Ο Σημαντικός Αριθμός στην Αγορά Ηλεκτρισμού: Οι Αλλαγές Εκπροσώπησης

Στην αγορά ηλεκτρισμού οι καταναλωτές "εκπροσωπούνται¨ από τον Πάροχο που τους προμηθεύει ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν αλλάζουμε Πάροχο λοιπόν, λαμβάνει χώρα μια "αλλαγή εκπροσώπησης". Ο συνολικός αριθμός των αλλαγών αυτών σε μια περίοδο και η εξέλιξή του στον χρόνο είναι ο σημαντικότερος δείκτης της καλής λειτουργίας της αγοράς.

Δεν είναι όμως αυτός ο αριθμός που παίρνει δημοσιότητα κάθε μήνα. Συνήθως δημοσιοποιούνται (από πληροφορίες που διαρρέουν από τον αρμόδιο διαχειριστή του δικτύου διανομής τον ΔΕΔΔΗΕ ή από τα επίσημα στοιχεία του λειτουργού της αγοράς ΛΑΓΗΕ) τα μερίδια αγοράς του κυρίαρχου παίκτη και των εναλλακτικών παρόχων και ο αριθμός των καταναλωτών που ο καθένας εκπροσωπεί. 

Είναι από μια μεριά λογικό να δίνεται έμφαση στα μερίδια αγοράς δεδομένου ότι η μείωση του μεριδίου της ΔΕΗ αποτελεί "μνημονιακό" στόχο. Τα μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν την πραγματική εικόνα της έντασης του ανταγωνισμού. Αρκεί να φανταστεί κανείς την οριακή περίπτωση στην οποία όλοι οι καταναλωτές αλλάζουν πάροχο σε μια περίοδο αλλά τα μερίδια μένουν σταθερά (π.χ. φεύγουν όλοι από έναν πάροχο και ξαναγυρίζει ένας ίσος αριθμός). Απίθανο βέβαια, αλλά εξηγεί γιατί συνήθως αναμένει κανείς ότι το σύνολο των αλλαγών εκπροσώπησης σε μια περίοδο είναι μεγαλύτερο του αθροίσματος των αλλαγών στα μερίδια αγοράς των παρόχων.

Στην πραγματικότητα ο αριθμός των αλλαγών εκπροσώπησης είναι το νούμερο που παρακολουθούν οι ρυθμιστές των ώριμων αγορών για να εκτιμήσουν την ένταση του ανταγωνισμού σ' αυτές. Αυτό γιατί στις ώριμες αγορές έχει ξεπεραστεί το πρόβλημα του δεσπόζοντος παρόχου (ή παρόχων) - σε αντίθεση με την Ελληνική αγορά. Εστιάζονται συνεπώς στις αλλαγές εκπροσώπησης για να εκτιμήσουν το κίνητρο που έχουν οι καταναλωτές να γίνουν ενεργοί στην αγορά. 

Για παράδειγμα, στην Μ Βρετανία το νούμερο αυτό είναι στο 14%, στην Γερμανία κοντά στο 8% και κατά μέσο όρο στην ΕΕ γύρω στο 6% (αλλά 25% στην Πορτογαλία!). Στην Μ Βρετανία το 14% σημαίνει  ότι περίπου 4 εκατομμύρια καταναλωτές ηλεκτρισμού (από το σύνολο των 28 εκατομμυρίων) άλλαξαν πάροχο ηλεκτρισμού μέσα σε μια χρονιά (να σημειωθεί ότι το 14% των καταναλωτών στην Ελλάδα ισοδυναμεί με περίπου 1,000,000 καταναλωτές).

