Μια Ταπεινή Πρόταση για τα Τιμολόγια Ρεύματος

Στις 31 Ιουλίου 2023 λήγει η ισχύς της διαδικασίας καθορισμού των τιμών ρεύματος που επιβλήθηκε από την  κυβέρνηση τον Αύγουστο του 2022. Παρουσιάζεται παρακάτω μια πρόταση που σκοπό έχει να επεκτείνει την προστασία των καταναλωτών μέχρις ότου η αγορά ομαλοποιηθεί επαρκώς διορθώνοντας συγχρόνως όσο αυτό είναι δυνατό ορισμένες από τις ατέλειες της υπάρχουσας διαδικασίας. 

Προτείνεται να καθορισθεί για το επόμενο εξάμηνο (από την 1/8/23) μια τιμή αναφοράς για  το ρεύμα - συγκεκριμένη και σταθερή. Η τιμή αυτή θα είναι το όριο κάτω από το οποίο ο Δεσπόζων Πάροχος (Η Κρατική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, γνωστή ως ΔΕΗ) δεν θα μπορεί να πουλά. Μια πρώτη εκτίμηση είναι τα 17 λεπτά την κιλοβατώρα, περιλαμβανομένου του παγίου υπολογισμένου σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο κατανάλωσης. 

Το κράτος θα αναλάβει να αντισταθμίσει για όλη την διάρκεια του 6μήνου την τιμή αυτή για όλους τους παρόχους. Στη διάρκεια των 6 μηνών η τιμή αυτή για να μείνει σταθερή μπορεί να πρέπει να επιδοτηθεί ή να φορολογηθεί (με ίδιο ποσό ανά KWh για όλους τους παρόχους). Θα γίνεται εκκαθάριση μετά τους 6 μήνες. Η τιμή αναφοράς θα καθορισθεί με βάση κοστολογικό έλεγχο στην ΚΕΗ έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η υγεία των οικονομικών της καταστάσεων.

Η πρόταση αυτή έχει πολλά πλεονεκτήματα.

Δημιουργεί μια κατάσταση ηρεμίας στην αγορά. Οι καταναλωτές θα εστιάσουν στην συγκεκριμένη τιμή αναφοράς και η αγορά θα ισορροπήσει. Σε αντίθεση με την παρούσα κατάσταση που η τιμή αναφοράς είναι αντικείμενο διαρροών και παραπολιτικών σχολίων των δημοσιογράφων. Όχι μόνο δεν θα υπάρχει ρήτρα αναπροσαρμογής - αλλά θα προσφέρονται σταθερά τιμολόγια για 6 μήνες - μετά από χρόνια!

Το κάτω όριο στον Δεσπόζοντα Πάροχο θα οδηγήσει σε αύξηση του ανταγωνισμού γιατί οι εναλλακτικοί Πάροχοι θα προσπαθήσουν να αποκτήσουν πελατεία με εκπτώσεις απέναντι σε έναν σταθερό στόχο. Πράγμα που θα ανακουφίσει την ΡΑΕ και την Επιτροπή Ανταγωνισμού από το βάρος της ανάγκης να κάνουν κάτι επιτέλους για το θέμα.

Απαλλάσσει τον Υπουργό από την συνέντευξη τύπου κάθε μήνα αφού στην πράξη η νέα διαδικασία έχει το ίδιο αποτέλεσμα με την υπάρχουσα - απλώς είναι απόλυτα διαφανής. Είναι βέβαια πιθανό (σίγουρο θα λέγαμε ) ότι θα κατηγορηθεί ότι δίνει τα λεφτά στους παρόχους και όχι στους καταναλωτές. Ο βρεγμένος όμως την βροχή δεν την φοβάται - η αντιπολίτευση έχει ήδη ενημερώσει το κοινό ότι αυτό ακριβώς κάνει και με την υπάρχουσα διαδικασία (πράγμα που είναι λάθος). Σε κάθε περίπτωση θα μπορέσει να υπερηφανευτεί ότι η νέα διαδικασία ευνοεί τον ανταγωνισμό και μάλιστα με τρόπο πιο αποτελεσματικό. (Αν ήταν η τρόικα εδώ θα έπαιρνε ίσως και εύφημο μνεία).

Η πρόταση είναι απλή και ταπεινή - δεν διεκδικεί εύσημα ακαδημαϊκής γνώσης, διεθνούς εξειδίκευσης ή θείας έμπνευσης και παρέχεται δωρεάν. Βασίζεται στην πρακτική εμπειρία του allazorevma.gr στην αγορά τους τελευταίους 9 μήνες και έχει στόχο να διευκολύνει σε πρώτη προτεραιότητα όχι την κυβέρνηση ή τους παρόχους αλλά τους καταναλωτές. Άλλωστε για αυτούς δεν δουλεύουμε όλοι;

