Το Μέλλον Έφτασε στον Ηλεκτρισμό - Ας Ελπίσουμε ότι Δουλεύει!

Στην μέση της δεκαετίας του '20 (τον περασμένο αιώνα) ένας εύπιστος Αμερικανός δημοσιογράφος επισκέφθηκε την τότε Σοβιετική Ένωση και στο γυρισμό του έγραψε ένα άρθρο με τίτλο: "Είδα το Μέλλον και Δουλεύει". Στην εποχή μας έχουμε το Διαδίκτυο - δεν χρειάστηκε να ταξιδέψουμε στο Τέξας των ΗΠΑ για να αναφωνήσουμε "Είδαμε το μέλλον του ηλεκτρισμού - ας ελπίσουμε ότι δουλεύει" (Μετά το ατύχημα του Αμερικάνου στην Σοβιετική Ένωση προσέχουμε τις διατυπώσεις μας).

Στο Τέξας λοιπόν προσφέρεται (www.gogriddy.com) για πρώτη φορά ως εμπορικό προϊόν (και όχι πιλοτικά) δυναμικό τιμολόγιο ρεύματος σε οικιακούς πελάτες. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή του ρεύματος μεταβάλλεται ανά 15 λεπτά της ώρας ακολουθώντας την χονδρική τιμή.  Ορισμένα χαρακτηριστικά του προϊόντος:

• Είναι προϊόν με προπληρωμή. Για να ενταχθεί κανείς πληρώνει 49,99 δολάρια προκαταβολή και μετά 10 δολάρια τον μήνα ως συνδρομή. Η αναπλήρωση του λογαριασμού γίνεται μέσω ειδικής διαδικτυακής εφαρμογής. 
• Η προπληρωμή εξαφανίζει την ανάγκη για αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του καταναλωτή  ο οποίος μπορεί να συνδέεται και να αποσυνδέεται από το πρόγραμμα όποτε το θελήσει.
• Η εφαρμογή προσφέρει υπηρεσίες άμεσης ενημέρωσης (alerts) για την πορεία της τιμής του ρεύματος ώστε ο καταναλωτής να αλλάζει τις συνήθειές του για να εξοικονομήσει χρήματα ενεργώντας σε πραγματικό χρόνο. 

Βεβαίως είναι προαπαιτούμενο ο καταναλωτής να έχει "έξυπνο" μετρητή. Στο Τέξας όμως, όλοι οι καταναλωτές έχουν ήδη "έξυπνο" μετρητή! Και μια και αναφερόμαστε στο Τέξας ας προσθέσουμε και ορισμένες άλλες πληροφορίες για τον ηλεκτρικό κλάδο στην πολιτεία αυτή. Για παράδειγμα ότι εκεί παράγεται ρεύμα από ανεμογεννήτριες (κατά κεφαλή) περισσότερο από ότι την Γερμανία και ότι η μέση τιμή του οικιακού ρεύματος είναι περίπου 12 λεπτά την κιλοβατώρα. Του δολαρίου (Στην Γερμανία είναι 29 λεπτά. Του ευρώ). Χρειάζεται μήπως να προσθέσουμε ότι στο Τέξας η συντριπτική πλειοψηφία των εταιρειών ρεύματος (παραγωγή, δίκτυα, εμπορία - εκτός της περιοχής του Austin που είναι δημοτικές) είναι ιδιωτικές; 

Δεν είναι σίγουρο ότι το Gogriddy θα πετύχει. Είναι όμως μια ιδιωτική επένδυση. Επιχειρηματίες βάζουν στοίχημα για το μέλλον του ηλεκτρισμού διακινδυνεύοντας τα δικά τους χρήματα. Στην θεωρία και στα πιλοτικά, όλοι τα ξέρουμε όλα, ειδικά στην εποχή μας του διαδικτύου.  Ορισμένοι "τεξανοί" τα κάνουν κιόλας. Τους ζηλεύουμε.

Είδες η ΔΕΗ; Και Κέρδη και Επενδύσεις!

