Η Αδράνεια των Καταναλωτών Κρατάει την Δαπάνη για Ρεύμα Ψηλά

Με την ανακοίνωση των τιμών του Ρεύματος για τον Νοέμβριο από τους Παρόχους, τα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης προχώρησαν, όπως είναι το συνήθειό τους, σε κραυγές και αλαλαγμούς. Αυτό γιατί οι Πάροχοι ανακοίνωσαν αυξήσεις στις τιμές τους. Στην πραγματικότητα η μέση ανταγωνιστική χρέωση αυξήθηκε μόνο κατά 0,004 ευρώ την κιλοβατώρα ήτοι κατά ένα ποσοστό της τάξης του 2,8%. 

Ακούγοντας με τα ευαίσθητα αυτιά του τους αλαλαγμούς, το κράτος ήρθε να σώσει την κατάσταση δίνοντας επιδότηση 0,025 ευρώ την κιλοβατώρα για την κατανάλωση του Νοεμβρίου  (από 0,015 τον Οκτώβριο). Το αποτέλεσμα είναι ότι η μέση χρέωση για κατανάλωση 300 κιλοβατωρών τον Νοέμβριο θα είναι χαμηλότερη από αυτή του Οκτωβρίου κατά 2 περίπου ευρώ (36,6 από 38,4).

Ο λόγος που η μέση αύξηση ήταν σχεδόν αμελητέα είναι ότι οι περισσότεροι εναλλακτικοί Πάροχοι προσφέρουν σε νέους πελάτες εξαιρετικά χαμηλές τιμές. Οι καταναλωτές επιλέγοντας την φθηνότερη τιμή κάθε μήνα έχουν την  δυνατότητα να πετύχουν τιμές πραγματικά κάτω του κόστους - της τάξεως των 8 λεπτών την κιλοβατώρα έναντι των 17,4 του δεσπόζοντα παρόχου (της γνωστής ως ΔΕΗ). 

Πως δίνουν τόσο χαμηλές τιμές οι Πάροχοι; Προφανώς βασίζονται στην αδράνεια των καταναλωτών. Οι ήδη πελάτες τους πληρώνουν υψηλές τιμές οι οποίες επιδοτούν τους νέους για ένα τουλάχιστον μήνα*.

Ποια θα μπορούσε να είναι η αντίδραση των καταναλωτών; Να παρακολουθούν την εξέλιξη των τιμών (το allazorevma.gr προσφέρει αυτή την υπηρεσία για λογαριασμό τους δωρεάν) και να ζητούν από τον τρέχοντα Πάροχό τους να τους μεταφέρει στο πιο ανταγωνιστικό τιμολόγιο. Αν ο Πάροχός τους το αρνηθεί να αλλάζουν Πάροχο επιλέγοντας τον φθηνότερο - δεδομένου άλλωστε ότι δεν κινδυνεύουν με ποινή πρόωρης αποχώρησης - που απαγορεύεται.

Οι Πάροχοι βασίζουν την  πολιτική τους στην αδράνεια των καταναλωτών - περισσότερο από όλους η Κρατική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ) που δεν επιδοτεί καν τους νέους πελάτες της. Είναι στο χέρι των καταναλωτών να διεκδικήσουν το όφελος που τους αναλογεί δραστηριοποιούμενοι ενεργά στην αγορά . Συν Αθηνά και Χείρα Κίνει. 'Η ποντίκι.

* Πριν κατηγορήσουμε την ελληνική πραγματικότητα, αυτή είναι περίπου η στρατηγική που ακολουθούν πολλοί Πάροχοι και στην γερμανική αγορά.

