Για Μια Επανάσταση στην Διαχείριση των Δικτύων Ηλεκτρισμού*

Δεν υπάρχει Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων. Υπάρχει μόνο μια (ολιγομελής - κρατική) Δημόσια Υπηρεσία Δικτύων (ΔΥΔ) που σχεδιάζει τις προδιαγραφές λειτουργίας των δικτύων ώστε να εξασφαλίζονται τα δημόσια αγαθά α) η πρόσβαση όλων των πολιτών στο δίκτυο σε ένα ελάχιστο επίπεδο και β) η ασφάλεια τροφοδοσίας. Η ΔΥΔ θέτει σε δημοπρασίες την διαχείριση των δικτύων και υπογράφει συμβάσεις με βάση τις προδιαγραφές αυτές. Η αμοιβή των διαχειριστών αφορά μόνο τις λειτουργικές δαπάνες και τις νέες επενδύσεις (opex και capex - και εμμέσως το κόστος κεφαλαίου για τις δραστηριότητες αυτές). Οι ιστορικές επενδύσεις (η Ρυθμιζόμενη Βάση Παγίων) τιτλοποιείται και προσφέρεται στο επενδυτικό κοινό με αποδόσεις που αντιστοιχούν στον κίνδυνο που αναλαμβάνει ο επενδυτής. Ο οποίος αναμένεται να είναι στο επίπεδο των κρατικών ομολόγων. Καταργείται συνεπώς η διαδικασία υπολογισμού του σταθμισμένου κόστους κεφαλαίου (wacc). Καταργείται η έννοια των εκ των προτέρων καθορισμένων "ρυθμιστικών περιόδων". Οι υποψήφιοι διαχειριστές καλούνται να προσφέρουν ολοκληρωμένες και καινοτομικές λύσεις που καλύπτουν όλες τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την λειτουργία του δικτύου (ενέργεια, ισχύ, εφεδρείες κλπ). Οι διαχειριστές μπορεί να είναι περισσότεροι απο ένας και ο αριθμός τους μπορεί να αλλάζει με βάση τον σχεδιασμό της ΔΥΔ.

Η παραπάνω εικόνα μπορεί να είναι το όνειρο ή ο εφιάλτης του αναγνώστη του οποίου ο φόβος ή η ελπίδα αντίστοιχα είναι ότι αυτά τα πράγματα δεν γίνονται ούτε σε 100 χρόνια! Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι ο επαναστατικός αυτός σχεδιασμός βοηθάει να αντιμετωπισθεί το σημαντικότερο πρόβλημα της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτρισμού (και όχι μόνο): Την αποδοτική αξιοποίηση των σπανιζόντων κεφαλαιουχικών πόρων που πρέπει να θυσιάσει το κοινωνικό σύνολο για να απολαμβάνει με επάρκεια και ασφάλεια το αγαθό του ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτό επιτυγχάνεται με:

• Την ορθή (δηλαδή αυτή που αντιστοιχεί στον κίνδυνο για τον επενδυτή) αποτίμηση της απαιτούμενης απόδοσης στο επενδεδυμένο κεφάλαιο.
• Την αξιοποίηση (μέσω των δημοπρασιών) της ικανότητας των αγορών να επιβραβεύουν την καινοτομία.
• Την εξάλειψη της δυνατότητας των ιδιωτών διαχειριστών να μοχλεύουν υπέρμετρα τις αποδόσεις των κεφαλαίων τους (με μεθόδους financial engineering).
• Την κατάργηση της γραφειοκρατικής αδιαφανούς ρυθμιστικής διαδικασίας που είναι εν δυνάμει πηγή αναποτελεσματικότητας και στην χειρότερη περίπτωση διαφθοράς. 

Το πρόβλημα της διαχειρίσης των δικτύων δεν ειναι ελληνικό, αν και αφορμή του παρόντος είναι η απαίτηση των διαχειριστών των ελληνικών δικτύων για σταθισμένες αποδόσεις της τάξεως του 8%. Αποδόσεις που αν ήταν στο επίπεδο των κρατικών ομολόγων θα εξοικονομούνταν ίσως εκατοντάδες εκατομμύρια τον χρόνο για τους καταναλωτές. Το πρόβλημα είναι γενικότερο και το καθιστούν ιδιαίτερα επίκαιρο οι εκτιμήσεις ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι του Net Zero θα πρέπει οι επενδύσεις στα δίκτυα να εκτοξευθούν - πράγμα που ήδη φαίνεται και στην χώρα μας αν κρίνουμε απο τα πλάνα των διαχειριστών.

Εκτιμούμε, με βάση την εμπειρία μας, ότι οι πιθανότητες να ξεκινήσει μια επανάσταση έτσι όπως περιγράφεται παραπάνω απο το ελληνικό κράτος όπως αυτό είναι σήμερα είναι πρακτικά μηδενικές. Απο την άλλη μεριά τι ζημιά μπορεί να προκαλέσει το επαναστατικό μιμίδιο; Για τον γράφοντα (αν προλάβει να το ακούσει), το μόνο όφελος : "Εδώ το διαβάσατε πρώτα!"