Ο "Ενεργειακός Τουρισμός" και το allazorevma.gr ως Αμορτισέρ της Αγοράς

Η διαδικασία καθορισμού των τιμών στην λιανική αγορά ρεύματος που επέβαλε η κυβέρνηση από την 1/8/22, πέραν της συνολικής αποτίμησης που μπορεί να κάνει κανείς, δημιούργησε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα. Απαγορεύοντας οποιαδήποτε δέσμευση των καταναλωτών για πρόωρη λύση της σύμβασης προμήθειας και δίνοντας συγχρόνως την ευκαιρία στους παρόχους να αλλάζουν τις τιμές τους κάθε μήνα, δημιούργησε κίνητρα για "ενεργειακό τουρισμό". Είναι ο όρος που εφηύραν οι Πάροχοι για να περιγράψουν την κατάχρηση της δυνατότητας αλλαγής παρόχου από τους καταναλωτές - πολλές φορές με σκοπό την αποφυγή χρεών. Η εμπειρία των εννέα μηνών εφαρμογής της διαδικασίας δεν επιβεβαίωσε τους φόβους τους. Γιατί είχε το αντίθετο αποτέλεσμα.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία (που βγαίνουν από τον ΔΕΔΔΗΕ σαν να του βγάζουν δόντι), φαίνεται ότι η εφαρμογή της νέας διαδικασίας συνέπεσε (έστω και αν δεν ήταν η σημαντικότερη αιτία) με μια πτώση του ρυθμού αλλαγής παρόχου και συγχρόνως επιστροφή καταναλωτών στην ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ - το μερίδιο αγοράς της ΚΕΗ στην χαμηλή τάση αυξήθηκε το 4ο Τρίμηνο του '22 σε σχέση με το 3ο).

Αυτό δείχνει ότι το κίνητρο των καταναλωτών να ενημερωθούν για την αγορά μειώθηκε. Πιθανόν γιατί η πληροφορία που είχαν πλέον στην διάθεσή τους ήταν αναξιόπιστη. Γιατί να αλλάξω Πάροχο στον φθηνότερο αυτόν  τον μήνα; Πως ξέρω τι θα γίνει τον επόμενο μήνα; Ερώτημα που έκανε ακόμα δυσκολότερο να απαντηθεί η πρακτική ορισμένων Παρόχων να εφαρμόζουν ευκαιριακές και εν τέλει παραπλανητικές τιμολογιακές πολιτικές. Είτε ενσυνείδητα είτε γιατί βρίσκονταν και αυτοί σε σύγχυση. Την γενική αυτή σύγχυση προσπάθησε να εξομαλύνει μόνο το allazorevma.gr.

Το allazorevma.gr, η πρώτη (χρονικά αλλά και σε δημοφιλία) ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών στην Ελλάδα,  ήταν και εξακολουθεί να είναι το μόνο εργαλείο που έχει στην διάθεση του ο καταναλωτής για να παρακολουθήσει την εξέλιξη των τιμών στη αγορά ρεύματος.

Από την έναρξη της εφαρμογής της νέας διαδικασίας επέλεξε να βασίζει την σύγκριση όχι στις τιμές που ανακοινώνονται κάθε μήνα αλλά στον μέσο όρο των τιμών όλων των μηνών που ισχύει η νέα διαδικασία (από τον 4/23 των πιο πρόσφατων έξη μηνών). Παρουσιάζοντας συγχρόνως την εξέλιξη της τιμής στους μήνες αυτούς για κάθε τιμολόγιο. Με τον τρόπο αυτό ο χρήστης της ιστοσελίδας έχει μια καλύτερη εικόνα της συμπεριφοράς των Παρόχων στο παρελθόν. Αυτό δεν αποτελεί εγγύηση για το μέλλον αλλά είναι ότι καλύτερο θα μπορούσε να έχει για να βασίσει την απόφασή του για επιλογή Παρόχου. Δεδομένου ότι, ακόμα και αν ο Πάροχος του αλλάξει τακτική τον ένα μήνα και ανεβάσει την τιμή του, ο καταναλωτής δεν χάνει την ωφέλεια που έχει ήδη απολαύσει τους προηγούμενους μήνες - η νέα αυξημένη τιμή είναι απλώς μια προειδοποίηση για το μέλλον. Η πρακτική αυτή του allazorevma.gr επιτυγχάνει με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια, ωφελώντας τόσο τους Παρόχους όσο και τους καταναλωτές:

• Μειώνει το κίνητρο του καταναλωτή να αλλάξει Πάροχο καθυστερώντας την απόφασή του. Μειώνεται δηλαδή ο ενεργειακός τουρισμός που τόσο απασχολεί τους Παρόχους.
• Συγχρόνως εξασφαλίζει ότι ο καταναλωτής επιλέγει έχοντας στην διάθεσή του την πληρέστερη δυνατή πληροφόρηση- η διάχυτη ομίχλη που δημιουργούν τα αλλοπρόσαλλα μηνύματα στο δημόσιο χώρο έχει αρθεί.

Το allazorevma.gr εξακολουθεί να προσφέρει δωρεάν υπηρεσίες στο καταναλωτικό κοινό τοποθετώντας έναν αποσβεστήρα (κοινώς αμορτισέρ) των κραδασμών  που δημιουργούν οι διαδικασίες του κράτους. Αναμένοντας πάντα την δωρεάν σίτιση στο Πρυτανείο.

 

Γερμανικά "Φρένα" στην Τιμή του Ρεύματος (και Ελληνικά Θαύματα)

Η Γερμανική κυβέρνηση είναι και αυτή, όπως και η Ελληνική, φιλολαϊκή. Αποφάσισε λοιπόν να βάλει ένα άνω όριο (πλαφόν στα ελληνικά) στην τιμή του ρεύματος. Στα γερμανικά το πλαφόν ονομάστηκε "φρένο". Που δεν διαφέρει πολύ από το δικό μας - ελληνικό - "φρένο". Η ποιότητά του όμως - όπως θα περίμενε κανείς κρίνοντας από την ποιότητα της αυτοκινητοβιομηχανίας της - είναι ανώτερη από αυτή του εγχώριου. Η Ελλάδα όμως είναι γνωστή ως η Χώρα των Θαυμάτων. Εξηγούμε:

Η γερμανική κυβέρνηση, για όλο το 2023, τοποθέτησε την τιμή των 40 λεπτών την κιλοβατώρα ως ανώτατο όριο για το 80%  της κατανάλωσης (σε σχέση με το 2022) των οικιακών και μικρών (μέχρι 30 MWh τον χρόνο) επαγγελματικών καταναλωτών. Η επιπλέον κατανάλωση χρεώνεται με την τιμή της αγοράς. Συγχρόνως, ανέστειλε όλες τις αυξήσεις που είχαν προγραμματισθεί για τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις των τιμολογίων για το 2023*.