Για Ένα Λαικό Κρατικό Τιμολόγιο στο Ρεύμα

Επειδή ο Κύριος Υπουργός μας έχει κουράσει - πιθανόν γιατί βρίσκεται σε σύγχυση (αυτός και οι σύμβουλοί του) - και υπάρχει φόβος ότι η σύγχυση αυτή θα μεταδοθεί στους καταναλωτές, αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε μια απλή - απλοϊκή πρόταση για το θέμα των τιμολογίων ρεύματος. Η πρόταση μας είναι να καθιερωθεί από 1/1/24 ένα Λαικό Τιμολόγιο στο οποίο θα μεταπέσουν υποχρεωτικά όλοι οι πελάτες της Κρατικής Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (της ΚΕΗ - γνωστής ως ΔΕΗ) και κατ' επιλογή οι πελάτες των εναλλακτικών παρόχων. Δεδομένου ότι το τιμολόγιο θα αφορά κυρίως τα 5,7 εκατομμύρια πελάτες της ΚΕΗ (περίπου το 73% του συνόλου) το τιμολόγιο δεν θα είναι μόνο Λαικό αλλά και Κρατικό.

Το Λαικό Κρατικό αυτό τιμολόγιο θα έχει υπολογιστεί με βάση κοστολογικό έλεγχο της ΚΕΗ. Θα είναι προφανώς μεταβλητό με τον απλούστερο δυνατό τρόπο (δεν θα διαχωρίζεται η ρήτρα από την τιμή!) και θα αποτελεί το κάτω όριο της τιμής που θα επιτρέπεται να πουλάει η ΚΕΗ μέχρι το μερίδιο αγοράς της πέσει κάτω από το 35%. Με τιμή  που θα ανακοινώνεται "ex ante" - αρκεί να μεταφραστούν τα λατινικά ώστε να τα καταλαβαίνει και ο απλός καταναλωτής.

Οι εναλλακτικοί Πάροχοι θα παρέχουν - είμαστε σίγουροι χωρίς να χρειαστεί να επιβληθεί από τον Υπουργό - δικά τους ανταγωνιστικά προϊόντα (γιατί αλλιώς θα κινδυνεύσουν να χάσουν όλους τους πελάτες τους) σε ευθεία αναφορά με το  Λαικό Κρατικό τιμολόγιο. Επιπρόσθετα ελπίζουμε ότι ορισμένοι τολμηροί θα σχεδιάσουν και θα προσφέρουν σταθερά τιμολόγια έστω και λίγων μηνών (τριών, έξη κλπ). Με την προϋπόθεση ότι θα έχουν το δικαίωμα να επιβάλουν στα σταθερά τιμολόγια (και μόνο σ ΄αυτά) ποινή για πρόωρη αποχώρηση η οποία θα απαγορεύεται στα μεταβλητά (είτε ως ποινή είτε ως δώρο/έκπτωση). 

Θα μπορεί και η ΚΕΗ να προσφέρει Σταθερά τιμολόγια; Η άποψή μας είναι όχι μέχρι να πέσει το μερίδιό της κάτω από το 35% δεδομένου άλλωστε ότι έχει επιδείξει αθέμιτη συμπεριφορά στο παρελθόν (ώστε να προκαλέσει το ενδιαφέρον ακόμα και της Επιτροπής Ανταγωνισμού).

Δεν θα προσπαθήσουμε να διαπαιδαγωγήσουμε τον Υπουργό δικαιολογώντας και τεκμηριώνοντας την πρότασή μας. Είμαστε σίγουροι ότι, αν απελευθερώσει από τα δεσμά της μικροπολιτικής τους συμβούλους του, θα μπορέσουν να το κάνουν αυτοί. Θα τα καταφέρουν ίσως καλύτερα και από τον γράφοντα (ίσως χρειαστούν λίγο πιο μακρόσυρτα κείμενα).