* Το κείμενο που ακολουθεί είναι μια σύνοψη των ιδεών και προτάσεων του Dieter Helm καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης όπως τις κατάλαβε ο γράφων - που συνεπώς έχει την απόλυτη ευθύνη ότι τις κατάλαβε σωστά.

Δείκτης Τιμών Απριλίου: Η Ζωή χωρίς Επιδότηση!

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Απρίλιο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Απρίλιο είχε αύξηση σε σχέση με τον δείκτη Μαρτίου 2025. Από 204,65 πήγε στα 218,52 ευρώ την μεγαβατώρα.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Απριλίου '25 ΔΕΝ περιλαμβάνουν όπως και τον Μάρτιο κρατική επιδότηση και για αυτό αυξήθηκαν στα 79,63 ευρώ την μεγαβατώρα.   Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης καταρτίζεται με αφαίρεση της επιδότησης από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έπεσε στα 126,72 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 128,65 τον Μάρτιο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Απρίλιο σε μέσο όρο έπεσαν στα 132,39 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένο ελαφρά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (135,88 ευρώ την μεγαβατώρα). 

Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες. 

Τον Απρίλιο η χονδρική τιμή είχε για δεύτερο συνεχή μήνα σημαντική πτώση (-12,34%) σε σχέση με τον Μάρτιο. Οι Πάροχοι πέρασαν μέρος μόνο της πτώσης στις λιανικές τιμές (-1,19%). Η αύξηση στον Δείκτη τιμών  οφείλεται στην απουσία της επιδότησης η οποία δεν υποκαταστάθηκε απο μείωση των τιμών λιανικής παρά την πτώση της χονδρικής.

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο* για τον Απρίλιο του 2025 είναι στα 257,80 ευρώ την μεγαβατώρα, πρακτικά σταθερό σε σχέση με αυτό του Μαρτίου (257,43). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατα 39 ευρώ την μεγαβατώρα (+18%) απο τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr  ο οποίος καταρτίζεται με βάση τον σταθμισμένο μέσο όρο των φθηνότερων τιμολογίων που προσφέρονται στην αγορά. Η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 967 ευρώ - δηλαδή περίπου 234 ευρώ υψηλότερη απο ότι θα ήταν (732 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

*Η μέθοδος υπολογισμού του ΤΚΤ δίνεται συνοπτικά παρακάτω:

1. Υπολογίζεται, καθε μήνα, η προβλεπόμενη δαπάνη για κατανάλωση 3.750 κιλοβατωρών ηλεκτρικού ρεύματος (ημερήσια) τους επόμενους 12 μήνες (Συμφωνημένη ισχύς 25 KVA)

2. Ο υπολογισμός γίνεται χρησιμοποιώντας τις φόρμουλες των μεταβλητών Πράσινων ("Ειδικών") τιμολογίων των Παρόχων με συνολικό μερίδιο αγοράς 80% (στην Χαμηλή Τάση) σε κιλοβατώρες (σταθμισμένος με το μερίδιο αγοράς του καθενός).

3. Για τους επόμενους 12 μήνες γίνονται προβλέψεις για την εξέλιξη των τιμών χονδρικής στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας με βάση προσθεσμιακές αγορές.

4. Περιλαμβάνονται οι ισχύουσες ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ο ΦΠΑ. Ο υπολογισμός και η πρόβλεψη των εκπτώσεων στην βασική τιμή (που προβλέπουν οι φόρμουλες των "Πράσινων" τιμολογίων) γίνεται κατ' εκτίμηση, με βάση την ιστορική συμπεριφορά των Παρόχων. Δεν περιλαμβάνονται άλλες εκπτώσεις, προωθητικά δώρα και οι κρατικές επιδοτήσεις.

Αναπάντεχο! Η ΔΕΗ αύξησε την Τιμή του Πράσινου Τιμολογίου για τον Μάιο

Η ΔΕΗ επεφύλασε μια έκπληξη για την συντριπτική πλειοψηφία των πελατών της που έχουν παραμείνει στο μεταβλητό Πράσινο (Ειδικό) τιμολόγιο. Η τιμή που ανακοίνωσε για τον Μάιο ανήμερα την Πρωτομαγιά, στα 13,6 λεπτά την κιλοβατώρα, είναι 16,5 % υψηλότερη απο αυτή του Απριλίου (11,7)

Η έκπληξη είναι μεγαλύτερη γιατί η αύξηση αυτή δίνεται σε μια περίοδο που η τιμή της χονδρικής τιμής του ρεύματος είναι απο τον Μάρτιο ήδη σε έντονα πτωτική τάση - που αναμένεται να παρεμείνει πτωτική τον Μάιο και για τους θερινούς μήνες τουλάχιστον του 2025. Η χονδρική τιμή (Τιμή εκκαθάρισης αγοράς -ΤΕΜ- ήταν στα 158 ευρώ/MWh τον Φεβρουάριο, 107 τον Μάρτιο, έκλεισε με 89 τον Απρίλιο και αναμένεται να είναι στα επίπεδα των 82 ευρώ/MWh τον Μάιο.

