Είμαστε όλοι - ακόμα και οι μηχανικοί - υπέρ των αγορών τώρα!

Γιατί πρέπει να απελευθερωθεί η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας; Η ελληνική κοινή γνώμη και οι πολιτικοί/διανοούμενοι που την διαμορφώνουν λειτουργούν με την σιωπηρή υπόθεση ότι είναι κάτι σαν το μουρουνέλαιο. Οι πολιτικοί μας ενεργούν και τα ΜΜΕ σχολιάζουν με τρόπο που φαίνεται ότι το κάνουμε γιατί:

• Μας το επιβάλει η τρόικα και η Μέρκελ (για λόγους σαδομαζοχιστικούς?)
• Το απαιτεί  το μονοπωλιακό (πάντα) κεφάλαιο για  να χτυπηθεί η εργατιά.

Μπορεί,  αλλά όχι κατ΄ ανάγκη. Η αγορά  φέρει ένα βαρύ ιδεολογικό βάρος (και όχι μόνο, αλλά ιδιαίτερα στην χώρα μας).  Προτείνουμε να την αποφορτίσουμε απο το βάρος αυτό και να την δούμε ως τον αποτελεσματικότερο μηχανισμό που έχουν "εφεύρει" οι κοινωνίες  για  να πετυχαίνουν τον συντονισμό των μεταξύ μας «απρόσωπων»  σχέσεων (πέραν του σχέσεων με τους συγγενείς και φίλους).  Αυτός ο μηχανισμός  έχει ορισμένα πλεονεκτήματα σε σχέση με τον εναλλακτικό, που είναι ο συντονισμός μέσω πολιτικών μηχανισμών (δημοκρατικών ή αυταρχικών).  Ας  παρουσιάσουμε δύο από αυτά:

Πρώτον, δημιουργεί τα κατάλληλα κίνητρα ώστε να εξομαλύνονται οι επιπτώσεις των αναπόφευκτων αλλαγών στους εργαζόμενους από την τεχνολογική πρόοδο και την  αύξηση της παραγωγικότητας. Αυτό μπορεί να φανεί περίεργο και σίγουρα είναι αντίθετο από την κυριαρχούσα άποψη. Η πραγματικότητα όμως δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης :

Παράδειγμα πολιτικού μηχανισμού :Η ελληνική κυβέρνηση πήρε εντολή από την τρόικα να  απολύσει 200,000 δημόσιους υπαλλήλους. Δεν υπάρχει τρόπος αυτό να γίνει χωρίς σημαντικές επιπτώσεις στη ζωή πολλών ανθρώπων και το χειρότερο χωρίς να μπορεί να γίνει στην ουσία διαχωρισμός μεταξύ «δικαίων» και «αδίκων» (δηλαδή χρήσιμων και έντιμων έναντι πλεοναζόντων και/ή διεφθαρμένων).

Παράδειγμα μηχανισμού της αγοράς: Η Θάτσερ πριν 30 χρόνια απελευθέρωσε (και μετά ιδιωτικοποίησε) τον κλάδο του ηλεκτρισμού στην Μεγάλη Βρετανία. Μέσα σε 5 περίπου χρόνια οι εργαζόμενοι στον κλάδο μειώθηκαν από 120.000 σε 60.000 δηλαδή στους μισούς. Δεν υπήρξε πολιτική εντολή «Απολύστε τους»! Η (έμμεση) εντολή ήταν μόνο «Προσαρμοστείτε στους κανόνες για να κερδίσετε». Οι νέοι ιδιοκτήτες αντέδρασαν επενδύοντας στην ομαλή μετάβαση στην νέα κατάσταση με αποτέλεσμα να μην δημιουργηθεί κοινωνικό πρόβλημα (και χωρίς να επιβαρυνθεί σκανδαλωδώς το κοινωνικό σύνολο όπως έγινε στην Ελλάδα με τον ΟΤΕ).

Δεύτερο αλλά σημαντικότερο πλεονέκτημα του μηχανισμού της αγοράς: Είναι ο καλύτερος τρόπος που έχουν εφεύρει μέχρι τώρα οι ανθρώπινες κοινωνίες για την υιοθέτηση καινοτομιών. Καλύτερος τρόπος σημαίνει ταχύτερος, αποτελεσματικότερος και με καλύτερο λόγο κοινωνικού κόστους προς ωφέλεια. Ας θυμηθούμε γιατί η καινοτομία είναι καλό πράγμα: Γιατί εξοικονομεί πόρους και ιδιαίτερα τον σημαντικότερο από αυτούς τον χρόνο μας. Γιατί μας οδηγεί από την  εποχή της  αλλοτρίωσης  (της αναγκαιότητας) στην εποχή της ελευθερίας (σύμφωνα με έναν διάσημο θαυμαστή των αγορών και του καπιταλισμού του 19^ου αιώνα-ποιός είναι? Απαντήστε σωστά στα σχόλια και κερδίστε έκπτωση 5% στην φωτοβολταική εγκατάσταση του σπιτιού σας απο την Clarus ESCo).  