Αντίδοτο στην Δημαγωγία για το Ρεύμα

Οι πολιτικοί - όλων των αποχρώσεων - και οι διοικήσεις των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού προσπαθούν, ο καθένας για δικό του συμφέρον, να αποπροσανατολίσουν το καταναλωτικό κοινό δημαγωγώντας ασύστολα. Αυτό γιατί ο Τύπος, περιέργως, ενεργεί συχνά ως φερέφωνο παρά ως ελεγκτής τους. Προσπαθούμε να ρίξουμε φως ως αντίδοτο στην δημαγωγική ρητορική  ώστε,  να "διαχωριστεί η ήρα από το στάρι".

Η κυβέρνηση επαίρεται ότι κατήργησε τον Αύγουστο του 2022 τις ρήτρες αναπροσαρμογής. Τυπικά αυτό είναι σωστό αλλά εντελώς αδιάφορο για την τιμή του ρεύματος και συνεπώς τον καταναλωτή. Στην πραγματικότητα είναι χειρότερο από αυτό. Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι, αν ίσχυαν στην περίοδο της κρίσης οι ρήτρες, τα τιμολόγια των παρόχων θα ήταν χαμηλότερα! Αυτό που έσωσε την κατάσταση - και διατήρησε τα τιμολόγια σταθερά από τον 8/22 μέχρι σήμερα -  είναι η επιδότηση και όχι η "κατάργηση των ρητρών".

Η δημαγωγία σχετικά με τις ρήτρες ήταν τόσο ισχυρή που δημιουργεί επικοινωνιακό  πρόβλημα στους πολιτικούς τώρα που ήρθε ο καιρός να επανέλθουμε στην κανονικότητα. Γιατί το σκιάχτρο της επαναφοράς των ρητρών που έχουν δαιμονοποιηθεί είναι στα μυαλά όλων - ακόμα και των Λειτουργών του Τύπου.

Στον πανικό τους να λύσουν το επικοινωνιακό πρόβλημα οι πολιτικοί, υποκαθιστώντας τις επιχειρήσεις του κλάδου αλλά και την αρμόδια για το θέμα ΡΑΑΕΥ, σκαρφίζονται νέα πολύπλοκα τιμολόγια με τα οποία προσπαθούν να δημιουργήσουν σύγχυση στους καταναλωτές και να αποκρύψουν την αλήθεια. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ οι ρήτρες - το πρόβλημα ήταν η απότομη αύξηση του κόστους του ρεύματος και η μεταβλητότητά του. Και αυτό αντιμετωπίστηκε με την επιδότηση - εργαλείο που φαίνεται ότι δεν θα είναι διαθέσιμο από το νέο έτος.

Η αλήθεια είναι ότι σχεδόν στο σύνολό τους οι καταναλωτές θα είναι σε μεταβλητό τιμολόγιο από την 1/1/24. Επίσης αλήθεια είναι (για να αποδώσουμε τα "του Καίσαρος τω Καίσαρι") ότι στην πράξη μηδενίζεται το περιθώριο των παρόχων να διαφημίζουν τιμές των 5 λεπτών την κιλοβατώρα αποσιωπώντας το ότι οι συμβάσεις προβλέπουν πρόσθετη χρέωση από ρήτρα αναπροσαρμογής 15 λεπτών. Οι ρήτρες δεν καταργούνται αλλά ενσωματώνονται  στην τιμή. Είναι μια βελτίωση - δεν μπορεί  κανείς να μην το παραδεχτεί!

Οι πειραματισμοί της κυβέρνησης με τα τιμολόγια δεν λύνουν το πρόβλημα. Έχουν δε - αν είναι αληθή όσα διαρρέονται -  ως παράπλευρη επίπτωση (απώλεια ή ίσως στόχο;) την αύξηση των περιθωρίων των Παρόχων και ιδιαίτερα του Δεσπόζοντα. Η άποψή μας είναι ότι η ευθύνη της κυβέρνησης είναι η επιδότηση - που είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα χρειαστεί και μάλιστα σε μακροχρόνιο ορίζοντα. Από που θα βρει τα χρήματα και με ποιον τρόπο θα τα μοιράσει. Ας αφήσει τον σχεδιασμό τιμολογίων στους Παρόχους. Τι θα απογίνουν τα εμπορικά τους τμήματα; Θα τα καταργήσουν και θα απολύσουν όλα τα στελέχη τους;