Δεν είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι σκέφτηκε η Διοίκηση της ΔΕΗ και πήρε αυτή την "περίεργη" απόφαση (αν και μπορούμε να κάνουμε υποθέσεις). Στέλνει όμως ένα μήνυμα στο καταναλωτικό κοινό:

"Φύγετε απο τα Πράσινα τιμολόγια. Όχι μόνο είναι τα ακριβότερα στην αγορά, όχι μόνο είναι μεταβλητά, αλλά μεταβάλονται συχνά και προς την λάθος κατεύθυνση. Ακούτε στον Τύπο και τα ΜΜΕ ότι οι τιμές του ρεύματος στην χονδρική κατακρημνίζονται και ο "πράσινος" λογαριασμός σας .... αυξάνεται".

Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η διοίκηση της ΔΕΗ προσφέρει με την τιμολογιακή της αυτή απόφαση ένα δώρο όχι μόνο στους μετόχους της (υποθέτουμε ότι τα κέρδη για τον Μάιο τουλάχιστον θα είναι στρατοσφαιρικά) αλλά και στο κοινωνικό σύνολο. Σε μια αγορά που λειτουργεί ομαλά, η πλειοψηφία των καταναλωτών (όπως σε όλες τις πολιτισμένες χώρες της Ευρώπης) είναι σε σταθερά τιμολόγια. Η αύξηση στο Πράσινο τιμολόγιο του Μαίου της ΔΕΗ είναι ένα ισχυρό μήνυμα σε εκατομμύρια καταναλωτές, οι οποίοι μπορούν να εξοικονομήσουν ποσά της τάξεως των 150 ευρώ τον χρόνο φεύγοντας απο το απρόβλεπτα μεταβλητό πράσινο τιμολόγιο. 

Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ για μέτρα στην προμήθεια ρεύματος-η συμβολή του allazorevma.gr

(Το παρόν είναι προσχέδιο του κειμένου που πρόκειται να υποβληθεί στην ΡΑΑΕΥ ως συμμετοχή του allazorevma.gr  στην δημόσια διαβούλευση σχετικά με την "επιβολή μέτρων για την προμήθεια ρεύματος - επικαιροποίηση της απόφασης 409/2020" - Απρίλιος 2025).

Με την ευκαιρία της παρούσας διαβούλευσης υποβάλουμε κατ' αρχάς ορισμένες απόψεις μας σχετικά με την διαδικασία ρύθμισης καθεαυτή. Ακολουθούν οι παρατηρήσεις μας στο κείμενο και τέλος παρατίθενται ορισμένες προτάσεις. 

Το πρόβλημα της (μη) "επιβολής" στην ρυθμιστική διαδικασία

Η διαδικασία ρύθμισης της αγοράς κατά την  άποψή μας, που βασίζεται στην πολυετή εμπειρία μας τόσο ως παρόχου υπηρεσιών σύγκρισης τιμών όσο και ως καταναλωτών,  πάσχει απο την έλλειψη της δυνατότητας "αστυνόμευσης". Η λέξη "επιβολή" που χρησιμοποιείται στο τίτλο του υπό δημόσια διαβούλευση κειμένου εκτιμούμε ότι είναι κενή πρακτικού περιεχομένου.

Κατά την άποψή μας, αν ο ρυθμιστής δεν μπορεί ή δεν θέλει να επιβάλει στην πράξη τα μέτρα που θεωρεί κατάλληλα, συνιστάται να ακολουθεί την ιατρική αρχή "πρώτα να μην προκληθεί ζημιά - Primum non nocere"

Η ΡΑΑΕΥ, έχοντας κατά τεκμήριο αγαθές προθέσεις, προσπαθεί να τυποποιήσει τις "καινοτομικές" ιδέες των Παρόχων στην προώθηση των προιόντων τους που έχουν σκοπό (ορθολογικά πράττοντας) να σπείρουν σύγχυση στο καταναλωτικό κοινό. Κάνει συνεπώς τα πράγματα χειρότερα. Παράδειγμα: Η ΡΑΑΕΥ σχεδίασε πρότυπο λογαριασμού. Ενας μόνο πάροχος το υιοθέτησε για τους άτυχους πελάτες του - που έχουν στην διαθεσή τους πλέον τόσο πολλά δεδομένα ώστε να τους διαφεύγει η ουσία - το πόσο τους στοιχίζει το ρεύμα και γιατί. 

Στο τρίτο μέρος του παρόντος προτείνουμε ορισμένες ιδέες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην απλοποίηση των πραγμάτων προς όφελος των καταναλωτών. Χωρίς όμως αξιόπιστη αστυνόμευση των οποιωνδήποτε "ρυθμίσεων" η αποτελεσματικότητα τους προβλέπουμε ότι θα είναι μικρή.  

Παρατηρήσεις στο κείμενο

Θα ήταν καλή ιδέα, δεδομένου ότι υποθέτουμε ότι το κείμενο απευθύνεται σε όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά, περιλαμβανομένων των καταναλωτών, να υπάρξει και μια  σύνοψη μιας σελίδας - κατ΄αναλογία της σύστασης στους Παρόχους να κάνουν το ίδιο με τις συμβάσεις Προμήθειας"*.

