντικότερη είναι η λειτουργική δαπάνη, η οποία στην Μ. Βρετανία πλησιάζει τα 500 εκατομμύρια λίρες τον χρόνο (μέσω της μη κερδοσκοπικής εταιρείας ειδικού σκοπού Smart DCC). Κατ' αναλογία εκτιμούμε ότι το κόστος αυτό στην Ελλάδα θα μπορούσε να φθάσει τα 100 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.

Συνοπτικά από την πλευρά τους κόστους η μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ προβλέπει ένα εξαιρετικά φιλόδοξο πλάνο κάλυψης (roll out) υποτιμώντας δραστικά τόσο το επενδυτικό όσο και το λειτουργικό κόστος του έργου, όπως αυτό μπορεί να εκτιμηθεί από την υπάρχουσα διεθνή εμπειρία. 

Ακόμα μεγαλύτερα ερωτήματα αναφύονται στην πλευρά του οφέλους από την επένδυση. Η μελέτη ορθά προβλέπει ότι το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους θα προέλθει από την αλλαγή συμπεριφοράς των καταναλωτών και όχι από τη βελτίωση της λειτουργίας του ίδιου του ΔΕΔΔΗΕ (αν και υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις για το σχετικό μέγεθος της ωφέλειας από την εξοικονόμηση ενέργειας σε σχέση με την μετατόπιση της αιχμής). Το δομικό πρόβλημα της μελέτης (όπως προαναφέρθηκε) είναι ότι το όφελος από τους καταναλωτές δεν είναι σε θέση να το επηρεάσει ο ΔΕΔΔΗΕ.  Το όφελος θα προέλθει από την προσφορά από τους παρόχους και την υιοθέτηση από τους καταναλωτές νέων υπηρεσιών - κυρίως δυναμικών τιμολογίων. 

Συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με την μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ. Σε ποιες μελέτες ή /και εμπειρικά δεδομένα βασίστηκε ο υπολογισμός ότι οι καταναλωτές θα εξοικονομήσουν ρεύμα με τους έξυπνους μετρητές; Η υπόθεση της αλλαγής συμπεριφοράς (και κατά συνέπεια εξοικονόμηση ενέργειας) λόγω της ύπαρξης in home displays έχει αμφισβητηθεί με βάση την πρόσφατη εμπειρία έχοντας γίνει εμφανές ότι η σχετική επίδραση στην συμπεριφορά των καταναλωτών είναι βραχύβια.

Το κυριότερο: Πως ο ΔΕΔΔΗΕ θα εξασφαλίσει ότι θα υπάρξει όφελος από την μετατόπιση φορτίου, δεδομένου  ότι για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να προσφέρονται δυναμικά τιμολόγια σε αρκετό αριθμό καταναλωτών; Αυτό είναι ίσως και το ασθενέστερο σημείο της Μελέτης. Είναι πλέον γνωστό και αποδεδειγμένο ότι οι έξυπνοι μετρητές όπου τοποθετήθηκαν απέτυχαν στο να εκμαιεύσουν την αναμενόμενη απόδοση της δυναμικής τιμολόγησης που είναι και η συντριπτικά μεγαλύτερη πηγή οφέλους από την επένδυση.  Στις ΗΠΑ έχουν εγκατασταθεί ήδη έξυπνοι μετρητές στο 65% των καταναλωτών αλλά η παροχή δυναμικών τιμολογίων είναι μηδαμινή. Πρόσφατα χρεοκόπησε πάροχος δυναμικών τιμολογίων στο Τέξας έχοντας κερδίσει 30.000 πελάτες από τα 20 εκατομμύρια στην Πολιτεία. Στην Μ Βρετανία τα τελευταία 10 χρόνια έχουν εγκαταστήσει μετρητές στο 40% των καταναλωτών-οι καινοτομικές υπηρεσίες (πχ V2G) είναι ακόμα σε πιλοτικό στάδιο. Αξίζει να αναρωτηθεί κανείς για το πόσα δυναμικά τιμολόγια προσφέρονται σήμερα στην Ελλάδα σε μεγάλους πελάτες που έχουν ήδη εδώ και χρόνια τηλεμέτρηση.

