Ένας Ιδιόρρυθμος Πάροχος -που Δίνει Ρεύμα στους Ανεπιθύμητους

Όλοι ξέρουμε τον μεγαλύτερο Πάροχο ρεύματος στην Ελλάδα και αν ανατρέξουμε στις μηνιαίες εκθέσεις του Λειτουργού της Αγοράς (ΛΑΓΗΕ) θα βρούμε και τους υπόλοιπους εναλλακτικούς Παρόχους. Ανάμεσά τους και ένας που το όνομά του θυμίζει κάτι (PPC - αυτή είναι η ΔΕΗ στα αγγλικά) αλλά έχει ακόμα μια χαρακτηριστική σύντμηση PPC_USS. Τι να΄ναι αυτό το _USS αναρωτιέται ο απλός Έλληνας πολίτης συνηθισμένος στην διαφάνεια και διαύγεια των δημόσιων στοιχείων στην χώρα του. Η έκθεση του ΛΑΓΗΕ δεν βοηθάει. 

Ας κάνουμε λοιπόν μια δική μας υπόθεση. Αυτό το USS είναι τα αρχικά της φράσης στα αγγλικά Universal Service Supplier που θα μεταφραζόταν σε Πάροχο (Προμηθευτή) Καθολικής Υπηρεσίας. Εκεί μπαίνουν όλοι οι πελάτες που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν οι υπόλοιποι Πάροχοι.  Κάποτε οι περισσότεροι ανήκαν στην δεύτερη κατηγορία (που οι Πάροχοι δεν μπορούσαν να τους προμηθεύσουν) γιατί οι ίδιοι χρεοκόπησαν (η Energa και η Hellas Power). Τώρα πια ανήκουν στην πρώτη κατηγορία. Οι Πάροχοι τους (κυρίως η ΔΕΗ) δεν τους θέλουν πια γιατί προφανώς δεν πληρώνουν. Βεβαίως εξακολουθούν να ηλεκτροδοτούνται από την ΔΕΗ, η οποία συνεχίζει να απαιτεί τα χρήματα που της οφείλονται. Υποτίθεται όμως ότι η παραμονή στον ιδιόρρυθμο αυτό Πάροχο είναι προσωρινή (και στοιχίζει πιο ακριβά).  Ο πελάτης πρέπει να επιλέξει νέο Πάροχο σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πόσοι είναι αυτοί οι πελάτες; Η ΔΕΗ αναγκάζεται να αγοράζει στην χονδρική περίπου 5,000 μεγαβατώρες τον μήνα γι' αυτούς (στοιχεία Ιουνίου '17) με κόστος περίπου 260 χιλιάδες ευρώ. Δεν είναι εύκολο να γίνει ο υπολογισμός του αριθμού των πελατών (τον ξέρει μόνο ο ΔΕΔΔΗΕ και τον λέει κάθε τρίμηνο στην ΡΑΕ που με την σειρά της τον κρατάει εδώ και χρόνια μυστικό) αλλά μπορεί να πλησιάζει τους 10,000. Αριθμό που θα ζήλευαν πολλοί εναλλακτικοί Πάροχοι. Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό λοιπόν - οι Ανεπιθύμητοι!

Ο Ηλεκτρισμός στα Προεκλογικά Προγράμματα στην Γερμανία

Όπως είναι γνωστό στην Γερμανία έχουν εκλογές τον Σεπτέμβριο. Η Verivox, που είναι  η μεγαλύτερη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ηλεκτρισμού (και όχι μόνο) στην Γερμανία, ανέλαβε να συνοψίσει για τους συνδρομητές της τα σημεία των προεκλογικών προγραμμάτων των κομμάτων που αφορούν τον ηλεκτρισμό - κυρίως σε θέματα κόστους. Αυτή είναι και η πρώτη έκπληξη για τον Έλληνα αναγνώστη. Τα κόμματα αποφεύγουν τα ιδεολογήματα και τις κούφιες κουβέντες και πηγαίνουν κατ΄ ευθείαν στο ψητό: στο πώς σκοπεύουν (ή προτείνουν) να κάνουν το ρεύμα πιο φθηνό.