Στο κείμενο υπάρχει η εκτίμηση ότι ο χρωματικός κώδικας "έτυχε μαζικής αποδοχής τόσο από τους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας όσο και από το καταναλωτικό κοινό, ενώ η Αρχή στο πλαίσιο άσκησης της εποπτικής της αρμοδιότητας διαπίστωσε τη σημαντική ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών". Πως τεκμηριώνεται η διαπίστωση αυτή; Υπάρχει στη διάθεση της ΡΑΑΕΥ σχετική έρευνα; Η δική μας εμπειρία, πλούσια αλλά - ομολογουμένως - ανεκδοτολογικού χαρακτήρα, απέχει πολύ απο την διαπίστωση αυτή. Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε που στηρίζει η ΡΑΑΕΥ τις δικές της διαπιστώσεις.

Είναι εντυπωσιακό ότι από το κείμενο απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στα Ειδικά - Πράσινα - τιμολόγια. Αν η ΡΑΑΕΥ θεωρεί ότι όλα είναι καλά σχετικά με τα πράσινα τιμολόγια, εμείς έχουμε άλλη άποψη (και παρουσιάζουμε τις παρατηρήσεις μας παρακάτω). Ακόμα όμως και αν πράγματι όλα είναι καλά, η πλήρης απουσία ακόμα και ως τίτλου των ειδικών τιμολογίων (συνοδευόμενου έστω με την αξιολόγηση ότι "όλα είναι καλά") προκαλεί ερώτημα. 

Στο κείμενο ορίζεται με σαφήνεια και αυστηρότητα ότι στα σταθερά τιμολόγια η τιμή δεν μπορεί να αλλάξει κατά την διάρκεια του 12μήνου της ισχύος της σύμβασης. Στον Κώδικα Προμήθειας όμως προβλέπεται δυνατότητα να αλλάξει η τιμή (μετά απο ενημέρωση του πελάτη) μετά απο 6 μήνες. Θα πρέπει να διευκρινιστεί αν το μέτρο αντικαθιστά την σχετική γενική πρόβλεψη του Κώδικα Προμήθειας (με την ευκαιρία ενημερώνουμε την ΡΑΑΕΥ ότι ορισμένοι Πάροχοι προειδοποιούν μέσω των λογαριασμών τους πελάτες τους για την δυνατότητα αλλαγής της τιμής στο 6μηνο σε σταθερά τιμολόγια).

Γίνεται αναφορά σε "εύλογα" όρια χρέωσης ρήτρας αναπροσαρμογής (ενεργοποίησης του μηχανισμού διακύμανσης). Η αναφορά ισοδυναμεί με ευχή δεδομένου ότι δεν καθορίζεται τι είναι "εύλογο" (παρά μόνο ότι δεν πρέπει να αλλάζει συχνά). Αλλά το "εύλογο" μπορεί να διαφέρει απο πάροχο σε πάροχο. Γνωρίζουμε το πρόβλημα της κατάχρησης των ορίων από ορισμένους παρόχους. Η πρόβλεψη όμως είναι εντελώς άχρηστη γιατί είναι λογικά δύσκολο να ελεγχθεί η εφαρμογή της αλλά και γιατί είναι αδύνατο να αξιολογηθεί απο τον καταναλωτή.

Προβλέπεται ότι σε περίπτωση που υπάρχει έκπτωση αυτή αλλάζει κατά την διάρκεια της σύμβασης μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή. Πως εφαρμόζεται στα πράσινα τιμολόγια η πρόβλεψη αυτή σχετικά με την έκπτωση στην "βασική" τιμή; Η εμπειρία στην αγορά υποδεικνύει ότι α) η έκπτωση στην "βασική" τιμή χρησιμοποιείται επικοινωνιακά για να δώσει την εντύπωση έκπτωσης στην τιμή- πράγμα που δεν ισχύει κατ΄ανάγκη και β) ότι η έκπτωση στην βασική τιμή έχει μέχρι τώρα μεταβληθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις - και μάλιστα με μεγάλη διακύμανση. Να διευκρινιστεί αν η πρόβλεψη για αλλαγή μόνο επ' ωφελεία του καταναλωτή ισχύει και για την "βασική" τιμή.

Στο κείμενο υπενθυμίζεται ότι οι Πάροχοι είναι υπεύθυνοι για την συμπεριφορά των εμπορικών συνεργατών τους. Το ερώτημα είναι πως αξιολογεί η ΡΑΑΕΥ την μέχρι τώρα εμπειρία των καταναλωτών απο την προώθηση προιόντων ρεύματος μέσω τηλεφώνου. Σε ποιές ενέργειες έχει προβεί με βάση την αξιολόγηση αυτή; Να υπενθυμίσουμε ότι εκτός από τους Παρόχους έχει και η ΡΑΑΕΥ την υποχρέωση να ελέγχει τις ιστοσελίδες που αυτοπροσδιορίζονται ως "σύγκρισης τιμών" (σύμφωνα με το πνεύμα της Οδηγίας 944/2019 Άρθρο 14). Σε ποιές ενέργειες έχει προχωρήσει σχετικά;