Τέλος πως δικαιολογείται η απαίτηση για μεσοσταθμικό κόστος κεφαλαίου 6,7+2%; Γιατί δεν λαμβάνεται υπόψιν ότι το έργο έχει περιληφθεί στο πλάνο για την χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανασυγκρότησης; Πως ακριβώς δικαιολογείται η απαίτηση για (μεσοσταθμική) απόδοση κεφαλαίων 6,7% (παρατηρείται ότι η σύγκριση με άλλες χώρες αποφεύγεται  ειδικά στο θέμα αυτό - αν γινόταν θα έπρεπε να δικαιολογηθεί διαφορά έως και 4 ποσοστιαίων μονάδων). Το +2% θα ήταν συζητήσιμο (δεδομένου ότι πρόκειται για καινοτομική επένδυση) αλλά όπως αναφέρθηκε παραπάνω αφορά κινδύνους που ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει την δυνατότητα να διαχειριστεί. Η ωφέλεια από το έργο (όση υπάρξει)  στο μεγαλύτερο ποσοστό της θα προέλθει από την παροχή καινοτομικών υπηρεσιών από τους παρόχους και όχι από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Συνοψίζοντας την άποψή μας προτείνουμε το έργο των έξυπνων μετρητών να "γυρίσει πίσω στο σχεδιαστήριο" ενός ανεξάρτητου τόσο από κρατικές αρχές όσο και από προμηθευτές εμπειρογνώμονα (κατά προτίμηση αλλοδαπού). Είναι κρίμα να μην μάθουμε από τα λάθη των προηγηθέντων.

Κανένα Εμπόδιο στην Αλλαγή Παρόχου - Ούτε στους Κακοπληρωτές!

(Το κείμενο που ακολουθεί είναι η συνεισφορά της Clarus ESCo στην σχετική διαβούλευση της ΡΑΕ, Μάιος  2021)

Προτείνουμε να μην τεθεί κανένα εμπόδιο στην αλλαγή παρόχου για καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές γιατί η προσπάθεια να λυθεί ένα μη υπαρκτό (ή στην χειρότερη περίπτωση αμελητέο) πρόβλημα, οδηγεί σε νόθευση του ανταγωνισμού και δημιουργεί αντικίνητρα για την καινοτομία.

Η ορθή επιλογή των πελατών, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας και η επιμέλεια στην είσπραξη των οφειλών αποτελούν απαραίτητες (sine qua non) και σημαντικές δεξιότητες/ικανότητες που πρέπει να διαθέτει μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Όπως και σε κάθε άλλη λιανική αγορά, αλλά ειδικά στις αγορές ενέργειας, ο ανταγωνισμός μπορεί να περιλαμβάνει μεθόδους και πολιτικές που αντιμετωπίζουν με  καινοτομικό τρόπο το κοινωνικό χαρακτήρα του αγαθού. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις του Κώδικα Προμήθειας εξασθενίζουν τα κίνητρα για τους προμηθευτές να βελτιώσουν τις δεξιότητες αυτές και να δοκιμάσουν να εφαρμόσουν καινοτομίες. 

Αντίθετα, η ύπαρξη εμποδίων στην αλλαγή παρόχου λόγω χρεών ευνοεί τους παρόχους με τις χαμηλότερες επιδόσεις και συνεπώς μειώνει την ένταση του ανταγωνισμού. Αντίθετα από την διακινούμενη ανεκδοτολογικού χαρακτήρα πληροφόρηση, και με βάση την δική μας εμπειρία στην διαχείριση αλλαγών Παρόχου, δεν υπάρχει Πάροχος (τουλάχιστον μεταξύ των εναλλακτικών) που διακινδυνεύει να  αποδεχθεί ως πελάτες του κακοπληρωτές. Αλλά ακόμα και αν υπάρχει - αρκεί να αφεθεί η αγορά να θέσει όρια σε τέτοιες επιχειρηματικές πρακτικές.

Το υπαρκτό πρόβλημα στην αγορά ηλεκτρισμού είναι η μεταφορά των κακοπληρωτών στον Πάροχο Καθολικής Υπηρεσίας, που έχει γίνει πλέον ο 6ος μεγαλύτερος στην αγορά. Η διαδικασία φαίνεται ότι δημιουργεί λανθασμένα κίνητρα στους προμηθευτές οι οποίοι "ξεφορτώνονται" τους πελάτες με οφειλές, αδιαφορούν γι' αυτούς και αναμένουν την επιδότηση από τον λογαριασμό των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας κοινωνικοποιώντας έτσι τα χρέη. Αυτό πρέπει να αλλάξει σε πρώτη προτεραιότητα με την υιοθέτηση λύσεων καινοτομικών για την χώρα αλλά δοκιμασμένων στο εξωτερικό, όπως για παράδειγμα την τοποθέτηση μετρητών προπληρωμής στους δύστροπους πελάτες ως υποκατάστατο της μεταφοράς τους στον Πάροχο Καθολικής Υπηρεσίας. Η εφαρμογή της λύσης αυτής θα εξασφάλιζε σε μεγάλο βαθμό και την επίλυση του προβλήματος (στον βαθμό που υπάρχει) που προτίθεται να λύσει η προτεινόμενη τροποποίηση. 

ΟΙ Έξυπνοι Μετρητές Θέλουν (ίσως) Τιμολόγια Netflix

Εγκαθιστούμε τους έξυπνους μετρητές για να προσεγγίσουμε το Ιερό Δισκοπότηρο της ελεύθερης αγοράς στον ηλεκτρισμό. Το σημείο που η οριακή τιμή στην αγορά ισούται με το οριακό κόστος. Η θεωρία λέει ότι στο σημείο αυτό μεγιστοποιείται η κοινωνική ωφέλεια από την κατανάλωση του αγαθού. Αυτό σημαίνει όμως ότι η τιμή στον καταναλωτή θα πρέπει να αλλάζει πολύ συχνά - κάθε πεντάλεπτο για παράδειγμα - γιατί το (οριακό) κόστος του ρεύματος αλλάζει επίσης στο ίδιο διάστημα.

Αν ο μετρητής είναι "έξυπνος" δεν έχει πρόβλημα να καταμετρά την κατανάλωσή μας και να στέλνει τα δεδομένα στον προμηθευτή μας για να μας τιμολογεί ανά πεντάλεπτο. Το πρόβλημα είμαστε εμείς - όπως συνήθως συμβαίνει. Δεν είναι προφανές ότι η δυναμική τιμολόγηση θα γίνει αποδεκτή από όλους τους καταναλωτές. Η εμπειρία δείχνει αντίθετα ότι θα την αποδεχθούν ελάχιστοι. Πιλοτικά προγράμματα που έχουν γίνει στην Καλιφόρνια έχουν δείξει ότι το ποσοστό αποδοχής ήταν περίπου στο 10% των (επιλεγμένων) καταναλωτών. Τα πρώτα δυναμικά τιμολόγια που προσφέρθηκαν εμπορικά στο Τέξας είχαν (λίγο πριν ο προμηθευτής χρεωκοπήσει) 30.000 πελάτες - αμελητέο ποσοστό των καταναλωτών της πολιτείας. Στις ΗΠΑ αλλά και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η πλειοψηφία των καταναλωτών έχει πλέον εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή. Σε ελάχιστους όμως προσφέρονται δυναμικά τιμολόγια.

Οι καταναλωτές όχι μόνο δεν προσελκύονται από δυναμικά τιμολόγια, αλλά έχουν αποκτήσει θετικές εμπειρίες από τιμολογήσεις τύπου Netflix - τύπου "μπουφέ". Πληρώνεις ένα σταθερό ποσό και καταναλώνεις όσο μπορείς. Πως θα συνδυαστούν λοιπόν τα οφέλη από τον έξυπνο μετρητή με τις προτιμήσεις των καταναλωτών; Πολλοί ερευνούν το θέμα και καλό θα ήταν να τους παρακολουθούμε και εμείς αφού φιλοδοξούμε να γεμίσουμε τον  κόσμο με έξυπνους μετρητές . Γιατί θα βρούμε το πρόβλημα μπροστά μας.