Είναι αλήθεια ότι οι πολιτικοί επεμβαίνουν στο κόστος του ρεύματος στην Γερμανία περισσότερο ίσως από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη. Οι Γερμανοί για τον λόγο αυτό πληρώνουν την δεύτερη ακριβότερη κιλοβατώρα (μετά τους Δανούς). Οι φόροι, τα διάφορα τέλη και  κρατικές επιβαρύνσεις αποτελούν περισσότερο από το 55% της συνολικής δαπάνης για ρεύμα για  ένα γερμανικό νοικοκυριό (638 ευρώ έναντι συνόλου 1,136 ευρώ για 4,000 κιλοβατώρες τον χρόνο). Τι προτείνουν λοιπόν τα κόμματα;

Οι Αριστεροί (Die Linke) και οι Φιλελεύθεροι (FDP) ομονοούν και προτείνουν κατάργηση του φόρου ηλεκτρισμού. Οι Γερμανοί πληρώνουν  ένα ξεχωριστό φόρο ηλεκτρισμού (πέραν του ΦΠΑ κλπ) που η κατάργησή του θα ωφελούσε το μέσο νοικοκυριό κατά 80 ευρώ τον χρόνο.

Οι Φιλελεύθεροι (FDP) και οι Ακροδεξιοί (AfD) προτείνουν την κατάργηση του γερμανικού ΕΤΜΕΑΡ (του τέλους για τις ανανεώσιμες πηγές). Ο φόρος αυτός στοιχίζει περίπου 275 ευρώ τον χρόνο για το μέσο νοικοκυριό και αποτελεί το 24% της δαπάνης για ρεύμα. Η Verivox  σημειώνει ότι τα δύο κόμματα δεν εξηγούν που θα βρεθούν τα χρήματα για να αποζημιωθούν με τις εγγυημένες τιμές οι ΑΠΕ μέχρι το 2037 που αυτές ισχύουν.  

Οι Αριστεροί (Die Linke) και οι Πράσινοι προτείνουν την κατάργηση των εξαιρέσεων των ενεργοβόρων βιομηχανιών από τον φόρο για τις ανανεώσιμες πηγές (το δικό μας ΕΤΜΕΑΡ όπως προαναφέρθηκε). Η εξαίρεση αυτή επιβαρύνει τους οικιακούς καταναλωτές κατά 55 ευρώ τον χρόνο.

Τέλος, η ανάλυση της Verivox καταλήγει με την απαισιόδοξη νότα ότι  κανένα από τα κόμματα δεν προτείνει μείωση του ΦΠΑ, που σήμερα είναι στο 19% και αποτελεί το 16% της συνολικής δαπάνης του μέσου γερμανικού νοικοκυριού για ρεύμα. Αν το χαμήλωναν στο 7%, που είναι ο ΦΠΑ για τα τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, η δαπάνη του μέσου νοικοκυριού θα ήταν μικρότερη κατά 155 ευρώ.

Μετά από αυτή την εμπειρία, το allazorevma.gr  υπόσχεται να υποβάλει στους χρήστες του ανάλογη έκθεση πριν τις επόμενες εκλογές την Ελλάδα- αν καταφέρει να ανακαλύψει διαφορές (στα νούμερα) στα προγράμματα των ελληνικών κομμάτων. Είμαστε έτοιμοι μάλιστα να βάλουμε και ένα στοίχημα: Όλα τα προγράμματα θα περιλαμβάνουν την υπόσχεση (copy paste) ότι θα υλοποιηθεί άμεσα η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης.

Κάνε το Καλό και Ρίξ' το στο Γιαλό - Η Αλλαγή Παρόχου ως Κοινωνική Συνεισφορά

Όταν ένας καταναλωτής ρεύματος αλλάζει Πάροχο - κοιτάζοντας το προσωπικό του συμφέρον - συγχρόνως ενεργεί άθελά του προς το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου. Η ενέργειά του ωφελεί τρίτους ενώ ο σκοπός του δεν ήταν κατ΄ανάγκη αυτός. Αυτό γιατί στέλνει ένα μήνυμα στην αγορά ότι πρέπει να χαμηλώσει τις τιμές ή να βελτιώσει την ποιότητα των υπηρεσιών. Αρκούν πολύ λίγοι καταναλωτές για να περάσουν το μήνυμα - και επωφελούνται όλοι. Γιατί οι χαμηλότερες τιμές και οι καλύτερες υπηρεσίες που είναι αποτέλεσμα του μηνύματος είναι διαθέσιμες για όλους. 

Η "υγεία" της αγοράς ηλεκτρισμού - δηλαδή το ότι λειτουργεί προς το συμφέρον των καταναλωτών (αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης) φαίνεται από τον ρυθμό αλλαγής Παρόχου και όχι κατ' ανάγκη από το ύψος των τιμών ή/και τη ποιότητα των υπηρεσιών. Αυτά είναι αποτελέσματα που παράγονται από τον ενεργό καταναλωτή που ερευνά συχνά την  αγορά και αλλάζει (ή ακόμα προσποιείται ότι θα αλλάξει) Πάροχο.

Πόσο συχνά έχετε την ικανοποίηση ότι ενεργώντας για το δικό σας προσωπικό συμφέρον παρέχετε συγχρόνως μια καλή υπηρεσία στο κοινωνικό σύνολο; Να μια καλή ευκαιρία!

Σε Πόσο Χρόνο Αλλάζουμε Προμηθευτή Ρεύματος;

Το allazorevma.gr έχει πλέον αρκετά στατιστικά στοιχεία για να δώσει μια πρώτη απάντηση στο ερώτημα: Πόσο χρόνο παίρνει από την στιγμή που ένας καταναλωτής υποβάλει μια αίτηση για αλλαγή Προμηθευτή ρεύματος μέχρι να αλλάξει; (στον κλάδο η αλλαγή ονομάζεται "αλλαγή εκπροσώπησης" και είναι η ημερομηνία από την οποία η κατανάλωση χρεώνεται με την τιμή του νέου Παρόχου). Η απάντηση είναι : κατά μέσο όρο 15 (ημερολογιακές) ημέρες. 

Τα στοιχεία είναι πραγματικά (και όχι δειγματοληπτικά) και αφορούν αιτήσεις που έγιναν μέσω του allazorevma.gr και προέρχονται από μερικές εκατοντάδες περιπτώσεις που διεκπεραιώθηκαν στην διάρκεια των πρόσφατων δύο μηνών. (Δεν έγινε "καθαρισμός " των δεδομένων που σημαίνει ότι περιλαμβάνονται όλες οι παρατηρήσεις με κίνδυνο ορισμένες ειδικές περιπτώσεις να παραμορφώνουν το στατιστικό αποτέλεσμα). 

Ο μέσος όρος βέβαια δεν είναι αρκετός για να δώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα αλλά η κατανομή ήταν αρκετά συμμετρική γύρω από τις 15 ημέρες (ο ενδιάμεσος υπολογίστηκε σε 14 ημέρες). Ανακαλύψαμε μια διασπορά των ημερών από 5 έως 25 μέρες για το 70% των περιπτώσεων. Αυτό σημαίνει ότι το 15% των αιτήσεων διεκπεραιώθηκαν πλήρως σε  5 ημέρες ή λιγότερο! Από την άλλη μεριά ένα άλλο 15% έκανε περισσότερες από 25 μέρες)

Στη διαδικασία αλλαγής Παρόχου εμπλέκονται ο νέος Πάροχος, ο ΔΕΔΔΗΕ και ο τυχόν εμπορικός συνεργάτης του Παρόχου. Το allazorevma.gr σκοπεύει να παρακολουθεί τα στοιχεία ώστε σύντομα να είναι σε θέση να αξιολογεί τον κάθε εμπλεκόμενο για το πόσο γρήγορα διεκπεραιώνει την διαδικασία με σκοπό την βελτίωσή του. Δεδομένου ότι  όπως μάθαμε πρόσφατα στόχος των Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας είναι να κατέβει στην μια (1) ημέρα - κάποτε. 

Η ΔΕΗ Προτείνει στους Πελάτες της να την Δανείσουν.Συμφέρει;

Η ΔΕΗ προτείνει στους πελάτες της να προπληρώσουν τους λογαριασμούς ενός χρόνου και να τους δώσει έκπτωση 6% στην χρέωση ενέργειας κατά την διάρκεια του χρόνου αυτού. Αυτό ισοδυναμεί με δανεισμό της ΔΕΗ από τον πελάτη. Με τι επιτόκιο; Το allazorevma.gr υπολογίζει ότι το πραγματικό ετήσιο επιτόκιο είναι περίπου 3,6%. Γιατί όχι 6%; Γιατί το 6% υπολογίζεται μόνο στην χρέωση ενέργειας - που είναι μικρότερη από το 40% του συνολικού λογαριασμού. 

Αξιοσημείωτο είναι ότι αν ο πελάτης έχει στην διάρκεια της συμφωνίας μικρότερη κατανάλωση από αυτή με βάση την οποία υπολογίστηκε η προκαταβολή (την περσινή χρονιά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις) η απόδοση του "δανεισμού" μειώνεται και φθάνει (στους 18 μήνες) το 2,5%. Αντίθετα, αν η κατανάλωση αυξηθεί σε σχέση με την βάση υπολογισμού η απόδοση ανεβαίνει. 

Πολύπλοκα πράγματα. Το ερώτημα πάντως για κάθε πελάτη είναι ποια είναι η εναλλακτική ευκαιρία αποταμίευσης (για τον ιδιώτη) ή επένδυσης (για την επιχείριση) - με την προϋπόθεση ότι έχουν περίσσευμα. Βέβαια υπάρχει και το άλλο ερώτημα: με πόσο δανείζεται η ΔΕΗ από τις Τράπεζες; Αν δανείζεται με υψηλότερο επιτόκιο, τι ξέρουν οι Τράπεζες και την χρεώνουν κάτι παραπάνω; Ένας ορθολογικά ενεργών (δηλαδή συντηρητικός) δανειστής θα περίμενε απάντηση και σ'αυτό πριν αποφασίσει να διαθέσει το υστέρημά του στην ΔΕΗ.

Το Ονειρο της ΔΕΗ : Nα Χάσει Ολους τους Πελάτες της

Είναι χρήσιμο μερικές φορές, όταν θέλουμε να δούμε καθαρά ένα πρόβλημα, να κάνουμε μια υπόθεση με οριακές συνθήκες. Παράδειγμα το πρόβλημα της ΔΕΗ. Που είναι η απώλεια μεριδίου αγοράς - δηλαδή πελατών. Ορισμένοι προβλέπουν ότι η εξέλιξη αυτή είναι καταστροφική για την επιχείριση και κάνουν υπολογισμούς με αποτελέσματα δραματικές μειώσεις κύκλου εργασιών, κερδοφορίας, αναγκαίου προσωπικού και αδυναμία εκπλήρωσης δανειακών υποχρεώσων. 

Η αλήθεια είναι ακριβώς το αντίθετο. Το πραγματικό προβλημα δεν είναι ότι η ΔΕΗ θα χάσει τους πελάτες της αλλά το ότι, και να θελήσει να τους δώσει, κανείς δεν τους θέλει. Για να γίνει αυτό κατανοητό ας κάνουμε την οριακή υπόθεση. Αύριο η ΔΕΗ χάνει ΟΛΟΥΣ τους πελάτες της (ας υποθέσουμε όλους εκτός της Υψηλής Τάσης που είναι περίπου το 10% της αγοράς).

Βασική παρατήρηση. Ακόμα και αν χάσει όλους τους πελάτες της, θα εξακολουθήσει να έχει πελάτες όλους τους υπόλοιπους προμηθευτές ηλεκτρισμού στην Ελλάδα πουλώντας σ' αυτούς την παραγωγή των εργοστασίων της (ως ο μεγαλύτερος παραγωγός) και την μεταφορά και διανομή για λογαριασμό τους του ρεύματος (ως ισχυρός μονοπωλητής) - όπως ακριβώς κάνει σήμερα.