Η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ (invoices.gr ή energycost.gr) δεν παρέχει την δυνατότητα στον καταναλωτή να συγκρίνει σταθερά με μεταβλητά τιμολόγια σε χρονικό ορίζοντα πέραν του ενός μηνός. Πότε σκοπεύει η ΡΑΑΕΥ να βελτιώσει αυτή την αδυναμία, που αποτελεί εμπόδιο για την υιοθέτηση απο τους καταναλωτές των τιμολογίων σταθερής τιμής;

Προτάσεις

Προτείνεται να τυποποιηθούν τρία είδη τιμολογίων: 1) Μεταβλητά-Ειδικά-ελεγχόμενα (Κίτρινο χρώμα - σε αντικατάσταση των Πράσινων. Το πράσινο χρώμα να κρατηθεί για σήμανση προέλευσης), 2) Σταθερά (Μπλέ) και 3) Δυναμικά (Πορτοκαλί). Αυτό σημαίνει κατάργηση των σημερινών ex post Κίτρινων τιμολογίων. Κατάργηση των ορίων στον μηχανισμό διακύμανσης στα ελεγχόμενα Ειδικά τιμολόγια (νυν πράσινα). Κατάργηση της έκπτωσης στην "βασική τιμή" των ελεγχόμενων τιμολογίων (νυν πράσινων) - η οποία περισσεύει ως μοχλός διαχείρισης των τιμών δεδομένης της διακηρυγμένης δέσμευσης του κράτους για επιδότηση της δαπάνης για ρεύμα όταν κρίνει ότι απαιτείται. Πιστοποίηση απο την ΡΑΑΕΥ ιδιωτικών ιστοσελίδων σύγκρισης τιμών, δεδομένης της ανεπάρκειας των εργαλείων της ΡΑΑΕΥ τα οποία, όπως λειτουργούν σήμερα, δεν παρέχουν επαρκή πληροφόρηση στους καταναλωτές. 

Ακόμα καλύτερα κατά την άποψή μας θα ήταν να επικεντρωθεί η ΡΑΑΕΥ στα δύο σημαντικότερα προβλήματα της αγοράς προμήθειας ρεύματος: α) Την παραμονή της πλειοψηφίας των καταναλωτών σε Πράσινα τιμολόγια και β) την υπερσυγκέντρωση του κλάδου και ειδικότερα την δεσπόζουσα θέση του υπο κρατικό έλεγχο παρόχου - το μερίδιο της αγοράς του οποίου στην Χαμηλή Τάση έχει μείνει πρακτικά σταθερό τα τελευταία 4 χρόνια (περίπου στο 63% σε κιλοβατώρες και στο 72% σε αριθμό μετρητών). Τα δύο αυτά προβλήματα στοιχίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια τον χρόνο στους καταναλωτές (η παραμονή σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμούμε ότι στοιχίζει περισσότερα απο 150 ευρώ τον χρόνο στον μέσο καταναλωτή) και είναι στην αρμοδιότητα της ΡΑΑΕΥ να τα αντιμετωπίσει. Είναι ευτυχής άλλωστε η συγκυρία γιατί και η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει πάρει πρόσφατα σχετική πρωτοβουλία.

* Εδώ υπάρχει η ευκαιρία να υιοθετήσουμε την βρετανική πρακτική της προδιαγραφής του "Plain English". Να πιστοποιούνται επιλεγμένα κείμενα (απο ανεξάρτητο τρίτο - ένα ΑΕΙ, το allazorevma.gr έναντι μικρής αμοιβής;) ότι είναι γραμμένα με τρόπο που τα καθιστά κατανοητά στον μέσο Έλληνα - "Γραμμένο σε Απλά Ελληνικά". Μια εκσυγχρονιστική, για να μη  πούμε επαναστατική ιδέα, που με πρωτοπόρο την ΡΑΑΕΥ θα μπορούσε να επεκταθεί σε όλο τον δημόσιο τομέα.

Σε "Συγχωροχάρτια" Πάνε τα Λεφτά των Λογαριασμών Ρεύματος;

Οι τιμές στην ενέργεια και ειδικότερα στο ρεύμα ελέγχονται απο το κράτος - σε μεγαλύτερο βαθμό απο οποιοδήποτε άλλο αγαθό. Οι πολίτες συνεπώς είναι ανάγκη να κατανοήσουν ότι η αγορά ηλεκτρισμού επηρέαζεται λιγότερο από τις δικές τους ατομικές επιλογές και περισσότερο απο τις επιλογές που κάνει για λογαριασμό τους το κράτος. Η αγορά του ρεύματος δεν μας αφορά μόνο ως καταναλωτές αλλά - κυρίως - ως ψηφοφόρους. Η ανάλυση που ακολουθεί*, εκκινώντας από τον λογαριασμό που παίρνει ο καταναλωτής (Πίνακας Α) αναλύει τα ποσά ώστε να καταλήξει στον Πίνακα Δ στον οποίο δίνεται μια ευκρινέστερη εικόνα για το που πάνε τα λεφτά του λογαριασμού. Το αξιοσημείωτο εύρημα είναι ότι περισσότερο απο το 1/4 του λογαριασμού πηγαίνει στην αγορά "συγχωροχαρτιών". Ειδικότερα: 

Στον Πίνακα Δ φαίνεται ότι οι συλλογικές/πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνει το κράτος ευθύνονται για το 65% του λογαριασμού μας. Οι αγορές (διεθνείς στην περίπτωση του φυσικού αερίου) και τα (μικτά) κέρδη των Προμηθευτών ευθύνονται αντίστοιχα για το 26% και το 9%, σύνολο 35%.