Ιδού λοιπόν μια ιδέα από τις ΗΠΑ (βλέπε αναφορά): Ο προμηθευτής πράγματι θα προσφέρει σταθερό τιμολόγιο στον πελάτη. Όχι μόνο σταθερό στην τιμή αλλά στο ποσό. Ο λογαριασμός στον πελάτη θα είναι μόνο πάγιο - τίποτα άλλο. Θα υπάρχει όμως ένα αντάλλαγμα. Ο καταναλωτής θα παρέχει το δικαίωμα στον Προμηθευτή να ελέγχει μέσω του έξυπνου μετρητή την διαχείριση ορισμένων βασικών συσκευών του - κυρίως ενός κεντρικού θερμοστάτη (για τις λειτουργίες HVAC - Θέρμανσης, Εξαερισμού, Κλιματισμού) η της μπαταρίας του ηλεκτρικού του αυτοκινήτου.

Η συμφωνία αυτή θα είναι περιορισμένης διάρκειας (ενός χρόνου) και προφανώς θα τροποποιείται όταν αλλάζει το προφίλ κατανάλωσης (π.χ. όταν ο πελάτης αγοράσει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο). Αυτό θα είναι εύκολο γιατί μέσω του μετρητή ο Προμηθευτής θα έχει στην διάθεσή του πλήρη εικόνα του προφίλ κατανάλωσης και της εξέλιξης του.

Προϋπόθεση να λειτουργήσει το σχήμα αυτό είναι ο Προμηθευτής να μπορεί να πωλήσει στον διαχειριστή του δικτύου τις υπηρεσίες που ο έλεγχος της κατανάλωσης του δίνει την δυνατότητα να προσφέρει. Υπηρεσίες που αναφέρονται με την κοινή ονομασία Διαχείριση Ζήτησης. 

Ο οικονομικός υπολογισμός που βρίσκεται στην βάση αυτού του σχεδιασμού είναι: Ο Προμηθευτής χρεώνει ένα κόστος αντιστάθμισης (hedging premium) τον καταναλωτή πελάτη του για να τηρήσει την υπόσχεση του για πάγια χρέωση (Υπολογίζεται ότι αυτό αυξάνει κατά 7% το κόστος του προμηθευτή). Από την άλλη μεριά, μοιράζεται μαζί του την αμοιβή για υπηρεσίες διαχείρισης ζήτησης που εισπράττει από το δίκτυο. Οι αισιόδοξοι σχεδιαστές του τιμολογίου αυτού υπολογίζουν ότι τελικά όλοι θα είναι ικανοποιημένοι. Ο πελάτης με χαμηλότερη (σε σχέση με το συμβατικό ογκομετρικό τιμολόγιο) και σταθερή δαπάνη και ο προμηθευτής με ένα μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους.

Από ότι γνωρίζουμε ο σχεδιασμός αυτός τιμολογίου τύπου Netflix δεν είναι προς το παρόν εμπορικά διαθέσιμος - κυρίως γιατί όπως προαναφέρθηκε είναι προαπαιτούμενο η δυνατότητα του Δικτύου να αμείβει τις υπηρεσίες διαχείρισης ζήτησης με μαζικό ομαδοποιημένο τρόπο (ίσως το πρόβλημα το έχει λύσει στην Μ. Βρετανία η Octopus που προσφέρει σε ιδιοκτήτες ηλεκτρικών αυτοκινήτων εκπτώσεις στο λογαριασμό τους έναντι της διαχείρισης της μπαταρίας τους για προσφορά υπηρεσιών στο δίκτυο). Έχει όμως οικονομική λογική και αντιμετωπίζει το σοβαρό πρόβλημα της αποδοχής από τους καταναλωτές των έξυπνων μετρητών. 

Η επένδυση σε υποδομή έξυπνων μετρητών θα αποδώσει στο κοινωνικό σύνολο μόνο όταν προσφερθούν υπηρεσίες που οι καταναλωτές θα αποδεχθούν - ή καλύτερα θα προτιμήσουν. Αυτό είναι δουλειά των Προμηθευτών ηλεκτρισμού και ο σχεδιασμός καινοτομικών τιμολογίων ίσως η σημαντικότερη ευθύνη τους. Πηγή κινδύνων και ευκαιριών.