Στην Ελληνική αγορά όχι μόνο δεν δίνεται έμφαση στον αριθμό αλλαγών εκπροσώπησης αλλά δεν δημοσιεύεται καν. Συνιστούμε να δημοσιοποιείται γιατί:

• Είναι εξαιρετικά εύκολο να υπολογιστεί από τον ΔΕΔΔΗΕ.
• Δεν αποτελεί προφανώς εμπιστευτικό εμπορικό στοιχείο για κανένα από τους παίκτες της αγοράς
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο ή και πρόσθετο επιχείρημα κατά τις διαπραγματεύσεις με τους "Θεσμούς". Ένας σχετικά μεγάλος ρυθμός αλλαγών εκπροσώπησης μπορεί να αποτελέσει αντιστάθμισμα ενός χαμηλότερου ρυθμού μείωσης του μεριδίου της αγοράς του δεσπόζοντα παρόχου.
• Τέλος γιατί δεν είναι αποδεκτό το να μπορεί κανείς να βρεί με ένα απλό "γκουγκλάρισμα" τον αριθμό αυτό για όλες τις ευρωπαϊκές αγορές  εκτός από την Ελλάδα!

Ιστοσελίδες Σύγκρισης Τιμών Ηλεκτρισμού - Εργαλείο για τους Καταναλωτές

Η αγορά ηλεκτρισμού στην Ελλάδα αναπτύσσεται και πάλι τα τελευταία τρία χρόνια - μετά μια ατυχή εκκίνηση στο παρελθόν. Ήδη, περίπου 15 επιχειρήσεις έχουν εισέλθει στην αγορά, έχοντας συνολικά αποσπάσει ένα μερίδιο περίπου 17% από την ΔΕΗ. Η επίπτωση του ανταγωνισμού στις τιμές είναι αισθητή  - παρ΄όλο που μόνο 350,000 καταναλωτές το έχουν εκμεταλλευτεί μέχρι σήμερα.

Η ύπαρξη, για πρώτη φορά στην χώρα μας, ανταγωνισμού στο ρεύμα, έχει δημιουργήσει ένα "ευχάριστο πονοκέφαλο" στους καταναλωτές.  Πόσο μπορεί κανείς να ωφεληθεί αλλάζοντας πάροχο; Ποιος είναι ο φθηνότερος; Ποιος προσφέρει την καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών; Υπάρχει συνεπώς ανάγκη για πληροφορία  - κατάλληλα επεξεργασμένη. 

Δύο τρόποι υπάρχουν για να μεταφερθεί αυτή η πληροφορία. Η επικοινωνία του παρόχου με τον καταναλωτή (κυρίως μέσω διαφήμισης ή τηλεφώνου) ή εναλλακτικά η χρήση από τον καταναλωτή, με δική του πρωτοβουλία, μιας ειδικευμένης ιστοσελίδας σύγκρισης τιμών. Η δεύτερη επιλογή έχει πολλά πλεονεκτήματα: Η έρευνα παίρνει πολύ λιγότερο χρόνο και κατά τεκμήριο η πληροφόρηση είναι πληρέστερη, πιο ακριβής και αντικειμενική. Αλλά και στο επόμενο βήμα η επιλογή και η διεκπεραίωση της αλλαγής παρόχου είναι εύκολη και απλή.

Τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών έχουν αναγνωρισθεί από τους πολιτικούς και ρυθμιστικούς παράγοντες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρόσφατο ψήφισμά του προέτρεψε την Επιτροπή και τα Κράτη Μέλη να προωθήσουν την χρήση των ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στον κλάδο της ενέργειας. 

Η αγορά όμως δεν περίμενε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έχει ήδη ενεργοποιηθεί εδώ και χρόνια στις περισσότερες από τις χώρες μέλη. Στην Μ Βρετανία το 15% των καταναλωτών ηλεκτρισμού αλλάζει πάροχο κάθε χρόνο (περίπου 4 εκατομμύρια) ενώ την Γερμανία το ποσοστό είναι περίπου 8% (επίσης 4 εκατομμύρια σε απόλυτο νούμερο -  στους αριθμούς αυτούς πρέπει να προστεθούν άλλοι τόσοι καταναλωτές φυσικού αερίου). Οι στατιστικές λένε, ότι περίπου το 70% των καταναλωτών που αλλάζουν πάροχο στις χώρες αυτές συμβουλεύονται μια ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών και το 30% αλλάζει πάροχο μέσα από αυτές.