Τι συνέπεια θα έχει στον κύκλο εργασιών της η απώλεια αυτή του συνόλου των πελατών της; Οχι μεγαλύτερη απο 700 εκατομμύρια - όσο υπολογίζεται (σε συνθήκες ομαλής λειτουργίας με βάση την υπόθεση 20 ευρώ την μεγαβατώρα) το μικτό περιθώριο της λειτουργίας της Εμπορίας. Ο κύκλος εργασιών απο 5,500 εκατομμύρια θα πάει στα 4,800. 

Στην πράξη, απο πλευράς κερδοφορίας, τα πράγματα είναι ακόμα καλύτερα. Αυτό γιατί η Εμπορία της ΔΕΗ όχι μόνο δεν φέρνει κέρδη αλλά είναι η βασική πηγή των ζημιών της. Συνεπώς ο κύκλος εργασιών θα μειωθεί λίγο (κατά 15%) αλλά πιθανόν η κερδοφορία θα βελτιωθεί - συνεπώς και η δυνατότητα να εξυπηρετήσει τα χρέη της. Η επίπτωση στο προσωπικό θα είναι αμελητέα. Από τους 18,000 υπαλλήλους της ΔΕΗ λίγες εκατοντάδες εργάζονται στην εμπορία - η ΔΕΗ έχει μεγάλη εμπειρία στο να αξιοποιεί το πλεονάζον προσωπικό της.

Συνεπώς η απώλεια πελατών δεν είναι το πρόβλημα της ΔΕΗ. Η Διοίκησή της θα (έπρεπε να) ήταν ευτυχής αν τους έχανε όλους. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν τους θέλει και ο μόνος τρόπος για να τους πείσει να τους πάρουν (ισχυριζόμαστε ότι) είναι να δώσει μαζί και κομμάτια από την μονοπωλιακή της δραστηριότητα - το δίκτυο διανομής. 

Ενα Διαγώνισμα-Εφιάλτης για την Διασύνδεση της Κρήτης

Χθές το βράδυ είχα ένα εφιάλτη. Ήμουν λέει ακόμα φοιτητής (σε μεταπτυχιακό επίπεδο και μάλιστα σε θέματα ενεργειακής οικονομίας). Ο καθηγητής λοιπόν μας έβαλε ξαφνικό διαγώνισμα με θέμα: "Διασύνδεση της Κρήτης: Αναλύστε τα κριτήρια με τα οποία θα αξιολογούσατε την επένδυση για υποβρύχιο καλώδιο".  Αποσαφήνιζε δε ότι δεν ήθελε να πούμε μια τελική γνώμη για το εάν πρέπει να γίνει αλλά θα εκτιμούσε θετικά την πληρότητα της ανάλυσης. Πρόσθεσε δε ότι η ανάλυση πρέπει να είναι σύντομη και κατανοητή από μη ειδικούς γιατί θα χρησιμοποιείτο (τάχα) για την ενημέρωση πολιτικών. Έβαλα κάτω λοιπόν το μυαλό μου και έγραψα:

"Πρώτα από όλα πρέπει να ορίσουμε όλα τα εναλλακτικά σενάρια, έστω και αν ένα από αυτά είναι το status quo δηλαδή να μην κάνουμε απολύτως τίποτε διαφορετικό από ότι κάναμε μέχρι τώρα. Έτσι μας έλεγε ο κύριος καθηγητής  στο μάθημα. Ότι το κόστος κάθε απόφασης είναι η ωφέλεια από την εναλλακτική. Ποιες θα μπορούσαν να είναι οι εναλλακτικές; Να εξακολουθήσουμε να τροφοδοτούμε την Κρήτη με μαζούτ, χτίζοντας στο μέλλον κι άλλα εργοστάσια αν χρειαστεί. Να μετατρέψουμε τα εργοστάσια σε φυσικού αερίου (μήπως περάσει και αγωγός από Κύπρο - Ισραήλ) . Μήπως έχει νόημα να φτιάξουμε στο νησί μελλοντικά και σταθμό αποθήκευσης όπως η Ρεβυθούσα. Να αποφασίσουμε ότι η αρχή της ενιαίας τιμής στον ηλεκτρισμό σ΄όλη την χώρα δεν θα ισχύει πλέον. Στο κάτω κάτω η Κύπρος με μαζούτ τροφοδοτείται και ζει πολύ καλά με μια από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρισμού στην Ευρώπη. Μπορεί μερικές από τις λύσεις αυτές να φαίνονται άμεσα απορριπτέες αλλά πρέπει να ληφθούν υπόψιν ως σημείο αναφοράς.

