ΟΙ Έξυπνοι Μετρητές Θέλουν (ίσως) Τιμολόγια Netflix

Αναδημοσίευση άρθρου που αναρτήθηκε πριν από τρία χρόνια....μην σας πιάνει πανικός με τα πορτοκαλί τιμολόγια μάλλον θα αργήσουν ακόμα! (Ή γιατί ίσως η Metlen άργησε μεν αλλά αποφάσισε τελικά να επενδύσει στη λιανική αγορά ηλεκτρισμού στην Μ Βρετανία)

16/5/21

ΟΙ Έξυπνοι Μετρητές Θέλουν (ίσως) Τιμολόγια Netflix

Εγκαθιστούμε τους έξυπνους μετρητές για να προσεγγίσουμε το Ιερό Δισκοπότηρο της ελεύθερης αγοράς στον ηλεκτρισμό. Το σημείο που η οριακή τιμή στην αγορά ισούται με το οριακό κόστος. Η θεωρία λέει ότι στο σημείο αυτό μεγιστοποιείται η κοινωνική ωφέλεια από την κατανάλωση του αγαθού. Αυτό σημαίνει όμως ότι η τιμή στον καταναλωτή θα πρέπει να αλλάζει πολύ συχνά - κάθε πεντάλεπτο για παράδειγμα - γιατί το (οριακό) κόστος του ρεύματος αλλάζει επίσης στο ίδιο διάστημα.

Αν ο μετρητής είναι "έξυπνος" δεν έχει πρόβλημα να καταμετρά την κατανάλωσή μας και να στέλνει τα δεδομένα στον προμηθευτή μας για να μας τιμολογεί ανά πεντάλεπτο. Το πρόβλημα είμαστε εμείς - όπως συνήθως συμβαίνει. Δεν είναι προφανές ότι η δυναμική τιμολόγηση θα γίνει αποδεκτή από όλους τους καταναλωτές. Η εμπειρία δείχνει αντίθετα ότι θα την αποδεχθούν ελάχιστοι. Πιλοτικά προγράμματα που έχουν γίνει στην Καλιφόρνια έχουν δείξει ότι το ποσοστό αποδοχής ήταν περίπου στο 10% των (επιλεγμένων) καταναλωτών. Τα πρώτα δυναμικά τιμολόγια που προσφέρθηκαν εμπορικά στο Τέξας είχαν (λίγο πριν ο προμηθευτής χρεωκοπήσει) 30.000 πελάτες - αμελητέο ποσοστό των καταναλωτών της πολιτείας. Στις ΗΠΑ αλλά και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η πλειοψηφία των καταναλωτών έχει πλέον εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή. Σε ελάχιστους όμως προσφέρονται δυναμικά τιμολόγια.

Οι καταναλωτές όχι μόνο δεν προσελκύονται από δυναμικά τιμολόγια, αλλά έχουν αποκτήσει θετικές εμπειρίες από τιμολογήσεις τύπου Netflix - τύπου "μπουφέ". Πληρώνεις ένα σταθερό ποσό και καταναλώνεις όσο μπορείς. Πως θα συνδυαστούν λοιπόν τα οφέλη από τον έξυπνο μετρητή με τις προτιμήσεις των καταναλωτών; Πολλοί ερευνούν το θέμα και καλό θα ήταν να τους παρακολουθούμε και εμείς αφού φιλοδοξούμε να γεμίσουμε τον  κόσμο με έξυπνους μετρητές . Γιατί θα βρούμε το πρόβλημα μπροστά μας.

Ιδού λοιπόν μια ιδέα από τις ΗΠΑ (βλέπε αναφορά): Ο προμηθευτής πράγματι θα προσφέρει σταθερό τιμολόγιο στον πελάτη. Όχι μόνο σταθερό στην τιμή αλλά στο ποσό. Ο λογαριασμός στον πελάτη θα είναι μόνο πάγιο - τίποτα άλλο. Θα υπάρχει όμως ένα αντάλλαγμα. Ο καταναλωτής θα παρέχει το δικαίωμα στον Προμηθευτή να ελέγχει μέσω του έξυπνου μετρητή την διαχείριση ορισμένων βασικών συσκευών του - κυρίως ενός κεντρικού θερμοστάτη (για τις λειτουργίες HVAC - Θέρμανσης, Εξαερισμού, Κλιματισμού) η της μπαταρίας του ηλεκτρικού του αυτοκινήτου.

Η συμφωνία αυτή θα είναι περιορισμένης διάρκειας (ενός χρόνου) και προφανώς θα τροποποιείται όταν αλλάζει το προφίλ κατανάλωσης (π.χ. όταν ο πελάτης αγοράσει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο). Αυτό θα είναι εύκολο γιατί μέσω του μετρητή ο Προμηθευτής θα έχει στην διάθεσή του πλήρη εικόνα του προφίλ κατανάλωσης και της εξέλιξης του.

Προϋπόθεση να λειτουργήσει το σχήμα αυτό είναι ο Προμηθευτής να μπορεί να πωλήσει στον διαχειριστή του δικτύου τις υπηρεσίες που ο έλεγχος της κατανάλωσης του δίνει την δυνατότητα να προσφέρει. Υπηρεσίες που αναφέρονται με την κοινή ονομασία Διαχείριση Ζήτησης. 

Ο οικονομικός υπολογισμός που βρίσκεται στην βάση αυτού του σχεδιασμού είναι: Ο Προμηθευτής χρεώνει ένα κόστος αντιστάθμισης (hedging premium) τον καταναλωτή πελάτη του για να τηρήσει την υπόσχεση του για πάγια χρέωση (Υπολογίζεται ότι αυτό αυξάνει κατά 7% το κόστος του προμηθευτή). Από την άλλη μεριά, μοιράζεται μαζί του την αμοιβή για υπηρεσίες διαχείρισης ζήτησης που εισπράττει από το δίκτυο. Οι αισιόδοξοι σχεδιαστές του τιμολογίου αυτού υπολογίζουν ότι τελικά όλοι θα είναι ικανοποιημένοι. Ο πελάτης με χαμηλότερη (σε σχέση με το συμβατικό ογκομετρικό τιμολόγιο) και σταθερή δαπάνη και ο προμηθευτής με ένα μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους.

Από ότι γνωρίζουμε ο σχεδιασμός αυτός τιμολογίου τύπου Netflix δεν είναι προς το παρόν εμπορικά διαθέσιμος - κυρίως γιατί όπως προαναφέρθηκε είναι προαπαιτούμενο η δυνατότητα του Δικτύου να αμείβει τις υπηρεσίες διαχείρισης ζήτησης με μαζικό ομαδοποιημένο τρόπο (ίσως το πρόβλημα το έχει λύσει στην Μ. Βρετανία η Octopus που προσφέρει σε ιδιοκτήτες ηλεκτρικών αυτοκινήτων εκπτώσεις στο λογαριασμό τους έναντι της διαχείρισης της μπαταρίας τους για προσφορά υπηρεσιών στο δίκτυο). Έχει όμως οικονομική λογική και αντιμετωπίζει το σοβαρό πρόβλημα της αποδοχής από τους καταναλωτές των έξυπνων μετρητών. 

Η επένδυση σε υποδομή έξυπνων μετρητών θα αποδώσει στο κοινωνικό σύνολο μόνο όταν προσφερθούν υπηρεσίες που οι καταναλωτές θα αποδεχθούν - ή καλύτερα θα προτιμήσουν. Αυτό είναι δουλειά των Προμηθευτών ηλεκτρισμού και ο σχεδιασμός καινοτομικών τιμολογίων ίσως η σημαντικότερη ευθύνη τους. Πηγή κινδύνων και ευκαιριών.

Αναφορά: Fixed Bill+:Making Rate Design Innovation Work for Consumers, Electricity Providers and the Environment, Working Paper, June 2020, The Brattle Group, Energy Impact Partners

Αυξήθηκαν οι Τιμές του Ρεύματος τον Ιούνιο: (σχεδόν) fake news

Οι καταναλωτές βομβαρδίζονται εδώ και μέρες με την δυσάρεστη είδηση: Οι τιμές του ρεύματος αυξήθηκαν τον Ιούνιο. Δόθηκαν επίσης εξηγήσεις για αυτό. Μια από τις πιο διασκεδαστικές ήταν η άπνοια - δεν φύσηξε αρκετά τον Μάϊο και αναγκαστήκαμε να παράγουμε με φυσικό αέριο (που είναι βέβαια ακριβότερο από τον άνεμο που δεν κοστίζει τίποτα). Αυτά έχουν δόση αλήθειας. Όχι όμως τόση ώστε να μην χαρακτηριστούν ως ψεύδη (fake news). Η τουλάχιστον άσχετα (irrelevant) με τις ανάγκες και τις επιλογές των καταναλωτών.

Η αλήθεια που ενδιαφέρει τους καταναλωτές είναι ότι ο Δείκτης Τιμών του allazorevma.gr για τον Ιούνιο θα παραμείνει σχεδόν σταθερός σε σχέση με τον Μάϊο. Αυτό γιατί υπολογίζεται με βάση τις καλύτερες προσφορές των παρόχων για νέους πελάτες όπως αυτές ισχύουν από την 1η Ιουνίου. Τυχαίνει τα 7 φθηνότερα τιμολόγια για τον Ιούνιο να είναι σταθερής τιμής - που δεν επηρεάζονται από τις μεταβολές της χονδρικής κατά την διάρκεια ισχύος της σύμβασης.

Βεβαίως για αυτούς που είναι σε μεταβλητά τιμολόγια και ειδικότερα τα πράσινα, οι αυξήσεις είναι μια οδυνηρή πραγματικότητα. Ακόμα και οι πελάτες της ΔΕΗ με πράσινο τιμολόγιο (που αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών στην χώρα) θα πληρώσουν ακριβότερα το ρεύμα τον Ιούνιο, παρά το ότι  η υπό κρατικό έλεγχο εταιρεία έδωσε (σε προεκλογική περίοδο) την προκλητική, πρωτοφανή έκπτωση του 38% στην βασική της τιμή.

Το allazorevma.gr έχει την άποψη ότι οι πολιτικοί μας ηγέτες (και τα παπαγαλάκια τους) αντί να "τα ρίχνουν" στην άπνοια θα ήταν καλύτερο να αξιοποιήσουν τα επικοινωνιακά τους μεγάφωνα για να υπενθυμίσουν στους καταναλωτές ότι έχουν την δυνατότητα να αντιμετωπίσουν την έλλειψη ανέμου επιλέγοντας τα φθηνότερα σταθερά τιμολόγια. Η μόνη δικαιολογία που θα μπορούσε να υπάρξει είναι ότι τα τιμολόγια αυτά δεν θα τα βρούν στην κρατική ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ. Που δεν δίνει την εντύπωση ότι σχεδιάζεται με βάση τις ανάγκες των καταναλωτών. Θα τα βρούν όμως στο allazorevma.gr την πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα που υπηρετεί τους καταναλωτές από το 2015.  Γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε;

Τα Σταθερά Τιμολόγια Δικαιώνουν το allazorevma.gr

Τα επτά φθηνότερα τιμολόγια ρεύματος του Ιουνίου είναι σταθερής τιμής. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της εφαρμογής της μεθόδου σύγκρισης τιμών του allazorevma.gr. Η ιστοσελίδα είναι το μόνο εργαλείο που συγκρίνει με βάση τις προβλέψεις της χονδρικής τιμής στις προθεσμιακές αγορές για το επόμενο 12μηνο. Οι τιμές αυτές από την αρχή του 2024 ήδη οδηγούσαν στην πρόβλεψη ότι στην διάρκεια και μέχρι το τέλος της χρονιάς οι τιμές θα έχουν αυξητική τάση. Με συνέπεια τα σταθερά τιμολόγια να γίνονται πολύ πιο ελκυστικά. Αυτό φάνηκε πλέον και σε απόλυτες τιμές με την αύξηση των τιμών χονδρικής του Μαίου που οδήγησε ήδη τα μεταβλητά τιμολόγια προς τα πάνω τον Ιούνιο.

Οι οιμωγές των Λειτουργών του Τύπου, που δεν καταγράφουν (επαγγελματική διαστροφή;)  παρά την είδηση της ημέρας, έχουν χάσει τον στόχο τους και έχουν παραπλανήσει το καταναλωτικό κοινό. Εστιάζουν στην αύξηση της τιμής των μεταβλητών τιμολογίων και αδιαφορούν πλήρως για τα σταθερά τιμολόγια που είναι πλέον  η καλύτερη επιλογή για τους καταναλωτές.

Γίνονται συνεργοί, (χωρίς ίσως να το θέλουν) στην εκστρατεία παραπληροφόρησης που έχει επιλέξει το κράτος. Να εστιάζει δηλαδή στα περίφημα πράσινα τιμολόγια. Στα οποία έχει παραμείνει η συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών - εν μέρει πεπεισμένων από την  κρατική προπαγάνδα. Με αποτέλεσμα να χάνεται η ευκαιρία από τους καταναλωτές εξοικονόμησης δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ στους λογαριασμούς τους τον μήνα και να αυξάνονται τα περιθώρια των παρόχων που εκμεταλλεύονται την αδράνεια των πελατών τους. Με πρώτη βέβαια την υπό κρατικό έλεγχο εταιρεία - την ΔΕΗ. 

Να το πούμε όσο πιο καθαρά μπορούμε στους Λειτουργούς του Τύπου (την Τέταρτη Εξουσία!) ελπίζοντας ότι θα ενημερώσουν το κοινό: Παρά την τεράστια έκπτωση της ΔΕΗ στο μεταβλητό της τιμολόγιο για τον Ιούνιο (που έτυχε να γίνει λίγες ημέρες πριν από εκλογική αναμέτρηση και στοιχηματίζουμε ότι δεν θα επαναληφθεί σύντομα), το μεταβλητό αυτό τιμολόγιο δεν είναι η φθηνότερη επιλογή για τους καταναλωτές - ούτε καν για τους ήδη πελάτες της ΔΕΗ. Οι καταναλωτές να ακούν το allazorevma.gr και όχι τον Υπουργό - γιατί το allazorevma.gr  δεν έχει συμφέρον να κάνει οικονομία στην αλήθεια!

Δείκτης Τιμών Μαίου: Προσωρινή Μείωση των Τιμών

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Mαίου 2024 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, εμφάνισε αξιοσημείωτη μείωση σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία Απριλίου 2024. Ο Δείκτης Τιμών από 220,59 έπεσε στα 210,32 ευρώ την μεγαβατώρα.  

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, δεν περιλαμβάνουν πλέον την κρατική επιδότηση - η οποία καταργήθηκε από την 1/1/24 - και έμειναν σταθερές στα 74,98 ευρώ την μεγαβατώρα. 

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ, μειώθηκε σημαντικά από 133,12 σε 123,44 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών Παρόχων κυμάνθηκαν από 119,68 έως 134,93με μέσο όρο τα 125,78 ευρώ την μεγαβατώρα στο ίδιο επίπεδο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (124,65). Συνολικά, σε 12μηνη βάση (5/23-5/24), η μέση τιμή των εναλλακτικών Παρόχων (πριν τις επιδοτήσεις) μειώθηκε κατά 8% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ μειώθηκε κατά 22%. 

Στο πρώτο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΔΕΗ τους τελευταίους 12 μήνες.  Στον δεύτερο παρουσιάζεται η εξέλιξη του μικτού περιθωρίου των Παρόχων τους πιο πρόσφατους μήνες.

Τον Μάιο η χονδρική τιμή αυξήθηκε σημαντικά με ποσοστό +28,8% σε σχέση με τον Απρίλιο. Ο Δείκτης Τιμών Λιανικής αντίθετα σημείωσε σημαντική πτώση (-4,66%). Το αποτέλεσμα είναι η μεγάλη μείωση του μικτού περιθωρίου (12%) των Παρόχων σε σχέση με τους τέσσερεις προηγούμενους μήνες του έτους. Η αύξηση όμως της χονδρικής προβλέπεται να επηρεάσει τον επόμενο (ή και τους επόμενους) μήνες οπότε αναμένεται ανοδική τάση των τιμών λιανικής ιδιαίτερα αν ο ανταγωνισμός μείνει στα ίδια χαμηλά επίπεδα. Υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ της υπό κρατικό έλεγχο εταιρείας Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) και των εναλλακτικών παρόχων. Η συνολικά μικρή μείωση των ανταγωνιστικών χρεώσεων προήλθε από μείωση των τιμών της ΔΕΗ και ελαφριά αύξηση των τιμών των εναλλακτικών παρόχων. Με συνέπεια το κίνητρο αλλαγής παρόχου από την ΔΕΗ σε εναλλακτικό Πάροχο να γίνει ασθενέστερο. Με βάση τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ που πρόσφατα δημοσιοποιήθηκαν από την ΡΑΑΕΥ για τα μερίδια αγοράς στην Χαμηλή Τάση, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η τιμολογιακή πολιτική των παρόχων έχει επηρεάσει το συντριπτικό μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ (73% των μετρητών).

Ιεραρχία των Παρόχων: Η ΔΕΗ στην Αντεπίθεση

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων κλπ. (ΡΑΑΕΥ) δημοσίευσε (στις 2/6) τις αναφορές της για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024 (διακόπτοντας-ελπίζουμε όχι προσωρινά - την λευκή απεργία). Τα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό μετρητών που εκπροσωπεί κάθε Πάροχος στην Χαμηλή Τάση παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα, όπου φαίνεται η εξέλιξη στα μερίδια αγοράς το τελευταίο δωδεκάμηνο - από 28/2/23 έως 29/2/24. Οι παρατηρήσεις μας:

Η δεσπόζουσα θέση του υπό κρατικό έλεγχο Παρόχου (ΔΕΗ) στην Χαμηλή Τάση, με το 72,33% των μετρητών την 29/2/24, παραμένει συντριπτική και σταθερή (ήταν 73,04% στις 28/2/23). Η ΔΕΗ είχε 5.567.856 πελάτες στην Χαμηλή Τάση την 29/2/24, 26.000 λιγότερους από ότι την 28/2/23.

Ο Πάροχος που είχε την εντονότερη δραστηριότητα στο δωδεκάμηνο ήταν η Ζενίθ που είναι πρωτοπόρος στον αριθμό νέων πελατών (+52.000), με την nrg (+25.000)  και το Φυσικό Αέριο (+25.000) να είναι δεύτεροι. Η Elpedison (+3.500) και ο Ήρων (+5.000) ακολούθησαν ασθμαίνοντας. Ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας επέδειξε αξιοπρόσεκτη σταθερότητα χάνοντας μόλις 4.000 "πελάτες" στο δωδεκάμηνο, παραμένοντας στην 7η θέση της ιεραρχίας. Ο μεγαλύτερος σε αριθμό μετρητών εναλλακτικός Πάροχος είναι η Protergia - δεδομένου ότι έχει ήδη απορροφήσει την Watt & Volt. Μέσα στο δωδεκάμηνο οι μετρητές που εκπροσωπούν συνολικά οι δυο εταιρίες μειώθηκαν (-17.000).

Η εικόνα της αγοράς το δωδεκάμηνο εξακολουθεί να είναι απογοητευτική. Ο συνολικός αριθμός πελατών που προσέλκυσαν οι εναλλακτικοί Πάροχοι (περίπου 69.000 συνολικά) ήταν πολύ μικρότερος από όλες τις προηγούμενες χρονιές (από το 2015 που τηρούμε στοιχεία για την αγορά) και η δεσπόζουσα θέση της υπό κρατικό έλεγχο Επιχείρησης εξακολουθεί να είναι συντριπτική. Το επίπεδο του ανταγωνισμού, όπως μετριέται από τον Herfindahl Hirschman Index (σε αριθμό μετρητών) εξακολουθεί να είναι στο 0,54 που αντιστοιχεί σε αγορά με χαρακτηριστικά δυοπωλίου (ισοδύναμο 1,9 παικτών).

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι τους δυο πρώτους μήνες του 2024, τους πρώτους δηλαδή μήνες της εφαρμογής των "χρωματιστών" τιμολογίων, το μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ αυξήθηκε, όπως και ο αριθμός των μετρητών που εκπροσωπεί στην Χαμηλή τάση (+4.000). Η Elpedison είχε σημαντικές απώλειες (-9.000) καθώς και οι άλλοι δυο από τους "μεγάλους", η Protergia (-3.000) και ο Heron (-2.000). Οι θυγατρικές των εταιρειών αερίου είχαν θετικό πρόσημο - με την Zeniθ να εξακολουθεί την περσινή πορεία (+7.500) και το Φυσικό Αέριο να ακολουθεί (+5.000).

Αν ο κύριος Υπουργός είχε στόχο να ενεργοποιηθεί ο ανταγωνισμός, τα στοιχεία των δυο πρώτων μηνών με χρωματιστά τιμολόγια δείχνουν ότι απέτυχε οικτρά. Πράγμα του έχει τεκμηριωθεί μέσω του Δείκτη Τιμών του allazorevma.gr που εκτιμά ότι τα μικτά περιθώρια των Παρόχων έχουν εκτοξευθεί σε ποσοστό περί το 35% από την αρχή του έτους. Υπάρχει συνεπώς ισχυρή ένδειξη έλλειψης ανταγωνισμού με κύριο υπαίτιο την (πολυεθνική πλέον) δεσπόζουσα επιχείρηση ηλεκτρισμού (την ΔΕΗ). Το γράμμα δεν είναι ανάγκη να σταλεί στην κυρία Φον ντερ Λάιεν αλλά στον κύριο Σκυλακάκη -μήπως μπορέσει κι αυτός να κάνει κάτι.

Πάροχος		28/02/23		29/02/24	Διαφορά
ΔΕΗ	73,04%	5.594.184	72,33%	5.567.856	-26.328
PROTERGIA	6,33%	484.819	6,07%	467.196	-17.623
ZENIΘ	3,44%	263.472	4,09%	315.215	51.743
ELPEDISON	3,94%	301.767	3,96%	305.110	3.343
ΗΡΩΝ	3,82%	292.576	3,86%	297.339	4.763
NRG	2,67%	204.497	2,98%	229.290	24.793
ΠΑΡ. ΚΑΘ. ΥΠ/ΣΙΑΣ	2,74%	209.858	2,68%	206.152	-3.706
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ	1,95%	149.352	2,26%	173.889	24.537
VOLTON	1,49%	114.120	1,34%	102.842	-11.278
VOLTERRA	0,34%	26.041	0,29%	22.198	-3.843
ΕΛΙΝΟΙΛ	0,06%	4.595	0,07%	5.287	692
ΟΤΕ ΑΚΙΝΗΤΑ	0,03%	2.298	0,03%	2.416	118
WE ENERGY	0,02%	1.532	0,03%	2.094	562
SOLAR ENERGY	0,01%	766	0,01%	686	-80
ΕΛΤΑ	0,12%	9.191	0,00%	0	-9.191
	100,00%	7.659.069	100,00%	7.697.570	38.501