Στις ώριμες αγορές  (Βρετανία, Ιταλία, Γερμανία) οι ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών είναι σημαντικού μεγέθους επιχειρήσεις που απασχολούν εκατοντάδες εργαζόμενους η κάθε μία - ειδικούς στα τιμολόγια της ενέργειας (και όχι μόνο). Οι κύκλοι εργασιών των μεγαλύτερων από αυτές είναι της τάξεως εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. 

Τα ευχάριστα νέα είναι ότι το άνοιγμα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού ακολούθησε ταχύτατα η ανάπτυξη και λειτουργία ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών και στην ελληνική αγορά. Από τα στοιχεία που είναι δημόσια διαθέσιμα και αυτά πού δημοσιοποιούν οι ίδιες οι ιστοσελίδες, τα ευρωπαϊκό στάνταρ του 70% των καταναλωτών που αλλάζουν πάροχο (περίπου 15-20,000 τον μήνα στην Ελλάδα) συμβουλευόμενοι ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών δεν είναι μακριά από αυτό της ελληνικής αγοράς - αν και ο ρυθμός διεκπεραίωσης μέσω αυτών είναι μικρότερος - προς το παρόν - από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Συνήθως στην χώρα μας κείμενα όπως το παρόν τελειώνουν με μια προτροπή στην Πολιτεία να κάνει κάτι για να βοηθήσει. Θα παραβούμε τον κανόνα αυτό και θα προτείνουμε η Πολιτεία να μην κάνει απολύτως τίποτα σχετικά με τις ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών. Η τεχνογνωσία από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης είναι αρκετή και έχει αφομοιωθεί σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να δώσει - ήδη δίνει - στον  Έλληνα καταναλωτή υπηρεσίες διεθνούς επιπέδου. 

Προτείνουμε να επικεντρωθεί όμως στην βασική αγορά - αυτή της λιανικής ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Αυτό γιατί στην Γερμανία οι τέσσερις και στην Μ Βρετανία οι έξη μεγαλύτεροι προμηθευτές έχουν συνολικό μερίδιο αγοράς μικρότερο από το 40% και 70% αντίστοιχα. Στην Ελλάδα ο ένας και μεγαλύτερος έχει το 83%. Πεδίον δόξης λαμπρό. 

Συμβουλές προς Ηγέτες (που δεν ζητήθηκαν)

Το στέλεχος της ΔΕΗ με τον τίτλο "Γενικός Διευθυντής Εμπορίας" ηγείται - είτε το θέλει είτε όχι- μιας ανεξάρτητης επιχείρησης πρακτικά και θεσμικά. Μιας επιχείρισης της οποίας τα οικονομικά στοιχεία είναι (και πρέπει να είναι) πλήρως διαχωρισμένα από αυτά της υπόλοιπης ΔΕΗ και μάλιστα, όσο παράξενο και αν ακούγεται,  είναι υποχρεωμένη να έχει κέρδη - τουλάχιστον όσο το μερίδιο της στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού είναι πάνω από (ας πούμε) 40%- τώρα είναι στο 85%. Δυστυχώς για το Στέλεχος, την Επιχείρηση αλλά και το κοινωνικό σύνολο, η ανεξάρτητη αυτή "επιχείριση μέσα στην Επιχείριση" είναι ζημιογόνα. Η κύρια αιτία γι αυτό είναι ότι δεν μπορεί να εισπράξει τους λογαριασμούς της. Στην δύσκολη αυτή συγκυρία παραθέτουμε, (χωρίς να μας τις ζητήσει κανείς)  ορισμένες συμβουλές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Στέλεχος να βάλει σε τάξη το πρόγραμμά του ως Ηγέτης μιας ανεξάρτητης επιχείρισης.

Κατ' αρχήν ο στόχος. Προφανώς η κερδοφορία. Η οποία πρέπει να επιτευχθεί με μείωση του μεριδίου στην αγορά σε ποσοστό κάτω του 50% στα επόμενα 2 χρόνια. Είναι δυνατόν; Δύσκολο αλλά προσφέρουμε ορισμένες ιδέες.