Τι Συμβαίνει με το Ρεύμα; Το allazorevma.gr Καθησυχάζει τους Καταναλωτές

Την πρώτη του νέου έτους (1/1/24) επανέρχονται σε ισχύ το τιμολόγιο και η σύμβαση που έχετε με τον προμηθευτή σας, που από τον Αύγουστο του 2022 και μέχρι το τέλος του 2023, είναι υπό αναστολή. Αυτό θα γίνει αυτόματα - χωρίς ειδοποίηση από τον Προμηθευτή σας με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει καμία - απολύτως - αλλαγή στο μεταξύ.

Αν υπάρχει οποιαδήποτε αλλαγή στο τιμολόγιο και τους όρους της σύμβασης - και μόνο τότε - ο Προμηθευτής έχει υποχρέωση να σας ενημερώσει μέχρι την 1η Νοεμβρίου του 2023. Έτσι ώστε να έχετε καιρό να αποφασίσετε αν από την 1/1/24 θέλετε να είστε σε αυτό το τιμολόγιο και αυτόν τον Προμηθευτή.

Από την 1/1/24 θα υπάρχει μια πρόσθετη τυποποίηση των τιμολογίων τα οποία ήδη έχουμε και θα αναβιώσουν (αλλά δεν ξέραμε πως λέγονται). Θα έχουμε σταθερά τιμολόγια και μεταβλητά. Το Κράτος για να μας βοηθήσει να τα ξεχωρίσουμε τους έδωσε και διαφορετικό χρώμα. Μπλε τα σταθερά πράσινα τα μεταβλητά.

Τα σταθερά τιμολόγια (που ελάχιστοι καταναλωτές έχουν) είναι απλά. Σταθερή τιμή σε όλη την διάρκεια της σύμβασης. 

Τα μεταβλητά θα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Η τιμή τους θα καθορίζεται στην πράξη με βάση τις τιμές δεικτών (με άλλα λόγια ρήτρες) και θα μπορεί να αλλάζει κάθε μήνα. Θα έχουμε δυο ειδών μεταβλητά τιμολόγια α) αυτά που οι ρήτρες είναι ιστορικές και β) αυτά που οι ρήτρες είναι προβλεπόμενες.

Τα μεταβλητά τιμολόγια με ιστορικές ρήτρες είναι αυτά τα οποία είχαμε συνηθίσει πριν την κρίση και στα οποία θα βρεθεί η συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών όταν στις 31/12/23 λήξει η αναστολή τους. Ιστορικές ρήτρες είναι αυτές που ο Προμηθευτής αφού σας πωλήσει το ρεύμα, υπολογίζει το πόσο του στοίχησε (με βάση ιστορικές ρήτρες) βάζει και το περιθώριο του και σας χρεώνει.

Τα μεταβλητά τιμολόγια με προβλεπόμενες ρήτρες, μοιάζουν με τα αυτά που ίσχυσαν την περίοδο της κρίσης (και θα ισχύουν μέχρι 31/12/23) για όλους τους καταναλωτές. Στα τιμολόγια αυτά, πριν καταναλώσετε το ρεύμα για τον επόμενο μήνα, ο Προμηθευτής δεσμεύεται να σας το πουλήσει σε μια τιμή που αυτός προβλέπει ότι θα καλύψει το κόστος και το περιθώριό του (με βάση προβλεπόμενες ρήτρες) και σας χρεώνει ανάλογα για τον μήνα αυτό.

Σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι στα μεταβλητά τιμολόγια (είτε ιστορικών είτε προβλεπόμενων ρητρών) εξακολουθεί να απαγορεύεται η χρέωση ποινής πρόωρης αποχώρησης.