Αναφορά: Fixed Bill+:Making Rate Design Innovation Work for Consumers, Electricity Providers and the Environment, Working Paper, June 2020, The Brattle Group, Energy Impact Partners

Συνεχίζονται οι Αυξητικές Τάσεις στο Ρεύμα - Πιθανόν να Επιταχυνθούν

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Απριλίου 2021 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, είχε άνοδο σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Μαρτίου. Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών τιμών αυξήθηκε από 97,52 σε 97,75 ευρώ την μεγαβατώρα. Η αύξηση θα ήταν μεγαλύτερη αν δεν υπήρχε η σταθερότητα της τιμής της ΔΕΗ αλλά και το σχετικά σταθερό μερίδιο αγοράς της (στην πράξη ελαφρά μειωμένο τον Απρίλιο).

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις δεν μεταβλήθηκαν, οπότε ο Συνολικός Δείκτης Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ αυξήθηκε από 162,36 σε 162,61 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 78 έως 103 με μέσο όρο τα 88,95 ευρώ την μεγαβατώρα αυξημένο κατά 2,19% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (87,04). Συνολικά στο τελευταίο εξάμηνο, η μέση τιμή των εναλλακτικών παρόχων αυξήθηκε κατά 14,53% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ αυξήθηκε κατά 4,78%.

Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του περιθωρίου μεταξύ των τιμών αγοράς και πώλησης από τους εναλλακτικούς. Μέχρι τώρα, παρά την αύξηση της τιμής στην χονδρική,  η ΔΕΗ κρατούσε το επίπεδο των τιμών της σταθερό. Ήδη όμως ανακοίνωσε ότι θα μετακυλήσει μέρος της αύξησης του κόστους των δικαιωμάτων CO2 στους καταναλωτές από τον Μάιο. Αυτό θα έχει αυξητική επίπτωση στις τιμές αλλά θα χαλαρώσει τον στραγγαλισμό των περιθωρίων των εναλλακτικών παρόχων.

Ούτε 5G ούτε "Έξυπνοι" Μετρητές Χωρίς Ελεύθερες Ανταγωνιστικές Αγορές

Εντυπωσιάζονται πολλοί συμπολίτες μας από τις διαφημίσεις τηλεπικοινωνιακών παρόχων που παρουσιάζουν ένα θαυμαστό καινούργιο κόσμο που μας περιμένει με την εφαρμογή της τεχνολογίας 5G. Ορισμένοι "Άπιστοι Θωμάδες" όμως αναρωτιούνται πόσες από τις υπηρεσίες αυτές δεν μπορούν να προσφερθούν με την υφιστάμενη τεχνολογία - το 3G  - που είναι διαθέσιμη εδώ και 20 χρόνια. Αυτοί οι δύσπιστοι κατανοούν ότι η απόσταση ανάμεσα στην διαθεσιμότητα της τεχνολογίας μέχρι την χρήση της για την παροχή στο ευρύ κοινό καινοτομικών υπηρεσιών είναι μεγάλη αλλά κυρίως μη προβλέψιμη.

Για τον κλάδο του ηλεκτρισμού η ανάλογη τεχνολογία "της μόδας" είναι οι "Έξυπνοι" Μετρητές. Μετρητές που έχουν αρκετή ικανότητα επεξεργασίας, τήρησης δεδομένων και τηλεπικοινωνίας με κεντρικό σύστημα ώστε να κάνουν δυνατή την διπλής κατεύθυνσης, σε πραγματικό χρόνο, αλληλεπίδραση μεταξύ του παρόχου ενέργειας και του καταναλωτή (ή των έξυπνων συσκευών του). Η ειρωνεία είναι ότι τα συστατικά στοιχεία αυτής της τεχνολογίας "της μόδας" είναι διαθέσιμα εδώ και δεκαετίες - από τον περασμένο αιώνα ακόμα. Δεδομένου ότι η χρήση των έξυπνων μετρητών θα αλλάξει ριζικά προς το καλύτερο τον τρόπο που καταναλώνουμε (και παράγουμε) ενέργεια (πράγμα που επίσης το ξέραμε εδώ και δεκαετίες) το λογικό ερώτημα είναι: Γιατί αργήσαμε τόσο;

