Μήπως Πρέπει να Αυξήσουμε τις Ποσότητες στις Δημοπρασίες ΝΟΜΕ;

Η πιο πρόσφατη δημοπρασία ΝΟΜΕ έκλεισε με τιμή ρεκόρ (πάνω από 48 ευρώ την μεγαβατώρα). Το αποτέλεσμα αυτό οδήγησε πολλούς στο να προβλέψουν ότι σύντομα οι εναλλακτικοί πάροχοι (αλλά και η ΔΕΗ) θα χρειαστεί να κάνουν αυξήσεις στα τιμολόγιά τους

Οχι κατ΄ανάγκη. Οι δημοπρασία είναι διαδικασία εξισορρόπησης προσφοράς και ζήτησης. Η μεν προσφορά στην συγκεκριμένη περίπτωση καθορίζεται διοικητικά με βάση τις υποχρεώσεις για το άνοιγμα της αγοράς, η δε ζήτηση από τις ανάγκες των συμμετεχόντων για την κάλυψη των αναγκών των υπαρχόντων πελατών τους αλλά και αυτών που σκοπεύουν να αποκτήσουν.

Η αύξηση συνεπώς της τιμής μπορεί να σημαίνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Μπορεί δηλαδή οι δημοπρατούμενες ποσότητες να είναι λιγότερες από αυτές που χρειάζονται οι εναλλακτικοί προμηθευτές με βάση τα πλάνα τους. Συγχρόνως μπορεί (παρά τα αντιθέτως λεγόμενα) να έχουν μεγάλα περιθώρια κέρδους.

Οτιδήποτε από τα παραπάνω συμβαίνει δεν είναι λόγος να υπάρξει απαραίτητα αύξηση των τιμών στη λιανική. Για να είμαστε όμως σίγουροι γιατί την επόμενη δημοπρασία δεν πολλαπλασιάζουμε την δημοπρατούμενη ποσότητα; Θα είναι ενδιαφέρον να δούμε τότε που θα ισορροπήσει η τιμή!

Πόσο Κάνει το Ρεύμα στον Βορρά και στον Νότο-και Γιατί;

Το ρεύμα στον Βορρά (Γερμανία) είναι το ακριβότερο στην Ευρώπη (μόλις προσπέρασαν την Δανία). Το ρεύμα στον Νότο (Ελλάδα) είναι περίπου στο μέσο όρο των χωρών της Ευρώπης. Αναφερόμαστε στο οικιακό ρεύμα και γι' αυτό ετοιμάσαμε τον παρακάτω πίνακα που αφορά οικιακούς καταναλωτές στην Γερμανία και την Ελλάδα αντίστοιχα που καταναλώνουν περίπου 3,500 κιλοβατώρες τον χρόνο (η ετήσια κατανάλωση κατά κεφαλή δεν διαφέρει πολύ μεταξύ των δύο χωρών). Προσοχή: Οι αριθμοί δεν αφορούν εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές που απορροφούν περισσότερο από το 50% του ηλεκτρισμού και στις δύο χώρες (πάνω από 60% στην Γερμανία). Τα νούμερα του πίνακα είναι λεπτά την κιλοβατώρα.

		Γερμανία		Ελλάδα		Διαφορά
	ΦΠΑ	4,66	16%	2,13	11%	2,53
	Φόρος ηλεκτρισμού(ΕΦΚ)	2,05	7%	0,22	1%	1,83
	ΕΤΜΕΑΡ	6,88	23%	2,48	13%	4,40
	Αλλα Ρυθμιζόμενα (ΥΚΩ)	2,46	9%	0,79	4%	1,67	10,43
	Δίκτυα	7,48	26%	3,14	17%	4,34
	Παραγωγή+Προμήθεια	5,66	19%	9,87	53%	-4,21	0,13
		29,19	100%	18,63	100%	10,56	10,56

Παρατήρηση πρώτη: Η διαφορά μεταξύ των δύο τιμών (10,56 λεπτά την Kwh) είναι τεράστια και οφείλεται πρακτικά σε ένα και μόνο λόγο: στην διαφορά στους φόρους και τα τέλη - τις "ρυθμιζόμενες" χρεώσεις (10,43). Το ηλεκτρικό ρεύμα για τους οικιακούς καταναλωτές στην Γερμανία επιβαρύνεται σε υπερβολικό βαθμό (παράλογο θα έλεγε κανείς) με χρεώσεις που αποφασίζονται από το κράτος. Οι Γερμανοί καταναλωτές πληρώνουν πλέον περισσότερο για την επιδότηση των ΑΠΕ (6,88) παρά για το ρεύμα τους (5,66) και ο ΦΠΑ είναι στο 19% έναντι του 13% στην Ελλάδα.