Ένα πρώτο εύλογο ερώτημα είναι ποιο είναι το δικό μας "φρένο". Είναι περίπου 24,5 λεπτά την κιλοβατώρα. Πως συγκρίνονται τα δύο φρένα ως προς την σχέση τους με το επίπεδο πριν την κρίση; Το γερμανικό είναι κατά 30% υψηλότερο (40/31) από την τελευταία τιμή προ κρίσης ενώ το ελληνικό κατά 44% (24,5/17). Αυτό δεν είναι περίεργο - οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι στα γερμανικά τιμολόγια το κόστος της παραγωγής αποτελούσε το 20% περίπου της λιανικής τιμής ενώ στα ελληνικά πάνω από το 40%.

Τα δύο φρένα όμως διαφέρουν από άλλη άποψη. Το γερμανικό το ξέρουν όλοι και είναι το ίδιο για 12 μήνες. Το ελληνικό το ξέρουν - επισήμως τουλάχιστον - μόνο ο Υπουργός και ο Ύψιστος (ως Παντογνώστης). Το μαντεύει επίσης με ακρίβεια και το allazorevma.gr. Γιατί δεν είναι τίποτα άλλο από τον Δείκτη Τιμών που υπολογίζει κάθε μήνα. Ο οποίος έχει αποκτήσει μια εκπληκτική σταθερότητα - ειδικά από τον Αύγουστο του '22. Εκεί στα 24,5 λεπτά περίπου. Πως επιτυγχάνεται αυτό το ελληνικό θαύμα;

Οι Έλληνες πολιτικοί δρουν με τρόπους που οι Γερμανοί ομόλογοί τους ούτε να φανταστούν μπορούν. Οι Γερμανοί υπολόγισαν ένα νούμερο, το ανακοίνωσαν και θα ισχύσει για 12 μήνες. Οι Έλληνες πολιτικοί υπολόγισαν επίσης ένα νούμερο. Δεν το ανακοίνωσαν όμως. Αντί αυτού, κάθε μήνα ρωτούν την κρατική επιχείρηση ηλεκτρισμού - δεν χρειάζεται να ρωτήσουν κάποιον άλλο αφού αυτή έχει το 75% των πελατών - και αυτή παίζει τον ρόλο της Πυθίας: Πόσο θα κάνει το ρεύμα τον επόμενο μήνα; Η ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ) κάνει τους υπολογισμούς της και του ψιθυρίζει το νούμερο (φροντίζοντας κάποιος να κρυφακούει ώστε να το διαρρεύσει). Ο υπουργός παίρνει το νούμερο της ΚΕΗ και κάνοντας μια αφαίρεση βρίσκει την επιδότηση που θα χρειαστεί για να πετύχει το ελληνικό "Φρένο". Την οποία (την επιδότηση όχι την τιμή) με περηφάνεια ανακοινώνει σε συνέντευξη τύπου. Την τιμή δεν χρειάζεται να την ανακοινώσει. Είναι η ίδια του προηγούμενου μήνα (και θα μείνει η ίδια - μέχρι πότε; μαντέψτε). Θαύμα!

Δεν κομίζουμε  γλαύκα στην Αθήνα αν διατυπώσουμε γραπτά την μύχια πεποίθηση των Ελλήνων πολιτών ότι ακόμα και η απλή καθημερινή λειτουργία της χώρας είναι ένα μικρό θαύμα. Το συγκεκριμένο όμως έχει παρενέργειες.

Δημιουργεί συνθήκες αδιαφάνειας και ανασφάλειας στην αγορά, τόσο στους παρόχους όσο και στο καταναλωτικό κοινό. Και είναι γνωστό ότι οι συνθήκες αδιαφάνειας ευνοούν συνήθως τους κακόβουλους και τους απατεώνες και προκαλούν σύγχυση στους καταναλωτές.

Αλλά, σημαντικότερο, δίνει την ευκαιρία στην δεσπόζουσα κρατική επιχείρηση να ακολουθήσει εμπορικές πολιτικές** και να θέτει τιμή στην λιανική η οποία έχει ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Εν δυνάμει τόσο θετικές όσο και αρνητικές. Ο γράφων έχει προτείνει εδώ και χρόνια τον κοστολογικό έλεγχο της ΚΕΗ μέχρι το μερίδιό της να πέσει στο 35%. Το αποτέλεσμα του ελέγχου θα ήταν το αντίστοιχο του γερμανικού φρένου***. Τα μέχρι τώρα στοιχεία πάντως δείχνουν ότι η ΚΕΗ αυξάνει το μερίδιό της στην αγορά και η πρόσκτηση πελατών από τους εναλλακτικούς παρόχους έχει σχεδόν μηδενιστεί - ιδίως στο τελευταίο τρίμηνο του 2022.