Το δεύτερο θέμα που πρέπει να προσεχθεί είναι ο ακριβής ορισμός του έργου της διασύνδεσης. Κυρίως η εξασφάλιση ότι έχει ορισθεί έτσι ώστε να είναι ισοδύναμο όχι μόνο ως προς το κόστος αλλά και την ποιότητα/ασφάλεια της ηλεκτροδότησης του νησιού. Να μην  ξεχάσουμε ότι θα χρειαστούν δύο καλώδια και όχι ένα. Η Κρήτη πρέπει να είναι σε βρόγχο - όπως είναι τα Επτάνησα. Ακόμα και σε βρόγχο θα πρέπει ίσως να προβλεφθεί εφεδρεία τοπικής παραγωγής με δεδομένη την εμπειρία του καλωδίου Ελλάδος - Ιταλίας (που μένει συχνά ανενεργό για μήνες) και την  περίπτωση της Κεφαλλονιάς που, παρ' ότι είναι σε βρόχο έμεινε χωρίς ρεύμα για μέρες (επειδή έπεσαν ταυτόχρονα τα εναέρια τμήματα και των δύο κλάδων του βρόχου στην ηπειρωτική Ελλάδα). Η Κρήτη είναι μεγαλύτερο μέγεθος από την Κεφαλλονιά, της οποίας το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί με πλωτή γεννήτρια-πράγμα αδύνατο για την Κρήτη. Ποιος αρμόδιος θα ήθελε να αντιμετωπίσει αντί για μερικές χιλιάδες ευγενικούς Κεφαλλονίτες μισό εκατομμύριο οργισμένους Κρητικούς με παραδοσιακό έθιμο την οπλοκατοχή;

Το τρίτο θέμα που θα έπρεπε να δούμε είναι η ακρίβεια της πρόβλεψης της ζήτησης ηλεκτρισμού στο νησί μακροπρόθεσμα. Στην πρόβλεψη αυτή θα βασισθεί και η αξιολόγηση της επένδυσης και θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ελκυστικότητά της.  Η πρόβλεψη αυτή ήταν εύκολη παλιότερα. Στην χώρα μας υπήρχε μια ελαστικότητα της ζήτησης μεγαλύτερη από 1 σε σχέση με το εθνικό εισόδημα - που σημαίνει ότι η αύξηση της ζήτησης ήταν λίγο μεγαλύτερη από τον προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης. Αυτοί οι υπολογισμοί δεν ισχύουν πλέον διεθνώς. Η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται με πολύ χαμηλότερους ρυθμούς από ότι παλιότερα. Ένας άλλος λόγος βέβαια είναι η οικονομική κρίση στην Ελλάδα που έχει κρατήσει την ζήτηση σε επίπεδα μικρής μείωσης τα τελευταία χρόνια. Ποιος μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια τι θα γίνει στα επόμενα 30-40 χρόνια της ωφέλιμης ζωής των υποβρύχιων καλωδίων; Υπάρχει τρόπος να αποτιμηθεί αυτή η αβεβαιότητα - συνήθως με χρήση ενός μεγαλύτερου συντελεστή προεξόφλησης ώστε να αποκτήσουν μικρότερη σημασία οι χρηματορροές του μακρινού μέλλοντος. Αυτό μας φέρνει στο επόμενο θέμα.