• Άμεση εφαρμογή ρήτρας οριακής τιμής στα τιμολόγια της ΔΕΗ στην λιανική. Η ελληνική αγορά είναι η μόνη στον πολιτισμένο κόσμο που αναγκάζονται οι εναλλακτικοί προμηθευτές να εφαρμόζουν ρήτρα οριακής τιμής. Αυτός που την εφαρμόζει πάντα είναι ο δεσπόζων προμηθευτής και μάλιστα στο βασικό του συμβόλαιο. Άλλωστε η ΔΕΗ με μερίδιο 85% στην προμήθεια και μόνο 55% στην παραγωγή έχει και το μεγαλύτερο ρίσκο από την μεταβλητότητα της οριακής τιμής.
• Άμεση κατάργηση της έκπτωσης για εμπρόθεσμη πληρωμή (το περίφημο 15%) που πιστώνεται σήμερα σε δίκαιους και άδικους (είτε θέλουν να φύγουν από την ΔΕΗ είτε όχι)
• Πλήρης και διαφανής  μεταφορά της "χρέωσης προμηθευτή" στα τιμολόγια της λιανικής.
• Κατάργηση των άμεσων ή σταυροειδών επιδοτήσεων (προσωπικό ΔΕΗ, αγρότες, ΛΑΡΚΟ).
• Εγκατάσταση προπληρωμένων μετρητών σε κακοπληρωτές (ευτυχώς ο ΔΕΔΔΗΕ ανήκει στον ίδιο όμιλο εταιρειών και δεν θα φέρει αντιρρήσεις)
• Δημιουργία οργανωτικής μονάδος με μοναδικό στόχο (και ανάλογη αμοιβή) την είσπραξη όσο μεγαλύτερου ποσοστού των 3 δισεκατομμυρίων ληξιπρόθεσμων οφειλών (δεν θα είναι μεγάλο αλλά αξίζει τον κόπο για τα ποσά τουλάχιστον που δεν έχουν χρονίσει). Η χρήση εξωτερικών συμβούλων πρέπει να είναι περιορισμένη σ' αυτό: συμβουλές. 
• Πλήρης κατάργηση των ιδιόκτητων σημείων είσπραξης (ταμείων)
• Επιμονή, διαφάνεια και καθαρότητα στις διαδικασίες μέσω των οποίων η ΔΕΗ Εμπορία προσφέρει κοινωνικό έργο. Ώστε να αμείβεται γι αυτές έγκαιρα και εις όλον.

Τα παραπάνω (και ορισμένα άλλα που πιθανόν δεν είμαστε σε θέση να παραθέσουμε) έχουμε την άποψη ότι θα μειώσουν δραματικά το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ Εμπορίας μέσα στα επόμενα δυο χρόνια και συγχρόνως θα την καταστήσουν κερδοφόρα.  Δεν θα ήταν άσχημη ιδέα μάλιστα μέρος τουλάχιστον των αποδοχών του Στελέχους-Ηγέτη να συνδεθεί με την επίτευξή τους. Ελπίζουμε να βοηθήσαμε.

Μέρισμα Άνθρακα - η Πανάκεια για την Κλιματική Αλλαγή;

Σεβαστές ηγετικές φυσιογνωμίες του ρεπουμπλικανικού κόμματος στις ΗΠΑ (James Baker III, George Shultz - όχι ο Τράμπ), οι διοικήσεις ορισμένων από τις μεγαλύτερες αμερικανικές επιχειρήσεις και διάσημοι οικονομολόγοι (από τις δύο πλευρές του ιδεολογικού φάσματος - Gregory Mankiw, Larry Summers) ισχυρίζονται ότι βρήκαν την λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής. Η λύση λέγεται "Μέρισμα Άνθρακα" η επί το ελληνικότερο "Κοινωνικό Μέρισμα Άνθρακα". Ίδρυσαν μάλιστα ένα οργανισμό, το Climate Leadership Council  (https://www.clcouncil.org/) για να προωθήσουν την ιδέα. Ο Greg Mankiw χρησιμοποίησε το όρο "πανάκεια": "...Αυτή η λύση είναι ότι κοντινότερο ξέρω σε κάτι που μπορεί να αποκληθεί πανάκεια...". Όταν μιλούν με τον τρόπο αυτό ο Greg Mankiw και τα "βαριά χαρτιά" του ρεπουμπλικανισμού στις ΗΠΑ αξίζει τον κόπο να ακούσουμε τις λεπτομέρειες.

Το "μέρισμα" Άνθρακα βέβαια είναι ευφημισμός γιατί αντιστοιχεί (όπως πάντα!) ταυτόχρονα και σε ένα φόρο - ένα φόρο Άνθρακα. Ξεκινώντας από τον φόρο λοιπόν,  η πρόταση είναι η εξής:

• Επιβολή φόρου άνθρακα σε κάθε δραστηριότητα που εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα. (Μεταφορές, θέρμανση, ηλεκτρισμός, βιομηχανικές δραστηριότητες). Ο φόρος αρχίζει από τα 40 δολάρια τον τόνο και αυξάνεται με τον χρόνο. Ενδεικτικά, ο φόρος αυτός θα επιβάρυνε το λίτρο του καυσίμου στις ΗΠΑ κατά 9 λεπτά του δολαρίου (σήμερα κοστίζει λιγότερο απο 80 λεπτά στις περισσότερες πολιτείες)
• Τα έσοδα από τον φόρο συλλέγονται από το κράτος και διανέμονται με ισόποσες επιταγές σε όλους τους πολίτες της χώρας. Υπολογίζεται ότι για μια τετραμελή οικογένεια το ποσό αυτό -το "μέρισμα" -  θα φθάνει τα 2,000 δολάρια τον χρόνο. Ο φόρος είναι αναδιενεμητικός γιατί το σταθερό ποσό είναι μικρότερο ποσοστό του εισοδήματος όσο αυτό μεγαλώνει. Να σημειωθεί ότι όσο θα αυξάνεται ο φόρος στο μέλλον τόσο θα αυξάνεται και το μέρισμα άρα (υποστηρίζουν οι σχεδιαστές του)  και η δημοφιλία τους.
• Ταυτόχρονα με την επιβολή του φόρου καταργούνται όλες οι υπάρχουσες ρυθμίσεις σχετικά με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Περιλαμβάνονται επιδοτήσεις ΑΠΕ, υποχρεώσεις ορίων εκπομπών, υποχρεώσεις πηγής προέλευσης ενέργειας κλπ.
• Τέλος, επιβάλλεται  αντισταθμιστικός φόρος άνθρακα στις εισαγωγές, δημιουργώντας έτσι το κίνητρο σε όσους θέλουν να πουλήσουν στην Αμερική να εφαρμόσουν τον ίδιο φόρο (και το αντίστοιχο μέρισμα αν το επιλέξουν) στις χώρες τους. Οι σχεδιαστές πιστεύουν ότι η εφαρμογή του φόρου σε μια (και μόνο) μεγάλη οικονομία (απλώς εύχονται αυτή να είναι η Αμερική!) θα δημιουργήσει ένα φαινόμενο Domino - οι υπόλοιποι θα έχουν κάθε λόγο να το αντιγράψουν. 

Τα παραπάνω, από ότι λένε οι σχεδιαστές, έχουν ευσεβάστως ήδη παρουσιαστεί στον πρόεδρο Τράμπ. Δεν δίνεται όμως πληροφορία για το πώς αντέδρασε. Είναι σίγουρο όμως και γνωστό σε όλους στις ΗΠΑ ότι λύση στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής χωρίς την συναίνεση των ρεπουμπλικανών (πολιτικών και ψηφοφόρων) δεν είναι δυνατόν να υπάρξει. Η πρόταση συνεπώς του φόρου - συγγνώμη του μερίσματος άνθρακα, είναι ένα βήμα εμπρός.

Δυστυχώς (ή ευτυχώς) θα παρακολουθήσουμε την εξέλιξη ως θεατές γιατί, ως πολιτική οντότητα, η χώρα αυτού του είδους τις αποφάσεις (και πολλές άλλες αλλά δεν είναι του παρόντος) τις έχει αναθέσει στον υπερεθνικό οργανισμό που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία έχει πολύ μικρότερη δυνατότητα να αλλάξει κατεύθυνση από ότι οι ΗΠΑ. Πάντως, αν στην Ευρώπη τα πάντα ξεκινούν από την Γερμανία, ας έχουμε υπόψιν μας ότι οι Γερμανοί ήδη το συζητούν - δυστυχώς μόνο τον φόρο όμως και όχι το μέρισμα. 

Χρέωση Προμηθευτή η ΕΤΜΕΑΡ;

Πρέπει να αυξήσουμε ένα φόρο στον ηλεκτρισμό.  Φόρο που επιβάλλεται για καλό σκοπό - να σωθεί η ανθρωπότητα (και όχι μόνο η Ελλάδα) από την καταστροφή που θα επιφέρει το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Έχουμε δύο τρόπους να το κάνουμε: 1) αυξάνουμε το ρυθμιζόμενο σκέλος του τιμολογίου - αυτό που όλοι οι προμηθευτές περνούν ολόκληρο στους καταναλωτές. ή 2) αυξάνουμε το ανταγωνιστικό σκέλος του τιμολογίου. Επιβάλουμε δηλαδή τον φόρο όχι τους τελικούς καταναλωτές αλλά στους προμηθευτές ελπίζοντας ότι μέρος της αύξησης θα απορροφηθεί από τα κέρδη τους.

Αν επιλέξουμε το 2), η επίπτωση του φόρου εξαρτάται (λέει η οικονομική θεωρία αλλά και η κοινή λογική) από το επίπεδο ανταγωνισμού στην αγορά. Ένας μονοπωλητής η ισχυρός ολιγοπωλητής (που λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια) έχει την δύναμη να περάσει σχεδόν το σύνολο της αύξησης στους τελικούς καταναλωτές και αυτό προβλέπει η θεωρία και η κοινή λογική. Συνεπώς η επιλογή 2) είναι ισοδύναμη με την 1).

Αν ο ισχυρός της αγοράς δεν ακολουθεί ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια αλλά υπόκειται στον έλεγχο του κράτους ενδέχεται να αποδεχθεί μείωση των κερδών του - ακόμα και ζημιές. Στην περίπτωση αυτή υπονομεύει τον ανταγωνισμό γιατί αναγκάζει τους υπόλοιπους προμηθευτές να μειώσουν  και τα δικά τους περιθώρια οδηγώντας τους στην ασφυξία. Στην περίπτωση αυτή, οι καταναλωτές βραχυπρόθεσμα ωφελούνται αλλά μακροπρόθεσμα βλάπτονται γιατί ενισχύεται η ολιγοπωλιακή δομή του κλάδου - που θα καθορίζει το επίπεδο των τιμών μακροπρόθεσμα. (Οι τηλεπικοινωνίες στην Ελλάδα είναι ένα ανησυχητικό παράδειγμα).

Αυτή η διαφορά ανάμεσα στις βραχυπρόθεσμες οικονομικές πολιτικές και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους (που είναι χαρακτηριστικό πολλών πολιτικών αποφάσεων για προφανείς λόγους) έχει όνομα στην οικονομική επιστήμη - "the time inconsistency problem" - "το πρόβλημα της χρονικής ασυνέπειας".  'Ένας θεσμός που χρησιμοποιούν οι σύγχρονες κοινωνίες για να λύσουν το πρόβλημα αυτό είναι οι Ρυθμιστικές Αρχές. Έχουμε και στην Ελλάδα μια τέτοια Αρχή. Που αποφάσισε από ότι φαίνεται να εφαρμόσει την λύση υπ' αριθμό 2). Γιατί προφανώς στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού επικρατεί ισχυρός ανταγωνισμός.