Το 65% του λογαριασμού που οδηγείται από πολιτικές αποφάσεις, εκτός απο τους φόρους (και τέλη!), που σε ποσοστό 7% είναι ένα απο τα δύο πράγματα που κανένας θνητός δεν έχει ελπίδα να αποφύγει, αφορά:

• Την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής (27%)
• Την ασφάλεια τροφοδοσίας - δηλαδή τα δίκτυα (28%)
• και τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (3%) - δηλαδή την εξασφάλιση της  ίδιας τιμής για όλους τους πολίτες και την επιδότηση των αδύναμων.
• Στα παραπάνω θα έπρεπε να προστεθούν και οι φόροι που πληρώνουν οι Προμηθευτές στα κέρδη τους. Στην παρούσα ανάλυση τα αγνοούμε γιατί τα καθαρά κέρδη δεν είναι εύκολο να υπολογιστούν (αν υπάρχουν - το 6%+3% είναι μικτά).

Οι χρεώσεις για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής (ή "κρίσης") ισοδυναμούν πρακτικά με "συγχωροχάρτια". Δεν αποδίδουν κανένα όφελος στους πολίτες/καταναλωτές - τουλάχιστον στην διάρκεια της ζωής τους στην γη. Οι Έλληνες πληρώνουν περισότερο απο το 1/4 του λογαριασμού τους για κάτι που δεν χρωστούν και απο το οποίο δεν περιμένουν κανένα όφελος - ούτε αυτοί ούτε κανένας άλλος στον κόσμο. Αυτό είναι προφανές. Το μόνο ερώτημα είναι πότε ρωτήθηκαν και πως ενέκριναν την  πολιτική αυτή απόφαση.

Οι χρεώσεις δικτύων είναι αναγκαίες. Το ερώτημα εδώ είναι το ύψος τους και ο έλεγχός τους. Ενα μέρος τους για παράδειγμα - σύμφωνα με τους ίδιους τους διαχειριστές - αφορά επενδύσεις για την ενσωμάτωση ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα. Δηλαδή την ακριβότερη μορφή "συγχωροχαρτιών", δεδομένου ότι ήδη "πετάμε στα σκουπίδια" παραγωγή τους που έχουμε ακριβοπληρώσει. Το σημαντικότερο όμως είναι οι ενδείξεις ότι το κράτος έχει χάσει τον έλεγχο των δαπανών για τα δίκτυα. Όχι μόνο αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς τελευταία, αλλά η διαχείρισή τους είναι τόσο προβληματική που οι αυξήσεις αυτές δεν είναι επαρκείς για να καλύψουν αναδρομικές δαπάνες. Οι οποίες προς το παρόν "κρύβονται" σε ισολογισμούς Παρόχων αλλά δεν θα αργήσουν να μεταφερθούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Τέλος, απουσιάζει πλήρως η λογοδοσία από τους διαχειριστές σχετικά με την βασική αποστολή τους: Την εξασφάλιση ασφάλειας τροφοδοσίας (και όταν γίνεται αναφορά σε "μικρά γράμματα" φαίνεται ότι οι σχετικοί ποιοτικοί δείκτες της χώρας είναι χειρότεροι απο αυτούς της Ρουμανίας!)**

Υπάρχει ανάγκη να μειωθεί η τιμή τους ρεύματος. Την ευθύνη για αυτό την έχει το κράτος, δεδομένου ότι ελέγχει το 65% του κόστους. Στην προσπάθεια αυτή  υπάρχει ένας "ελέφαντας στο δωμάτιο". Είναι τα "συγχωροχάρτια" για την "κλιματική αλλαγή/κρίση". Οι πολιτικοί καλό είναι να βγάλουν τον "φερετζέ" της τιμής του φυσικού αερίου (με τον οποίο αποποιούνται των ευθυνών τους) και να κάνουν το πρώτο εύκολο βήμα: Να καταργήσουν το ΕΤΜΕΑΡ (όπως έκαναν οι Γερμανοί εδώ και δύο χρόνια). Επόμενο βήμα είναι η αποδέσμευση από τους νεοσταλινικούς  στόχους του Net Zero και ειδικότερα τους στόχους για την διείσδυση ΑΠΕ και αποθήκευσης που έχουν ήδη καταντήσει μαύρο ανέκδοτο - αλλά στοιχίζουν. 

*Οι υπολογισμοί έγιναν με βάση τα στοιχεία Μαρτίου 2025. Η τελική λιανική τιμή αντιστοιχεί στο  Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο όπως αυτό ορίζεται από την μέθοδο που ακολουθεί το allazorevma.gr. Τα μικτά κέρδη έχουν υπολογιστεί ως υπόλοιπα (residuals). Οι Πίνακες Β και Γ παρουσιάζονται για να υποστηρίξουν την κατανομή του Πίνακα Δ και καθιστούν διαφανείς τις υποθέσεις που έκανε ο γράφων, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να ελεγχθεί το αποτέλεσμα απο τυχόν ενδιαφερόμενους. Οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν είνα διαθέσιμοι μετά από αίτημα.

**Το ελληνικό δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει απώλειες διπλάσιες απο αυτές των δικτύων των πολιτισμένων χωρών της ΕΕ. Ακόμα χειρότερα, ο Διαχειριστής του Δικτύου διανομής, σε αντίθεση με τους ομολόγους του στις πολιτισμένες χώρες δεν έχει κανένα κίνητρο - εκτός απο το πατριωτικό καθήκον - να τις μειώσει.

Δείκτης Τιμών Μαρτίου: Επιτέλους η Άνοιξη!

To allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην χώρα, δημοσιεύει τον μηνιαίο Δείκτη Τιμών Ρεύματος που καταρτίζει, για τον Μάρτιο του 2025. Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος τον Μάρτιο έπεσε σε σχέση με τον δείκτη Φεβρουαρίου 2025. Από 213,02 πήγε στα 204,65 ευρώ την μεγαβατώρα.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις του Μαρτίου '25 περιλαμβάνουν όπως και τον Φεβρουάριο του '25 κρατική επιδότηση 15 ευρώ την μεγαβατώρα αλλά αυξήθηκαν στα 64,63 ευρώ την μεγαβατώρα - απο 59,98.  Η αύξηση οφείλεται κατά 1,55 ευρώ στην αύξηση της Χρέωσης Συστήματος Μεταφοράς (απο 0,00844 σε 0,00999 ευρώ την κιλοβατώρα) και σε συνυπολογισμό για πρώτη φορά στον αλγόριθμο του Δείκτη του Ειδικού Τέλους (0,9 ευρώ) και του Ειδικού φόρου κατανάλωσης (2,2 ευρώ). Υπενθυμίζεται ότι ο Δείκτης καταρτίζεται με αφαίρεση της επιδότησης από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Επιδότηση που ακόμα μια φορά αποδεικνύεται άχρηστη και προσωρινή (σε αντίθεση με την αύξηση στην χρέωση δικτύου μεταφοράς που είναι μόνιμη).

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές, έπεσε στα 128,25 ευρώ την μεγαβατώρα έναντι 140,98 τον Φεβρουάριο. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων τον Μάρτιο σε μέσο όρο έπεσαν στα 135,88 ευρώ την μεγαβατώρα, μειωμένο σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (142,52 ευρώ την μεγαβατώρα). 

Στο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες. 

Τον Μάρτιο η χονδρική τιμή είχε απότομη και σημαντκή πτώση (-32%) σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Οι Πάροχοι πέρασαν μέρος μόνο της πτώσης στις λιανικές τιμές (-9%). Το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ στην Χαμηλή Τάση σε κιλοβατώρες ανέβηκε στο 61,97% σε σχέση με αυτό του προηγούμενου μήνα (61,92%).

Το Τυπικό Κυμαινόμενο Τιμολόγιο* για τον Μάρτιο του 2025 είναι στα 257,43 ευρώ την μεγαβατώρα, υψηλότερο απο αυτό του Φεβρουαρίου (247,31). Το ΤΚΤ αποτελεί μια εκτίμηση της τιμής που πληρώνουν στην μεγάλη πλειοψηφία τους οι Έλληνες καταναλωτές που είναι ακόμα σε πράσινο τιμολόγιο και είναι υψηλότερο κατα 37 ευρώ την μεγαβατώρα (+17%) απο τον Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr  ο οποίος καταρτίζετια με βάση τα φθηνότερα τιμολόγια που προσφέρονται στην αγορά. Η διαφορά αυτή σημαίνει ότι η ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός μέσου καταναλωτή που θα παραμείνει το επόμενο 12μηνο σε πράσινο τιμολόγιο εκτιμάται ότι θα είναι 965 ευρώ - δηλαδή περίπου 222 ευρώ υψηλότερη απο ότι θα ήταν (743 ευρώ) αν επέλεγε το φθηνότερο τιμολόγιο.

*Η μέθοδος υπολογισμού του ΤΚΤ δίνεται συνοπτικά παρακάτω:

1. Υπολογίζεται, καθε μήνα, η προβλεπόμενη δαπάνη για κατανάλωση 3.750 κιλοβατωρών ηλεκτρικού ρεύματος (ημερήσια) τους επόμενους 12 μήνες (Συμφωνημένη ισχύς 25 KVA)

2. Ο υπολογισμός γίνεται χρησιμοποιώντας τις φόρμουλες των μεταβλητών Πράσινων ("Ειδικών") τιμολογίων των Παρόχων με συνολικό μερίδιο αγοράς 80% (στην Χαμηλή Τάση) σε κιλοβατώρες (σταθμισμένος με το μερίδιο αγοράς του καθενός).