Παρατήρηση δεύτερη: Το κόστος του ρεύματος καθεαυτού (Παραγωγή - Προμήθεια και Δίκτυα Μεταφοράς και Διανομής) είναι στο σύνολό του σχεδόν ίσο μεταξύ των δύο χωρών. Αυτό συγκαλύπτει το γεγονός ότι η γερμανική ανταγωνιστικότητα στην παραγωγή και προμήθεια αντισταθμίζεται από το υψηλότερο κόστος των Δικτύων στην Γερμανία. Το χαμηλότερο κόστος στην Παραγωγή και Προμήθεια είναι αναμενόμενο δεδομένου ότι οι χονδρικές τιμές στην κεντρική Ευρώπη είναι κατά 20-30% χαμηλότερες από την ελληνική αγορά. Το γερμανικό δίκτυο είναι πιθανόν πιο ακριβό από το ελληνικό γιατί είναι καλύτερης ποιότητας (υπογειωμένο) αλλά και γατί έχει ανάγκη επενδύσεων για να προσαρμοστεί στην διείσδυση των ΑΠΕ στο σύστημα που φθάνει ήδη στο 30% της ενέργειας έναντι περίπου 18% στην Ελλάδα.

Ας σημειωθεί και πάλι ότι αυτή δεν είναι η πλήρης εικόνα γιατί δεν περιλαμβάνει τους εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές. Στην Γερμανία όλες οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις επιρρίπτονται με πρώτη προτεραιότητα στους οικιακούς καταναλωτές με προφανή και διακηρυγμένο στόχο να προστατεύσουν την βιομηχανία τους. Αυτό είναι ίσως και η μοναδική πρακτική που αξίζει να μιμηθούμε στην χώρα μας.

Μήπως Υπερβάλουμε με το "Έξυπνο" Δίκτυο;

Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές στην λειτουργία των δικτύων ηλεκτρισμού τα επόμενα χρόνια θα είναι η μετατροπή τους σε "έξυπνα". Αυτό σημαίνει ότι το ηλεκτρικό δίκτυο, χρησιμοποιώντας τις τεχνολογίες της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών θα γίνει πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό ώστε να μπορεί να υποστηρίξει την επανάσταση στον τρόπο που θα παράγουμε και θα καταναλώνουμε το ρεύμα. 

Η επανάσταση στην πλευρά της προσφοράς θα αφορά την μεγαλύτερη χρήση ΑΠΕ και γενικά μικρότερης κλίμακας παραγωγικών μονάδων. Η επανάσταση στην πλευρά της ζήτησης θα είναι η χρήση ακόμα και από τους μικρότερους καταναλωτές της δυνατότητας επιλογής του χρόνου και του τρόπου κατανάλωσης του ρεύματος - περιλαμβανόμενης της ιδιοπαραγωγής, της αποθήκευσης και της ηλεκτροκίνησης.

Η μετατροπή του δικτύου σε έξυπνο είναι μια πολύ μεγάλη επένδυση που στην περίπτωση της χώρας μας ξεπερνά το δισεκατομμύριο ευρώ αν θέλουμε να καλύψουμε όλο το δίκτυο (και συνεπώς την κατανάλωση). Πως μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι η επένδυση αυτή είναι αποτελεσματική; Προφανώς με το να ΜΗΝ καλύψουμε όλο το δίκτυο. Γιατί αυτό;

Γιατί μόνο το 15% των καταναλωτών ηλεκτρισμού καταναλώνουν περισσότερες από 6 Μεγαβατώρες τον χρόνο. Άρα με μια πρώτη εκτίμηση, επενδύοντας (πχ τοποθετώντας έξυπνους μετρητές) στο 15% των καταναλωτών εξασφαλίζουμε το μεγαλύτερο ποσοστό (80%) του οφέλους από την επένδυσή μας. 