Αποτολμούμε να δώσουμε την απάντηση ότι η τεχνολογία αφορά ένα κλάδο που βρίσκεται υπό στενό κρατικό έλεγχο παγκοσμίως με συνέπεια να μην έχει κανένα κίνητρο (αντίθετα να έχει ισχυρά αντικίνητρα) στο να αναλάβει τον κίνδυνο να καινοτομήσει. Ακόμα χειρότερα, όταν το κράτος επενέβη για να ωθήσει τους ελεγχόμενους να καινοτομήσουν, το έκανε μόνο για εξυπηρετηθούν πολιτικοί στόχοι ή να αποφευχθούν κρίσεις με αρνητικές πολιτικές επιπτώσεις. Το θέμα των "έξυπνων" μετρητών ανασύρθηκε από το συρτάρι από την πολιτεία της Καλιφόρνια μετά την καταστροφική εμπειρία του 2000 και η παρούσα διεθνής πρεμούρα οφείλεται στην κατανόηση ότι "πρασίνισμα" του κλάδου χωρίς "έξυπνους" μετρητές είναι εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα. Δεν φρόντισαν όμως να ρωτήσουν τους ενδιαφερόμενους - τους καταναλωτές.

Το αποτέλεσμα είναι, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, τα ηλεκτρικά συστήματα (και τελικά οι καταναλωτές) να έχουν υποχρεωθεί από τις κυβερνήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές (υπό τις ζητωκραυγές των κατασκευαστών μετρητών) να υποστούν ένα τεράστιο κόστος επένδυσης σε έξυπνους μετρητές. Περισσότεροι από το 65% των Αμερικανών έχουν εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή - στους οποίους κανείς σχεδόν δεν προσφέρει ούτε μια πρόσθετη υπηρεσία. Στη Ευρώπη, η μεγαλύτερη καταστροφή είναι η Μ. Βρετανία όπου έχουν γίνει παιδαριώδη λάθη στο πρόγραμμα. Οι Γερμανοί αποφάσισαν ότι δεν αξίζει τον κόπο. Οι Ιταλοί ήταν πρωτοπόροι και σαν τους Αμερικάνους γέμισαν τον κόσμο με έξυπνους μετρητές και δεν προσφέρουν καμία πρόσθετη υπηρεσία και κυρίως δυναμικά τιμολόγια που είναι και η βασική χρήσιμη δυνατότητα των νέων μετρητών. 

Η - πικρή ίσως - αλήθεια είναι ότι η μοδάτη νέα (ή πολύ παλαιά!) τεχνολογία δεν θα αποδώσει καρπούς αν δεν πειστούν οι καταναλωτές από τους παρόχους ηλεκτρισμού ότι τους συμφέρουν ή τους αρέσουν οι νέες υπηρεσίες που θα απολαμβάνουν μέσω αυτής. Και για αυτό δεν θα αρκέσουν οι ακριβές διαφημιστικές δαπάνες κρατικών ή κρατικοδίαιτων οργανισμών.

Για να παρασχεθούν καινοτομικές υπηρεσίες στους καταναλωτές που θα αξιοποιούν την τεχνολογία, το θεμελιώδες προαπαιτούμενο είναι η ύπαρξη ανταγωνιστικών αγορών. Ιδιωτικών επιχειρήσεων (μικρού μεγέθους συνήθως) που θα αναλάβουν να προτείνουν νέες υπηρεσίες στους καταναλωτές γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι οι περισσότερες θα αποτύχουν εμπορικά και ότι αυτή που θα πετύχει δεν την έχουν καν ίσως σκεφτεί. Η επιστήμη προχωρά μια κηδεία κάθε φορά, η τεχνολογία μια χρεωκοπία κάθε φορά. Οι Αμερικάνοι είναι ήδη μπροστά: Έχει ήδη χρεωκοπήσει τουλάχιστον μια επιχείρηση που τόλμησε να προσφέρει δυναμικά τιμολόγια σε πελάτες της. Εμπρός λοιπόν για νέες "έξυπνες" χρεωκοπίες (και όχι σαν τις "ηλίθιες" των Energa, Hellas Power)!

Διαβάζοντας την Έκθεση της ΔΕΗ για το 2020

Διαβάζοντας την Οικονομική Έκθεση της ΔΕΗ για το 2020, δημιουργούνται στον αναγνώστη ερωτήματα "δημοσιογραφικού" τύπου. Ερωτήματα δηλαδή που γεννούνται σε ένα έντιμο αλλά όχι ειδικό αναγνώστη που έχει επαγγελματική υποχρέωση να μεταφράσει τα δύσκολα και ατελείωτα κείμενα ώστε να μπορεί να τα κατανοεί ο απλός πολίτης. Που είναι καταναλωτής, φορολογούμενος αλλά και επενδυτής (έστω και με απειροελάχιστο ποσοστό). Να μερικά από αυτά.

Ο αναγνώστης θυμάται ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα στο ρεύμα τα τελευταία χρόνια ήταν ότι πολλοί καταναλωτές δεν ήθελαν η δεν μπορούσαν να πληρώσουν. Τελευταία δεν έχει ακούσει σχετικά κάτι νεότερο - άρα υπέθετε ότι όλα πάνε καλά. Βλέπει όμως ότι οι απαιτήσεις της ΔΕΗ που καθυστερούν πάνω από ένα χρόνο (και συνεπώς οι πιθανότητες να εισπραχθούν μηδενίστηκαν) αυξήθηκαν μέσα στο 2020 κατά 200 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι οι πωλήσεις της Επιχείρησης στην ίδια περίοδο μειώθηκαν κατά 100 εκατομμύρια. 

Ο αναγνώστης ανησυχεί λίγο αλλά είναι σίγουρος ότι η Διοίκηση της ΔΕΗ φρόντισε να κάνει τις ανάλογες προβλέψεις. Στον σχετικό πίνακα όμως αντί αύξηση βλέπει μείωση των προβλέψεων (στην Εμπορία). Προφανώς κάτι είχε στο μυαλό της η Διοίκηση. Θα έπρεπε ίσως να δώσει μια εξήγηση. Μήπως η προηγούμενη Διοίκηση το είχε παρακάνει στις προβλέψεις; Μπορεί αλλά το βουνό των 2,7 δισεκατομμυρίων ευρώ όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά συνεχίζει να αυξάνεται. Με αρνητικές επιπτώσεις για την ΔΕΗ αλλά και την αγορά ηλεκτρισμού γενικότερα.

Αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις τις ομολογεί σε άλλο σημείο της Έκθεσης η ίδια η Διοίκηση της ΔΕΗ. Όπου υπενθυμίζει στον αναγνώστη ότι το μερίδιο αγοράς της είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που προβλέπεται στην ισχύουσα νομοθεσία και αυτό είναι πιθανό να της προκαλέσει προβλήματα στο μέλλον. Εξηγεί μάλιστα ότι η άμυνα της σε περίπτωση εμπλοκής της Επιτροπής Ανταγωνισμού θα είναι η δικαιολογία ότι έχει μεγάλο μερίδιο αγοράς γιατί όσοι δεν πληρώνουν δεν έχουν κίνητρο να φύγουν σε ανταγωνιστή της (!). Φαύλος κύκλος.

Κάτι που ο αναγνώστης δεν θα δεί στην Έκθεση της ΔΕΗ αλλά στα Πεπραγμένα της ΡΑΕ για το 2020, είναι ότι η ΔΕΗ (και όχι μόνο) έχει στήσει ένα (απολύτως νόμιμο) παραμάγαζο με την ονομασία "Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας"(ΠΚΥ), στον οποίο "παρκάρει" όλους τους κακοπληρωτές. Τους μεταφέρει και μετά τους ξεχνά, γιατί το κόστος της εξυπηρέτησης τους το μετακυλίει μέσω των λογαριασμών ΥΚΩ (Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας) στους υπόλοιπους καταναλωτές. Ο ΠΚΥ είναι ο έκτος μεγαλύτερος πάροχος στην χώρα (ανάμεσα σε 25!) και αυξάνει τον αριθμό των "πελατών"  του με ταχείς ρυθμούς τελευταία. Ο έντιμος αλλά ημιμαθής αναγνώστης αναρωτιέται μήπως ο "Πίθος των Δαναΐδων" που ονομάζεται ΠΚΥ είναι ό λόγος που η Διοίκηση της ΔΕΗ δεν ανησυχεί πολύ για την είσπραξη των λογαριασμών της. Μέχρις ότου όλοι οι Έλληνες να επιλέξουν τον ΠΚΥ ως πάροχο και το πρόβλημα να λυθεί οριστικά!

Δεν είναι όμως όλα μαύρα στην Οικονομική Έκθεση της ΔΕΗ για το 2020. Στις λογιστικά διαχωρισμένες οικονομικές καταστάσεις φαίνεται ότι η ΔΕΗ έχει ένα μεγάλο περιθώριο κέρδους στην Εμπορία (περίπου 10%) το οποίο βοηθάει να καλύψει τις ζημιές από την παραγωγή ώστε να παραχθεί το ποσό των 60 εκατομμυρίων περίπου σε κέρδη. Είναι καλό ή κακό αυτό; Καλό είναι μέχρι να το πάρει είδηση η Επιτροπή Ανταγωνισμού και το συνδυάσει με την δεσπόζουσα θέση της επιχείρησης στην λιανική (πράγμα για το οποίο προειδοποιεί η ίδια η Διοίκηση της ΔΕΗ όπως προαναφέρθηκε). Σε κάθε περίπτωση η Διοίκηση της ΔΕΗ έχει ένα τρόπο να αποσείσει τις τυχόν ευθύνες. Τα κέρδη στην Εμπορία προήλθαν από την αύξηση των τιμολογίων της επιχείρησης τον Σεπτέμβριο του 2019 σε ποσοστό περίπου 20%. Αύξηση που την επέβαλε, όπως έχει το δικαίωμα,  η Πολιτεία χωρίς να ρωτήσει κανένα (Η Έκθεση αναφέρεται στα "μέτρα του Σεπτεμβρίου 2019" με ένα επετειακό τόνο χωρίς να εξηγεί τι ακριβώς συνέβη τότε).

Είναι τα κέρδη της ΔΕΗ (περίπου 60 εκατομμύρια) πολλά ή λίγα; Δεν είναι εύκολο να απαντηθεί το ερώτημα (ισχύει ότι τα κέρδη των εταιριών είναι σε ένα βαθμό  αποτέλεσμα του παιχνιδιού της κολοκυθιάς μεταξύ διοικήσεων και λογιστών) αλλά μπορεί κανείς να πάρει μια αίσθηση των μεγεθών εάν σκεφτεί ότι τα 60 εκατομμύρια θα μπορούσαν να συγκριθούν με την αύξηση των ανείσπρακτων οφειλών (περίπου 200 εκατομμύρια) και το ποσό της μισθοδοσίας που δεν επιβαρύνει τα έξοδα χρήσης αλλά παραδοσιακά κεφαλαιοποιείται με αδιαφανή τρόπο (περίπου 60 εκατομμύρια). 

Το σημείο που η Έκθεση της Διοίκησης δίνει ένα καθαρά αισιόδοξο τόνο είναι εκεί όπου αναφέρονται οι αμοιβές των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και των Ανώτατων Στελεχών. Εκεί η πρόοδος είναι χειροπιαστή. Οι αμοιβές από 2,165 το 2019 ανέβηκαν στα 3,456 εκατομμύρια ευρώ το 2020 ήτοι κατά 60%. Δεν είναι προφανές αν αυτό συνέβη λόγω της αύξησης των αμοιβών ή του αριθμού των αμειβομένων. Αλλά αυτό είναι έρευνα που ξεφεύγει από τα όρια της παρούσας.