Να Σταματήσει η Κοροιδία με την Ρήτρα Οριακής Τιμής Συστήματος

Αλλάξατε πριν από μερικούς μήνες πάροχο ηλεκτρισμού. Μπήκατε στο allazorevma.gr (πολύ καλά κάνατε) και επιλέξατε έναν πάροχο που σας εξασφάλιζε ετήσιο όφελος 80 ευρώ. Όλα κύλησαν ομαλά μέχρι που πήρατε τον πιο πρόσφατο λογαριασμό. Παρατηρήσατε ότι έχει προστεθεί ακόμα μια γραμμούλα στις ανταγωνιστικές χρεώσεις με τίτλο "Ρητρα ΟΤΣ" η "Ρήτρα Αναπροσαρμογής" ή κάτι ανάλογο. Το νούμερο δίπλα στην γραμμούλα είναι 40 ευρώ! Χάσατε την μισή από την ετήσια ωφέλεια που περιμένατε!

Πέσατε θύμα της τακτικής του δολώματος. Οι αγγλοσάξωνες έχουν όνομα γι αυτή : "Bait and switch" δηλαδή προσελκύω με ένα δόλωμα και μετά την "στρίβω". Το allazorevma.gr σας είχε προειδοποιήσει γιατί στην ιστοσελίδα φαίνεται καθαρά ότι στο τιμολόγιο εφαρμόζεται "Ρήτρα ΟΤΣ". Δεν δώσατε όμως σημασία, εστιάσατε στους αριθμούς και αυτό είναι φυσικό.

Γιατί εφαρμόζουν αυτή την (καθ' όλα νόμιμη-έχουν όρο στη σύμβαση) πρακτική οι εναλλακτικοί Πάροχοι; Υπάρχει λόγος - και αυτός είναι η μεγάλη αβεβαιότητα για το κόστος αγοράς του ρεύματος από τους ίδιους. Το χειρότερο είναι ότι σε μεγάλο βαθμό η αβεβαιότητα αυτή δεν οφείλεται στην αγορά αλλά σε πολιτικές αποφάσεις που είναι από την φύση τους αδύνατο να προβλεφθούν. Αυτή είναι και η μόνη βάσιμη δικαιολογία - ο πολιτικός κίνδυνος. Γιατί κατά τα άλλα η διαχείριση της μετακύλησης (ή όχι) του κινδύνου της χονδρικής στην λιανική είναι ένας από τους κυριότερους λόγους ύπαρξής τους (κίνδυνος που πάντως έχει μειωθεί σημαντικά από τότε που αγοράζουν μέσω των δημοπρασιών ΝΟΜΕ). Εφαρμόζοντας ρήτρα χονδρικής απλώς δεν επιτελούν την λειτουργία για την οποία υπάρχουν - καλύτερα να γυρίσουμε στο μονοπώλιο της ΔΕΗ.

Το allazorevma.gr πιστεύει ότι το πρόβλημα αυτό πρέπει και μπορεί να το λύσει η αγορά ή ίδια - η Ρυθμιστική Αρχή άλλωστε δεν φαίνεται να το έχει ως προτεραιότητα. Προτρέπει συνεπώς τους παρόχους, ανεξάρτητα από το αν χρεώνουν  ή όχι ρήτρα, να εξασφαλίζουν ότι ο καταναλωτής το ξέρει και μπορεί να υπολογίσει έστω κατά προσέγγιση την επίπτωσή της. Γιατί όχι να προσφέρουν και τις δύο επιλογές: Με ή χωρίς χρέωση ΟΤΣ.  Πραγματικά σταθερή τιμή το 12μηνο ή μεταβλητή. ("πραγματικά" γιατί ορισμένοι χρεώνουν "σταθερή τιμή" αλλά στην σύμβαση προμήθειας προβλέπεται η ρήτρα ΟΤΣ)

Μέχρι να πεισθούν οι πάροχοι βέβαια, οι καταναλωτές δεν είναι ανάγκη να "ζουν από την καλή προαίρεση των παρόχων" (όπως η ηρωίδα του Τενεσσή Γουίλλιαμς). Μπαίνουν στο allazorevma.gr και βρίσκουν τον πάροχο που δεν έχει στην σύμβαση προμήθειας όρο για χρέωση ΟΤΣ. Υπάρχει και ελπίζουμε ότι θα υπάρξουν σύντομα και άλλοι! 