Οι αριθμοί που προαναφέρθηκαν είναι μια χονδρική εκτίμηση για την χώρα μας αλλά βασίζονται (κατ' αναλογία) στα αποτελέσματα μελέτης που έκανε η Ernst & Young για λογαριασμό της γερμανικής κυβέρνησης.  Η σύσταση της E&Y για την Γερμανία ήταν να ΜΗΝ περιληφθούν στην εγκατάσταση έξυπνου δικτύου σε πρώτη φάση το 70% των καταναλωτών που είναι οικιακοί  και μικροί επαγγελματικοί (με κατανάλωση μικρότερη από 6 MWh τον χρόνο). Η πρόταση είναι στους μικρούς αυτούς καταναλωτές να τοποθετηθούν μεν σύγχρονοι ηλεκτρονικοί μετρητές ("intelligent" και όχι "smart") χωρίς όμως κεντρική σύνδεση και αυτό να γίνει μέσα στην κανονική περίοδο αντικατάστασης των μετρητών που στην Γερμανία είναι... τα 16 χρόνια (και βεβαίως σε όλες τις εγκαταστάσεις που θα γίνουν στο μέλλον).

Θα αντιτάξει κάποιος ίσως ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει ότι μέχρι το 2020 πρέπει το 80% των καταναλωτών να είναι συνδεδεμένοι σε έξυπνο δίκτυο. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Η σχετική υποχρέωση ισχύει  με τον όρο ότι θα βασιστεί σε μια μελέτη κόστους / οφέλους. Οι Γερμανοί έκαναν την δική τους και αποφάσισαν. Είναι σίγουρο ότι κι εμείς στην Ελλάδα κάναμε την δική μας και αποφασίσαμε ότι θα καλύψουμε και τα 7 εκατομμύρια καταναλωτές στα επόμενα 2-3 χρόνια.  Δημιουργούνται συνεπώς τα ερωτήματα:

• Που βρίσκεται η δική μας μελέτη κόστους οφέλους για την επένδυση στο έξυπνο δίκτυο;
• Κάνουν οι Γερμανοί λάθος και είναι έτοιμοι να παραβούν τις Ευρωπαϊκές κατευθύνσεις;
• Πόσο λογικό είναι να καλύψουμε στην Ελλάδα αριθμό μετρητών ίσο ή λίγο μεγαλύτερο από αυτόν που σκοπεύει να καλύψει η Γερμανία; Η αλλιώς που θα βρεθούν τα λεφτά;

Το σχόλιο γίνεται με την επιφύλαξη ότι δεν βρέθηκε πρόσβαση στην ελληνική μελέτη  κόστους οφέλους για την εγκατάσταση έξυπνου δικτύου (αν υπάρχει). Η μελέτη της E&Y για την Γερμανία (με σύνοψη στην αγγλική) υπάρχει δημόσια διαθέσιμη στο διαδίκτυο.

To allazorevma.gr προσφέρει τις υπηρεσίες του στην ΡΑΕ έναντι ενός (1) ευρώ συν ΦΠΑ

O κύριος Αθανάσιος Γκίκας, Διευθύνων Σύμβουλος της Clarus Εταιρείας Ενεργειακών Υπηρεσιών και διαχειριστής της ιστοσελίδας allazorevma.gr, απέστειλε την ακόλουθη ανοικτή επιστολή στην Διοίκηση της ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας):

Κύριοι,

Σύμφωνα με δημοσιογραφικά δημοσιεύματα, η ΡΑΕ προτίθεται να αναπτύξει εργαλείο σύγκρισης τιμών για την αγορά ηλεκτρισμού (Energypress 7/5/2018).  Σας συγχαίρουμε για την πρωτοβουλία αυτή που κρίνουμε ότι είναι απόλυτα αναγκαία για την ομαλή λειτουργία της λιανικής αγοράς ηλεκτρισμού. 

Επειδή, όπως γνωρίζετε ήδη από τον Οκτώβριο του 2015, η Clarus ESCo  έχει αναπτύξει με ίδιους πόρους ένα ανάλογο εργαλείο, το οποίο έχουν ήδη χρησιμοποιήσει σχεδόν 300,000 καταναλωτές από τους οποίους αρκετές χιλιάδες έχουν ήδη αλλάξει πάροχο μέσω αυτής, έχουμε αποκτήσει σημαντική σχετική εμπειρία και τεχνογνωσία.

Θεωρούμε συνεπώς στοιχειώδη κοινωνική υποχρέωση μας να διαθέσουμε την τεχνογνωσία και εμπειρία μας στην ΡΑΕ για να εξοικονομηθεί χρόνος και χρήμα. Με την παρούσα, σας διαθέτουμε τις υπηρεσίες μας για την ανάπτυξη του εργαλείου σύγκρισης τιμών έναντι του τιμήματος του ενός (1) ευρώ συν ΦΠΑ.

Στην διάθεσή σας για την άμεση υλοποίηση της πρότασης.

Με εκτίμηση

Αθανάσιος Γκίκας

Διευθύνων Σύμβουλος

Clarus Εταιρεία Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών

Στρατηγικός Σχεδιασμός ή Σχεδιασμός Θεσμών για την Ενέργεια*

Οι δημοσιολογούντες σχετικά με την ελληνική αγορά ενέργειας πολύ συχνά εκδηλώνουν την απελπισία τους γιατί στην χώρα δεν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός στον κλάδο. Στην απουσία στρατηγικού σχεδιασμού επιρρίπτουν τις ευθύνες για όσα κακά έχουν συμβεί και όσα προβλέπουν ότι θα μας βρούν στο μέλλον. Στην υποτιθέμενη ύπαρξή του από την άλλη μεριά πιστώνουν ότι θετικό έχει συμβεί - όπως για παράδειγμα ο εξηλεκτρισμός της χώρας σε μια εικοσαετία που αποτέλεσε ίσως παγκόσμιο ρεκόρ.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός είναι η διαδικασία με την οποία ένα φωτεινό μυαλό (ή μια ομάδα φωτεινών μυαλών), λαμβάνοντας υπόψιν του όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες,  θέτει μακροπρόθεσμους στόχους και καθορίζει την μέθοδο (στρατηγικές) επίτευξης τους, Κατόπιν παρακολουθεί την εκτέλεση του πλάνου και κάνει όταν χρειαστεί τις απαιτούμενες διορθωτικές κινήσεις. Στη θεωρία λοιπόν αυτός είναι ο ορθολογικός τρόπος για να ελέγξει το μέλλον της κάποια συλλογική οντότητα. 

Ένα πρώτο ανησυχητικό σημάδι ότι η θεωρία αυτή, παρότι μερικές φορές αποτελεσματική,  δεν δίνει βέλτιστα αποτελέσματα (αντίθετα πολλές φορές δίνει καταστρεπτικά) είναι ότι συνήθως οι οργανισμοί που επενδύουν σε ισχυρές διαδικασίες στρατηγικού σχεδιασμού ήταν πάντοτε είτε μονοπωλιακές επιχειρήσεις σε καπιταλιστικές χώρες είτε γραφειοκρατίες αυταρχικών κρατών - παραδείγματα η Shell και το σοβιετικό Gosplan αντίστοιχα. Τυπικό προσωπικό παράδειγμα ο Robert McNamara - στην αρχή στέλεχος της Ford και κατόπιν σχεδιαστής του πολέμου στο Βιετνάμ.

Η ρίζα του προβλήματος είναι, όπως αποδείχθηκε, η αδυναμία των φωτεινών μυαλών να έχουν στο μυαλό τους όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να κατασκευάσουν συστήματα εύκολα προσαρμόσιμα σε μη προβλέψιμες αλλαγές του περιβάλλοντος. Η κατάρρευση της πρώην σοβιετικής ένωσης είναι το τυπικό παράδειγμα. Είναι γνωστό άλλωστε ότι τα φωτεινά μυαλά του Gosplan αντιλαμβανόμενοι την αδυναμία τους, είχαν αρχίσει πολύ πριν την κατάρρευση να πειραματίζονται με σκιώδεις τιμές και μεθόδους γραμμικού προγραμματισμού. Δηλαδή να σχεδιάζουν αγορές.

Ας μην τις πούμε αγορές γιατί η λέξη τρομάζει. Ας τις πούμε θεσμούς (εγγυημένους ίσως από κάποιον θεσμικό κάτοχο του μοναδικού δικαιώματος στην χρήση βίας δηλαδή ένα κράτος) κάτω από τους οποίους οι συναλλαγές γίνονται μεταξύ πολλών ανεξάρτητων οικονομικών οντοτήτων. Οι θεσμοί αυτοί είναι έτσι σχεδιασμένοι ώστε να εξασφαλίζουν  ότι τα ιδιοτελή κίνητρα των ανεξάρτητων οντοτήτων τους οδηγούν σε αποφάσεις που, ανεξάρτητα από την θέλησή τους, εξυπηρετούν το γενικότερο καλό. Στόχος των θεσμών αυτών είναι να αξιοποιηθεί το γεγονός ότι η πραγματικά χρήσιμη πληροφορία δεν βρίσκεται σε ένα μυαλό αλλά είναι σκορπισμένη σε εκατομμύρια - το καθένα στον δικό του μικρόκοσμο (χρήσιμη με την έννοια όχι μόνο της αποτελεσματικότητας αλλά και της ευελιξίας που προσδίδουν στο σύστημα).

Έχουν λοιπόν δοκιμαστεί δύο μέθοδοι να λύσει κανείς το πρόβλημα του κοινωνικού συντονισμού. Ο στρατηγικός σχεδιασμός/προγραμματισμός (ο "θετικός" ορθολογισμός) και η μέθοδος του σχεδιασμού θεσμών - δηλαδή αγορών (ο "εξελικτικός" ορθολογισμός). Η δεύτερη έχει αποδείξει πλέον παγκοσμίως την ανωτερότητά της. Τι σχέση έχει αυτό με την αγορά της ενέργειας; Μεγάλη γιατί αν θυμηθεί ότι η χώρα έχει δεσμευθεί να εφαρμόσει το μοντέλο της αγοράς (το περίφημο target model) στην αγορά ενέργειας, δεν χρειάζεται απλούστατα κανένας στρατηγικός ή  όποιος άλλος προγραμματισμός.

Δεν έχουμε λοιπόν κανένα πρόβλημα; Δυστυχώς έχουμε και αυτό είναι η μετάβαση στο target model από την παρούσα κατάσταση. Προετοιμάζοντας τις αγορές πατάμε σε πόδια κατεστημένων συμφερόντων που δεν είναι βέβαια διατεθειμένα να παραχωρήσουν τίποτα από τα "κεκτημένα". Το κακό είναι ότι οι πιο προηγμένοι εταίροι μας στην ΕΕ δεν δίνουν και το καλύτερο παράδειγμα εφαρμογής των θεσμών της αγοράς (που οι ίδιοι έχουν συλλογικά θεσμοθετήσει). Υπάρχουν και εις Εσπερίαν κατεστημένα συμφέροντα τόσο ισχυρά όσο και τα εγχώρια. Συνήθως τα κατεστημένα συμφέροντα είναι που κρύβουν τους σκοπούς τους πίσω από επιχειρήματα για τον στρατηγικό σχεδιασμό - και την υποτιθέμενη έλλειψή του.

Σε κάθε περίπτωση το ευχάριστο συμπέρασμα είναι ότι οι σωστά θεσμοθετημένες αγορές είναι υποκατάστατο (και μάλιστα υπέρτερο) του σχεδιασμού ("στρατηγικού" και κάθε άλλου). Αυτό μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο, χρήματα και λογοδιάρροια των πολιτικών. Μην το υποτιμούμε.

*Σκέψεις υπό την επιρροή του Vernon Smith πρωτεργάτη των πειραματικών οικονομικών, Nobel laureate  2002

Γερμανία: 20 Χρόνια Απελευθερωμένης Αγοράς Ενέργειας-Μαθήματα για την Ελλάδα

Η Verivox, η μεγαλύτερη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών στην Γερμανία, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 20 χρόνων από την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού (το 1998) έκανε μια ανασκόπηση των επιπτώσεων στις επιλογές που έχουν και τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές. 

Υπάρχουν κατ΄αρχήν τα δυσάρεστα νέα. Οι τιμές του ηλεκτρισμού στην Γερμανία στην διάρκεια των 20 ετών αυξήθηκαν ονομαστικά κατά 60% περίπου και είναι οι δεύτερες ακριβότερες στην Ευρώπη (από 17,11 λεπτά την κιλοβατώρα το 1998 σε 27,85 λεπτά το 2018). Είναι όμως αξιοσημείωτο ότι η αύξηση αυτή οφείλεται εξ ολοκλήρου σε αυξημένους φόρους (ο ΦΠΑ είναι στο 19%), τέλη (μεταξύ των οποίων το μεγαλύτερο για την στήριξη των ΑΠΕ) και κόστος δικτύου (κυρίως λόγω της αυξημένης διείσδυσης των ΑΠΕ). Το κόστος της ενέργειας, δηλαδή το μέρος των τιμολογίων που υπόκειται στον ανταγωνισμό δεν ξεπερνά το 20% της συνολικής χρέωσης των τιμολογίων. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, το ανταγωνιστικό μέρος του οικιακού τιμολογίου στην Γερμανία είναι περίπου 6,5 λεπτά την κιλοβατώρα- στην Ελλάδα το φθηνότερο ανάλογο οικιακό τιμολόγιο είναι περίπου 7,5 λεπτά.

Υπάρχουν περισσότερα δυσάρεστα νέα. Περίπου το 65% των Γερμανών καταναλωτών ρεύματος είναι ακόμα - μετά από 20 χρόνια - στον ίδιο προμηθευτή που είχαν πάντα - συνήθως την δημοτική ηλεκτρική εταιρεία του δήμου τους με το ¨βασικό" ακριβό συμβόλαιο - παρ' όλο που ακόμα και ο τωρινός προμηθευτής τους είναι διατεθειμένος να προσφέρει καλύτερη τιμή αν το ζητήσουν! 

Τα καλά νέα τώρα. Οι Γερμανοί καταναλωτές που αλλάζουν Πάροχο (περίπου το 8% του συνόλου κάθε χρόνο δηλαδή περίπου 3,5 εκατομμύρια) απολαμβάνουν ετήσια ωφέλεια της τάξεως των 390 ευρώ στο ρεύμα και 600 ευρώ στο φυσικό αέριο (από ένα συνολικό κόστος περίπου 1,200 ευρώ για 4,000 κιλοβατώρες ηλεκτρισμού και 1,300 ευρώ για 20,000 κιλοβατώρες φυσικού αερίου). Μπορούν δε να επιλέξουν στην περιοχή τους (ταχυδρομικό κώδικα) κατά μέσο όρο ανάμεσα από 170 (για τον ηλεκτρισμό) και 123 (για το φυσικό αέριο) ανταγωνιστικές εταιρείες.

Υπάρχουν μαθήματα για την ελληνική αγορά (που σημειωτέον έχει τυπικά απελευθερωθεί μόνο τρία χρόνια αργότερα από την γερμανική). Νομίζουμε ότι ναι  - υπάρχουν.

• Ο αριθμός των ανταγωνιστικών εταιρειών στην αγορά μπορεί να είναι μεγαλύτερος ακόμα και από τον υφιστάμενο των 15 περίπου εταιρειών. Φαίνεται ότι το βέλτιστο οικονομικό μέγεθος επιχειρήσεων στην λιανική ηλεκτρισμού είναι σχετικά μικρό.
• Ένα μεγάλο μέρος των καταναλωτών δεν θα αλλάξει ποτέ πάροχο - φαινόμενο που στην Ελλάδα ενισχύεται από την αδυναμία πληρωμής. Ίσως αυτό να είναι και μια χρήσιμη υπόδειξη για την ΔΕΗ που επιδοτεί τους καλοπληρωτές της χωρίς να το ζητήσουν.
• Τα περιθώρια για εκπτώσεις στα τιμολόγια ειδικά για πρόσκτηση νέων πελατών είναι πολύ μεγαλύτερα από τα σημερινά.
• Τα περιθώρια παράλογων αυξήσεων στις ρυθμισμένες χρεώσεις είναι επίσης πολύ μεγάλα - καλό είναι να τις αποφύγουμε (αν και η κατανόηση που δείχνουν οι Γερμανοί καταναλωτές είναι ανησυχητικά απεριόριστη)
• Το κόστος προμήθειας ρεύματος στην χώρα μας έχει περιθώρια βελτίωσης (η χονδρική μας είναι στα 50 ευρώ την μεγαβατώρα όταν στην Γερμανία είναι στα 34)
• Υπο -  κοστολογούμε το δίκτυό μας που σημαίνει ότι είναι πιθανό να βρεθούμε στην ανάγκη μεγάλων αυξήσεων στις χρεώσεις δικτύου στο μέλλον.

Ο Σημαντικός Αριθμός στην Αγορά Ηλεκτρισμού: Οι Αλλαγές Εκπροσώπησης

Στην αγορά ηλεκτρισμού οι καταναλωτές "εκπροσωπούνται¨ από τον Πάροχο που τους προμηθεύει ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν αλλάζουμε Πάροχο λοιπόν, λαμβάνει χώρα μια "αλλαγή εκπροσώπησης". Ο συνολικός αριθμός των αλλαγών αυτών σε μια περίοδο και η εξέλιξή του στον χρόνο είναι ο σημαντικότερος δείκτης της καλής λειτουργίας της αγοράς.