Η ΔΕΗ ανακοίνωσε τα οικονομικά της αποτελέσματα για το 2016. Για τους κοινούς θνητούς, που ακούν συνεχώς τελευταία ότι η εταιρεία βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση, οι αριθμοί ήταν μεγάλη έκπληξη. Η ΔΕΗ όχι μόνο ανακοίνωσε κέρδη το 2016 (έναντι ζημιών το 2015) αλλά και επενδύσεις 870 εκατομμυρίων ευρώ (αυξημένες κατά 100 περίπου εκατομμύρια από το 2015). Πως είναι δυνατόν μια κερδοφόρα επιχείριση να έχει πρόβλημα χρηματοδότησης (το οποίο δεν κρύβεται από τους τραπεζίτες και τους προμηθευτές της!) και μάλιστα χωρίς αύξηση (αντίθετα μείωση) του κύκλου εργασιών της;  

Υπάρχουν πιθανές εξηγήσεις. Ένα μεγάλο μέρος των δαπανών για μισθοδοσία για παράδειγμα, "κρύβεται" στις επενδύσεις. Από τα 950 εκατομμύρια της μισθοδοσίας η ΔΕΗ καταλογίζει ένα μέρος στις επενδύσεις και όχι στις δαπάνες της τρέχουσας χρήσης - μπορεί και 200 εκατομμύρια. Μια άλλη (πιο προφανής) εξήγηση είναι οι προβλέψεις. Η διοίκηση προβλέπει φέτος πολύ μικρότερες ζημιές από τους απλήρωτους λογαριασμούς χωρίς να εξηγεί τον λόγο (συνήθως η δικαιολόγηση βρίσκεται στην ιστορία - πως πήγαν οι προβλέψεις των προηγουμένων χρήσεων σε σχέση με τις πραγματικές απώλειες;). Η διαφορά εδώ είναι πολύ μεγάλη. Πέρυσι η Διοίκηση έκανε πρόβλεψη για 900 εκατομμύρια φέτος για 450. Αν αθροίσει κανείς την διαφορά στις προβλέψεις και το ποσό για μισθοδοσία που (πιθανόν) καταλογίστηκε στις επενδύσεις φθάνει κανείς σε ένα νούμερο (700 εκατομμύρια) που είναι θηριώδες μπροστά στα κέρδη (των 100 εκατομμυρίων) που ανακοινώθηκαν και τους βάζει ένα μεγάλο ερωτηματικό.

Δεν υπονοούμε κάτι, δεν έχουμε καμία σχετική πληροφορία, ούτε την ειδίκευση να βγάλουμε συμπεράσματα. Αλλά παρόμοιοι λογιστικοί χειρισμοί (βελτίωση των αποτελεσμάτων με καταλογισμό λειτουργικών εξόδων σε επενδύσεις παγίων) απεδείχθησαν προβληματικοί για τον κύριο Ebbers το 2002 (Διευθύνοντα Σύμβουλο της MCI-Worldcom) στις ΗΠΑ. Προβληματικοί της τάξεως των 25 ετών κάθειρξη.

   

Τι Σημαίνουν για τους Καταναλωτές οι Εξελίξεις στην ΔΕΗ;

Οι Ελληνες καταναλωτές ρεύματος αναρωτιούνται τι συμβαίνει με την ΔΕΗ αλλά κυρίως τι επιπτώσεις θα έχουν οι εξελίξεις στην μεγάλη αυτή επιχείριση στην καθημερινότητά τους. Υπάρχουν δύο σενάρια κατά την γνώμη μας: Το καλό (για τους πολλούς) και το χειρότερο (για όλους).

Το καλό σενάριο προβλέπει την πλήρη ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ ή τουλάχιστον την ταχύτατη μείωση του μεριδίου αγοράς της. Είναι καλό για τους πολλούς γιατί η πλήρως ιδιωτικοποιημένη ΔΕΗ θα σταματήσει την τακτική της αδράνειας έναντι των κακοπληρωτών και θα τους αντιμετωπίζει όπως ακριβώς οι ανταγωνιστές της. Εκτιμούμε ότι αυτοί είναι οι πολλοί. Στο σενάριο αυτό η μειοψηφία των κακοπληρωτών θα στριμωχτεί λιγάκι. 

Το χειρότερο σενάριο (και αφορά όλους - δίκαιους και άδικους) είναι να καταρρεύσει η ΔΕΗ δηλαδή να χρεοκοπήσει (για παράδειγμα λόγω εκτεταμένων χρονικά απεργιών του προσωπικού της) Αυτό θα σημαίνει ότι θα υπάρξουν περιορισμοί στην παροχή ηλεκτρισμού και ότι όσοι απομείνουν να πληρώνουν το λιγοστό ρεύμα θα πρέπει να καλύπτουν την ζημιά που προκαλούν οι υπόλοιποι. Δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Έχει συμβεί - και έχει διαρκέσει χρόνια- σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης μετά την κατάρρευση του συστήματος. Μπορούμε να σας διαβεβαιώσουμε ότι υπάρχει ζωή και χωρίς ρεύμα ή λιγοστό (π.χ 5 με  8 το απόγευμα).   