Το συμπέρασμα από την  σύγκριση του ελληνικού με το γερμανικό φρένο είναι ότι δεν αρκεί να είναι κανείς Φίλος του Λαού. Υπάρχουν καλύτεροι και χειρότεροι τρόποι να γίνει η δουλειά. Δυστυχώς το ελληνικό πολιτικό σύστημα προτιμά να επιλέγει συστηματικά λύσεις με μυστικιστική - τριτοκοσμική χροιά.

 *Η χρέωση για τις ΑΠΕ, το ανάλογο του δικού μας ΕΤΜΕΑΡ, έχει ήδη καταργηθεί στην Γερμανία, πράγμα που ήταν σημαντική ελάφρυνση δεδομένου ότι ήταν κοντά στα 7 λεπτά την κιλοβατώρα (έναντι 1,7 στην χώρα μας που εξακολουθεί να επιβάλλεται). Επίσης η ελληνική κυβέρνηση, υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας (σε αντίθεση με την γερμανική), ανέστειλε στην πράξη για το '23 την αύξηση στα ΥΚΩ και την αλλαγή στην δομή τιμολόγησης των δικτύων.
**Μεταξύ αυτών ευκολίες πληρωμής. Σε αντίθεση με την γερμανική κυβέρνηση που αναλαμβάνει να βοηθήσει το σύνολο της αγοράς για να αντιμετωπίσει την αδυναμία των καταναλωτών να πληρώσουν έγκαιρα.
*** Δεν θα σχολιαστεί στο παρόν ο κίνδυνος η ΚΕΗ - μαντεύοντας το ελληνικό "φρένο" και εκμεταλλευμένη την αδράνεια των πελατών της - να "φουσκώσει" την τιμή έτσι ώστε να αναγκασθεί ο Υπουργός να χρησιμοποιήσει τον προϋπολογισμό για να πετύχει τον δικό του πολιτικό στόχο. Πράγμα που αφ' ενός "μυρίζει" έμμεση κρατική ενίσχυση, αφ' ετέρου δυσφημίζει τον κλάδο της Προμήθειας γιατί τον οδηγεί σε τεράστια (ex post) αύξηση των μικτών περιθωρίων των εταιρειών.

Οι Τιμές Έπεσαν τον Φεβρουάριο - ο Δείκτης Όχι .Τι Συνέβη;

Ο Δείκτης Τιμών Ρεύματος με στοιχεία Φεβρουαρίου 2023 που υπολογίζει το allazorevma.gr, η πρώτη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα, εμφάνισε άνοδο σε σχέση με τον δείκτη με στοιχεία  Ιανουαρίου 2023. Ο Δείκτης Τιμών είχε αύξηση από 228,93 σε 246,89 ευρώ την μεγαβατώρα.  

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, στις οποίες το allazorevma.gr  περιλαμβάνει την κρατική επιδότηση των 40 ευρώ την  μεγαβατώρα (για τον Φεβρουάριο), μειώθηκαν από -263,17 σε +26,83 ευρώ την μεγαβατώρα - έγιναν δηλαδή μετά από πολλούς μήνες ελαφρά χρεωστικές. Λόγω της δραματικής μείωσης της επιδότησης από 330 σε 40 ευρώ την μεγαβατώρα. 

Ο Δείκτης Ανταγωνιστικών Τιμών Ρεύματος για οικιακούς καταναλωτές,  περιλαμβανομένου του ΦΠΑ μειώθηκε δραματικά - από 479,14 σε 206,08 ευρώ την μεγαβατώρα. Οι τιμές των εναλλακτικών παρόχων κυμάνθηκαν από 154,10 έως 245,00 με μέσο όρο τα 206,01 ευρώ την μεγαβατώρα σημαντικά μειωμένο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (445,41). Συνολικά, σε 12μηνη βάση (2/22-2/23), η μέση τιμή των εναλλακτικών παρόχων (πριν τις επιδοτήσεις) μειώθηκε κατά 26% ενώ ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικών χρεώσεων που περιλαμβάνει και την ΔΕΗ μειώθηκε κατά 34%. 

Στο πρώτο Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η εξέλιξη του κόστους της αγοράς και των τιμών των εναλλακτικών και της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) τους τελευταίους 12 μήνες. Στον Δεύτερο Πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά το τι θα πλήρωναν οι καταναλωτές με και χωρίς την επιδότηση από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα. 

Τον Φεβρουάριο η χονδρική τιμή είχε μείωση (-6%) σε σχέση με τον Ιανουάριο). Ο Δείκτης Τιμών Λιανικής είχε ελαφριά άνοδο γιατί μειώθηκε δραστικά η κρατική επιδότηση. Τόσο οι Πάροχοι, όσο και το Κράτος βασισμένοι στην μεγάλη πτώση της χονδρικής τον Ιανουάριο, έπεσαν πάλι έξω στις προβλέψεις τους, με αποτέλεσμα τόσο οι τιμές όσο και η επιδότηση που είχαν προαναγγείλει να αποδειχθούν χαμηλότερες από όσο απαιτείτο για να καλυφθεί η τιμή της χονδρικής. Αυτό οδήγησε σε σημαντική μείωση του περιθωρίου των Παρόχων αντιστρέφοντας τη τάση του προηγούμενου μήνα. Η τιμή της ΚΕΗ (γνωστής ως ΔΕΗ) συνεχίζει να είναι για τέταρτο συνεχή μήνα υψηλότερη από τον μέσο όρο των εναλλακτικών παρόχων και σημαντικά υψηλότερη από την τιμή του φθηνότερου εναλλακτικού.