Δεν είναι όμως αυτός ο αριθμός που παίρνει δημοσιότητα κάθε μήνα. Συνήθως δημοσιοποιούνται (από πληροφορίες που διαρρέουν από τον αρμόδιο διαχειριστή του δικτύου διανομής τον ΔΕΔΔΗΕ ή από τα επίσημα στοιχεία του λειτουργού της αγοράς ΛΑΓΗΕ) τα μερίδια αγοράς του κυρίαρχου παίκτη και των εναλλακτικών παρόχων και ο αριθμός των καταναλωτών που ο καθένας εκπροσωπεί. 

Είναι από μια μεριά λογικό να δίνεται έμφαση στα μερίδια αγοράς δεδομένου ότι η μείωση του μεριδίου της ΔΕΗ αποτελεί "μνημονιακό" στόχο. Τα μερίδια αγοράς όμως δεν δίνουν την πραγματική εικόνα της έντασης του ανταγωνισμού. Αρκεί να φανταστεί κανείς την οριακή περίπτωση στην οποία όλοι οι καταναλωτές αλλάζουν πάροχο σε μια περίοδο αλλά τα μερίδια μένουν σταθερά (π.χ. φεύγουν όλοι από έναν πάροχο και ξαναγυρίζει ένας ίσος αριθμός). Απίθανο βέβαια, αλλά εξηγεί γιατί συνήθως αναμένει κανείς ότι το σύνολο των αλλαγών εκπροσώπησης σε μια περίοδο είναι μεγαλύτερο του αθροίσματος των αλλαγών στα μερίδια αγοράς των παρόχων.

Στην πραγματικότητα ο αριθμός των αλλαγών εκπροσώπησης είναι το νούμερο που παρακολουθούν οι ρυθμιστές των ώριμων αγορών για να εκτιμήσουν την ένταση του ανταγωνισμού σ' αυτές. Αυτό γιατί στις ώριμες αγορές έχει ξεπεραστεί το πρόβλημα του δεσπόζοντος παρόχου (ή παρόχων) - σε αντίθεση με την Ελληνική αγορά. Εστιάζονται συνεπώς στις αλλαγές εκπροσώπησης για να εκτιμήσουν το κίνητρο που έχουν οι καταναλωτές να γίνουν ενεργοί στην αγορά. 

Για παράδειγμα, στην Μ Βρετανία το νούμερο αυτό είναι στο 14%, στην Γερμανία κοντά στο 8% και κατά μέσο όρο στην ΕΕ γύρω στο 6% (αλλά 25% στην Πορτογαλία!). Στην Μ Βρετανία το 14% σημαίνει  ότι περίπου 4 εκατομμύρια καταναλωτές ηλεκτρισμού (από το σύνολο των 28 εκατομμυρίων) άλλαξαν πάροχο ηλεκτρισμού μέσα σε μια χρονιά (να σημειωθεί ότι το 14% των καταναλωτών στην Ελλάδα ισοδυναμεί με περίπου 1,000,000 καταναλωτές).

Στην Ελληνική αγορά όχι μόνο δεν δίνεται έμφαση στον αριθμό αλλαγών εκπροσώπησης αλλά δεν δημοσιεύεται καν. Συνιστούμε να δημοσιοποιείται γιατί:

• Είναι εξαιρετικά εύκολο να υπολογιστεί από τον ΔΕΔΔΗΕ.
• Δεν αποτελεί προφανώς εμπιστευτικό εμπορικό στοιχείο για κανένα από τους παίκτες της αγοράς
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο ή και πρόσθετο επιχείρημα κατά τις διαπραγματεύσεις με τους "Θεσμούς". Ένας σχετικά μεγάλος ρυθμός αλλαγών εκπροσώπησης μπορεί να αποτελέσει αντιστάθμισμα ενός χαμηλότερου ρυθμού μείωσης του μεριδίου της αγοράς του δεσπόζοντα παρόχου.
• Τέλος γιατί δεν είναι αποδεκτό το να μπορεί κανείς να βρεί με ένα απλό "γκουγκλάρισμα" τον αριθμό αυτό για όλες τις ευρωπαϊκές αγορές  εκτός από την Ελλάδα!