Η λιανική αγορά ηλεκτρισμού «πέθανε». Ζήτω η λιανική αγορά ηλεκτρισμού!

Δεν πρόλαβε να στεγνώσει η μελάνη του σημειώματος όπου πανηγυρίζαμε το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού στο New Jersey  των ΗΠΑ και «έκλεισε» η αγορά λιανικής στην Ελλάδα. Αυτή που είχε «ανοίξει» τον Φεβρουάριο του 2001. Το άνοιγμα (το πραγματικό άνοιγμα) της λιανικής αγοράς ηλεκτρισμού είναι εξαιρετικά σημαντικό για το μέλλον του κλάδου της ηλεκτρικής ενέργειας, πιο σημαντικό και απο την πώληση σε ιδιώτες μονάδων παραγωγής της ΔΕΗ. Πραγματικό άνοιγμα μεταξύ άλλων προυποθέτει την ύπαρξη λιανοπωλητών ανεξάρτητων απο τους παραγωγούς. Παραθέτουμε ορισμένους απο τους σημαντικότερους λόγους.

Σχέδιο Helios-ακόμα μια φορά: Η Ελλαδίτσα μας κινδυνεύει να πάει για μαλλί και να βρεθεί κουρεμένη!

Το σχέδιο «Ηλιος» είναι μια πραγματικά φιλόδοξη ιδέα. Οι φιλόδοξες ιδέες είναι κατ’ αρχήν ευπρόσδεκτες. Είναι επίσης εξαιρετικά πειστική γιατί ευθυγραμμίζεται με την κοινή λογική (γι’αυτό είναι ιδιαίτερα ελκυστική υποθέτουμε για τους πολιτικούς). Αν δεν μπορούμε να εκμεταλλευθούμε τον ήλιο μας τι άλλο μας μένει? Στα επόμενα προσπαθούμε να κρατήσουμε την αναπνοή μας, να πάρουμε στα σοβαρά αυτό που νομίζουμε ότι σχεδιάζεται (εξακολουθεί να ισχύει η επιφύλαξη ότι όταν υπάρξουν δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες θα επανεξετάσουμε τις απόψεις μας) και να υποδείξουμε γιατί πιστεύουμε ότι δεν αντέχει σε στοιχειώδη ανάλυση σκοπιμότητας.  Συνοπτικά:

• Αν πρόκειται να γίνει με όρους ιδιωτικής πρωτοβουλίας προβλέπουμε ότι απλώς δεν θα γίνει. Οι Αγγλοσάξωνες λένε λακωνικά: “The proof of the pudding is in the eating”. Να δούμε τους ιδιώτες επενδυτές.
• Αν υποστηριχθεί απο το κράτος, θα πρέπει να υποστηριχθεί απο όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία πρέπει να υποχρεώσουν τις ηλεκτρικές εταιρείες των χωρών τους να αγοράσουν το προιόν του Ηλιου. Αυτό είναι κατά την γνώμη μας πολιτικά ανέφικτο.
• Αν τέλος υπερπηδηθούν όλα τα εμπόδια και υπάρξει διακρατική υποστήριξη, θα υπάρξει κίνδυνος να οδηγήσει σε οδυνηρή (περαιτέρω) στρέβλωση της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού και σε σημαντική αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ευχάριστα νέα με την νέα χρονιά-απελευθερώθηκε η λιανική στον ηλεκτρισμό!

Το σκληρά εργαζόμενο προσωπικό του Smart Energy blog εύχεται καλή χρονιά στους αναγνώστες του! Στο μεταξύ με την νέα χρονιά έχουμε ευχάριστα νέα! Η λιανική αγορά ηλεκτρισμού επιτέλους απελευθερώθηκε.... στο New Jersey των ΗΠΑ. Θα μου πείτε τι μας νοιάζει εδώ στην Ελλαδίτσα μας. Έχουμε την άποψη ότι μας νοιάζει γιατί η αντιγραφή ορισμένων καλών ιδεών (και η αποφυγή κακών) εξοικονομεί χρόνο και χρήμα. Μερικές καλές ιδέες λοιπόν από το New Jersey:

Μια τυχαία παρατήρηση στον χάρτη ηλιοφάνειας των ΗΠΑ που οδηγεί αναπόφευκτα σε φιλοσοφικού χαρακτήρα ερωτήματα.