Τι προτείνει στους καταναλωτές το allazorevma.gr με βάση τα παραπάνω;

• Ψυχραιμία: Tίποτα από τα παραπάνω δεν θα επηρεάσει συνολικά την εξέλιξη των τιμών του ρεύματος και του φυσικού αερίου. Οι επιδοτήσεις θα επηρεάσουν τις τιμές αλλά για αυτές δεν υπάρχει καμία απόφαση μέχρι στιγμής.
• Επαγρύπνηση: Παρόλο που η γενική εξέλιξη των τιμών δεν θα επηρεαστεί, θα υπάρξει ένταση του ανταγωνισμού δημιουργώντας ευκαιρίες για σοβαρή εξοικονόμηση στην δαπάνη για ενέργεια των νοικοκυριών.
• Ενημέρωση: Ο ευκολότερος τρόπος για να πετύχει κανείς την εξοικονόμηση είναι η επίκαιρη, αξιόπιστη και αντικειμενική πληροφόρηση. Το Διαδίκτυο είναι η προφανής πηγή και συγκεκριμένα οι ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών. Μεταξύ αυτών η παλιότερη (από το 2015) και δημοφιλέστερη -  το allazorevma.gr

Δείκτης Τιμών Σεπτεμβρίου - Επιδότηση και στα Ρυθμιζόμενα;

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Σεπτεμβρίου 2023 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, εμφάνισε ελαφρά μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Αυγούστου 2023. Ο Δείκτης Τιμών από 232,89 έπεσε στα 229,07 ευρώ την μεγαβατώρα.  

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, στις οποίες το allazorevma.gr  περιλαμβάνει την κρατική επιδότηση των 15 ευρώ την  μεγαβατώρα (για τον Σεπτέμβριο), μειώθηκαν στα 70,78 ευρώ την μεγαβατώρα (από 75,80 τον Αύγουστο λόγω αύξησης της επιδότησης)

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ αυξήθηκε ελαφρά από 143,93 σε 145,33 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 91,20 έως 154,15 με μέσο όρο τα 111,18 ευρώ την μεγαβατώρα αυξημένο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (107,91) Συνολικά, σε 12μηνη βάση (9/22-9/23), η μέση τιμή των εναλλακτικών παρόχων (πριν τις επιδοτήσεις) μειώθηκε κατά 86,82% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ μειώθηκε κατά 79,17%. 

Στο πρώτο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) τους τελευταίους 12 μήνες. Στον Δεύτερο Πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά το τι θα πλήρωναν οι καταναλωτές με και χωρίς την επιδότηση από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα. 

Τον Σεπτέμβριο η χονδρική τιμή είχε πτώση (-7,28%) σε σχέση με τον Αύγουστο. Ο Δείκτης Τιμών Λιανικής επίσης μειώθηκε αλλά σε μικρότερο ποσοστό (-1,64%). Η πτώση του Δείκτη οφείλεται στην υψηλότερη επιδότηση που υπεραντιστάθμισε την άνοδο των ανταγωνιστικών τιμών. Το κράτος φαίνεται ότι υπερβάλει κάπως στην πρακτική των επιδοτήσεων πιθανόν με σκοπό να "απαλύνει" την αύξηση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων που ισχύει από τον Μάϊο του 2023.

"Eξυπνοι" Μετρητές: H Θηριώδης Αστοχία του ΔΕΔΔΗΕ

Χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να χαρακτηρισθεί η αποτυχία του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής σχετικά με τους έξυπνους μετρητές με ένα μετριοπαθή όρο. Ο γράφων επέλεξε ως καταλληλότερο το "Θηριώδης". Η αποτυχία είναι πιθανότατα η μεγαλύτερη στην ιστορία του συγκρινόμενη ίσως μόνο με την 15χρονη προσπάθεια να εκσυγχρονίσει το πληροφοριακό σύστημα πελατών του (1981-1996, όταν ήταν ακόμα μέρος της ΚΕΗ - γνωστής ως ΔΕΗ). Έχει όμως και πολύ πιο σημαντική αρνητική επίπτωση. Έφερε την χώρα ουραγό μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ στην  εγκατάσταση των μετρητών - ακόμα και σε σύγκριση με αυτές που ενσυνείδητα έχουν βάλει μετριοπαθείς στόχους όπως η Γερμανία.

Ακόμα και μια ορθή σκέψη, να αξιολογήσουν τεχνικά πολλές προτάσεις και να προμηθεύονται από τους επιτυχόντες σε τμηματικούς διαγωνισμούς στην διάρκεια του έργου, κατέληξε να διακωμωδηθεί με την απόρριψη* ενός από τους διεθνώς αναγνωρισμένους προμηθευτές. Μειώνοντας τον αριθμό των ικανών υποψηφίων που θα συμμετέχουν στους τμηματικούς διαγωνισμούς. Ο ΔΕΔΔΗΕ κατάφερε το αδιανόητο - να πυροβολήσει το πόδι του.

Η άποψη του γράφοντος είναι ότι η αποτυχία είναι τόσο μεγάλη ώστε να δικαιολογεί οικειοθελείς παραιτήσεις ή ακόμα και αποπομπή υψηλά ισταμένων στελεχών. Κατανοεί κανείς ότι η ευθύνη είναι διεσπαρμένη (σε μια προσπάθεια 14 ετών πολλοί αρμόδιοι έχουν ήδη αφυπηρετήσει...) και ότι το αποτέλεσμα επηρεάστηκε από πολιτικές επιρροές (ή στην καλύτερη περίπτωση γραφειοκρατική αδράνεια) που ίσως αφορούν περισσότερες από μια κυβερνήσεις. Καμία υπόνοια για διαφθορά. Η απαίτηση για παραιτήσεις στηρίζεται στο ότι τα στελέχη σιώπησαν ενώ γνώριζαν ότι η διαδικασία οδηγείται σε αποτυχία. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Έτσι λειτουργούσε πάντα ο ΔΕΔΔΗΕ (που πάντα πετυχαίνει το σωστό αφού εξαντλήσει όλους τους εναλλακτικούς τρόπους αποτυχίας**). Απλώς το μέγεθος της αποτυχίας είναι στη  συγκεκριμένη περίπτωση τεράστιο.

Δεν είναι ευχάριστο για τον γράφοντα να απαιτεί ατιμωτικές παραιτήσεις - εκτός των άλλων γιατί μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του στην θέση των αρμόδιων στελεχών. Αυτό δεν ισχύει για τον πολιτικά διορισμένο Διευθύνοντα Σύμβουλο ο οποίος πρέπει να πέσει ηρωικά στο σπαθί του - τώρα. Θα προσφέρει έτσι καλή υπηρεσία στον ΔΕΔΔΗΕ αλλά και στην χώρα γενικότερα.

Βεβαίως το πρόβλημα δεν θα λυθεί με τις παραιτήσεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ. Η διαδικασία που έχει επιλεγεί είναι λάθος από το ξεκίνημά της και ο γράφων έχει εκφράσει την άποψη εδώ και χρόνια (ακόμα και επισήμως απαντώντας σε διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ πρώην ΡΑΕ) ότι το έργο πρέπει να ξεκινήσει από το μηδέν. Υπάρχει κάποιος γενναίος που θα λύσει τον Γόρδιο Δεσμό;

* Νομότυπη απόρριψη - αλλά αυτό δεν μειώνει καθόλου το μέγεθος της ευθύνης των στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ

** Παράφραση θρυλούμενου αποφθέγματος του Τσόρτσιλ όταν τον εκνεύριζαν οι Αμερικανοί σύμμαχοί του

Τι να Κάνουμε;* (Για το Ρεύμα)

Η Πολιτική Ηγεσία της χώρας βρίσκεται σε βαθιά σκέψη για το πως θα διαχειριστεί ένα βασικό θέμα της καθημερινότητας των Ελλήνων - το ρεύμα. Σε συνεργασία με τις επιχειρήσεις του κλάδου και με απουσία των καταναλωτών. Οι οποίοι  - όπως λένε με κρύο χιούμορ οι αγγλοσάξονες - δεν είναι στο τραπέζι των συζητήσεων αλλά στο μενού. Το θεμελιώδες πρόβλημα που έχει να λύσει είναι ότι η απόφαση για το Net Zero θα οδηγήσει σε αύξηση της τιμής του ρεύματος σε ύψη που δεν μπορούν να υπολογιστούν με ακρίβεια - υπάρχει όμως η πιθανότητα να είναι δυσθεώρητα. Ήδη τα τελευταία δυο χρόνια η τιμή για τον μέσο καταναλωτή έχει αυξηθεί κατά 40% παρά τις γενναιόδωρες επιδοτήσεις.

Με σκοπό (όχι εντελώς ανιδιοτελή) να βοηθήσουμε το κράτος να πάρει τις αποφάσεις του, συνοψίζουμε παρακάτω ορισμένες προτάσεις (τις οποίες ο γράφων έχει  διατυπώσει εδώ και χρόνια) που θεωρούμε ότι είναι πιθανόν να βοηθήσουν άμεσα ή έμμεσα να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα (με δεδομένους τους περιορισμούς που θέτει ο στόχος του Net Zero). 

Ναι, θα χρειαστεί να συνεχιστεί η επιδότηση στο ρεύμα και στο μέλλον. Αλλά με σταθερό ποσό (πάγιο) ίσο για όλους ανεξαιρέτως τους (οικιακούς τουλάχιστον) καταναλωτές. Αυτό σημαίνει κατάργηση εισοδηματικών κριτηρίων δηλαδή κατάργηση μεταξύ άλλων και των ΚΟΤ (τα εισοδηματικά κριτήρια ειδικά για την Ελλάδα είναι γνωστό ότι είναι εντελώς αναξιόπιστα). Η επιδότηση θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό. Σε επόμενη φάση μέσω ενός γενικευμένου φόρου άνθρακα το έσοδα του οποίου θα διανέμονται ως μέρισμα στους καταναλωτές. 

Η επιδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό θα σημάνει και την κατάργηση του "προσωρινού" μηχανισμού στην χονδρική αγορά. Πρακτική που δεν πρέπει να επαναληφθεί στο μέλλον - ακόμα και αν χρειαστεί ο Υπουργός να πάρει όρκο γι' αυτό (ενθυμούμενος ότι η ρήση του Βίσμαρκ " Τρείς καθηγητές κατεστράφη η Πατρίδα" περιλαμβάνει και τους επίτιμους).

Το κράτος θα χρειαστεί να επέμβει για να βελτιώσει του ανταγωνισμό στην αγορά ρεύματος. Αυτό σημαίνει κοστολογικός έλεγχος και θέση ελάχιστου ορίου τιμής για την κρατική Επιχείρηση ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ) μέχρι το μερίδιο της στην αγορά να πέσει κάτω από το 35% (μετρούμενο σε μετρητές στην Χαμηλή Τάση). Ο στόχος που θα τεθεί από την Πολιτική Ηγεσία είναι μια λιανική αγορά με HH Index 0,2 μέσα στο επόμενα 3 χρόνια (στην απίθανη περίπτωση που ο Υπουργός δεν ξέρει τι είναι ο HH Index, κάποιος από την Επιτροπή Ανταγωνισμού ή την ΡΑΑΕΥ θα βρεθεί σίγουρα να του το εξηγήσει)

Το πρόβλημα των καταναλωτών που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να πληρώσουν (και το οποίο στο πρόσφατο παρελθόν έχει φέρει την αγορά ηλεκτρισμού σε επίπεδο χώρας του τρίτου κόσμου) μπορεί να αντιμετωπισθεί με την  μεταφορά των δυστροπούντων στον ΠΚΥ όπως και σήμερα με την προϋπόθεση ότι θα τους δίνεται επιλογή να διακοπεί το ρεύμα τους αν δεν πληρώνουν ή να εγκατασταθεί μετρητής προπληρωμής. Το κράτος θα πρέπει να κάνει σαφές στους Παρόχους ότι πέραν αυτής της ενέργειας δεν το αφορούν ούτε οι ανείσπρακτες οφειλές ούτε ο "Ενεργειακός τουρισμός". 

Η πρόταση για μετρητές προπληρωμής θα μπορούσε να αποτελέσει και την  αφορμή για την  απαγκίστρωση της διαβόητης διαδικασίας για την εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών. Η διαδικασία μέσω του ΔΕΔΔΗΕ πρέπει να σταματήσει αμέσως και να ανατεθεί σε ένα νέο οργανισμό ελεγχόμενο από τους Παρόχους ο οποίος θα θέσει τις προδιαγραφές των μετρητών και θα διοργανώνει (περιοδικούς μαζικούς) διαγωνισμούς με βάση τα αιτήματα των Παρόχων στον βαθμό που τους χρησιμοποιούν στο  αρχικό στάδιο ως μετρητές προπληρωμής ή για την ενεργοποίηση ζωνικών τιμολογίων. Αυτές οι δύο λειτουργίες θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμες σε χρονικό διάστημα μηνών. 

Σχετικά με τα τιμολόγια και τις συμβάσεις προμήθειας. Προτείνεται το Κράτος να μην κάνει απολύτως τίποτα (ούτε σχετικά με τις ρήτρες ούτε με τα είδη τιμολογίων ούτε τους πρότυπους λογαριασμούς - απολύτως τίποτα). Η πράξη έχει αποδείξει ότι το Κράτος υποτιμά την νοημοσύνη των Ελλήνων καταναλωτών. Όλες οι προσπάθειες του μέχρι τώρα επιδείνωσαν το πρόβλημα της σύγχυσης στην αγορά αντί να το αντιμετωπίσουν. Ο καταναλωτής ρεύματος έχει αλλάξει πολύ τα τελευταία χρόνια και γίνεται ακόμα καλύτερος όσο περνάει ο χρόνος. Με την βοήθεια της ίδιας της αγοράς - μεταξύ άλλων του πιο αξιόπιστου αντικειμενικού και ανεξάρτητου εργαλείου σύγκρισης τιμών - του allazorevma.gr.

Αν η Πολιτική Ηγεσία θέλει πραγματικά να μειώσει την σύγχυση στην αγορά προτείνουμε ως στόχο την Κατάργηση του Κώδικα Προμήθειας (ή την σμίκρυνσή του σε 3 σελίδες Α4 -  fonts times roman 11, double spaced).

Οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν εδώ έχουν αιτιολογηθεί εκτενέστερα σε προηγούμενα σημειώματα του γράφοντος. Η συνοπτική παρουσίαση στο παρόν έγινε (πέραν του ότι ο γράφων πρέπει να υπενθυμίσει ότι "εγώ σας τα έλεγα") για να αξιοποιηθεί καλύτερα ο περιορισμένος χρόνος του πολυάσχολου αναγνώστη - σχεδιαστή πολιτικής. Άλλωστε, αν κάποιος ενδιαφερθεί για περισσότερη ανάλυση, εδώ είμαστε. 

*Εμπνευσμένο από τον τίτλο του περίφημου κειμένου του Β.Ι. Λένιν: что делать (1902) ώστε να προκαλέσει το ενδιαφέρον των σημερινών σχεδιαστών πολιτικής που ίσως νοσταλγήσουν τα νιάτα τους.