Οι Τιμές του Ρεύματος Δεν Αυξήθηκαν στην Ελλάδα από το 2015

Θα μιλούσαμε για fake news  αλλά η πηγή είναι η Eurostat. Δημοσιεύθηκε τόσο στον ειδικό όσο και στον ευρείας κυκλοφορίας "σοβαρό" τύπο  και έγινε αφορμή για καυστικές δηλώσεις πολιτικών, πίνακας με την εξέλιξη των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος τα τελευταία 3 χρόνια (για την ακρίβεια το Α εξάμηνο του 15,16,17) στα κράτη μέλη της ΕΕ (και όχι μόνο). Στο πίνακα αυτό φαίνεται ότι η τιμή της κιλοβατώρας για οικιακούς καταναλωτές αυξήθηκε μεταξύ 2015 και 2017 στην Ελλάδα από 0,177 σε 0,194 ευρώ ανά κιλοβατώρα δηλαδή περίπου κατά 10%.  

Αυτό δεν είναι ίσως fake news είναι όμως α) σοβαρό λάθος σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ειδικών του allazorevma.gr και β) εντελώς παραπλανητική πληροφορία, γιατί στην περίοδο 2015 -2017 υπήρξε εντονότατος ανταγωνισμός στην αγορά που είχε ως αποτέλεσμα σημαντική πτώση των τιμών.

Όσον αφορά το λάθος. Οι δικοί μας υπολογισμοί δείχνουν ότι για οικιακούς πελάτες με κατανάλωση 2,500 κιλοβατώρες τον χρόνο (τριφασική παροχή) οι τιμές ήταν 0,192 το 2015, 0,191 το 2016 και 0,190 το 2017. Υπάρχει δηλαδή μικρή πτώση που οφείλεται σε ανεπαίσθητες μειώσεις σε ρυθμιζόμενες χρεώσεις (ΕΤΜΕΑΡ, Δίκτυο Μεταφοράς). Δεν μπορέσαμε να μαντέψουμε που έκανε το λάθος η Eurostat (ή αυτοί που τους προμήθευσαν τα δεδομένα)

Πέραν αυτού όμως, οι τιμές αυτές είναι υπολογισμένες με τις ονομαστικές χρεώσεις της ΔΕΗ στο ανταγωνιστικό σκέλος (0,0946 ευρώ για τις πρώτες 2,000 κιλοβατώρες το τετράμηνο). Ήδη από το καλοκαίρι του 2016 η ΔΕΗ δίνει έκπτωση 15% στο ανταγωνιστικό σκέλος στους πελάτες που πληρώνουν στην ώρα τους, οι δε εναλλακτικοί ανταγωνιστές της προσθέτουν σ' αυτό το 15% ακόμα ένα 12% περίπου για να προσελκύσουν πελάτες. Οι πραγματικές τιμές που αντιμετωπίζουν σήμερα οι καταναλωτές στην αγορά λοιπόν κυμαίνονται (στο σύνολό τους - ανταγωνιστικό και ρυθμιζόμενο) στα 0,16-0,175  ευρώ την κιλοβατώρα.

Όλη η παραπάνω ανάλυση δεν έχει καμία σχέση με τον υπολογισμό των ΥΚΩ (όπως στον πανικό και πιθανόν την άγνοιά του ισχυρίσθηκε το αρμόδιο Υπουργείο), δεδομένου ότι δεν άλλαξε ο σχετικός τιμοκατάλογος μέσα την περίοδο παρά μόνο το επίπεδο κατανάλωσης ορισμένων πολιτών.

Η αλήθεια είναι συνεπώς ότι μεταξύ 2015 και 2017 η τιμή του ρεύματος συνολικά μειώθηκε σημαντικά (κατά τουλάχιστον 10% στον μέσο όρο) με την μείωση αυτή να οφείλεται στο ότι α) οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις μειώθηκαν ανεπαίσθητα και β) οι ανταγωνιστικές σημαντικά λόγω του ανταγωνισμού στη αγορά.  

Αναμένουμε τις νέες δηλώσεις των πολιτικών γιατί όπως είπε ένας σεβάσμιος Αμερικανός γερουσιαστής "ο καθένας έχει δικαίωμα στις δικές του απόψεις αλλά όχι στα δικά του δεδομένα".