Υπάρχει ένα ερώτημα που πλανάται πάνω απο τις διεθνείς αγορές ενέργειας (και τα μυαλά των τοπικών ειδικών σχολιαστών). Η διαφορά της τιμής του φυσικού αερίου μεταξύ των αγορών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μεταξύ δηλαδή των αντιπροσωπευτικών δεικτών του Henry Hub στις ΗΠΑ και του TTF στην Ευρώπη. Οι δυο δείκτες μετρούνται σε διαφορετικές μονάδες. Η τρέχουσα τιμή στο Henry Hub (3,2 δολλάρια το mmbtu) μεταφράζεται με την τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ (0,862 δολλάρια το ευρώ) και την μετατροπή mmbtu σε μεγαβατώρες (0,293 mmbtu την μεγαβατώρα) σε 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα.
Το χάσμα μεταξύ της τιμής στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη είναι εντυπωσιακό. Η τιμή των 9,41 ευρώ την μεγαβατώρα είναι σχεδόν πέντε φορές χαμηλότερη απο την τρέχουσα τιμή του δείκτη TTF που κυμαίνεται γύρω στα 48 ευρώ την μεγαβατώρα. Για να πωληθεί όμως το αμερικανικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη πρέπει να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί σε υγρή μορφή με ειδικά δεξαμενόπλοια και να επανέλθεί στην αέρια μορφή του στον τόπο κατανάλωσης.
Η διαδικασία υγροποίησης και επαναεροποίησης συν την μεταφορά επιβαρύνουν την τιμή του αμερικανικού αερίου που θα πωληθεί στην Ευρώπη κατά περίπου 10 ευρώ την μεγαβατώρα. Η τελική τιμή υπολογίζεται σε 21,1 ευρώ την μεγαβατώρα. Συνεπώς η σωστή σύγκριση είναι μεταξύ των 21 και των 48 ευρώ την μεγαβατώρα του TTF. Αυτό μειώνει στην πράξη την διαφορά μεταξύ των αμερικανικών και των ευρωπαικών τιμών - απο το πενταπλάσιο στο διπλάσιο.
Η Ευρώπη συνεπώς πληρώνει το φυσικό αέριο σε τιμή (λίγο παραπάνω απο) διπλάσια απο την ισοδύναμη τιμή του αμερικανικού αερίου. Ποιος είναι ο λόγος για την ανισορροπία αυτή στην αγορά; Αυτό είναι το πρακτικό ερώτημα που αναμένει εξήγηση.
Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι μέρος της διαφοράς οφείλεται στην τρέχουσα πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, η οποία μειώνει την προσφορά υγροποιημένου αερίου - μείωση προσφοράς = αύξηση τιμής. Δεδομένου ότι η μέση τιμή του TFF τα τελευταία τρία χρόνια (από τα μεσα του 2023) ήταν στο επίπεδο των 38 ευρώ την μεγαβατώρα, η αύξηση της τιμής λόγω σύρραξης μπορεί να αποτιμηθεί περίπου στα 10 ευρώ την μεγαβατώρα.
Μένουν ακόμα περίπου 17 ευρώ την μεγαβατώρα διαφοράς ανάμεσα στην τιμή στις ΗΠΑ και αυτής στην Ευρώπη που αναμένουν αληθοφανή εξήγηση. Η προφανής είναι αυτή που εξηγεί την διαφορά απο την απόφαση της ΕΕ να αποδεσμευθεί απο το ρωσικό φυσικό αέριο. Παρ' όλο που ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί πλήρως, η αυτοδέσμευση της ΕΕ έχει ήδη ως αποτέλεσμα την δραματική μείωση των ροών αερίου απο την Ρωσία. Ακόμα μία μείωση της προσφοράς. Να προστεθεί εδώ το γεγονός ότι η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επαναεροποίησης οι οποίες ωριμάζουν παίρνοντα; τον χρόνο τους.
Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι προσεγγιστικοί αλλά βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία. Αν είναι έστω και μόνο προς την σωστή κατεύθυνση, υποδεικνύουν τον βασικό ένοχο για το υψηλό επίπεδο και τις έντονες μεταβολές της τιμής του φυσικού αερίου. Την πολιτική εξουσία κάθε είδους.
Θα μπορούσε να υπάρξει η αντίρρηση ότι μέρος της διαφοράς μεταξύ της τιμής του οριακού παραγωγού (που είναι το αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο) και της διεθνούς τιμής οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού στην αγορά. Τα σχετικά μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν τέτοια εικόνα. Αυτοί που φαίνεται ότι στρεβλώνουν την αγορά είναι οι πολιτικοί και όχι οι παραγωγοί με μεγάλη ισχύ - τέτοιοι απλώς δεν υπάρχουν. Προφανώς μέρος της διαφοράς εξηγείται απο την καθυστερημένη - λόγω ανάγκης επενδύσεων - υποκατάσταση του ρωσικού αερίου απο το LNG. Αυτή όμως είναι μια παροδική αιτία η οποία - όπως οι Έλληνες ελπίζουμε - δεν θα διαρκέσει πολύ.
Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι, ειδικά για την χρήση του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρισμού, η οποία επιβαρύνειται με περίπου 40 ευρώ την μεγαβατώρα στην ΕΕ (μέσος όρος των τελευταίων 3 ετών της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών CO2) υπεύθυνοι είναι πάλι οι πολιτικοί. Οι οποίοι καθορίζουν την τιμή των δικαιωμάτων με την μέθοδο της κολοκυθιάς. Χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να εξηγήσουν - ειδικά στην Ελλάδα- τον λόγο και το ύψος του χαρατσιού αυτού που μοιάζει εκ του μακρόθεν ως συγχωροχάρτι.
Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι η οριακή (χονδρική) τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα με βασικό καύσιμο το φυσικό αέριο θα ήταν περίπου στα 25Χ2=50 ευρώ η μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου το 1/3 αυτής που είναι σήμερα (γύρω στα 2Χ48+35=130) αν άλλαζαν οι αποφάσεις και οι πράξεις των πολιτικών - ιδιαίτερα των Ευρωπαίων και των εγχώριων φερέφωνών τους. Οι οποίοι για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα έχουν επιστρέψει στην παλαιολιθική ρητορική της αυτάρκειας. Που είναι σχιζοφρενική γιατί οι ίδιοι ταυτόχρονα διαλαλούν την μαγεία της ενιαίας αγοράς ή αλλιώς της θεωρίας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ενός απο τα βασικά θεμέλια της ιδέας της Ευρωπαικής Ένωσης.
"Η τρέλα είναι κάτι σπάνιο στα άτομα αλλά σε ομάδες, κόμματα, λαούς και εποχές είναι ο κανόνας". Η σχιζοφρένια των Ευρωπαίων πολιτικών είναι ένδειξη ότι το απόφθεγμα του Νίτσε έχει δόση αλήθειας.
* Παρατηρήσεις, αντιρρήσεις και καθε είδους καλόπιστη κριτική στο σημείωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες και οι επώνυμες θα γίνει προσπάθεια να απαντηθούν αν απαιτηθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου