Ποιος Λέει την Αλήθεια για το Ρεύμα;

Οι πολίτες κατακλύζονται από πληροφορίες, απόψεις και συμβουλές με την ευκαιρία των αλλαγών στα τιμολόγια του ρεύματος. Ας το δούμε λίγο "φιλοσοφικά" μέσα στην  χαλαρή εορταστική περίοδο απαντώντας στην προφανή ερώτηση: Ποιος από όλους όσους μιλούν για το θέμα δημοσίως λέει την αλήθεια*;

Συνήθως κανείς δεν διακινδυνεύει να λέει συστηματικά ψέματα. Όλοι λένε μέρος της αλήθειας αλλά όχι όλη την αλήθεια. Για τρείς λόγους. Ο απλούστερος είναι ότι δεν έχουν στην διάθεσή τους επαρκή πληροφόρηση. Ο δεύτερος είναι ότι, ακόμα και όταν έχουν την πληροφορία, δεν διαθέτουν την γνώση που απαιτείται για να την ερμηνεύσουν. Και ο τρίτος - ίσως ο σημαντικότερος - είναι ότι δεν έχουν πάντα το σωστό κίνητρο. Κάνουν "οικονομία στην αλήθεια". Διαστρέφοντάς την ή απλώς σιωπώντας.

Έχουν οι πολιτικοί πρόσβαση σε πληροφορίες; Ναι έχουν αν το θελήσουν και μάλιστα προνομιακή. Έχουν τις γνώσεις για να ερμηνεύσουν τις πληροφορίες; Όχι άμεσα κατ' ανάγκη γιατί οι πολιτικοί δεν τοποθετούνται στις θέσεις τους με κριτήριο τις γνώσεις τους για το αντικείμενο. Διαθέτουν όμως απλόχερη πρόσβαση σε "ειδικούς". Σχετικά με τα κίνητρά τους δε, η υπόθεση που πρέπει να κάνει κανείς (σύμφωνα με τον David Hume) είναι ότι οι προσωπικοί στόχοι τους δεν ευθυγραμμίζονται πάντα με το κοινό καλό (στον βαθμό που αυτό μπορεί να οριστεί).

Πως αντιμετωπίζεται στις σύγχρονες κοινωνίες (όπως υποτίθεται ότι είναι η ελληνική) η δυσκοιλιότητα των πολιτικών με την αλήθεια; Με την τέταρτη εξουσία - τον Ανεξάρτητο Ελεύθερο Τύπο. Έχει ο Τύπος στη διάθεσή του επαρκή πληροφόρηση; Θα πρέπει να τρέξει πολύ και ίσως να διακινδυνεύσει για να την βρει - η πληροφορία έχει κόστος. Πιο εύκολο είναι να βασιστεί στην πληροφόρηση που του δίνει η προνομιούχος πηγή - το κράτος. Έχει την γνώση ο δημοσιογράφος να αξιολογήσει τις πληροφορίες που του παρέχονται; Αν δεν είναι εξειδικευμένος (πράγμα σπάνιο) θα χρειαστεί και αυτός  κάποιο τρίτο -"ειδικό" - να του τα εξηγήσει. Θα ψάξει να βρει κάποιον φτηνό γιατί τους καλύτερους (ειδικά τους "Πανεπιστημιακούς") τους έχει ήδη "καπαρώσει" ο πολιτικός. Από κίνητρο πως πάμε; Ο γράφων έχει διαμορφώσει την άποψη - που διαφέρει από την κρατούσα στο ευρύ κοινό - ότι υπάρχει σημαντικό δυναμικό ανθρώπων του Τύπου που έχουν κίνητρο να λειτουργήσουν ως ελεγκτές της εξουσίας. Η έλλειψη επαρκών γνώσεων ώστε να μπορούν να κάνουν  ενδιαφέρουσες ερωτήσεις  και η εστίαση στον βραχύ χρονικό ορίζοντα της καθημερινότητας είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα για τους λειτουργούς του Τύπου που έχουν καλή πρόθεση. 

Παρατηρούμε ότι τόσο οι πολιτικοί όσο και ο Τύπος χρειάζονται "ειδικούς" για να κάνουν την δουλειά τους. Οι ειδικοί αυτοί κατατάσσονται σε δυο κατηγορίες: τους ειδικούς της επικοινωνίας (ένα σχετικά καινούργιο φρούτο εισαγόμενο από τις ΗΠΑ) και τους ειδικούς στο αντικείμενο. Οι ειδικοί της επικοινωνίας (που χρησιμοποιούνται από τους πολιτικούς) λειτουργούν με την φιλοσοφική ιδέα του "Ευγενούς Ψεύδους" - η αλήθεια είναι επικίνδυνη και για αυτό οι κυβερνώντες έχουν την υποχρέωση να την επεξεργάζονται πριν διαδοθεί στους "πολλούς". Οι ειδικοί επί του αντικειμένου κατά τεκμήριο, εφόσον τους διατεθεί η πληροφορία, έχουν την ικανότητα να την ερμηνεύσουν. Τα κίνητρά τους όμως δεν είναι εύκολο να ανιχνευθούν - μπορεί να κυμαίνονται από επιδίωξη επαγγελματικής φήμης και δημοσιότητας μέχρι  επιδίωξη πολιτικής καριέρας ακόμα και προώθηση ιδεολογικών προκαταλήψεων - όλα είναι πιθανά (και μην υποτιμούμε το ότι η ποιότητα των απαντήσεων εξαρτάται και από την ποιότητα των ερωτήσεων!)

Κάτι που δεν εκτιμάται αρκετά είναι ότι οι πωλητές σε μια αγορά - ακόμα και το ρεύμα που έχει αποκτήσει κακή φήμη λόγω του τρόπου που γίνονται οι τηλεφωνικές πωλήσεις - δεν λένε πολλά ψέματα τουλάχιστον δημοσίως (οι τηλεφωνικές συνομιλίες με υποψήφιους πελάτες είναι ιδιωτικές!). Η τακτική που επιλέγουν είναι να σιωπούν (ή να "στρογγυλεύουν τις απόψεις τους) και να σχολιάζουν μεταξύ τους τα τεκταινόμενα με ειλικρίνεια στον βαθμό που επιτρέπει ο ανταγωνισμός. Τα παράπονά τους στο κράτος προτιμούν συνήθως να τα κάνουν  ιδιαιτέρως. 

Οι συμμετέχοντες στην αγορά ως φυσικά πρόσωπα και όχι ως νομικά - δηλαδή τα στελέχη των παρόχων, του κράτους και των ρυθμιστικών αρχών, είναι ίσως η καλύτερη πηγή πληροφόρησης και ανάλυσης της πραγματικότητας στην ενεργειακή αγορά (σε όλες τις αγορές!) . Είναι όμως και η ομάδα αυτή που έχει τα λιγότερα κίνητρα να δημοσιοποιήσει τις απόψεις της. Αντίθετα, έχει ισχυρότατα αντικίνητρα. Υπάρχει κίνδυνος για την επαγγελματική τους καριέρα - δηλαδή την  προσωπική και οικογενειακή τους επιβίωση. Η ΕΕ έχει επιβάλει να νομοθετήσουμε τον θεσμό της προστασίας των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. Έχουμε μάλλον προσαρμοστεί τυπικά αλλά από όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε  στη πράξη δεν έχει κουνηθεί φύλλο. Κρίμα.

Τα παραπάνω είναι πιθανόν απογοητευτικά. Δεν υπάρχει κανείς που να ξέρει την αλήθεια και να έχει κίνητρο να την πει; Ευτυχώς υπάρχει - το allazorevma.gr. H πρώτη σε δημοφιλία ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών ρεύματος στην Ελλάδα που υπηρετεί τους καταναλωτές από το 2015. Ψάχνουμε την πληροφορία (δεν είναι εύκολο), την οργανώνουμε σε δικές μας βάσεις δεδομένων, την αναλύουμε, την ερμηνεύουμε και την παρουσιάζουμε στους χρήστες μας. Με αντικειμενικότητα, ανεξαρτησία και αξιοπιστία. Δεν προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας στο κοινό ανιδιοτελώς ως ελεημοσύνη αλλά γιατί έχουμε συμφέρον από την ύπαρξη ανταγωνισμού στην αγορά. Που τυχαίνει να ταυτίζεται με αυτό των καταναλωτών. 

Λέμε όλη την αλήθεια; Ναι όλη, εκτός των περιπτώσεων που ένας ή περισσότεροι ισχυροί ελέφαντες της αγοράς  διαμαρτύρονται για αυτό εξωδίκως, οπότε πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στην ανάγκη για  επιβίωση και την σιωπή. Επιλέγουμε το δεύτερο ακολουθώντας την σύσταση του φιλοσόφου: "Για πράγματα για τα οποία κανείς δεν μπορεί να μιλήσει, πρέπει να σιωπά"**.

*Ο όρος χρησιμοποιείται με τον τυπικό ορισμό του: αληθές είναι ότι αντιστοιχεί στην πραγματικότητα (δεδομένα. γεγονότα)
** Πιθανότατα κάτι άλλο είχε τον νου του ο Ludwig Wittgenstein αλλά μας άρεσε.

Νέα Τιμολόγια: Πρώτες Εντυπώσεις και Kαινoτομίες του allazorevma.gr

Έχουμε σήμερα, παραμονή Χριστουγέννων  του 2023, στη διάθεσή μας αρκετά στοιχεία ώστε να κάνουμε μια πρώτη εκτίμηση των νέων τιμολογίων που θα ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2024. Τα νέα είναι ευχάριστα και ενδιαφέροντα - συνδυασμός σπάνιος και γι' αυτό καλοδεχούμενος. Ένα από τα καλύτερα νέα είναι οι καινοτομίες που εισάγει το allazorevma.gr  για να αναβαθμίσει την δυνατότητα των καταναλωτών να διαχειριστούν το νέο περιβάλλον. Συνοψίζουμε:

Οι τιμές που ανακοίνωσαν οι Πάροχοι για τον Ιανουάριο του '24 είναι περίπου στο επίπεδο - και λίγο χαμηλότερες - από αυτές του Δεκεμβρίου του '23 παρά το ότι δεν υπάρχει πλέον η οριζόντια επιδότηση. Ένα από τα καλύτερα νέα είναι η άτυπη δημόσια δημοπρασία στην οποία έχουν επιδοθεί οι Πάροχοι εν όψει των νέων τιμολογίων. Υπάρχει συνεχής ανανέωση των προσφορών και δεν είναι απίθανο να έχουμε νέες ευχάριστες εκπλήξεις μέχρι την 1η Ιανουαρίου.

Εμφανίστηκαν και προσφέρονται για πρώτη φορά σε εύλογες τιμές σταθερά τιμολόγια. Και μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις με καλύτερες τιμές από τα μεταβλητά. Η προφανής αιτία είναι ότι οι Πάροχοι έχουν πεισθεί ότι μπορούν να βάλουν το στοίχημα των χαμηλών τιμών χονδρικής το επόμενο 12μηνο - τουλάχιστον για ένα τμήμα του χαρτοφυλακίου τους.

Αν πράγματι οι τιμές πέσουν μέσα στη χρονιά αυτό είναι από μόνο του ένα καλό μήνυμα για όλους - ιδιαίτερα γι' αυτούς που θα επιλέξουν μεταβλητά τιμολόγια! Πως μπορεί όμως ο καταναλωτής να προβλέψει τις τιμές; Το allazorevma.gr βοηθάει σ' αυτό γιατί υπολογίζει την ετήσια δαπάνη για μεταβλητά τιμολόγια με βάση τις προβλέψεις των αγορών για το επόμενο 12μηνο. Ο υπολογισμός αυτός καθιστά δυνατή την σύγκριση με ένα σταθερό τιμολόγιο σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Με την ανανέωση των προβλέψεων των αγορών κάθε μήνα, η εικόνα της διαφοράς μεταξύ μεταβλητών και σταθερών τιμολογίων (σε συνολική προβλεπόμενη δαπάνη που είναι και το σημαντικό) θα είναι εμφανής στα αποτέλεσμα της ιστοσελίδας ώστε οι καταναλωτές να πάρουν την απόφασή τους.

Τα τιμολόγια που ανακοίνωσαν οι Πάροχοι (κίτρινα, μπλε) είναι, όπως πάντα, σχεδιασμένα με στόχο να διαφοροποιούνται οι προσφορές τους με χαρακτηριστικά πέραν της τιμής (Οι εμπορικοί διευθυντές των Παρόχων "μισούν" την σύγκριση με βάση τις τιμές. Λογικό γιατί η δουλειά τους είναι να την υποβαθμίζουν). Αυτό κάνει πολύ πιο σημαντική την αξιολόγηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών των τιμολογίων.

Ήρθε πλέον ο καιρός να εστιάσουμε στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των τιμολογίων. Το allazorevma.gr  σχεδίασε μια μεθοδολογία με την οποία κάθε τιμολόγιο βαθμολογείται με βάση ορισμένα προκαθορισμένα αντικειμενικά κριτήρια. Ο χρήστης της ιστοσελίδας έχει πλέον την δυνατότητα να "θυσιάσει" μερικά ευρώ ετήσιας δαπάνης για να επιλέξει ένα τιμολόγιο που είναι λίγο ακριβότερο αλλά βαθμολογείται ποιοτικά με καλύτερο βαθμό από το φθηνότερο. 

Οι Έλληνες καταναλωτές δεν είναι μόνοι. Το allazorevma.gr τους υποστηρίζει από το 2015 με υπηρεσίες διεθνούς επιπέδου που συνεχώς αναβαθμίζονται. Είναι το πρώτο εργαλείο σύγκρισης τιμών που ενσωμάτωσε ήδη τα νέα τιμολόγια στον αλγόριθμό του, βελτίωσε τον υπολογισμό του οφέλους από την αλλαγή παρόχου ώστε να γίνεται δυνατή η σύγκριση μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμολογίων και σχεδίασε μια μεθοδολογία που επιτρέπει την αξιολόγηση των ποιοτικών παραμέτρων των τιμολογίων.

Το 2024 θα είναι μια Καλή Χρονιά!

"Πράσινο" Τιμολόγιο - εκ Γενετής Προβληματικό

Το Πράσινο ("Ειδικό") τιμολόγιο που υποχρεωτικά προσφέρουν από 1/1/24 όλοι οι Πάροχοι είναι δίδυμο αδερφάκι του τιμολογίου που (επίσης υποχρεωτικά) προσέφεραν κατά την διάρκεια της κρίσης - από τον  Αύγουστο του 2022 μέχρι τον Δεκέμβριο του 2023. Το καημένο όμως γεννήθηκε με ένα εκ γενετής μειονέκτημα. Αντί η τιμή του μήνα να ανακοινώνεται την 20η του προηγούμενου όπως το αδερφάκι του, η δική του ανακοινώνεται την 1η του μήνα στον οποίο θα ισχύσει.

Πόσο σημαντικό είναι αυτό για τον καταναλωτή; Είναι σημαντικό γιατί "κουτσουρεύει" την διάρκεια ισχύος (περίοδο κατανάλωσης) του τιμολογίου. Αν η τιμή ανακοινώνεται την 1η του μηνός, ο καταναλωτής πρέπει να κάνει το γρηγορότερο αίτηση η οποία θα πρέπει να προωθηθεί από τον νέο Πάροχο στον ΔΕΔΔΗΕ με ταχύτητα αστραπής για να ισχύσει σε όλη την περίοδο κατανάλωσης δηλαδή τον μήνα. Δεδομένου ότι η ΡΑΑΕΥ έχει υποσχεθεί να αναρτά τους πίνακες σύγκρισης μέχρι την 5η του μηνός, και ότι οι Πάροχοι και ο ΔΕΔΔΗΕ θα υφίστανται το βάρος της αιχμής που προφανώς θα δημιουργηθεί τις πρώτες μέρες του μήνα, αυτό γίνεται πρακτικά αδύνατο.

Η εκτίμησή μας είναι ότι ο καταναλωτής που θα επιλέξει να αλλάξει Πάροχο στο φθηνότερο Πράσινο του μήνα, θα πρέπει να θεωρείται τυχερός αν επωφεληθεί από την τιμή του τιμολογίου αυτού για μια διάρκεια μεγαλύτερη των 20-25 ημερών. Δεν θα προκάνει για κάτι καλύτερο.

Βέβαια το Πράσινο τιμολόγιο πλέον, σε αντίθεση με το αδερφάκι του, υπολογίζεται με μια φόρμουλα που περιλαμβάνει ρήτρα αναπροσαρμογής (που τώρα την λέμε μηχανισμό διακύμανσης). Ένας καταναλωτής με καλή επίδοση στα μαθηματικά και εύκολη πρόσβαση στις τιμές της χονδρικής (των πιο πρόσφατων δύο μηνών)  θα μπορεί να υπολογίσει νωρίτερα από την 1η του μηνός στο περίπου για κάθε Πάροχο το Πράσινο τιμολόγιο που θα ισχύσει τον επόμενο μήνα. Στο περίπου και όχι με ακρίβεια, γιατί οι Πάροχοι έχουν περιθώριο να ανακοινώσουν την τυχόν έκπτωση που θα προσφέρουν (για τον μήνα) την 1η του μηνός. Μπλέξαμε*.

Το καλό νέο είναι ότι το allazorevma.gr, με την επιφύλαξη της τυχόν νέας έκπτωσης, θα υπολογίζει για λογαριασμό των καταναλωτών την τιμή του Πράσινου τιμολογίου κάθε Παρόχου πολύ νωρίτερα από την 1η του μηνός. Ελπίζουμε ότι την 20η του προηγουμένου θα δίνουμε μια καλή εκτίμηση, δεδομένου άλλωστε ότι η διαφορά μεταξύ των τιμολογίων, που είναι η σημαντική πληροφορία για την επιλογή τιμολογίου, δεν επηρεάζεται από την τιμή της χονδρικής που είναι ίδια για όλους. Πάλι καλά!

* Αυτή είναι η "Απλοποίηση" που το κράτος ισχυρίζεται ότι επιφέρει στην αγορά ρεύματος

Η Κρατική Διαφήμιση για το "Πράσινο Τιμολόγιο" Πρέπει να Αποσυρθεί

(Το κείμενο που ακολουθεί υποβλήθηκε στο Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας από τον κύριο Α. Γκίκα στις 18 Δεκεμβρίου 2023)

Μελετήσαμε με προσοχή το video (συνημμένο) με το οποίο το κράτος παρουσιάζει στους καταναλωτές τις αλλαγές στον τρόπο τιμολόγησης του ρεύματος που θα ισχύσουν από 1/1/24. Η άποψή μας είναι ότι η διαφημιστική αυτή καταχώρηση βρίθει υπερβολικών, παραπλανητικών, ατυχών ακόμα και ψευδών ισχυρισμών και πρέπει άμεσα να διορθωθεί ή ακόμα καλύτερα να αποσυρθεί. Συγκεκριμένα (παρατίθεται το κείμενο στο video και ακολουθεί η κριτική):

"Η αγορά ενέργειας είναι πολύπλοκη. Την Απλοποιούμε": Αυτή είναι μια υπερβολική δήλωση αυτοικανοποίησης για ένα θέμα για το οποίο η κοινή γνώμη έχει διαμορφώσει ήδη (την σωστή κατά την άποψή μας) αντίθετη άποψη. Είναι πιθανό ο ισχυρισμός να προκαλέσει έντονη αρνητική προδιάθεση στον αποδέκτη του μηνύματος που ακολουθεί. Η χρήση λέξεων όπως "οργανώνουμε καλύτερα" ή "τακτοποιούμε" ή "βάζουμε τάξη" θα ήταν προτιμότερες επικοινωνιακά αλλά και πιο κοντά στην  πραγματικότητα.

"Νέο Πράσινο τιμολόγιο που μπορείς εύκολα να συγκρίνεις". Ο ισχυρισμός ότι το πράσινο τιμολόγιο είναι νέο είναι παραπλανητικός. Είναι ακριβώς αυτό που ίσχυσε από τον 8/22 έως τον 12/23.Η μόνη διαφορά είναι ότι απέκτησε χρώμα και ότι η τιμή ανακοινώνεται 10 ημέρες αργότερα.  Είναι ψεύδος ότι η σύγκριση γίνεται ευκολότερη γιατί δεν αλλάζει απολύτως τίποτα για τον καταναλωτή σε σχέση με αυτό που υπήρχε από τον 8/22. Η επιλογή του χρώματος είναι ατυχής γιατί προκαταλαμβάνει επικοινωνιακά τιμολόγια με πράσινη πηγή προέλευσης του ηλεκτρισμού (Καλώς η διαφήμιση δεν αναφέρεται στην ύπαρξη σχετικού τύπου για το καθορισμό της τιμής γιατί αυτό δεν αφορά τον καταναλωτή).

"Νέο Πράσινο τιμολόγιο που μπορείς εύκολα να συγκρίνεις και να ξέρεις τον φθηνότερο Πάροχο". H πρόταση δημιουργεί την εντύπωση ότι ο Πάροχος με το φθηνότερο πράσινο τιμολόγιο είναι και ο φθηνότερος συνολικά. Αυτό δεν ισχύει κατ' ανάγκη και είναι πιθανή αιτία παραπλάνησης του κοινού.

"κυμαινόμενα τιμολόγια με χρώμα κίτρινο" Δίνεται η εντύπωση ότι μόνον τα κίτρινα τιμολόγια είναι κυμαινόμενα. Έμμεσα συνεπώς αποκρύπτεται από το κοινό ότι τα πράσινα τιμολόγια είναι επίσης κυμαινόμενα. Αυτό είναι πιθανή αιτία παραπλάνησης του κοινού

"Δυναμικά τιμολόγια με χρώμα πορτοκαλί". Δίνεται η ψευδής εντύπωση ότι είναι διαθέσιμα δυναμικά τιμολόγια. Αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα δεδομένου ότι προαπαιτείται εγκατάσταση έξυπνων μετρητών που δεν υπάρχουν ούτε θα υπάρξουν στο προσεχές μέλλον. Η παρουσίαση ανύπαρκτων τιμολογίων υπονομεύει την αξιοπιστία του μηνύματος.

https://www.youtube.com/watch?v=R3CEWARuM6o

Οι Πατάτες του Καποδίστρια και οι Έξυπνοι Μετρητές

Ο θρύλος λέει ότι ο Καποδίστριας για να προξενήσει το ενδιαφέρον των Ελλήνων στην καλλιέργεια της πατάτας, τοποθέτησε μεγάλη ποσότητα σε καλά φυλασσόμενες αποθήκες προκαλώντας την εντύπωση ότι ήταν κάτι πολύτιμο. Ακόμα και αν ο θρύλος απέχει από την αλήθεια, ως παράδειγμα διαχείρισης της συμπεριφοράς των ¨πολλών" είναι χρήσιμος*. Ειδικά για την προώθηση των έξυπνων μετρητών του ρεύματος (και γιατί όχι και φυσικού αερίου).

Η πρόταση δεν είναι να αποθηκεύσουμε τους μετρητές σε φυλασσόμενες αποθήκες. Είναι να χρεώνεται ο καταναλωτής τον εγκατεστημένο έξυπνο μετρητή. Ο οποίος θα εγκαθίσταται από τον ΔΕΔΔΗΕ μετά από σύμφωνη γνώμη του καταναλωτή με τον Πάροχό του. Πριν θεωρήσει κανείς την πρόταση παράδοξη ας λάβει υπόψιν: Ο ΔΕΔΔΗΕ πάντα χρέωνε (και χρεώνει) τον νυκτερινό μετρητή. Ο καταναλωτής επιβαρύνθηκε (αναγκαστικά) το κόστος του αποκωδικοποιητή για την επίγεια ψηφιακή τηλεόραση. Ο καταναλωτής πληρώνει για την συσκευή της κινητής τηλεφωνίας. Ειδικά αυτή η τελευταία περίπτωση είναι υποδειγματική. Ο Πάροχος έχει κίνητρο να παρέχει νέες υπηρεσίες στον καταναλωτή που απαιτούν όμως αυτός να έχει την συσκευή. Δίνει συνεπώς ως κίνητρο στον καταναλωτή την επιδότηση τη συσκευής!**

Η πρόταση έχει πολλά πλεονεκτήματα:

• Εξασφαλίζει ότι οι έξυπνοι μετρητές θα τοποθετηθούν σε καταναλωτές που έχουν κατανοήσει και αποδεχθεί την χρησιμότητά τους. Οι Πάροχοι θα επενδύσουν σε νέες υπηρεσίες και στην ενημέρωση του κοινού γι' αυτές. Οι πρώτοι αυτοί πελάτες θα αποτελέσουν και τους καλύτερους "ευαγγελιστές" της νέας τεχνολογίας για το ευρύ κοινό.
• Μειώνει κατά τουλάχιστον μια τάξη μεγέθους την επενδυτική δαπάνη για τους μετρητές. Τόσο γιατί μέρος της θα το μοιραστούν οι καταναλωτές με τους παρόχους, όσο και γιατί θα γίνει πιο ορθολογικός ο ρυθμός εγκατάστασης (roll out) των μετρητών. Η διεθνής εμπειρία είναι ότι οι καταναλωτές (στην χαμηλή τάση τουλάχιστον που αποτελούν όμως την συντριπτική πλειοψηφία των καταναλωτών) που θα επιλέξουν να έχουν πρωτοποριακές υπηρεσίες (πχ δυναμική τιμολόγηση) μέσω έξυπνου μετρητή θα είναι μια μικρή μειοψηφία. Η μείωση της επενδυτικής δαπάνης θα απελευθερώσει και την δωρεάν χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανασυγκρότησης που ίσως θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση άλλων κοινωνικών αναγκών.

Ποια θα ήταν τα μειονεκτήματα της πρότασης. Αυτά ανακύπτουν κυρίως από την καθυστέρηση στον ρυθμό εγκατάστασης (roll out) των μετρητών.

• Πιθανόν δεν θα αρέσει στους προμηθευτές μετρητών - οι πωλήσεις τους θα μειώνονταν ή τουλάχιστον θα απομακρύνονταν χρονικά.
• Ο ΔΕΔΔΗΕ θα έχανε μέρος της ωφέλειας που περίμενε από την μείωση του λειτουργικού του κόστους (καταμέτρηση, επανασυνδέσεις, ρευματοκλοπές κλπ.). Αυτή όμως, σύμφωνα με την δική του μελέτη κόστους ωφέλειας, είναι σχεδόν αμελητέα.

Τα μειονεκτήματα της πρότασης μπορούν να ελαχιστοποιηθούν αν δοθεί έμφαση σε χρήσεις των έξυπνων μετρητών για συμβατικές λειτουργίες - που δεν απαιτούν την ύπαρξη συστήματος κεντρικής διαχείρισης των δεδομένων - πράγμα που θα αργήσει πολύ. Εφαρμογές όπως μετρητές προπληρωμής και μετρητές πολλαπλών ζωνών τιμολόγησης (εργάσιμη/αργίες, χειμώνας/ καλοκαίρι, νύχτα/ημέρα) απαιτούν μόνο μικρές αλλαγές σε διαδικασίες και μπορούν  να εφαρμοστούν ταχύτατα. Είναι αυτά που οι αμερικανοσπουδαγμένοι ονομάζουν "early wins" - γρήγορες επιτυχίες - που θα αρέσουν στους προμηθευτές, τον ΔΕΔΔΗΕ*** αλλά και στους πολιτικούς μας όλων των αποχρώσεων.

*Si non e vero e ben trovato που λένε και στην ENEL.

**Η Ελλάδα ήταν μια από τις χώρες με την ταχύτερη υιοθέτηση της κινητής τηλεφωνίας από το κοινό παγκοσμίως

***Με την προϋπόθεση ότι ο ΔΕΔΔΗΕ θα σταματήσει να πυροβολεί το πόδι του διακηρύσσοντας ότι με τους έξυπνους μετρητές θα κόβει το ρεύμα ευκολότερα - από μακριά!

Ο Κύριος Υπουργός Απαιτεί Μηνιαία Καταμέτρηση στο Ρεύμα!

Δημοσιεύτηκε η πληροφορία στον Τύπο ότι ο κύριος Υπουργός Ενέργειας ζήτησε από τον ΔΕΔΔΗΕ να πυκνώσει τις επί τόπου επισκέψεις των καταμετρητών στους μετρητές ρεύματος. Από 3 φορές τον χρόνο σε μηνιαίες δηλαδή 12 φορές τον χρόνο. Τέρμα οι έναντι λογαριασμοί και η καταχώρηση ενδείξεων από τον ίδιο τον καταναλωτή. Με σκοπό την μείωση των ρευματοκλοπών Αυτή είναι λύση σταλινικού τύπου που η σοβιετική εμπειρία έχει δείξει ότι δεν δουλεύει. Προσπαθούμε να εξηγήσουμε.

Ο κύριος Υπουργός από ότι διαβάσαμε ήταν καθησυχαστικός στις δηλώσεις του λέγοντας ότι ο ΔΕΔΔΗΕ τον διαβεβαίωσε ότι έχει αρκετό προσωπικό για να καλύψει τον τετραπλασιασμό του φόρτου της καταμέτρησης. Εδώ υπάρχουν ερωτήματα. Το πρώτο είναι ότι η καταμέτρηση εδώ και χρόνια δεν γίνεται από υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ αλλά από εργολάβους οι οποίοι μάλιστα επανδρώνουν την δραστηριότητα δίνοντας ευκαιρίες εργασίας χωρίς διακρίσεις (εθνικότητας, κλπ.)*. Ίσως όμως ο κύριος Υπουργός ξέρει καλύτερα. Ή ίσως να μην κατάλαβε τι ακριβώς του είπε ο ΔΕΔΔΗΕ.

Αν ο ΔΕΔΔΗΕ χρησιμοποιεί εργολάβους τότε η δαπάνη για καταμέτρηση θα ανέβει από τα 15 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο σε 60 εκατομμύρια καθότι θα τετραπλασιασθεί ο φόρτος εργασίας. Αν ο ΔΕΕΔΗΕ χρησιμοποιήσει δικό του προσωπικό σημαίνει ότι του περισσεύουν περίπου 2.500 άτομα πλήρους απασχόλησης. Η δεύτερη περίπτωση είναι η χειρότερη (και ευτυχώς η λιγότερο πιθανή) γιατί αμέσως τίθεται το ερώτημα τι κάνουν αυτοί οι άνθρωποι σήμερα (που είναι το 35% του συνόλου των υπαλλήλων του ΔΕΔΔΗΕ)**.

Χουβαρντάς ο κύριος Υπουργός είτε με τα λεφτά είτε με τον χρόνο των ανθρώπων. Τι τον κάνει να πιστεύει όμως ότι η πιο συχνή επίσκεψη θα μειώσει τις ρευματοκλοπές. Πόσο δύσκολο είναι να καταλάβει ότι δεν είναι σίγουρο ότι ο καταμετρητής θα κάνει τον έλεγχο ούτε ότι θα αναφέρει τυχόν πρόβλημα; Ακόμα και αν το αναφέρει, ποιος τον διαβεβαιώνει ότι τα τεχνικά τμήματα του ΔΕΔΔΗΕ θα δείξουν το απαιτούμενο ενδιαφέρον να κάνουν τον έλεγχο ώστε να στοιχειοθετηθεί η παρανομία;***. Γιατί η αύξηση της συχνότητας των επισκέψεων θα εξασφαλίσει ότι ο ΔΕΔΔΗΕ θα αποκτήσει επαρκείς διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου; Ειδικά για μια πράξη για την οποία έχει υπάρξει "αφστηροποίηση" των ποινών γεγονός που αυξάνει το κίνητρο για συναλλαγή μεταξύ του καταμετρητή και του "κλέφτη".

Προτείνουμε στον κύριο Υπουργό να αφήσει τα στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ να εφαρμόσουν τις λύσεις που αυτοί θεωρούν αποτελεσματικές (Θεωρούμε απίθανο η λύση των συχνότερων επισκέψεων να έχει προταθεί από αυτούς). Άλλωστε από ότι ξέρουμε η ΡΑΑΕΥ θα δώσει μπόνους στον ΔΕΔΔΗΕ αν καταφέρει να μειώσει τις ρευματοκλοπές. Μήπως να μοιράσουμε το μπόνους στους καταμετρητές μένοντας στις τρείς καταμετρήσεις****;

* Ο γράφων πήρε προσωπική συνέντευξη από τον καταμετρητή του δικού του μετρητή πρόσφατα.
** Οι υπολογισμοί έχουν υποστεί έλεγχο λογικότητας με βάση την υποβληθείσα στην ΡΑΑΕΥ από τον ΔΕΔΔΗΕ μελέτη κόστους οφέλους για την εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών (Έργα Μείζονος Σημασίας Απρίλιος 2021). Οι υπολογισμοί του γράφοντος είναι στην διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου.
*** Ο καταμετρητής του σπιτιού μου με διαβεβαίωσε ότι αυτός καταγράφει τα προβλήματα (ένα τζαμάκι ήταν ραγισμένο) αλλά μου εξομολογήθηκε με αμήχανο γελάκι "εγώ τα καταγράφω αλλά κανείς δεν τους δίνει σημασία".
**** Ο κύριος Υπουργός μας θύμισε την προτροπή του Μίλτον Φρίντμαν όταν περήφανοι Κινέζοι του έδειξαν εργαζόμενους με φτυάρια λέγοντας ότι έτσι εξασφαλίζουν πλήρη απασχόληση: "Γιατί δεν τους δίνετε τότε κουταλάκια;"

Τιμές του Ρεύματος - Συνεισφορά στην Ιστορία της Κρίσης

Η λέξη "κρίση" χρησιμοποιείται συχνά στον δημόσιο διάλογο, για να δοθεί έμφαση σε γεγονότα της επικαιρότητας. Ίσως μια από τις λίγες περιπτώσεις που δικαιολογείται πλήρως η χρήση της είναι η αστάθεια στην τιμή ενός βασικού αγαθού, του ρεύματος, τα τελευταία χρόνια - ξεκινώντας από το καλοκαίρι του 2021. Αν η κρίση οριστεί ως μια περίοδος  απροσδόκητων, έντονων μεταβολών, φαίνεται ότι βρισκόμαστε στο τέλος της. Τώρα που κάπως ηρεμήσαμε, θεωρήσαμε χρήσιμο να έχουμε μια εικόνα του τι συνέβη χρησιμοποιώντας την βάση δεδομένων που τηρεί το allazorevma.gr  για την κατάρτιση κάθε μήνα του Δείκτη Τιμών Ρεύματος. Η εικόνα συνοψίζεται στον Πίνακα που ακολουθεί. Ορισμένες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις ακολουθούν.

Ορίζουμε, κάπως αυθαίρετα (και με δόση αισιοδοξίας ως προς το τέλος της), την "σκληρή" περίοδο της κρίσης ως αυτή που η χονδρική τιμή ήταν μεγαλύτερη από 115 ευρώ την μεγαβατώρα. Αρχίζει από τον Ιούλιο του '21 και τελειώνει τον Μάϊο του '23. Διαρκεί σχεδόν 24 μήνες και φθάνει στο μέγιστο των 450 ευρώ την μεγαβατώρα τον Αύγουστο/ Σεπτέμβριο του '22. Είναι η γραμμή στα γράφημα με κόκκινο χρώμα.

Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι η μέση τιμή της χονδρικής τους τελευταίους 12 μήνες πριν την κρίση - περίπου 63 ευρώ την μεγαβατώρα - είναι η μισή από αυτή που παρατηρείται τους τελευταίους 8 μήνες της νέας "κανονικότητας" στα 120 ευρώ τη μεγαβατώρα.

Πως "πέρασαν" οι Πάροχοι (και ειδικότερα ο Δεσπόζων Πάροχος ο οποίος βαρύνει την μέση τιμή των ανταγωνιστικών χρεώσεων με το 65% του μεριδίου αγοράς του) την αύξηση αυτή στην λιανική; Με σημαντική αύξηση (σχεδόν τριπλασιασμό σε σχέση με την πρώτη φάση της κρίσης 7/21-8/22) των μέσων μικτών περιθωρίων τους από τον 8/22 οπότε και θεσμοθετήθηκε η υποχρεωτική προσφορά ex ante τιμολογίων. Χαρακτηριστικός ο Οκτώβριος του '22 όταν η ΚΕΗ (γνωστή ως ΔΕΗ) έδωσε ex ante λιανική τιμή στα 600 ευρώ με χονδρική τιμή που τελικά έφθασε μόνο στα 261 ευρώ. Η λανθασμένη αυτή πρόβλεψη είχε ως αποτέλεσμα μικτό περιθώριο τον Οκτώβριο του ύψους του 57% για την ΚΕΗ!! Οι ανταγωνιστικές χρεώσεις φαίνονται στο γράφημα με την μπλε γραμμή.  Η απόσταση της από την κόκκινη γραμμή δίνει μια (οπτική) εκτίμηση του μικτού περιθωρίου των Παρόχων για κάθε μήνα.

Το Ελληνικό κράτος δεν έμεινε με δεμένα τα χέρια μπροστά στην κρίση. Το αποτέλεσμα των παρεμβάσεών του φαίνεται με την κίτρινη γραμμή στο γράφημα. Είναι ο συνολικός Δείκτης Τιμών δηλαδή το πλήρες κόστος της κιλοβατώρας για τον τελικό καταναλωτή (στην Χαμηλή Τάση) περιλαμβανόμενων των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και των φόρων. 

Οι παρεμβάσεις του κράτους είχαν διαφορετικά αποτελέσματα αν συγκριθούν δύο περίοδοι. Η πρώτη από την αρχή της κρίσης τον 9/21 (όταν δόθηκε η πρώτη επιδότηση) έως τον 7/22 και η δεύτερη από τον 8/22 έως την 31/12/23. Στην πρώτη περίοδο φαίνεται ότι οι οριζόντιες επιδοτήσεις μειώνουν την τιμή του ρεύματος αλλά παρουσιάζουν έντονη μεταβλητότητα από μήνα σε μήνα. Από τον 8/22, με την εφαρμογή των ex ante τιμών, το κράτος επιτυγχάνει μια σχεδόν ιδανική σταθερότητα των τελικών τιμών. Με παράλληλη δραματική αύξηση των περιθωρίων των Παρόχων - κυρίως του Δεσπόζοντα. Το κράτος επέλεξε να κρατήσει σταθερή την τιμή για τους καταναλωτές πληρώνοντας υπέρογκα ποσά επιδότησης που κατακράτησαν σε μεγάλο βαθμό οι Πάροχοι (και κυρίως ο Δεσπόζων ) λόγω έλλειψης ανταγωνισμού στην αγορά. Το που βρήκε το κράτος τα χρήματα είναι μια ενδιαφέρουσα ιστορία όχι όμως του παρόντος. Σε κάθε περίπτωση η υπόθεση αυτή (των ανώμαλα υψηλών περιθωρίων) επιβεβαιώνεται από το ότι το κράτος προσπαθεί να φορολογήσει τα σχετικά κέρδη.

Η πολιτική των οριζόντιων επιδοτήσεων δεν θα συνεχιστεί καθ' υπόδειξη της ΕΕ μετά την 31/12/23. Αυτό δεν προβλέπεται να δημιουργήσει πρόβλημα γιατί όπως φαίνεται από το γράφημα από τον Μάϊο του 2023 ήδη η επιδότηση δεν ήταν αναγκαία για την  διατήρηση των τιμών στο επίπεδο που είχε επιλέξει το κράτος. Πιθανόν δόθηκε για να μη  επηρεαστούν οι τιμές από την  αύξηση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων (Δικτύου Διανομής) από την 1/5/23 που έχουν ως αποτέλεσμα την  αύξηση της τιμής του ρεύματος κατά 7% περίπου για ένα μέσο καταναλωτή.

Τέλος, παρατηρούμε ότι ενώ βρισκόμαστε σε μια νέα "κανονικότητα" ήδη από τις αρχές του 2023 και σίγουρα από 1/1/24, χωρίς επιδοτήσεις αλλά με σταθερές τιμές, οι τιμές αυτές είναι για τον μέσο καταναλωτή κατά 40% υψηλότερες από αυτές πριν την κρίση. Η νέα κανονικότητα έχει αλλάξει "πίστα". Η εκτίμηση μας, με βάση τις προθεσμιακές αγορές, είναι ότι θα έχουμε σταθερότητα μέσα στο 2024. Δεν περιμένουμε (αρνητικές) εκπλήξεις. Μακροπρόθεσμα είναι δύσκολο να γίνουν προβλέψεις αλλά η ιστορία των αγορών ενέργειας μας δίνει την ελπίδα (αλλά όχι την βεβαιότητα) ότι κρίση σαν αυτή που περάσαμε είναι απίθανο να επαναληφθεί σύντομα.