Δίνουμε μικρή πιθανότητα στο χειρότερο σενάριο. Πρέπει όμως να γίνει κατανοητό ότι στην ρίζα του προβλήματος βρίσκεται η απροθυμία (ή αδυναμία) της δημόσιας επιχείρισης να συλλέξει τα οφειλόμενα. Μόνο η πλήρης ιδιωτικοποίηση είναι η λύση στο πρόβλημα αυτό (αυτή ήταν η λύση και στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης).

Τα Ασχημα Νέα Πουλάνε αλλά Δεν Λένε Πάντα Ολη την Αλήθεια

Οι Έλληνες τηλεθεατές είδαν πρόσφατα έγκριτο δημοσιογράφο σε σοβαρό τηλεοπτικό κανάλι να παρουσιάζει με ιδιαίτερη ζέση στοιχεία που έδειχναν ότι οι λογαριασμοί ρεύματος αυξήθηκαν κατά 42% μεταξύ του ....2005 και του 2017. Η παρουσίαση αυτή έχει ένα βασικό πρόβλημα: Είναι άχρηστη και δημιουργεί μόνο εντυπώσεις ακριβώς γιατί αναφέρεται στο 2005 ως έτος βάσης. Είναι όμως και παραπλανητική , παρ' ότι ακριβής, για τους εξής λόγους.

• Δεν εξηγεί τον λόγο της αύξησης. Ο κυριότερος λόγος είναι η αύξηση στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, δηλαδή αυτές που καθορίζονται (στην ουσία) από πολιτικές και ρυθμιστικές αποφάσεις - μεταξύ άλλων την επιδότηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. 
• Το κυριότερο όμως είναι ότι αγνοεί το ότι στην πιο πρόσφατη περίοδο, από το τέλος του 2015 και μετά, λόγω του ανοίγματος της αγοράς και του έντονου ανταγωνισμού, το "ανταγωνιστικό" σκέλος του τιμολογίου έχει μειωθεί δραστικά. Ένας μέσος Έλληνας καταναλωτής μπορεί αυτή την στιγμή να αγοράσει ρεύμα με σχεδόν 72 λεπτά την κιλοβατώρα έναντι 100 λεπτών που αγόραζε πριν 2 χρόνια - εξοικονομώντας έτσι περισσότερα από 100 ευρώ τον χρόνο από τον λογαριασμό του.

Υπάρχουν πραγματικά καλά νέα. Η αγορά ηλεκτρισμού ανοίγει σιγά σιγά (ίσως αργότερα από ότι θα ήθελαν οι....Θεσμοί) και προσφέρει σημαντική ωφέλεια στους καταναλωτές. Στα καλά αυτά νέα, για λόγους που δεν κατανοούμε, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας φαίνεται ότι δεν δίνουν προτεραιότητα παρά μόνο όταν οι εταιρείες του κλάδου τους πληρώνουν για διαφημίσεις..

Φοβού (ή τουλάχιστον Πρόσεξε) τους Παρόχους Ρεύματος και Δώρα (ή Κουπόνια) Φέροντες!

Οι εναλλακτικοί προμηθευτές ρεύματος έχουν γίνει τελευταία πολύ ευρηματικοί στην προσπάθειά τους να προσελκύσουν πελάτες απο την ΔΕΗ (κυρίως). Μια απο τις προωθητικές ενέργειες που εμφανίστηκαν πρόσφατα υπόσχεται σε νέους πελάτες κουπόνι (λίγων δεκάδων ευρώ) που μπορεί να εξαργυρωθεί σε προιόντα συνεργαζόμενης εμπορικής αλυσίδας.

Αν όμως ο πελάτης χρησιμοποιήσει την ιστοσελίδα allazorevma.gr θα διαπιστώσει ότι το "δώρο" είναι πιθανώς "άδωρο". Αυτό γιατί αντισταθμίζεται απο την ζημιά που θα υποστεί στον λογαριασμό του αν αλλάξει πάροχο φεύγοντας απο την ΔΕΗ και πηγαίνοντας στον πάροχο-δωρητή κουπονιών. Ενδεικτικά, ένα κουπόνι των 30 ευρώ είναι ίσο με την αυξημένη ετήσια δαπάνη για ρεύμα ενός πελάτη της ΔΕΗ με μέση κατανάλωση (περίπου 3.750 κιλοβατώρες τον χρόνο) που τυχαίνει να είναι καλοπληρωτής (και συνεπώς ωφελείται απο την έκπτωση 15%) αν αποφασίσει να πάει σε πάροχο - δωρητή του κουπονιού.