Αφού ορίσαμε σωστά το έργο, τις εναλλακτικές και την ζήτηση, πρέπει να προσέξουμε να υπολογίσουμε σωστά το κόστος. Συνήθως παρουσιάζεται ο υπολογισμός ως εξής: απόσβεση σε χρόνια = κόστος επένδυσης / ετήσιο κόστος υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Μια εκτίμηση είναι 1,5 δισ ευρώ κόστος επένδυσης δια 500 εκατομμύρια κόστος ΥΚΩ = 3 χρόνια - καταπληκτικό! Δεν υπάρχουν πολλά projects με τέτοιο χρόνο απόσβεσης στον κόσμο! Πιο σωστό όμως είναι να υπολογίσουμε το κόστος σε ετήσια βάση με τον τύπο: ετήσιο κόστος = κόστος απόσβεσης της επένδυσης συν κόστος αμοιβής κεφαλαίου συν λειτουργικό κόστος. Αυτό για όλο τον χρόνο ωφέλιμης ζωής της διασύνδεσης. Κατόπιν υπολογίζουμε την ετήσια διαφορά μεταξύ εναλλακτικών (θετική ή αρνητική) = ετήσιο κόστος μείον κόστος ΥΚΩ,  Τέλος υπολογίζουμε την καθαρή παρούσα αξία της διαφοράς προεξοφλώντας με κατάλληλο συντελεστή. 

Ένας πρόχειρος υπολογισμός θα έδινε ένα (ετήσιο) κόστος 50 εκατομμύρια ευρώ για απόσβεση (1,5 δισ σε 30 χρόνια), 150 εκατομμύρια για αμοιβή κεφαλαίου (10% σε 1,5 δισ.) και 100 εκατομμύρια για λειτουργία/συντήρηση/απώλειες/εφεδρεία. Σύνολο 300 εκατομμύρια. Ο αριθμοί είναι ενδεικτικοί αλλά δείχνουν ότι η απόσταση του κόστους των ΥΚΩ (500 εκατομμύρια) από το κόστος του καλωδίου είναι πολύ μικρότερη από ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Σε καμιά περίπτωση πάντως δεν είναι η αποφυγή των ΥΚΩ καθαρή ωφέλεια (Ας σημειωθεί ότι η σύγκριση με τα σημερινά ΥΚΩ αφορά την εναλλακτική του "δεν κάνουμε τίποτε - do nothing" - ο υπολογισμός θα ήταν διαφορετικός με διαφορετική εναλλακτική - όπως για παράδειγμα η μετατροπή των εργοστασίων σε φυσικό αέριο).

Εδώ προκύπτει και ένα θεματάκι ακόμα. Φαίνεται ότι ένας από τους στόχους της διασύνδεσης θα είναι η εξαγωγή από την Κρήτη αιολικής ενέργειας σημαντικής δυναμικότητας (1 GW). Αν είναι έτσι, τότε ένα από τα θέματα που εξετάσαμε παραπάνω (ο ορισμός του έργου) αλλάζει. Πρέπει να περιλάβει και την επένδυση στο αιολικό δυναμικό. Η αλλιώς στην σύγκριση της επένδυσης με τα  ΥΚΩ, θα πρέπει να προστεθεί εις βάρος της επένδυσης η αύξηση στο ΕΤΜΕΑΡ που θα επιφέρει η παραγωγή των ΑΠΕ. Αν η ισχύς των ανεμογεννητριών είναι 1 GW, τότε η αύξηση στο ΕΤΜΕΑΡ υπολογίζεται σε 1,000 ΜWΧ 8.760Χ 30%Χ35=  90 εκατομμύρια ευρώ (όπου 30% είναι ο συντελεστής χρησιμοποίησης της αιολικής δυναμικότητας και 35 ευρώ η διαφορά ανάμεσα στην χονδρική τιμή του διασυνδεδεμένου συστήματος και του ειδικού τιμολογίου των αιολικών). Η ελκυστικότητα του έργου χειροτερεύει και πιθανόν εκμηδενίζεται.