3. Για τους επόμενους 12 μήνες γίνονται προβλέψεις για την εξέλιξη των τιμών χονδρικής στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας με βάση προσθεσμιακές αγορές.

4. Περιλαμβάνονται οι ισχύουσες ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ο ΦΠΑ. Ο υπολογισμός και η πρόβλεψη των εκπτώσεων στην βασική τιμή (που προβλέπουν οι φόρμουλες των "Πράσινων" τιμολογίων) γίνεται κατ' εκτίμηση, με βάση την ιστορική συμπεριφορά των Παρόχων. Δεν περιλαμβάνονται άλλες εκπτώσεις, προωθητικά δώρα και οι κρατικές επιδοτήσεις.

Αξιολόγηση για Όλους και για Όλα: Το allazorevma.gr Πρωτοπορεί!

Πολλή συζήτηση γίνεται αυτό τον καιρό για την ανάγκη αξιολόγησης - κυρίως στον δημόσιο τομέα και τους εργαζόμενους σ' αυτόν. Το κράτος έχει ανακοινώσει την απόφασή του να την επιβάλει. Ίσως θα μπορούσε να πάρει (δωρεάν!) ιδέες απο τον ιδιωτικό τομέα και ειδικότερα απο το allazorevma.gr! Που εδώ και χρόνια αξιολογεί όχι μόνο τους Παρόχους Ενέργειας αλλά και καθένα απο τα τιμολόγια τους!

Το allazorevma.gr αξιολογεί τους Παρόχους! Για την ακρίβεια, δίνει την ευκαιρία στους χρήστες του να καταγράψουν την εμπειρία τους συμπληρώνοντας το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης Παρόχων αξιολογώντας εκτός από την τιμή, την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρουν. (Σύνδεσμος Αξιολόγηση Παρόχων).

Η έρευνα συνοψίζει τις απόψεις και τις εμπειρίες των Φίλων του allazorevma.gr και έχει σκοπό την αλληλοενημέρωσή τους – πράγμα που περιορίζει την στατιστική σημαντικότητα των αποτελεσμάτων αλλά πιστεύουμε όχι την χρησιμότητά τους.

Οι Φίλοι που συμπληρώνουν το ερωτηματολόγιο προσφέρουν δωρεάν πληροφόρηση σε τρίτους για αυτό και το allazorevma.gr τους επιβραβεύει επιλέγοντας τυχαία κάθε μήνα έναν (ή περισσότερους) και αμείβοντας τους με το ποσό των 50 ευρώ.

Το allazorevma.gr βαθμολογεί και τα τιμολόγια! Παρουσιάζει πλέον στα αποτελέσματα της σύγκρισης των τιμολογίων, εκτός από την χρηματική ωφέλεια και μια βαθμολόγηση των ποιοτικών τους χαρακτηριστικών. (Σύνδεσμος Αξιολόγηση Τιμολογίων)

Η βαθμολογία έχει στόχο να συνοψίσει τα χαρακτηριστικά του κάθε τιμολογίου που, αφενός δεν είναι εύκολο να αποτιμηθούν σε χρήμα, αφετέρου περιλαμβάνονται σε “μικρά γράμματα” των συμβάσεων στα οποία ο καταναλωτής δεν δίνει συνήθως σημασία. Για παράδειγμα:

• Παίρνουν καλύτερο βαθμό τιμολόγια που η τιμή δεν υπολογίζεται μετά από έκπτωση ή δώρα. 
• Αν υπάρχει έκπτωση, “επιδοτούνται” βαθμολογικά τιμολόγια που την αποδίδουν γρηγορότερα
• Αν υπάρχει έκπτωση, βαθμολογούνται υψηλότερα αυτά στα οποία αυτή ΔΕΝ δίνεται ως έκπτωση συνέπειας.
• Τυχόν δεσμεύσεις και ποινές αποχώρησης χαμηλώνουν τη βαθμολογία καθώς και υψηλές εγγυήσεις ή προκαταβολές.
• Αντίθετα επιβραβεύονται τιμολόγια με μεγαλύτερη διάρκεια σταθερότητας της τιμής.
• Τέλος, βαθμολογούνται υψηλότερα διευκολύνσεις σχετικά με την ηλεκτρονική διεκπεραίωση συναλλαγών, ποσοστό “πράσινης” ενέργειας κλπ.

Η βαρύτητα των ποιοτικών χαρακτηριστικών των τιμολογίων στην συνολική βαθμολόγηση αποφασίστηκε από τους ειδικούς του allazorevma.gr με βάση την πολυετή εμπειρία τους. Στο μέλλον, αν οι χρήστες μας το απαιτήσουν, θα τους δοθεί η δυνατότητα να επιλέγουν οι ίδιοι τους συντελεστές βαρύτητας των χαρακτηριστικών. Μια ακόμα πρωτοποριακή υπηρεσία από το allazorevma.gr, που υπηρετεί καινοτομώντας τους καταναλωτές ρεύματος από το 2015!