Παραμύθια και Πραγματικότητα: Πόσο Εξοικονομεί ο Καταναλωτής με την Αλλαγή Παρόχου Ρεύματος;*

Ένας καταναλωτής που έφυγε από την ΔΕΗ την 1η Αυγούστου του 2022 θα έχει εξοικονομήσει για τους οκτώ μήνες μέχρι το τέλος Μαρτίου 173 ευρώ**. Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται - για κάθε μήνα που ισχύει η νέα διαδικασία για τον καθορισμό των τιμών του ρεύματος - οι χρεώσεις για το ανταγωνιστικό μέρος των τιμολογίων των Παρόχων που εκπροσωπούν σχεδόν το σύνολο των καταναλωτών  στην χώρα.

Στην τελευταία (δεξιά) στήλη εμφανίζεται το σύνολο των χρεώσεων για κάθε τιμολόγιο για την οκτάμηνη περίοδο. Ο πίνακας είναι ταξινομημένος από το φθηνότερο τιμολόγιο προς το ακριβότερο. Το allazorevma.gr σχολιάζει: 

Η ΔΕΗ σε όλη την διάρκεια της περιόδου (εκτός από τον Αύγουστο - όταν προφανώς έκανε λάθος) είναι με συνέπεια από τους ακριβότερους Παρόχους. Αυτό είναι δυσάρεστο για τους καταναλωτές γιατί μόνη της εκπροσωπεί περίπου το 72% των μετρητών στην χαμηλή τάση - δηλαδή των οικιακών και των μικρών επαγγελματικών. Φαίνεται ότι η Κρατική Επιχείρηση, που έπαιξε ρόλο που θύμιζε αυτόν της Ιφιγένειας στην κρίση, δεν έχει άλλες αντοχές για να "στηρίξει" τους πελάτες της.

Παρατηρείται επίσης ότι ο φθηνότερος Πάροχος παραμένει ο ίδιος στο σύνολο της περιόδου. Γενικά η τοποθέτηση των Παρόχων δεν φαίνεται να μεταβάλλεται πολύ στο σύνολο της περιόδου. Υπάρχουν όμως απότομες μεταβολές από μήνα σε μήνα για να υποστηριχθούν ευκαιριακές προωθητικές ενέργειες. Στο σύνολο είναι εμφανές ποιοι είναι επιθετικοί (που προσπαθούν να αποκτήσουν νέους πελάτες) και ποιοι είναι συντηρητικοί (που προσπαθούν να προστατεύσουν  το χαρτοφυλάκιο και την κερδοφορία τους). 

Ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά μέσα στην κρίση η ευκαιρία που έχουν οι καταναλωτές για εξοικονόμηση φεύγοντας από την ΔΕΗ είναι ίσως η μεγαλύτερη που είχαν εδώ και χρόνια. Δεν την έχουν όμως μέχρι στιγμής εκμεταλλευτεί. Η απώλεια μεριδίου της ΔΕΗ έχει σχεδόν μηδενισθεί. Αυτό πρέπει να προβληματίσει κυρίως τους εναλλακτικούς παρόχους. Που φαίνεται ότι έχουν επιτύχει (και είναι πράγματι μεγάλη επιτυχία σε περίοδο κρίσης!) να πείσουν τους καταναλωτές να επιλέγουν με βάση την ποιότητα εξυπηρέτησης και όχι την τιμή.

* Ο τίτλος του άρθρου επελέγη από την εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης ChatGPT

** Κατανάλωση 3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο (ισοκατανεμημένη στους 12 μήνες). Περιλαμβάνεται η κρατική επιδότηση και τα ποσά έχουν επιβαρυνθεί με τον αναλογούντα ΦΠΑ. Ο υπολογισμός έγινε χωρίς να ληφθούν υπόψιν τυχόν δώρα ή εκπτώσεις εκτός από την έκπτωση συνέπειας, η οποία έχει ενσωματωθεί.

Ενισχύθηκε η Τάση για Επιστροφή στο Παρελθόν στην Αγορά Ρεύματος το 2022

Ο ΔΕΔΔΗΕ δημοσίευσε (με ανεξήγητη καθυστέρηση 2 μηνών) τα στοιχεία των μετρητών στην αγορά ρεύματος για τον 4ο τρίμηνο του 2022. Εχουμε συνεπώς στην διάθεσή μας την πληροφορία που χρειάζεται για να αξιολογήσουμε την κατάσταση και την τάση της αγοράς. Συνοπτικά, η εικόνα είναι απογοητευτική. Το "άνοιγμα" της αγοράς "στένεψε" για τρίτη συνεχή χρονιά. 

Η εικόνα του ΄22 επηρεάστηκε προφανώς από την κρίση αλλά η δραματική πτώση του ρυθμού απώλειας μεριδίου από την ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ)  από το 2020 και μετά και η γιγάντωση του Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας είναι ισχυρές ενδείξεις αποτυχίας της προσπάθειας για την δημιουργία ανταγωνιστικής αγοράς για το ρεύμα στην χώρα.

Πρωταθλητής για την χρονιά είναι η Ζενίθ που κέρδισε με διαφορά τους περισσότερους πελάτες, γύρω στους 50.000. Ακολουθεί ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας (ο Πάροχος που "εξυπηρετεί" αυτούς που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να πληρώσουν τον λογαριασμό τους) με περίπου 37.000 νέους "πελάτες". Οι εναλλακτικοί Πάροχοι στο σύνολό τους κέρδισαν μόλις 31.000 μετρητές. Ορισμένοι έκλεισαν με θετικό πρόσημο (κέρδισαν πελάτες). Ανάμεσά τους η NRG, το Φυσικό Αέριο, η Elpedison και ο Ήρων. Οι υπόλοιποι (Protergia, Watt and Volt, Volton/KEN, Volterra, ΕΛΤΑ, Εlinoil) έχασαν πελάτες μέσα στο 2022.