Προσοχή λοιπόν. Ακολουθούμε έναν απλό κανόνα. Πριν αποφασίσουμε για αλλαγή παρόχου, περνάμε πάντα μια βόλτα απο το allazorevma.gr, την πρώτη και καλύτερη ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα.

Απέτυχαν οι Δημοπρασίες ΝΟΜΕ;

Τον περασμένο Οκτώβριο, με την προτροπή των "Θεσμών" και με σκοπό να διευκολυνθεί το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού, αναγκάστηκε η ΔΕΗ να δημοπρατήσει 4 περίπου τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας (περίπου το 8% της ετήσιας κατανάλωσης) σε 12μηνα προθεσμιακά συμβόλαια. Η τιμή εκκίνησης καθορίστηκε με απόφαση της ΡΑΕ στα 37 περίπου ευρώ την μεγαβατώρα, ήτοι 5 περίπου ευρώ χαμηλότερα απο την μέση τιμή της ημερήσιας χονδρικής αγοράς το 2016. Τρείς μήνες μετά, με βάση τα στοιχεία του ΛΑΓΗΕ, διαπιστώθηκε, προς κοινή έκπληξη, ότι μετά τις δημοπρασίες αντί το μερίδιο της αγοράς των εναλλακτικών να μεγαλώσει, στην πραγματικότητα έμεινε στάσιμο ή μειώθηκε ελαφρά.

Τι συνέβη; Απέτυχε η δημοπρασία; (τύπου ΝΟΜΕ με τα γαλλικά αρχικά); Αν ναί γιατί; Τι πρέπει να γίνει επιτέλους για να ανοίξει η αγορά; Είναι σίγουρο ότι αυτά τα ερωτήματα τυραννούν εδω και λίγο καιρό τα στελέχη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας και τους πολιτικούς τους προισταμένους. Η μόνη που δεν ανησυχεί είναι η Διοίκηση της ΔΕΗ που χαμογελά κλείνοντας το μάτι με την έκφραση ¨εγω σας τα' λεγα¨.

Θα τολμήσουμε, χωρίς να έχουμε πληροφόρηση παρά μόνο την δημόσια διαθέσιμη, αλλά με την χρήση της κοινής λογικής να δώσουμε μια απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα. Η πρώτη δημοπρασία των 4 τεραβατωρών απέτυχε να δώσει ώθηση στην αγορά, προστάτευσε όμως τα περιθώρια των εναλλακτικών. Συνεπώς απέτυχε στον κύριο στόχο της, γιατί:

• Η ποσότητα ήταν μικρή σε σχέση με τον στόχο. Αντιστοιχούσε στις συνολικές πωλήσεις των εναλλακτικών μέσα στο 2016. Αγοράζοντας την ποσότητα αυτή οι εναλλακτικοί "κλείδωσαν" την εξυπηρέτηση του υπάρχοντος χαρτοφυλακίου τους σε χαμηλή και σταθερή τιμή για ένα χρόνο. Δεν υπήρξαν (με μικρές εξαιρέσεις) νέοι πάροχοι, ούτε οι υπάρχοντες φάνηκε να διεκδικούν αυξήσεις στα μερίδιά τους αγοράζοντας μεγαλύτερες ποσότητες για να καλύψουν νέους πελάτες. Αποτέλεσμα ήταν η ποσότητα να κατακυρωθεί σε τιμή ελάχιστα μεγαλύτερη της τιμής εκκίνησης.
• Η εστίαση των προμηθευτών στο "κλείδωμα" κερδών αντι της ανάπτυξης εξηγείται σε μεγάλο βαθμό απο την παράλληλη επέλαση του ελληνικού δημοσίου στα κέρδη τους με αποφάσεις της ΡΑΕ που επέριπταν σ' αυτούς την αστοχία του συστήματος υποστήριξης των ΑΠΕ, την γενναιοδωρία στους παραγωγούς για διαθεσιμότητα ισχύος και (κατά πάσα πιθανότητα) την αδυναμία του ΔΕΔΔΗΕ να ελέγξει τη ρευματοκλοπή. Στην πραγματικότητα, η μείωση του κόστους τους απο την αγορά ΝΟΜΕ αντισταθμίστηκε απο τις διοικητικά καθορισμένες επιβαρύνσεις (τις οποίες ήξεραν όταν έδιναν τις προσφορές τους στην δημοπρασία).