Γιατί οι Πολιτικοί δεν Μιλούν για το Ρεύμα;

Βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο και ακούμε ότι το σημαντικότερο ζήτημα γύρω από το οποίο περιστρέφεται η πολιτική αντιπαράθεση είναι η ακρίβεια. Κυρίως αυτή που αφορά βασικά αγαθά για το νοικοκυριό δηλαδή τα τρόφιμα. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι από την συζήτηση απουσιάζει το ρεύμα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί όλα τα κόμματα σιωπούν για την ακρίβεια στο ρεύμα; Μπορούμε να φανταστούμε διαφορετικές αιτίες. Η χειρότερη από αυτές για τους πολίτες είναι η απλούστερη: Οι πολιτικοί φαίνεται να έχουν ένα είδος διακομματικής κατανόησης  - θυμίζοντας  το περίφημο ανέκδοτο του David Friedman*.

Μήπως το ρεύμα δεν είναι βασικό αγαθό; Προφανώς είναι. Μήπως η δαπάνη για το ρεύμα είναι αμελητέα σε σύγκριση με το εισόδημα των πολιτών; Καθόλου - είναι ίσως μικρότερη αλλά πάντως συγκρίσιμη με το σύνολο των δαπανών μιας οικογένειας για διατροφή. Μήπως το ρεύμα δεν έχει ακριβύνει τόσο πολύ; Η αλήθεια είναι ότι δεν έχει φθάσει τα επίπεδα του λαδιού αλλά είναι ακριβότερο από ότι ήταν 3 χρόνια πριν και δεν προβλέπεται να μειωθεί στο μέλλον. Το χειρότερο είναι ότι η αύξηση στο μέλλον δεν θα οφείλεται μόνο στις διεθνείς αγορές αλλά και στις κρατικά προσδιοριζόμενες ρυθμιστικές χρεώσεις δηλαδή τις χρεώσεις δικτύου. Μια πρώτη γεύση του τι θα πρέπει να περιμένουν οι καταναλωτές είναι η αύξηση των χρεώσεων δικτύου από 1/5/23 που έχει οδηγήσει στην πρωτοφανή κατάσταση ένας μέσος καταναλωτής να πρέπει να πληρώσει 150 ευρώ τον χρόνο πριν καταναλώσει την πρώτη κιλοβατώρα (έναντι 13 ευρώ που πλήρωνε πριν την 1/5/23)

Μήπως στην αγορά υπάρχει ανταγωνισμός που τουλάχιστον εξασφαλίζει ότι δεν υπάρχουν "αθέμιτα" κέρδη των παραγωγών - παρόχων; Όχι δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Η αγορά ρεύματος στην Ελλάδα (μεγέθους πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο) είναι μια από τις λιγότερο ανταγωνιστικές αγορές βασικών αγαθών στην χώρα.  Και βέβαια τα δίκτυα είναι μονοπώλιο με επιχειρήσεις οι οποίες ανήκουν κατά μεγάλο ποσοστό σε διεθνείς επενδυτές των οποίων η απόδοση κεφαλαίων είναι σε μεγάλο βαθμό εγγυημένη για πολλά χρόνια (και είναι από τις υψηλότερες διεθνώς).

Μήπως οι τιμές στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από αυτές των άλλων χωρών της ΕΕ; Δεν βλέπουμε τους πολιτικούς να ασχολούνται πολύ. Για παράδειγμα δεν ακούσαμε να συγκρίνονται οι τιμές μας με αυτές της γειτονικής Βουλγαρίας (δεν γνωρίζουμε πόσο κάνει η φέτα στην Βουλγαρία πάντως το ρεύμα στοιχίζει 11 λεπτά την κιλοβατώρα - το μισό από ότι στην Ελλάδα!). Οι τιμές στην Ελλάδα είναι στο μέσο όρο της ΕΕ αλλά μόνο για τους οικιακούς καταναλωτές . Είναι υψηλότερες από τον μέσο όρο για τους βιομηχανικούς. Σε ποιους όμως μετακυλίουν οι βιομήχανοι τις υψηλότερες τιμές του ρεύματος;

Αν ισχύουν όλα τα προηγούμενα πως εξηγείται η διακομματική σιωπή; Η άποψη του γράφοντος είναι ότι όλα τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα διαπνέονται από την  ίδια κρατικιστική αντίληψη. Είτε για λόγους ιδεολογικούς είτε για λόγους συμφέροντος, θέλουν να ελέγχουν το ρεύμα. Αυτό είναι χειρότερο από τις κακές "πολυεθνικές". Δεν υπάρχει τρόπος να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα με επιστολή στην κυρία Βαν ντερ Λαιεν. Οι πολιτικές των κομμάτων κυμαίνονται από την πλήρη κρατική ιδιοκτησία μέχρι την ολιγοπωλιακή δομή με δεσπόζουσα την υπό κρατικό έλεγχο επιχείρηση. Η απόσταση είναι στην πράξη ελάχιστη και το γεγονός αυτό προδικάζει τα χειρότερα για την ελληνική οικονομία και την κοινωνία κατ' επέκταση. Γιατί διαφοροποιεί την Ελλάδα προς το χειρότερο σε σχέση με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο. Στο ρεύμα βαδίζουμε εδώ και χρόνια προς τον Τρίτο Κόσμο με τον οποίο σύντομα θα συναντηθούμε.

*In America we have a two-party system. There is the stupid party. And there is the evil party. I am proud to be a member of the stupid party. Periodically, the two parties get together and do something that is both stupid and evil. This is called-bipartisanship.

Κάνει η ΡΑΑΕΥ "Λευκή Απεργία";

Παρακολουθώντας τις δραστηριότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (και Αποβλήτων και Υδάτων!) - αναγκαστικά γιατί με αφορά η αγορά ρεύματος και αερίου- παρατηρώ ότι ο κρατικός αυτός οργανισμός αποφεύγει να κάνει την δουλειά του. Την απλή καθημερινή δουλειά ρουτίνας αλλά και την σημαντική δουλειά, που είναι ο έλεγχος και η ρύθμιση των αγορών. Συγκεκριμένα αρχίζοντας από τα θέματα ρουτίνας και περνώντας στα θέματα ελέγχου της αγοράς.

Η ΡΑΑΕΥ με είχε εκπλήξει θετικά στο μακρινό παρελθόν (το 2021) όταν μου έδωσε αριθμό πρωτοκόλλου για μήνυμα που είχα στείλει με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Τελευταία όμως διαπίστωσα ότι η καλή αυτή συνήθεια έχει χαθεί. Δεν δίδεται ούτε καν επιβεβαίωση ότι παρελήφθη το ηλεκτρονικό έγγραφο. Πλήρες blackout. Αναρωτιέμαι αν είμαι ο μόνος στον οποίο συμπεριφέρεται η Αρχή με τον τρόπο αυτό.

Η ΡΑΑΕΥ δεν έχει εκδώσει Έκθεση Πεπραγμένων τα τελευταία δύο χρόνια. Η πιο πρόσφατη έκδοση είναι αυτή του 2021. Μήπως υπάρχει νομοθετική ρύθμιση που απαλλάσσει την ΡΑΑΕΥ από το να εκδίδει Πεπραγμένα; Αμφιβάλω. Τότε γιατί δεν τηρεί την υποχρέωσή της; Υπενθυμίζω ότι η Έκθεση αυτή περιλαμβάνει στοιχεία (έστω και με καθυστέρηση ετών) που είναι απαραίτητα για την ανάλυση των αγορών.

Η ΡΑΑΕΥ αποφάσισε την περασμένη χρονιά (2023) να δημοσιοποιεί κάθε μήνα αναφορές για την λιανική αγορά ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου (που είναι μια ελαφριά επεξεργασία των πρωτογενών στοιχείων του ΔΕΔΔΗΕ). Οι αναφορές αυτές είναι σαν τα θαύματα που συμβαίνουν μόνο μια φορά. Γιατί, για λόγους που δεν είναι προφανείς, έπαψαν να εκδίδονται το 2024. Η Clarus ESCo έχει ζητήσει εγγράφως επανειλημμένα τις αναφορές αυτές ξεκινώντας ήδη από το 2016. Η έκδοσή τους το 2023 μου είχε προκαλέσει ενθουσιασμό - έστω και αν μετά από τόσα χρόνια η ΡΑΑΕΥ και ο ΔΕΔΔΗΕ (για λόγους που μου είναι άγνωστοι) αρνούνται να ικανοποιήσουν το αίτημά μου να αναφέρεται και ο αριθμός των αλλαγών παρόχου που έγιναν σε κάθε περίοδο*. Γιατί σταμάτησαν;

Τα παραπάνω είναι πταίσματα μπροστά στον τρόπο που η ΡΑΑΕΥ χειρίζεται το θέμα της ιστοσελίδας σύγκρισης τιμών - του energycost.gr. Έχω κάνει αλλού λεπτομερή κριτική και προτάσεις σχετικά με την σελίδα αυτή. Αυτό που επισημαίνω εδώ είναι η πλήρης αδιαφορία της Αρχής για το γεγονός ότι η εφαρμογή αυτή έχει τεθεί στην  διάθεση του κοινού χωρίς να έχει υποστεί στοιχειώδη έλεγχο. Την στιγμή που γράφεται το παρόν, η σελίδα, ένα μήνα μετά την ανάρτηση της στο διαδίκτυο, έχει προφανή λάθη και παραλείψεις. Είναι όχι μόνο παραπλανητική αλλά και επικίνδυνη για τον καταναλωτή που θα προσπαθήσει να την χρησιμοποιήσει. Η αδιαφορία της ΡΑΑΕΥ για την κατάσταση αυτή κατά την άποψη μου φθάνει στα όρια της παρανομίας. Παραβιάζει αν όχι το γράμμα πάντως το πνεύμα της Ευρωπαϊκής και ελληνικής νομοθεσίας.

Στις αναφορές που δημοσιοποίησε το 2023 (και σταμάτησε το 2024) η ΡΑΑΕΥ παρείχε στοιχεία μεριδίων αγοράς ανά μήνα στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού. Τα στοιχεία αυτά έδειχναν ότι το μερίδιο αγοράς της υπό κρατικό έλεγχο δεσπόζουσας επιχείρησης, της ΔΕΗ, ήταν στην Χαμηλή Τάση στο 63% στις πωλήσεις (κιλοβατώρες) και στο 73% σε αριθμό μετρητών. Αυτό που δεν έδειχναν οι αναφορές αυτές είναι η εξέλιξη των μεγεθών αυτών στον χρόνο. Αν έδειχναν τα στοιχεία αυτά, θα φαινόταν ότι τα μερίδια της ΔΕΗ δεν διαφέρουν από αυτά του 2021. Εδώ και 3 τουλάχιστον χρόνια, η λιανική αγορά στην Χαμηλή Τάση δεν έχει διαφοροποιηθεί. Η ένταση του ανταγωνισμού (όπως μετριέται από τον Herfindahl Hirschman Index) παραμένει στο επίπεδο του δυοπωλίου. Η ΡΑΑΕΥ που είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο του ανταγωνισμού στις αγορές ενέργειας (και έχει, αν δεν κάνω λάθος, πριν από χρόνια υπογράψει σχετικό μνημόνιο συνεργασίας με την Επιτροπή Ανταγωνισμού) δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο αυτό. Έχει παραλείψει να κάνει το καθήκον της.

Ο προσεκτικός αναγνώστης θα παρατηρήσει ότι η κριτική που ασκείται παραπάνω αφορά πράγματα που η ΡΑΑΕΥ παραλείπει να κάνει. Δεν αφορά θέματα για τα οποία ενήργησε. Η άποψή μου και η κριτική μου σχετικά με τα θέματα αυτά (χρωματιστά τιμολόγια, ενεργειακός τουρισμός κλπ.) έχουν αναφερθεί αλλού. Γενικά η δική μου αξιολόγηση είναι ότι η ΡΑΑΕΥ (που έχει στην πράξη με το κράτος μια υπαλληλική σχέση) δημιουργεί μεγαλύτερα προβλήματα όταν ενεργεί παρά όταν αμελεί να ενεργήσει (με εξαίρεση την ρύθμιση του ανταγωνισμού που θα αποτελούσε και το litmus test της - ανύπαρκτης - ανεξαρτησίας της). Είναι κρίμα λοιπόν να δημιουργείται η αρνητική εντύπωση ότι η Αρχή κάνει ένα είδος "Λευκής απεργίας" στα θέματα ρουτίνας τα οποία θα μπορούσε να καλύψει εύκολα, γρήγορα και φθηνά με την βοήθεια εξωτερικών συνεργατών (το allazorevma.gr - που δεν έχει την  δυνατότητα να απεργήσει έναντι κανενός - έχει προτείνει να αναλάβει τόσο την ιστοσελίδα όσο και τις αναφορές έναντι αμελητέου τιμήματος). 

Αυτά τα θέματα ρουτίνας δεν λύνουν τα στρατηγικά προβλήματα της αγοράς αλλά διευκολύνουν κάπως τους καταναλωτές. Για αυτούς δεν εργαζόμαστε όλοι;

* Τον αριθμό αυτό για το 2023 θα τον μάθουμε (επισήμως γιατί ανεπισήμως κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα) στην Έκθεση Πεπραγμένων της ΡΑΑΕΥ που με τα σημερινά δεδομένα θα εκδοθεί το 2025.