Η ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ) έχασε περίπου 53.000 πελάτες μέσα στο 2022. Ο ίδιος αριθμός την προηγούμενη χρονιά, το 2021, ήταν 255.000 και το 2020 ήταν  411.000. Με τον ρυθμό του πρόσφατου 12μηνου η (μνημονιακή) νομική της υποχρέωση να πέσει κάτω από τον 50% (σε αριθμό μετρητών) που έπρεπε να επιτευχθεί μέχρι τέλος του 2019, υπολογίζουμε ότι θα καλυφθεί σε περίπου 27 χρόνια (το 2049).

Η πλήρης εικόνα παρουσιάζεται στον παρακάτω Πίνακα που εμφανίζει τον αριθμό μετρητών στο τελευταίο 12μηνο (31/12/21- 31/12/22). 

Σημειώσεις 

• Τα στοιχεία αφορούν τους μετρητές Χαμηλής Τάσης στο Διασυνδεδεμένο σύστημα. Λείπουν οι περίπου 800.000 μετρητές των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών για τους οποίους δεν έχει αποσαφηνιστεί αν ο ΔΕΔΔΗΕ δημοσιεύει στοιχεία και αν ναι, που τα καταχωνιάζει.
• Το σύνολο των μετρητών αυξήθηκε κατά περίπου 15.000 στην χρονιά
• Ο Πίνακας είναι Ταξινομημένος με βάση τον αριθμό μετρητών στις 31/12/22

Αξιολόγηση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας: Προβιβάσιμη με το Ζόρι

Με την ευκαιρία της δημοσίευσης πρόσφατα (Φεβρουάριος 2023) των Πεπραγμένων της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) για το 2021(!) και λαμβάνοντας υπόψιν την δραστηριότητά της και για το 2022, ο γράφων αξιολογεί την επίδοση της ως προς την επίτευξη των στόχων που είχε θέσει ο ίδιος με σημείωμά του τον Ιούλιο του 2020* όταν εγκαταστάθηκε η παρούσα διοίκηση. Το αποτέλεσμα είναι ο χαμηλότερος προβιβάσιμος βαθμός  LP** (Low Pass). Αυτό τεκμηριώνεται ως εξής.

Στο σημείωμα του Ιουλίου του 2020, ο γράφων είχε θέσει ως πρώτο στόχο για την ΡΑΕ την αντιμετώπιση των φαινομένων α) των κακοπληρωτών και β) της παραπλάνησης των καταναλωτών. Το γεγονός ότι ο Πάροχος Καθολικής Υπηρεσίας είναι πλέον ο πέμπτος μεγαλύτερος στην αγορά είναι ισχυρό τεκμήριο αποτυχίας. Ο ισολογισμός του Δεσπόζοντα Παρόχου εξακολουθεί να φέρει τεράστια και συνεχώς αυξανόμενα σε σχέση με τον κύκλο εργασιών του ποσά στους λογαριασμούς απαιτήσεων. Η ΡΑΕ δεν έκανε απολύτως τίποτα για να βοηθήσει την αγορά να αντιμετωπίσει το θεμελιώδες αυτό πρόβλημα που ήταν και εξακολουθεί να είναι ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο εμπόδιο για το άνοιγμα της αγοράς (ο Δεσπόζων Πάροχος κάνει πιστωτικές διευκολύνσεις στα πλαίσια της εμπορικής του πολιτικής). Η πρόταση του γράφοντος για την χρήση μετρητών προπληρωμής από τον (τους) ΠΚΥ έπεσε σε αυτιά κουφών. Βαθμός: F

Όσον αφορά την παραπλάνηση των καταναλωτών, υπήρξε βελτίωση αλλά αυτή οφείλεται σε απόφαση της κυβέρνησης. Η διαδικασία καθορισμού των τιμών που ισχύει από τον 8/22, ανεξάρτητα από την συνολική κριτική που μπορεί να γίνει, βελτίωσε την διαφάνεια των λογαριασμών. Από την μεριά της η ΡΑΕ έκανε ότι μπορούσε για να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Πέτυχε να αποφευχθεί (με νόμο!) η υποχρέωση της να πιστοποιεί ιδιωτικές ιστοσελίδες σύγκρισης τιμών αφήνοντας τους καταναλωτές στο έλεος σελίδων ψευδοσύγκρισης αλλά και της δικής της σελίδας (energycost.gr) που είναι όχι μόνο δύσχρηστη αλλά και ανακριβής. Να σημειωθεί επίσης η αναποτελεσματικότητα του πολυδιαφημισμένου myrae.gr μέσω του οποίου ο καταναλωτής απλώς προωθείται στον Πάροχό του για να τα "βρεί" μαζί του. Η τυποποίηση των λογαριασμών και των συμβάσεων ήταν μια αποτυχημένη (κρινόμενη εκ του αποτελέσματος) ιδέα υπερβολικής ρύθμισης - πολύς θόρυβος για το τίποτα. Υπάρχουν βέβαια σχέδια και υποσχέσεις για το μέλλον - δημιουργία "διαμεσολαβητή" και τα παρόμοια. Δεν αλλάζουν όμως την βαθμολογία: LP (αποφεύγεται το F λόγω καλών προθέσεων και καλής τύχης)

Ως δεύτερο στόχο της ΡΑΕ ο γράφων είχε θέσει την αύξηση του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ρεύματος. Οι αριθμοί δείχνουν ότι στην χαμηλή τάση (όπου βρίσκονται οι οικιακοί καταναλωτές και οι μικροί εμπορικοί) η Κρατική Εταιρεία Ηλεκτρισμού (γνωστή ως ΔΕΗ) από μερίδιο αγοράς 69% σε πωλήσεις τον Απρίλιο του '20 έπεσε στο 65% τον Ιανουάριο του '23. Σε αριθμό  μετρητών είχε 5,49 εκατομμύρια τον 9/20 και έχει 4,98 τον 1/23 (οι αριθμοί αφορούν το Διασυνδεδεμένο Δίκτυο). Με το ρυθμό αυτό, ο νομοθετημένος μνημονιακός στόχος για μερίδιο τη ΚΕΗ κάτω από το 50% θα επιτευχθεί σε 10 χρόνια περίπου (και ο στόχος του 35% που έχει προτείνει ο γράφων ώστε ο HH Index της αγοράς να είναι στο 0,20 μόλις προλαβαίνει το τέλος του τρέχοντος αιώνα). Σε μεγάλα χρονικά διαστήματα ο δεσπόζων Πάροχος ακολουθούσε εμφανώς επιθετική εμπορική στρατηγική. Η ΚΕΗ πωλούσε τόσο προκλητικά κάτω από το κόστος της*** ώστε τον Νοέμβριο του '21 η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποφάσισε να κάνει έναν ex post έλεγχο της αγοράς. Περισσότερο από ένα χρόνο μετά, η τύχη της προσπάθειας αυτής αγνοείται και η ΡΑΕ δεν φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα. Βαθμός LP (για την ηθική συμπαράσταση στην ΕΠΑΝ όταν ανακοίνωσε την έρευνά της).

Ο τρίτος στόχος που είχε θέσει ο γράφων ήταν ο ανασχεδιασμός της δομής των τιμολογίων (ειδικά των χρεώσεων δικτύου) ώστε το μεγαλύτερο μέρος να είναι πάγιο και όχι ογκομετρικό - ώστε να επιτυγχάνεται μεγαλύτερη κοστοστρέφεια. Πρέπει να αναγνωρισθεί ότι στο τέλος του '22 η ΡΑΕ έκανε ακριβώς αυτό. Άλλαξε την δομή των χρεώσεων δικτύου διανομής. Υπήρξε παρουσίαση από την Διοίκηση και ενημέρωση του κοινού από τον Τύπο. Υποτίθεται ότι ο νέος τρόπος χρέωσης θα ίσχυε από 1/1/23. Το πρόβλημα είναι ότι η σχετική απόφαση της ΡΑΕ δεν έχει ακόμα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της****. Ο βαθμός είναι: P (με την  υπόθεση και ελπίδα ότι το σχέδιο της απόφασης είναι έτοιμο ανά πάσα στιγμή να δημοσιευθεί και η νέα μέθοδος να αρχίσει να εφαρμόζεται).

Ο τέταρτος στόχος που είχε προταθεί από το γράφοντα τον Ιούλιο του 2020 αφορούσε το Δίκτυο Διανομής. Περιλάμβανε στόχους που ήταν πράγματι δύσκολο να επιτευχθούν από την ΡΑΕ (τεμαχισμός και πλήρης ιδιωτικοποίηση ΔΕΔΔΗΕ) γιατί προϋπέθεταν πολιτικές αποφάσεις. Η πρόταση για ριζική αναθεώρηση του έργου των έξυπνων μετρητών αγνοήθηκε (μέχρι στιγμής) πλήρως (αλλά η ιλαροτραγική εξέλιξη του διατηρεί την ελπίδα ότι θα υπερισχύσει η στοιχειώδης λογική). Ο βαθμός είναι LP (λόγω μειωμένων προσδοκιών αλλά και γιατί η ΡΑΕ εξακολουθεί να αμύνεται και έχει κρατήσει την ρυθμιζόμενη μεσοσταθμική απόδοση του κεφαλαίου για τα δίκτυα κάτω από το 10%!).

Το πέμπτο σε προτεραιότητα θέμα αφορούσε τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και εστίαζε σε συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με την διαχείριση του κόστους τους για τους καταναλωτές. Η ΡΑΕ δεν υιοθέτησε καμία από αυτές, ανέθεσε όμως σε διεθνή εταιρία την μελέτη για τον προσδιορισμό της εξέλιξης του κόστους των επιδοτήσεων για τις ΑΠΕ. Η μελέτη αυτή είναι χρήσιμη ως σημείο αναφοράς για τις σχετικές συζητήσεις. Βαθμός : Pass (λόγω μειωμένων προσδοκιών).

Το έκτο θέμα αφορούσε την προώθηση των βόρειων διασυνδέσεων της χώρας, με δεδομένο ότι η μικρή τους χωρητικότητα είναι η κύρια αιτία για την σημαντική διαφορά μεταξύ της ελληνικής χονδρικής αγοράς και των Ευρωπαϊκών αγορών. Στον βαθμό που η ΡΑΕ επηρεάζει τα πλάνα του ΑΔΜΗΕ, η ΡΑΕ απέτυχε να στρέψει τις προσπάθειές του στη ενίσχυση των βόρειων διασυνδέσεων. Οι προτεραιότητες του ΑΔΜΗΕ εξακολουθούν να είναι εμφανώς στρεβλές. Η σχέση κόστους/οφέλους από τις βόρειες διασυνδέσεις είναι πολύ πιο ευνοϊκή από την  διασύνδεση της Κρήτης. Μέρος της ευθύνης για την στρέβλωση αυτή δεν μπορεί παρά να χρεωθεί στην ΡΑΕ. Βαθμός: F

Το τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό θέμα του σημειώματος της 10ης Ιουλίου 2020 αφορούσε την δημιουργία αγοράς δυναμικότητας στην ελληνική αγορά. Είναι πράγματι ένα δύσκολο και πολύπλοκο θέμα στο οποίο εμπλέκεται και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κατάσταση όμως έχει χειροτερέψει λόγω της ενεργειακής κρίσης καθότι οι κυβερνήσεις (κυρίως οι Ευρωπαϊκές με πρωτοπόρο την ελληνική) πανικοβλημένες προσπαθούν να κρατικοποιήσουν πλήρως τον κλάδο. Τι θα περίμενε κανείς από την Ρυθμιστική Αρχή; Το ελάχιστο: Την διατύπωση γνώμης με τρόπο που να είναι κατανοητός στους πολιτικούς και ακόμα καλύτερα στους πολίτες. Γνώμης που να απηχεί το γεγονός ότι η ΡΑΕ έχει λόγο ύπαρξης μόνο αν υπάρχει αγορά για να ρυθμιστεί. Αν κρατικοποιηθούν τα πάντα, το Υπουργείο αρκεί (ίσως με την μορφή ενός Gosplan). Βαθμός : F.

Μια πρόσθετη παρατήρηση που δεν αφορά τις απόψεις του γράφοντος αλλά τα παράπονα που διατύπωσε στα πρόσφατα δημοσιευμένα (πολύ καθυστερημένα) Πεπραγμένα ο Πρόεδρος της ΡΑΕ σχετικά με τον αριθμό και τις αποδοχές του προσωπικού. Έθεσε το πρόβλημα ως έλλειψη κατάλληλου προσωπικού για να γίνει η "δουλειά". Η λύση του προβλήματος εξαρτάται όμως από τον ορισμό της "δουλειάς". Δεν είναι σίγουρο ότι υπάρχει συμφωνία σχετικά με το εύρος (και το βάθος της - για παράδειγμα αν ο υπολογισμός "υπερκερδών" είναι στην αρμοδιότητα ή ακόμα και στις δυνατότητές της). Υπάρχει όμως κατά την άποψη του γράφοντος ένα σημαντικότερο (και πιο ευαίσθητο) πρόβλημα σχετικά με το προσωπικό. Ότι η ΡΑΕ έχει καταστεί προθάλαμος για την εξεύρεση καλύτερα αμειβόμενης εργασίας σε επιχειρήσεις τις οποίες ελέγχει. Η προσδοκία και μόνο για μια τέτοια μεταπήδηση είναι ισχυρό κίνητρο για συμπεριφορά που μπορεί να έχει αποτέλεσμα την "αιχμαλωσία του ρυθμιστή" από τον ρυθμιζόμενο (μεταφράζουμε την χαριτωμένη αγγλοσαξονική έκφραση "regulatory capture").  Ίσως πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στο θέμα των πιθανών συγκρουόμενων συμφερόντων για στελέχη της ΡΑΕ με διαδικασίες παρόμοιες με αυτές που θεσμοθετούνται στην Δύση ακόμα και σε ιδιωτικές εταιρείες που εμπλέκονται σε διαδικασίες δημοσίου συμφέροντος (υπάρχουν αυξημένες απαιτήσεις από την γυναίκα του Καίσαρος...)

Είναι προφανές από τα παραπάνω ότι ο βαθμός Low Pass στην ΡΑΕ για την περίοδο μεταξύ Ιουλίου '20 και Ιανουαρίου '23 σύμφωνα με την αξιολόγηση του γράφοντος είναι ιδιαίτερα  επιεικής (ένα είδος "πολιτικού πέντε"). Ο λόγος είναι προφανής. Αφορά περίοδο κρίσης, όπου είναι λογικό ότι οι προσπάθειες της ΡΑΕ εστιάστηκαν στο σβήσιμο πυρκαγιών και όχι στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Είναι κατανοητό ότι οι περιορισμένες ήδη δικαιοδοσίες της εκφυλίστηκαν σε υπαλληλική σχέση με το Υπουργείο. Από την άλλη μεριά η βαθμολογία θα μπορούσε να είναι αρκετά υψηλότερη, αν χαμήλωνε ο πήχης στο επίπεδο του Τρίτου κόσμου. Αυτό όμως ο γράφων είναι σίγουρος ότι δεν θα το ήθελε κανένας πολίτης κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

*Ποια είναι η Δουλειά της ΡΑΕ: https://clarusesco-smartenergy.blogspot.com/2020/07/blog-post_10.html
**Στην αγγλοσαξονική κλίμακα πού είναι οικεία στον γράφοντα: (H=Honors, HP=High Pass, P=Pass, LP=Low Pass, F=Fail) ή εναλλακτικά D- (σε κλίμακα από A έως F)
***Όπως έχει τεκμηριωθεί από την Clarus ESCo στην επιστολή της στις 26/10/21: https://clarusesco-smartenergy.blogspot.com/2021/10/blog-post_26.html
****Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την εφαρμογή των νέων  αυξημένων χρεώσεων ΥΚΩ που υποτίθεται ότι ισχύουν από 1/10/22. Ποιος ξέρει γιατί καθυστερεί η εφαρμογή τους