Τι πρέπει να γίνει συνεπώς για να ανοίξει η αγορά; Αν η παρούσα ανάλυση είναι σωστή τότε:

• Πρέπει να συνεχιστούν οι δημοπρασίες για ποσότητες ανάλογες του στόχου για το μερίδιο αγοράς των εναλλακτικών. Σ' αυτό ακριβώς επιμένουν οι "Θεσμοί" και αυτό προβλέπεται να γίνει μέσα στο 2017, οπότε και θα δημοπρατηθούν ποσότητες ίσες με το 12% της αγοράς και θα επαναδημοπρατηθεί το 8% που ήδη δόθηκε. Η πρώτη δημοπρασία έχει προγραμματισθεί για το τέλος Ιανουαρίου. Το αποτέλεσμά της (κυρίως η τιμή κατακύρωσης σε σχέση με την τιμή εκκίνησης) θα είναι καλή ένδειξη για το μέλλον του ανταγωνισμού στην αγορά.
• Παράλληλα πρέπει να σταματήσει επιτέλους το ελληνικό κράτος να παρεμβαίνει στην αγορά για να αντιμετωπίσει με κορπορατίστικο τρόπο τα προβλήματα που αναφύονται. Το ελληνικό κράτος και το πολιτικό προσωπικό επιμένουν να ασχολούνται σε πρώτη προτεραιότητα με τα προβλήματα των συμφερόντων των εμπλεκομένων στην αγορά. Όλων εκτός των τελικών καταναλωτών (εκτός αν είναι πολύ μεγάλοι για να τους αγνοήσει). Δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά στην χώρα μας υπερβάλουμε.

Οπως φαίνεται απο τα παραπάνω η επιλογή είναι ανάμεσα σε λύσεις που θα έρθουν απο την αλλαγή συμπεριφοράς του ελληνικού κράτους ή απο την εφαρμογή των απαιτήσεων των "Θεσμών". Δεν κάνουμε προβλέψεις (“It's tough to make predictions, especially about the future.”-Yogi Berra).

Θετικό Βήμα για την Αγορά Ηλεκτρισμού το 2016

Με την δημοσίευση των στοιχείων από τον ΛΑΓΗΕ για τον Δεκέμβριο του 2016, έχουμε πλέον μια συνολική εικόνα για την εξέλιξη του ανταγωνισμού στην λιανική αγορά ηλεκτρισμού στην Ελλάδα μέσα στην χρονιά. Η εικόνα είναι θετική. Το μερίδιο αγοράς των εναλλακτικών παρόχων αυξήθηκε από 4,4% το 2015 σε 9,2% το 2016. Σε μια αγορά που έμεινε στάσιμη σε κατανάλωση στις 50 Τεραβατώρες (εκατομμύρια Μεγαβατώρες) και στις δυο χρονιές, οι εναλλακτικοί προμηθευτές πούλησαν τις 2,2 Τεραβατώρες το 2015 και τις 4,6 το 2016 (Όλα τα ποσά είναι σωρευτικά για την χρονιά και τα μερίδια αγοράς υπολογίζονται περιλαμβάνοντας και την Υψηλή Τάση. Αν αφαιρεθεί η Υψηλή Τάση το μερίδιο των εναλλακτικών στο 2016 ανεβαίνει στο 10,5%).

Εξακολουθεί βέβαια το μερίδιο αγοράς των εναλλακτικών στην Μέση Τάση (περίπου 23,6%) να είναι πολύ μεγαλύτερο απο ότι στην Χαμηλή Τάση (5,4%), παρατηρείται όμως τους τελευταίους δύο μήνες του 2016 να σταθεροποιείται και να μειώνεται ελαφρά το πρώτο και να αυξάνεται αργά το δεύτερο. Αυτά είναι τα λιγότερο καλά νέα για τον ανταγωνισμό στην αγορά. Κατά την διάρκεια του 2017 η αύξηση των μεριδίων των εναλλακτικών θα πρέπει  να προέλθει από την αγορά των πολλών μικρών καταναλωτών, δεδομένου ότι τα περιθώρια στην Μέση Τάση φαίνεται ότι έχουν εξαντληθεί. Πολύ πιο δύσκολο, αργό και ακριβό παιχνίδι. Θέλει υπομονή, επιμονή, γερό στομάχι δημιουργικότητα και θέληση για καινοτομία. 

Μια σημαντική προϋπόθεση. Να σταματήσει η ΔΕΗ να "χαϊδεύει" τους κακοπληρωτές της, οι οποίοι μέσα στην ανέμελη ζεστασιά της αγκάλης της ξεχνούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και δεν έχουν κανένα κίνητρο να ψάξουν για καλύτερη τιμή, βέβαιοι ότι δεν υπάρχει καλύτερη τιμή από την μηδενική!