Είχα πρόσφατα μποστά στη οθόνη του υπολογιστή μου τον χάρτη ηλιοφάνειας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Είναι χαρακτηριστικό τό κιτρινοκόκκινο χρώμα που σκεπάζει τις νοτιοδυτικές πολιτείες σε αντίθεση με την υπόλοιπη χώρα. Καλιφόρνια, Τέξας, Αριζόνα, Νεβάδα, Νέο Μεξικό, Κολοράντο. Αναρωτήθηκα: τι ποσοστό της εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταικών υπάρχει στις πολιτείες αυτές σε σχέση με το σύνολο στις ΗΠΑ? Εύκολο με χρήση της wikipedia: Περίπου 1.450 απο τα 2.200 ΜW στις ΗΠΑ βρίσκονταν στο τέλος του 2010 στις πολιτείες αυτές. Ητοι το 66%.

Κατόπιν έκανα το ίδιο με τον χάρτη της Ευρώπης, που και αυτός «μιλάει» απο μακριά. Κιτρινοκόκκινο Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία. Πόση εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταικών βρίσκεται στο τέλος του 2010 στις Ευρωπαικές αυτές χώρες του ήλιου? (Με την γενναιόδωρη αλλά πιθανότατα ρεαλιστική υπόθεση ότι όλη η ισχύς στην Γαλλία βρίσκεται στον νότο). Σύμφωνα με τα στοιχεία της Shell (Statistical Energy Υearbook 2010) 8.700 ΜW σε σύνολο 29.600 σέ όλη την Ευρώπη (απο αυτά 17.300 στην Γερμανία). Ποσοστό 29%.

Ερώτηση πρώτη; Γιατί στις ΗΠΑ τα φωτοβολταικά βρίσκονται εκεί που υπάρχει ήλιος ενώ στην Ευρώπη όχι? Ερώτηση δεύτερη: γιατί τα φωτοβολταικά στην Ευρώπη είναι όχι μόνο σε λάθος τόπο αλλά και πολύ περισσότερα απο ότι στις ΗΠΑ? Δεν ξέρω γιατί, αλλά μού έρχεται στο μυαλό η αποστροφή του Τσώρτσιλ: «Οι Αμερικανοί κάνουν πάντα το σωστό-αφού εξαντλήσουν πρώτα όλα τα λάθη» με αντεστραμένη όμως την αιχμή προς τους Ευρωπαίους. Ερώτημα τελικό: τι μας λέει αυτό για το μέλλον του ευρώ? 

Μια εκτίμηση της «οικονομικής» αξίας της φωτοβολταικής παραγωγής (που μπορεί να οδηγήσει σε «παράξενες συμμαχίες»)

Σε συνέχεια προηγουμένου σημειώματος, όπου με αμερικανική βοήθεια (δηλαδή τεχνογνωσία απο τον κύριο Severin Borenstein καθηγητή του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας) υπολογίσαμε το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται απο μια φωτοβολταική εγκατάσταση ισχύος 10 ΚW (στην Ελλάδα), με την  μορφή του πραγματικού ομαλοποιημένου (“levelized”) κόστους, προχωράμε στο παρόν σημείωμα να αναζητήσουμε την οικονομική αξία της παραγωγής αυτής. Υπενθυμίζουμε ότι η δική μας εκτίμηση ανεβάζει τό κόστος αυτό στα 18,5 λεπτά την κιλοβατώρα ή 185 ευρώ την μεγαβατώρα.

Μια καλή ιδέα απο την Μεγάλη Βρετανία-Ομαδοποίηση μικρών εγκαταστάσεων

Το Βρετανικό ΥΠΕΚΑ (Υπουργείο Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής) είναι στη  διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης για τη αναθεώρηση της πολιτικής τιμολογίων για τα φωτοβολταικά. Η διαβούλευση αυτή γίνεται μετά απο 18μηνη εμπειρία με τα ειδικά τιμολόγια (Feed in Tariffs) πού εισήχθησαν τον Μάρτιο του 2010.  Τα κακά νέα είναι ότι προτείνεται η μείωση των ειδικών τιμολογίων κατά 50% (απο 38,7 σε 16,8 πέννες την κιλοβατώρα ή από 44 σε 19,6 λεπτά του ευρώ για εγκαταστάσεις μέχρι 10 KW σε υπάρχοντα κτίρια).  Υπάρχουν όμως και καλά νέα, ή μάλλον μια καλή ιδέα. Προτείνεται η καθιέρωση ενός τιμολογίου ειδικά για πολλαπλές/ομαδοποιημένες (aggregated) εγκαταστάσεις. Αυτές είναι εγκαταστάσεις στίς οποίες οι δικαιούχοι του τιμολογίου (ιδιοκτήτες κτιρίων) μεταφέρουν σε τρίτους το δικαίωμα στο ειδικό τιμολόγιο ή και το δικαίωμα παραγωγής. Το σχήμα αυτό λειτουργεί ήδη στην Μεγάλη Βρεταννία και το Υπουργείο προσπαθεί να το εκμεταλλευθεί ορίζοντας χαμηλότερη τιμή για τις πολλαπές αυτές εγκαταστάσεις. Το επιχειρηματικό αυτό μοντέλο έχει πολλά πλεονεκτήματα: