Τρείς Αλήθειες για το Ρεύμα - από το allazorevma.gr

"Πολλά ήταν τα ψέματα που είπαμε ως εδώ, ας πούμε και μια αλήθεια κι ας πέσει στο γιαλό", τραγουδούσε ο Νιόνιος στο "Σημαία από Νάιλον". Εμπνεόμενοι από ανάλογα αγωνιστικά και ανιδιοτελή αισθήματα φιλαλήθειας παραθέτουμε όχι μια αλλά τρείς αλήθειες για το, πεζό μεν, αλλά σημαντικό θέμα που αφορά τον οικογενειακό προϋπολογισμό πολλών Ελλήνων: Το ρεύμα.

Αλήθεια πρώτη. Η τιμή του ρεύματος έχει αυξηθεί κατά περίπου 40% για τον μέσο καταναλωτή σε σχέση με την περίοδο πριν την κρίση - δηλαδή τον Σεπτέμβριο του 2021. Παρ' όλες τις επιδοτήσεις που ήταν από τις πιο γενναιόδωρες στην Ευρώπη. Η αύξηση αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη από τον πληθωρισμό και ακόμα μεγαλύτερη από την αύξηση στο εισόδημα των καταναλωτών.

Αλήθεια δεύτερη: Η τιμή του ρεύματος θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο στο μέλλον και μάλιστα περισσότερο για τους μικρούς καταναλωτές από ότι για τους μεγαλύτερους. Αυτό γιατί θα αυξηθούν οι χρεώσεις (και ιδιαίτερα το πάγιο μέρος τους) στο ρυθμιζόμενο σκέλος των τιμολογίων. Δηλαδή σ' αυτό που δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Αυτό είναι ήδη πραγματικότητα. Από τον Μάιο του '23 η αύξηση στα ρυθμιζόμενα (χρέωση Δικτύων) έχει αυξήσει την τελική τιμή του ρεύματος (για τον μέσο καταναλωτή) κατά περίπου 7%. Στο άμεσο μέλλον αναμένεται νέα αύξηση στα ρυθμιζόμενα (χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας) με αποτέλεσμα την επί πλέον αύξηση κατά 5% της τελικής τιμής του ρεύματος.

Αλήθεια τρίτη. Εδώ και περίπου ένα χρόνο η Κρατική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ), ανταποκρινομένη όπως φαίνεται στα συμφέροντα του ενός εκ των δύο Αφεντάδων της, των ιδιωτών μετόχων (και με την ανοχή του άλλου Αφέντη που είναι το κράτος), συμπεριφέρεται περίπου σαν μια ιδιωτική κερδοσκοπική επιχείρηση. Προσπαθεί πλέον να εισπράξει τους λογαριασμούς της και τιμολογεί με βάση το κόστος της. Στοχεύοντας σε κέρδη, υπονομεύει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα που ήταν μέχρι τώρα η ανοχή στους κακοπληρωτές και η κατάχρηση τη δεσπόζουσας θέσης της στην αγορά με την πώληση σε τιμές κάτω του κόστους.

Υπάρχουν περισσότερες "αλήθειες" στην αγορά του ρεύματος. Πληροφορίες που είτε δεν εμφανίζονται καθόλου στα ΜΜΕ (ακόμα και τα Κοινωνικά δίκτυα) είτε υποβαθμίζονται - στην καλύτερη περίπτωση λόγω άγνοιας. Εκτιμούμε ότι οι τρείς που προαναφέρθηκαν είναι οι σημαντικότερες που θα πρέπει να ξέρουν οι καταναλωτές αυτή την στιγμή. Οι οποίοι είναι και οι τελικοί κριτές για το αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Το allazorevma.gr, ανεξάρτητο, αντικειμενικό, αξιόπιστο, είναι πάντα στη διάθεσή τους. 

Ο Δείκτης Τιμών και το Μερίδιο της ΚΕΗ Αυξήθηκαν Μαζί τον Αύγουστο!

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Αυγούστου 2023 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, εμφάνισε ελαφρά αύξηση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Ιουλίου 2023. Ο Δείκτης Τιμών από 230,12 ανέβηκε στα 232,89 ευρώ την μεγαβατώρα.  

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, στις οποίες το allazorevma.gr  περιλαμβάνει την κρατική επιδότηση των 10 ευρώ την  μεγαβατώρα (για τον Αύγουστο), αυξήθηκαν στα 75,78 ευρώ την μεγαβατώρα (λόγω της μείωσης της επιδότησης)

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ συνέχισε την πτωτική του τάση και μειώθηκε από 146,31 σε 143,93 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 91,20 έως 154,15 με μέσο όρο τα 107,91 ευρώ την μεγαβατώρα μειωμένο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (112,74) Συνολικά, σε 12μηνη βάση (8/22-8/23), η μέση τιμή των εναλλακτικών παρόχων (πριν τις επιδοτήσεις) μειώθηκε κατά 80,69% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ μειώθηκε κατά 72,80%. 

Στο πρώτο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) τους τελευταίους 12 μήνες. Στον Δεύτερο Πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά το τι θα πλήρωναν οι καταναλωτές με και χωρίς την επιδότηση από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα. 

Τον Αύγουστο η χονδρική τιμή είχε μικρή πτώση (-4,49%) σε σχέση με τον Ιούλιο. Παρ' όλ' αυτά, ο Δείκτης Τιμών Λιανικής είχε ελαφριά αύξηση +1,2%%. παρόλο που μειώθηκε η μέση τιμή των ανταγωνιστικών τιμών από την πλευρά των εναλλακτικών παρόχων (-4,28% ). Η αύξηση του Δείκτη οφείλεται στην χαμηλότερη επιδότηση αλλά κυρίως στο ότι η ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ) δεν πέρασε την μείωση της χονδρικής στις τιμές λιανικής της και συγχρόνως (και πιο σημαντικό) πέτυχε αύξηση του μεριδίου αγοράς της τον Αύγουστο. (στην Χαμηλή Τάση από 64,42% τον Ιούλιο σε 65,75% τον Αύγουστο). Η ΚΕΗ επωφελείται από την αδράνεια των καταναλωτών επιτυγχάνοντας το παράδοξο: Αυξάνει το μερίδιο αγοράς της όντας ο ακριβότερος Πάροχος στην αγορά.

Η ΚΕΗ Αμείβει με Μετοχές τα Στελέχη Της; Αλήθεια;

Η Κρατική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ) υλοποιεί πρόγραμμα διανομής δωρεάν  μετοχών σε περισσότερα από 100 ανώτερα στελέχη της. Με το τρόπο αυτό διαστρεβλώνει τις βασικές αρχές του καπιταλισμού υπονομεύοντας την νομιμοποίηση του στην ελληνική κοινωνία - η οποία είναι ήδη σε χαμηλό επίπεδο. Το σύστημα αμοιβών των στελεχών της ΚΕΗ πρέπει να καταργηθεί άμεσα και να ανασχεδιαστεί εκ βάθρων με την βοήθεια ανεξάρτητων ειδικών. Εξηγούμε:

Κατ' αρχήν, ως αναμενόμενο εκ των προτέρων αποτέλεσμα της μετοχικής σύνθεσης της εταιρείας και μόνο, παραβιάζεται μια θεμελιώδης αρχή που δεν προϋποθέτει καν καπιταλιστικούς θεσμούς. Η αρχή της αμοιβής έναντι ευθύνης. Μπορεί κάποιος να ισχυρισθεί σοβαρά ότι η Διοίκηση της ΚΕΗ έχει την ευθύνη για τις βασικές επιχειρηματικές αποφάσεις και τα αποτελέσματα που πηγάζουν από αυτές; Δεν είναι εμφανές ότι η πολιτικά διορισμένη Διοίκηση της ΚΕΗ εφαρμόζει κατά γράμμα τις οδηγίες της (εκάστοτε) κυβέρνησης; 

Μια πιθανή αντίρρηση θα ήταν ότι ακόμα και εάν ίσχυε το παραπάνω, η Διοίκηση και τα στελέχη θα πρέπει να αμειφθούν - τουλάχιστον για την υπακοή τους. ΄Η ακόμα καλύτερα για την επίτευξη "κοινωνικών στόχων". Αυτό θα έπρεπε να το αποδεχθούν οι ιδιώτες μέτοχοι, οι οποίοι όμως ενεργώντας ορθολογικά δεν θα δεχόντουσαν πιθανότατα την αμοιβή για την επίτευξη τέτοιου είδους στόχων μέσω διανομής δωρεάν μετοχών. Και θα προσπαθούσαν να ελαχιστοποιήσουν κάθε άλλου είδους αμοιβή που θα μείωνε χωρίς λόγο την απόδοση της μετοχής τους.

Η διανομή μετοχών στα στελέχη είναι μια θυσία των μετόχων. Ελπίζουν ότι θυσιάζοντας ένα μέρος της περιουσίας τους τώρα αυτή θα αυξηθεί σε ποσοστό πολύ μεγαλύτερο στο μέλλον. Στην συγκεκριμένη περίπτωση βέβαια, όπως προαναφέρθηκε, η μελλοντική αξία εξαρτάται περισσότερο από το κράτος παρά από τα στελέχη. Αλλά ας υποθέσουμε ότι η ΚΕΗ δεν είναι υπηρέτης δύο Αφεντάδων αλλά ενός - των ιδιωτών μετόχων της.

Στην περίπτωση αυτή, πριν δώσουν δωρεάν μέρος της περιουσίας τους οι μέτοχοι κατανοούν ότι το κάνουν για να δημιουργήσουν τα κατάλληλα κίνητρα στα στελέχη που θα αναλάβουν τον κίνδυνο να πάρουν τις σημαντικές - στρατηγικές αποφάσεις. Να τα καταστήσουν σε ένα βαθμό  "υπολειμματικούς απαιτητές" (residual claimants) όπως είναι και οι ίδιοι. Είναι εντελώς απίθανο ο αριθμός των στελεχών αυτών να είναι 150*. Είναι ένας - ο Διευθύνων Σύμβουλος (και πιθανόν 2-3 σημαντικοί συνεργάτες του). Αυτός θα είναι υπεύθυνος για να επιλέξει και να καθοδηγήσει τα υπόλοιπα 150 εξειδικευμένα στελέχη τα οποία θα αμείβονται όχι με μετοχές αλλά κρίνοντας την συνεισφορά τους στα αποτελέσματα μέσω της κατάλληλης συμπεριφοράς τους**. Ο Διευθύνων Σύμβουλος αμείβεται για το μέλλον και τα εξειδικευμένα στελέχη για το παρελθόν. Η αμοιβή των δεύτερων έχει στόχο να μείνουν (οι καλύτεροι από αυτούς) πιστοί στην εταιρεία, πράγμα που η επιχείρηση επιτυγχάνει κρατώντας τις αμοιβές τους (με την βοήθεια και των ετήσιων μπόνους) σε επίπεδα ανταγωνιστικά στην αγορά***. 

Παραβιάζοντας τις βασικές αρχές σχεδιασμού ενός ορθολογικού συστήματος αμοιβών η ΚΕΗ φθάνει σε επίπεδο αστειότητας. Τα στελέχη που θα πάρουν τις δωρεάν μετοχές έχουν την υποχρέωση να τις διακρατήσουν για έξη μήνες! Όταν οι μέτοχοι θυσιάζουν τις μετοχές τους απαιτούν μια περίοδο διακράτησης έτσι ώστε να εξασφαλίσουν ότι ο χρονικός ορίζοντας των στελεχών που αμείβονται με αυτό τον τρόπο είναι συγκρίσιμος με τον δικό τους - που είναι μακροπρόθεσμος. Ιδιαίτερα σε επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου όπως ο ηλεκτρισμός. Για την ΚΕΗ ο χρονικός ορίζοντας αυτός δηλαδή η περίοδος στην οποία το στέλεχος δεν μπορεί να ρευστοποιήσει τις μετοχές θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 5 χρόνια. Το εξάμηνο διακράτησης της ΚΕΗ είναι ένας φερετζές που υποδεικνύει άγνοια, ημιμάθεια ή λεπτή αίσθηση χιούμορ του σχεδιαστή του.

Αλλά, θα αναρωτηθεί κανείς. το σύστημα έχει αποφασιστεί στην Γενική συνέλευση. Όχι μόνο  είναι απόλυτα νομότυπο αλλά θα πρέπει να εξηγηθεί γιατί, αν πραγματικά βλάπτει τα συμφέροντα τους, οι μέτοχοι το ψήφισαν (υποθέτω ομόφωνα;). Ο γράφων δεν μπορεί να απαντήσει την ερώτηση αυτή - μπορεί όμως να υποθέσει. Καμία από τις υποθέσεις που μπορεί να κάνει δεν είναι για καλό. Το γενικό καλό - τους καταναλωτές, την αγορά ηλεκτρισμού, την οικονομία της χώρας και το μέλλον της. 

Η πρόταση είναι να καταργηθεί άμεσα και να επανασχεδιασθεί εκ βάθρων το σύστημα αμοιβών (οι βασικές αρχές εύκολα αναγνωρίζονται από τα προαναφερθέντα****). Η πιθανότητα να συμβεί αυτό είναι μικρή αλλά - ευτυχώς - ο γράφων μπορεί να προτείνει (ακόμα μια φορά) - την ριζική λύση: Πλήρης ιδιωτικοποίηση της ΚΕΗ (με πλήρη αποεπένδυση από τον ΔΕΔΔΗΕ) με παράλληλη δραστική (κάτω από 35%) μείωση του μεριδίου της στην αγορά. Εναλλακτικά, αν και ο γράφων δεν συμφωνεί, πλήρης κρατικοποίηση - όπως σχεδιάζει η αντιπολίτευση. Η λύση αυτή είναι λογικά πιο συνεπής από την παρούσα κατάσταση αλλά κυρίως ελαχιστοποιεί το βασικό ασθενές σημείο της: το ότι στην παρούσα κατάσταση η ΚΕΗ είναι υπηρέτης δυο Αφεντάδων. Πράγμα που εν δυνάμει διαμορφώνει το έδαφος για παραλογισμό στην καλύτερη περίπτωση (πχ επένδυση στην Ρουμανία) και διαφθορά στην χειρότερη.

* Δεν νομίζω ότι θεωρεί κανείς την ΚΕΗ startup στην Silicon Valley 
**Δεν υπάρχει συνήθως τρόπος να υπολογισθεί άμεσα η συνεισφορά κάθε στελέχους στην κερδοφορία μιας εταιρείας. Η διοίκηση είναι αναγκασμένη να κάνει μια υπόθεση σχετικά με τις (παρατηρήσιμες) συμπεριφορές που οδηγούν σε καλά αποτελέσματα.
***Με την ευκαιρία δεν νομίζουμε ότι υπάρχει αντικειμενικός παρατηρητής που να πιστεύει ότι οι αμοιβές των στελεχών της ΚΕΗ δεν είναι ανταγωνιστικές. Η δική μας εντύπωση είναι ότι στον κλάδο η ΚΕΗ προσομοιάζει σε ομάδα του NBA που επιλέγει νεαρούς φθηνούς καλαθοσφαιριστές από τα πανεπιστήμια (βλέπε ΡΑΑΕΥ).
****Με την επιφύλαξη ότι όσο διαρκεί η παρούσα μετοχική σύνθεση ο Διευθύνων Σύμβουλος ακριβώς γιατί διοικεί διορισμένος από την κυβέρνηση δεν θα πρέπει να αμείβεται με μετοχές (ή αν αμείβεται με τον τρόπο αυτό, να υπάρχει υποχρέωση διακράτησης τουλάχιστον 5 ετών και σε κάθε περίπτωση μεγαλύτερο από τον -μέγιστης διάρκειας- εκλογικό κύκλο.

Φαινόμενα Παρενταλισμού στην Αγορά Ρεύματος

Χαρακτηρίζουμε, συνήθως απαξιωτικά, ως Πατερναλισμό την συμπεριφορά του Κράτους έναντι των υπηκόων του. Όταν συμπεριφέρεται σ' αυτούς σαν να είναι ανήλικα παιδιά. Ο όρος αυτός όμως δεν περιγράφει σωστά την συμπεριφορά των εμπλεκόμενων - του κράτους και των επιχειρήσεων του κλάδου - στην διαδικασία αναθεώρησης του Κανονισμού Προμήθειας στην αγορά ρεύματος. Γιατί στην περίπτωση αυτή είναι οι ενήλικοι υπήκοοι που φέρονται σαν παιδιά και αποζητούν τον πατρικό έλεγχο. Ο νομπελίστας οικονομολόγος James Buchanan* δημιούργησε ένα νέο όρο για να χαρακτηρίσει την συμπεριφορά αυτή. Τον "Παρενταλισμό". Όπου οι υπήκοοι δεν υφίστανται αλλά αντίθετα αποζητούν την πατρική καθοδήγηση. Παραδείγματα: 

Οι επιχειρήσεις ζητούν από το κράτος να επιβάλει αυστηρούς κανόνες για να περιορίζονται οι αλλαγές παρόχων από κακοπληρωτές. Προσπαθούν έτσι να λύσουν το πρόβλημά τους μέσω κρατικής επιβολής. Πρόβλημα για το οποίο είναι αυτοί υπεύθυνοι. Που δεν θα υπήρχε αν ακολουθούσαν όλοι στοιχειώδεις διαδικασίες πιστωτικού ελέγχου των νέων πελατών τους. Διαδικασίες που είναι αυτονόητες σε κάθε (ιδιωτική) επιχείρηση - κάθε είδους. Είναι χαρακτηριστικό (και ελπιδοφόρο) ότι η δικαιοσύνη έθεσε εμπόδια σε κρατική παρέμβαση παλιότερα. Οι επιχειρήσεις όμως φαίνεται ότι επαναφέρουν το αίτημα με εφηβική επιμονή. Πως εξηγείται αυτή η επιμονή; Πιθανόν από τον φόβο ότι αν ο πατερούλης δεν βάλει τους κανόνες θα υπάρξουν "παίκτες" που θα εκμεταλλευθούν τις καταστάσεις και θα "καταστρέψουν" την αγορά χαλαρώνοντας την εμπορική τους πολιτική. Ο παίκτης αυτός όμως που θα αποφασίσει να "καταστρέψει" την αγορά "καταστρέφει" τον εαυτό του. Η ζωή έχει δείξει ότι κανένας εναλλακτικός Πάροχος (από τους σημερινούς επιζώντες τουλάχιστον) δεν έχει εφαρμόσει τέτοια λογική. Είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν ο φόβος ήταν βάσιμος δεδομένου ότι για μεγάλη περίοδο η χαλαρότητα στις εισπράξεις ήταν η βασική και μόνη εμπορική πολιτική του δεσπόζοντα παρόχου, της Κρατικής Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (γνωστής ως ΔΕΗ). Τα πράγματα όμως έχουν αλλάξει. Η ΚΕΗ λειτουργεί (εδώ και καιρό) περισσότερο ως ιδιωτική εταιρεία σε σχέση με τις εισπράξεις και σε κάθε περίπτωση η ρίζα του προβλήματος δεν είναι η συμπεριφορά της στο συγκεκριμένο θέμα αλλά η δεσπόζουσα θέση της στην αγορά. Θέμα για το οποίο περιέργως οι εναλλακτικοί Πάροχοι - "Ανταγωνιστές" της δεν φαίνεται να ανησυχούν ιδιαίτερα. 

Η εφηβική (παρενταλιστική!) νοοτροπία όμως περιέχει και χαρακτηριστικά υποκρισίας. Αυτό φαίνεται στο περίφημο πρόβλημα του "ενεργειακού τουρισμού". Οι Πάροχοι παραπονιούνται ότι με την απαγόρευση των ποινών πρόωρης αποχώρησης (από τον Αύγουστο του 2022) οι καταναλωτές ενεργούν ως "τουρίστες" - αλλάζουν Πάροχο τόσο συχνά που όχι μόνο δεν επιτρέπουν στον Πάροχο να "αποσβέσει" το κόστος πρόσκτησης αλλά αφήνουν και χρέη. Παραπονιούνται την ίδια στιγμή που (ορισμένοι από αυτούς) καθιερώνουν την τακτική να ανακοινώνουν τιμές κάθε μήνα που ισχύουν μόνο για νέους πελάτες. Οι οποίοι πελάτες τον επόμενο μήνα που δεν είναι πλέον νέοι πελάτες ψάχνουν τον άλλο προμηθευτή που επίσης προφέρει προνομιακές τιμές σε νέους πελάτες. Αυτό διευκολύνεται από το ότι είναι πολύ ευκολότερο να αλλάξει Πάροχο ο καταναλωτής από το να προσπαθήσει να πείσει τον τρέχοντα Πάροχό του (αν πείθεται) να τον βάλει στο νέο ευνοϊκότερο τιμολόγιο. Προφανώς αυτό μεγαλώνει και το πρόβλημα των απλήρωτων λογαριασμών γιατί ακόμα και ένας καλοπληρωτής βάζει σε δεύτερη μοίρα την πληρωμή του τελικού λογαριασμού του προηγούμενου Παρόχου του.

Οι παρατηρήσεις περί "Παρενταλισμού" δεν γράφονται με σκοπό να ηθικολογήσει ο γράφων. Γράφονται με μια ελαφρά χροιά διακωμώδησης της διαδικασίας αναθεώρησης του Κανονισμού Προμήθειας ηλεκτρισμού για να υποδείξει τον υπαρκτό κίνδυνο η όλη προσπάθεια να καταλήξει σε χειροτέρευση της παρούσας κατάστασης. Η αγορά ηλεκτρισμού περνάει την εφηβική της ηλικία**. Οι υπερβολικές κρατικές - πατρικές δεσμεύσεις είναι πολύ πιθανό να στρεβλώσουν ακόμα περισσότερο την ανάπτυξή της. Να την κρατήσουν  σε μόνιμη εφηβεία. Η άποψη του γράφοντος είναι ότι η πρώτη προτεραιότητα του κράτους είναι η προστασία και η ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρισμού. Αυτό θέλει πολύ λιγότερο κόπο και θα έχει τεράστιο όφελος σε σχέση με την αναθεώρηση του Κανονισμού Προμήθειας. Εργασία που ο γράφων προτείνει είτε να αναβληθεί (οριστικά!) είτε - στην ιδανική περίπτωση - να ολοκληρωθεί άμεσα με ένα νόμο και ένα άρθρο. Που θα προβλέπει την κατάργησή του.  

*James M. Buchanan: Afraid to be free: Dependency as desideratum. Center for Study of Public Choice, George Mason University. Springer, March 2005
** Υπάρχει ένα γεγονός - σημάδι που θα υποδείκνυε ότι η αγορά ενηλικιώθηκε. Όταν απαιτήσει από το κράτος την πλήρη ιδιωτικοποίηση της εγκατάστασης και διαχείριση από τους Παρόχους  των "έξυπνων" μετρητών. 

Τα Δίκτυα της ΔΕΗ και οι Φωτιές - η Ασφάλεια Στοιχίζει

Έχουν κυκλοφορήσει πληροφορίες  ότι η καταστροφική φωτιά στην Ανατολική Αττική ξεκίνησε από το δίκτυο ηλεκτρισμού. Προφανώς δεν έχουμε καμία λεπτομερή πληροφόρηση για το συγκεκριμένο συμβάν και ίσως -βραχυπρόθεσμα - δεν πρέπει να βγάζουμε συμπεράσματα πριν υπάρξει (αν υπάρξει!) η σχετική έρευνα.

Το πρόβλημα όμως είναι υπαρκτό και σημαντικό. Το δίκτυο ηλεκτρισμού στην χώρα κατασκευάστηκε σε χρόνο - παγκόσμιο ρεκόρ μεταξύ 1955 -1975 με αμερικανικές προδιαγραφές δικτύων αγροτικού εξηλεκτρισμού - όσο φθηνότερα ήταν δυνατόν. Υπάρχει η εύλογη ανησυχία ότι, εκτός των φτωχών προδιαγραφών κατά την κατασκευή του, έχει γεράσει και ότι δεν συντηρείται σωστά. Η σχέση με την φωτιά; Σε μια ιδανική κατάσταση, όλα τα καλώδια που περνούν από δασικές περιοχές θα πρέπει να είναι μονωμένα.

Να σημειωθεί ότι η χρέωση δικτύου στους λογαριασμούς μας είναι το 50% της (ανάλογης) χρέωσης των Γερμανών καταναλωτών για το δικό τους δίκτυο. Η ανάλυση του allazorevma.gr έχει δείξει ότι οι Έλληνες πληρώνουν περίπου 3,5 λεπτά/κιλοβατώρα (17% του συνολικού λογαριασμού) για το δίκτυο ενώ οι αριθμοί στην Γερμανία είναι 7,5 και 27% αντίστοιχα.

Η μόνωση των καλωδίων (και περισσότερο η υπογείωσή τους) στοιχίζει. Μπορούμε και θέλουμε να υποστούμε το επί πλέον κόστος; Ποιος και πότε θα ξεκινήσει την συζήτηση;

Πως τα Πάει η Κρατική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ);

Διαβάζοντας τα διθυραμβικά σχόλια των Λειτουργών του Τύπου με αφορμή τα αποτελέσματα εξαμήνου της ΚΕΗ, προκαλείται στον αναγνώστη η αίσθηση ότι η κατάσταση της επιχείρησης, έτσι όπως παρουσιάζεται, είναι "πολύ καλή για να είναι αληθινή". Δημιουργείται λοιπόν το κίνητρο "να ρίξουμε μια ματιά". 

Μια πρώτη έκπληξη είναι ότι το .pdf που είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα της ΚΕΗ φέρει τον τίτλο STET Hellas. Προσπερνώντας την ελαφριά σύγχυση (μήπως οι συντάκτες υπονοούν κάτι;) και αφού επιβεβαιώσει κανείς ότι πρόκειται για τα αποτελέσματα της ΚΕΗ και όχι αυτά της πάλαι ποτέ εταιρείας κινητών τηλεπικοινωνιών, έχει στην διάθεσή του περισσότερες από 100 σελίδες (116 για την ακρίβεια) για να διαμορφώσει άποψη. Προφανώς δεν υπάρχει χρόνος για ερασιτέχνες όπως ο γράφων να τις μελετήσει σε λεπτομέρεια. Παρ' όλ' αυτά κατάφερε να βγάλει το δικό του γενικό συμπέρασμα: α) οι Λειτουργοί του Τύπου υπερβάλουν κάπως - ίσως γιατί δεν έχουν ούτε την ερασιτεχνική δυνατότητα να αξιολογήσουν τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες (και αυτή είναι η καλοήθης εξήγηση) και β) ότι τα οικονομικά αποτελέσματα εξακολουθούν να θέτουν το ερώτημα: Για ποιόν δουλεύει η ΚΕΗ; Ακολουθούν ορισμένες παρατηρήσεις που ο γράφων δεν συνάντησε σε κανένα σχόλιο δημοσιογράφου ή "αναλυτή" μέχρι τώρα.

Η ΚΕΗ στο Α' εξάμηνο του 2023 "έκαψε" περίπου 0,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα 0,23 για την λειτουργία της και τα 0,44 για επενδύσεις. Τα ταμειακά της διαθέσιμα μειώθηκαν συνεπώς κατά 700 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό το αποτέλεσμα ήταν πολύ καλύτερο από το Α' εξάμηνο του 2022 όταν η  ΚΕΗ είχε "κάψει" περίπου 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ (1,22 για την λειτουργία και 0,28 για επενδύσεις) ποσό που αντισταθμίστηκε από την είσπραξη των 1,3 δισ. ευρώ από την πώληση του 49% του ΔΕΔΔΗΕ στην Macquarie*.

Παρά το ότι η ΚΕΗ "καίει" ρευστό τα τελευταία δύο χρόνια, εξακολουθεί να έχει στο ταμείο της 2,5 δισ. ευρώ - ποσό τεράστιο για τις λειτουργικές της ανάγκες. Είναι στο μεγαλύτερο μέρος τα έσοδα από την αύξηση κεφαλαίου του Νοεμβρίου του 2021 (και επιπλέον δανεισμός το 2022). Επί δύο χρόνια η ΚΕΗ κάθεται πάνω στο τεράστιο αυτό απόθεμα ρευστού και έχει δηλώσει ήδη που θα ξοδέψει το μεγαλύτερο μέρος του: στην εξαγορά στην Ρουμανία. Επένδυση που δεν είναι στα συμφέροντα της ελληνικής οικονομίας. Είναι εμφανές στον γράφοντα ότι οι ιδιώτες μεγαλομέτοχοι συναίνεσαν στην απομάστευση της ΚΕΗ κατά την διάρκεια της κρίσης για να λυθεί το πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης και τώρα περιμένουν την ανταμοιβή τους. Τόσο οι μέτοχοι της ΚΕΗ όσο και ο μέτοχος του ΔΕΔΔΗΕ.

Μιλώντας για τους μετόχους του ΔΕΕΔΗΕ: Μια ευχάριστη νότα για τις προοπτικές της ΚΕΗ (και της Macquarie)  είναι ότι πήρε μέρισμα (για πρώτη φορά;) από τον ΔΕΔΔΗΕ. Σίγουρα λεφτά από μια ρυθμιζόμενη δραστηριότητα η οποία, αν κρίνει κανείς από τις πρόσφατες αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ έχει ευοίωνο μέλλον. Ενέκρινε πρόσφατα αύξηση κατά 25% του απαιτούμενου εσόδου του ΔΕΔΔΗΕ (πρωτοφανή στα χρονικά) αλλά και αύξηση του επιτρεπόμενου μέσου κόστους κεφαλαίου σε επίπεδο πολύ ψηλότερο από αυτό που είχε συμφωνηθεί στην διάρκεια της πώλησης στην Macquarie. To WACC του ΔΕΔΔΗΕ ξεπέρασε το 7,5% - υψηλότερο κατά 100 μονάδες βάσης σε σχέση με τις προσδοκίες των Αυστραλών επενδυτών όταν αποφάσισαν να αγοράσουν (Οι αποφάσεις αυτές ελήφθησαν ταυτόχρονα με άλλες που αυξάνουν την χρέωση δικτύου διανομής από 1/5/23 οδηγώντας σε αύξηση γύρω στο 7% στην τιμή του ρεύματος για τον μέσο καταναλωτή)

Ευχάριστα είναι τα νέα και για τα υψηλόβαθμα στελέχη της ΚΕΗ. Η επιχείρηση έχει συγκεντρώσει στο χαρτοφυλάκιό της ένα ποσοστό των μετοχών της επιχείρησης (treasury stock) που φθάνει το 3% (2,88 για την ακρίβεια) με σκοπό (νομοτύπως αποφασισμένο) να τα μοιράσει ως μπόνους στα στελέχη της**. Είναι αξιοσημείωτο ότι το μεγαλύτερο μέρος των αγορών αυτών έγιναν στην διάρκεια του εξαμήνου σε τιμές 6,6 και 8,2 ευρώ την μετοχή (που σήμερα πλησιάζει τα 11 ευρώ). Η Διοίκηση της ΚΕΗ αποδεικνύεται ότι είναι ο πιο πετυχημένος διαχειριστής χαρτοφυλακίου μετοχών της ΚΕΗ. Πραγματικά εντυπωσιακό!

Η παραπάνω δειγματοληψία αρκεί κατά την άποψη του γράφοντος για να τεκμηριωθεί επαρκώς το ότι η ΚΕΗ έχει σαφείς προτεραιότητες. Λειτουργεί προς το συμφέρον της (εκάστοτε) κυβέρνησης, των ιδιωτών μεγαλομετόχων της, των πολιτικά διορισμένων υψηλόβαθμων στελεχών της, των (μονίμων) εργαζομένων της και ορισμένες φορές των "ανταγωνιστών"*** της. Οι καταναλωτές ρεύματος και η ελληνική οικονομία γενικότερα είναι πιο χαμηλά στις προτεραιότητές της. 

Η λύση πρέπει να είναι ριζοσπαστική. Η πλήρης αποκοπή από τον ομφάλιο λώρο του κράτους (με πρώτο βήμα τον πλήρη διαχωρισμό - αποξένωση - της ΚΕΗ από τον ΔΕΔΔΗΕ) και την δραστική ρυθμιστική παρέμβαση για να μειωθεί το βάρος της στην αγορά (σε ποσοστό κάτω από το 35%). Περιλαμβανόμενης της αλλαγής του ονόματος - γιατί δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ούτε το παραπλανητικό "ΔΕΗ" ούτε το (ομολογουμένως κακόηχο) "ΚΕΗ" που δεν θα ανταποκρίνεται στην νέα πραγματικότητα. 

* Ένα ερώτημα αφορά τον λογαριασμό "Μη Τιμολογημένα ΄Έσοδα". Αυτό γιατί η αντιστροφή του λογαριασμού αυτού (από -230 εκατομμύρια το 2022 σε +123 το 2023) είναι υπεύθυνη για το 65% της βελτίωσης των λειτουργικών χρηματοροών πριν τον υπολογισμό του κεφαλαίου κίνησης. Πήρε η ΚΕΗ κάποιες μεγάλες προκαταβολές; Από ποιόν και γιατί; Το κείμενο δεν διαφωτίζει τον αναγνώστη. Όσο για τα κέρδη των 280 εκατομμυρίων ευρώ, τα μισά από αυτά (141) είναι "υπεραξία" από την πώληση κάποιου ορυχείου από το δεξί χέρι της ΚΕΗ στο αριστερό.

** Ο γράφων δεν βρήκε πληροφορίες σχετικά με την διαδικασία με την οποία θα κατανεμηθούν τα μπόνους και κάτω από ποιους όρους. Η ΚΕΗ είχε δηλώσει παλιότερα ότι σχεδιάζει το σύστημα αξιολόγησης και αμοιβής (έχοντας ήδη διανείμει μπόνους με πρόχειρους υπολογισμούς). Δεν είναι σαφές σε ποιο σημείο έχει φθάσει ο σχεδιασμός. Θα εκτιμούσα την σχετική πληροφόρηση από όποιον τυχόν γνωρίζει

***Είναι προφανές ότι η υπονόμευση του ανταγωνισμού στην λιανική ρεύματος από την πλευρά της ΚΕΗ οδηγεί σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στον κλάδο. Τελικός στόχος το παραδοσιακό "ελληνικό σύστημα" του ενός κρατικού και των τριών κρατικοδίαιτων (τραπεζικών, τηλεπικοινωνιακών, μέσων μαζικής ενημέρωσης, και στο μέλλον ενεργειακών) παικτών. Παλιότερα είχε σε υψηλή προτεραιότητα και τους προμηθευτές της - συνήθεια που φαίνεται ότι απώλεσε τελευταία.

Δείκτης Τιμών Ιουλίου: Δουλεύει Λοιπόν Επιτέλους ο Ανταγωνισμός;

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Ιουλίου 2023 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, εμφάνισε ελαφρά μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Ιουνίου 2023. Ο Δείκτης Τιμών από 233,64 μειώθηκε στα 230,12 ευρώ την μεγαβατώρα.  

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, στις οποίες το allazorevma.gr  περιλαμβάνει την κρατική επιδότηση των 15 ευρώ την  μεγαβατώρα (για τον Ιούλιο - ίδια με τον Ιούνιο), έμεινα σταθερά στα 70,78 ευρώ την μεγαβατώρα.

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ συνέχισε την πτωτική του τάση και μειώθηκε από 149,6 σε 146,31 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 96,70 έως 154,15 με μέσο όρο τα 112,74 ευρώ την μεγαβατώρα μειωμένο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (119,01) Συνολικά, σε 12μηνη βάση (7/22-7/23), η μέση τιμή των εναλλακτικών παρόχων (πριν τις επιδοτήσεις) μειώθηκε κατά 74% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ μειώθηκε κατά 68%. 

Στο πρώτο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) τους τελευταίους 12 μήνες. Στον Δεύτερο Πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά το τι θα πλήρωναν οι καταναλωτές με και χωρίς την επιδότηση από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα. 

Τον Ιούλιο η χονδρική τιμή είχε μετά από καιρό αύξηση (+15%) σε σχέση με τον Ιούνιο. Παρ' όλ' αυτά, ο Δείκτης Τιμών Λιανικής είχε ελαφριά μείωση: -2,23%. Αυτό ήταν αποτέλεσμα της μείωσης των ανταγωνιστικών τιμών από την πλευρά των εναλλακτικών παρόχων (-5,27% στον μέσο όρο). Άξια επισήμανσης: a) Η αύξηση του μικτού περιθωρίου της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) λόγω διατήρησης της ίδια τιμής. β) Το αρνητικό περιθώριο των εναλλακτικών παρόχων που - είτε από πρόθεση είτε από λάθος - ήταν πολύ επιθετικοί στην τιμολογιακή τους πολιτική. Στους επόμενους μήνες θα φανεί αν αυτό είναι σημάδι ότι άρχισε να δουλεύει ο ανταγωνισμός.