Με το καλό φθάσαμε σε σημείο που αξιολογήσαμε την επένδυση και ας υποθέσουμε ότι είναι η καλύτερη ανάμεσα σε όλες τις εναλλακτικές για την Κρήτη. Πρέπει όμως τώρα να την χρηματοδοτήσουμε. Συναντούμε λοιπόν το πρόβλημα της περιορισμένης διαθεσιμότητας κεφαλαίων που μας επαναφέρει στην ανάγκη να ορίσουμε στην ουσία το έργο από την αρχή. Ανακαλύπτουμε ότι το έργο της Κρήτης δεν είναι το μόνο έργο διασύνδεσης που περιμένει στη σειρά. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο ακόμα υποψήφια έργα. Ο βόρειες διασυνδέσεις (η ενίσχυσή τους) και οι διασυνδέσεις των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με την Τουρκία (να θυμήσουμε ότι έχουμε ήδη ηλεκτρική διασύνδεση με την Τουρκία στην Θράκη και σύντομα θα έχουμε σύνδεση και για φυσικό αέριο από το Αζερμπαιτζάν). Και τα δύο έχουν πιθανόν καλύτερες οικονομικές αποδόσεις από την διασύνδεση της Κρήτης. Υπάρχουν όμως και άλλα θέματα. Ένα από αυτά είναι ότι στον βαθμό που η διασύνδεση της Κρήτης γίνεται για να ενσωματωθούν τα αιολικά, τότε η ενίσχυση των βόρειων διασυνδέσεων γίνεται ίσως προαπαιτούμενο γι' αυτήν. Σε κάθε περίπτωση ο ΑΔΜΗΕ σε πρόσφατη μελέτη του ανέδειξε τις βόρειες διασυνδέσεις ως το σημαντικότερο παράγοντα ευστάθειας του συστήματος για τα επόμενα χρόνια - συνεπως έργο πρώτης προτεραιότητας.

Ο ορθολογικός τρόπος για να λάβουμε την απόφαση για επενδύσεις είναι να κατατάξουμε τα έργα με σειρά οικονομικής απόδοσης και να ξεκινήσουμε από το αποδοτικότερο προχωρώντας στο δεύτερο μέχρι να φθάσουμε στο όριο του προυπολογισμού κεφαλαίων (προσέχοντας πάντα να ορίσουμε και τις σχέσεις αλληλεξάρτησης - προτεραιότητας μεταξύ των έργων). Η υποψία είναι έντονη ότι αν το κάνουμε αυτό δεν είναι σίγουρο ότι η διασύνδεση της Κρήτης θα επιλεγεί σύντομα για υλοποίηση. Κανείς όμως δεν ξέρει αν δεν υπολογίσει σωστά τα νούμερα. Οι υπολογισμοί που παρουσιάστηκαν παραπάνω είχαν ως στόχο να δώσουν μια αίσθηση της τάξεως μεγέθους και όχι την αξιολόγηση της επένδυσης. Έγιναν πάντως με ακρίβεια ισοδύναμη τουλάχιστον με αυτή υπολογισμών που έχουν δημοσιευθεί με δημοσιογραφικού επιπέδου αναφορές για να υποστηρίξουν την επένδυση. Η έμφαση του παρόντος είναι στην μέθοδο και όχι στο αποτέλεσμα. Άλλωστε αυτό ζητήθηκε και από τον κύριο καθηγητή. Σε κάθε περίπτωση είναι χρήσιμο να θυμόμαστε ότι η διασύνδεση της Κρήτης μελετάται από την ΔΕΗ και ανακοινώνεται από πρωθυπουργούς (χωρίς να ρωτήσουν την ΔΕΗ) από την δεκαετία του '80."

Μετά ξύπνησα και συνειδητοποίησα ότι όλα αυτά ήταν ένα όνειρο - ένας εφιάλτης. Γύρισα στο άλλο πλευρό και κοιμήθηκα πάλι. Πριν όμως με πάρει  ο ύπνος πρόλαβα να αναρωτηθώ. Τι βαθμό θα έβαζε ο κύριος Καθηγητής στην ανάλυσή μου; Ελπίζω τουλάχιστον ότι αυτοί που θα πάρουν την απόφαση θα είχαν περάσει το μάθημά του.